d4358聖解深密經廣釋c3.5s｜d4358聖解深密經廣釋c3.5s（續7）

།བརྟན་པ་དང་སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིག་ པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིག་པ་དང་། སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིག་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རང་ རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པའོ།།མི་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་ མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་པས་དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པར་ནུས་པའི ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་པ་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ན་བི་ཛྙཱ་ན་སྟེ་། ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འཇུག་པ་ནི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཐུན་མོང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་ཡུལ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ནང་གི་ཡུལ་ནི་དབང་པོ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་ནས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ཅིག་ཅར་མྱོང་བར་བྱེད པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །ཅིག་ཅར་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོ་དག་གི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་པུ་བྱའོ་སྙམ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་ པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མང་པོ་མཐོང་བ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐོང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་ བྱུང་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།གནས་དང་དམིགས་པ་མཐུན་པར་འཇུག་པ་དེས་མཐོང་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། དཔེར་ན་སེམས་པ་ལས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆུང་ངུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཆུང་བ་དང་།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂依止和器世間所知不知的心生起，即是執取識的生起，這是說執取識是依止所知不知和器世間所知不知，對於它的生起通達，即是成就菩薩大力。 其中’依止’是指執取識本身，因為是染污和清凈諸法習氣的所依。‘器’是指器世間。‘所知’是指以阿賴耶識的本性以自證方式了知。‘不知’是指形相和所緣未斷絕的緣故。通達它的生起，是爲了斷除阿賴耶識的一切障礙和隨眠，故是成就菩薩大力。 所謂種種所緣相所知的心生起，即是分別意識的生起，這是說意識是種種所緣相所知，對於它的生起通達，即是成就菩薩力。 其中’種種所緣相所知’是指同時執取色等境界的緣故。‘分別’是指能夠決定思維和憶念的緣故。關於’意識’，‘意’是指諸轉識。了知它們即是意識，稱爲了別識。 它的執行有共同和不共同兩種：共同的是如’同時執取外境和內境’所說，外境是色等，內境是諸根、心和心所。‘同時執取’是因為同時領受從內外境生起的諸受。 不共同的是如’剎那、須臾、片刻’等所說。‘同時入多三摩地’是說思維’凡是諸多三摩地所作，我當作一’而入諸多三摩地。 關於’見諸佛剎、見諸如來’，見是眼識的對境，那麼意識如何能見呢？因為意識所生起的一切轉識，與所依和所緣相應而轉，所以見並無相違，如從思生起身語業一樣。 所謂小所緣相所知的心生起，即是有欲心的生起，這是因為屬於小界和不定地。

།དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཆེ་བ་ དང་།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཚད་མེད་པའི་ ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཕྲ་བའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་ པའི་མཚན་མ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དང་ས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་ སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དམིགས་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སེམས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་གློ་བུར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་ གཏན་བཞི་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་པའི་བར་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་བརྒྱད་པའོ། །རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་སེམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ།

具有大所緣相的識心生起，即是這樣：與色相應的心生起，這是因為是大界和未入定地。 具有無量所緣相的識心生起，即是這樣：與虛空和識無邊處相應的心生起，這是因為是無量想無邊地。 具有微細所緣相的識心生起，即是這樣：與無所有處相應的心生起，這是因為是具有身見的無所有想微細地。 具有究竟所緣相的識心生起，即是這樣：與非想非非想處相應的心生起，這是因為是界、地和世間道的究竟。 具有無相的識心生起，即是這樣：出世間和緣滅的心生起，這是因為出世間無分別和緣滅盡定無相的緣故。 具有苦的心生起，即是這樣：地獄眾生的心生起，這是因為他們的阿賴耶識雖是舍受，但被暫時的苦受所壓制。 具有雜受的心生起，即是這樣：欲界所行的心生起，這是因為具有雜種業報。 具有喜的心生起，即是這樣：初禪和二禪的心生起，這是因為具有離生喜和定生喜。 具有樂的心生起，即是這樣：三禪的心生起，這是因為具有內凈所生之樂。 具有不苦不樂的心生起，即是這樣：從第四禪乃至非想非非想處的心生起，這是第八過患。因為遠離了尋、伺、入息、出息、苦、樂、憂、喜。 具有煩惱的心生起，即是這樣：與煩惱和隨煩惱相應的心生起，這是一切有染污意識的狀態。

།དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་ལ སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ན་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་གམ།དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ་། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡོད་ པའི་གནས་སྐབས་སྔ་མ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ། །སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་དང་སེམས་ལྡོག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་ནི་གཉིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་བསླང་བར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དེ་ ལྟར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།མཚན་མའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་ལ།ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལས་སེམས་འདི་བསླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆིང་བ་དེ་གཉིས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་ཞིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་ པ་སྟེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་སེམས་ཀྱི་བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།ཇི་ལྟར་ན་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་ས་སྐྱེ་བ་དང་འཕེལ་བ་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལ་མཁས་ པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།གཉེན་པོའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་པའི་སེམས་སོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་རྒྱུན་འཕེལ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འགྲིབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱིས་འགྲིབ་པ་དང་འབྲི་བར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེལ་བ་དེ་དང་ངོ་། །འགྲིབ་ཅིང་འབྲི་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འགྲིབ་པ་དང་རྒྱུན་འབྲི་བའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་ཞུས་པའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་བཤད་པས་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།

具有善心的生起是這樣的，即具有信心等的心生起，這是說在一切有心的狀態中，具有十一種善或五根。 具有無記心的生起是這樣的，即不具有善不善二者的心生起，這是說除了前兩種心的狀態外，從異熟生起、威儀生起、工巧處生起以及變化心的生起。 所謂心的生起，是指心的趣入和心的退轉，這些是十六種心的生起。 如何是安住善巧呢？如果能如實通達了知唯識真如，這是說心的安住是第二自性，表明通達諸行唯是識性的真如即是善巧。 如何是善巧于提起呢？這是說心的提起是從依他起和遍計所執的束縛中解脫，而安住于圓成實性中，如是了知即是善巧。 所謂相的束縛是指依他起相。所謂習氣的束縛是指遍計所執的習氣。 如實通達了知是指了知依他起為雜染相，了知遍計所執為無相。 善巧于從彼提起此心是說了知這兩種束縛后，從中解脫而安住于圓成實性中，這就是善巧，僅此即是善巧於心的提起的意思。 如何是善巧于增長呢？這是說心的增長是轉依的自性，了知雙運道的生起和增長即是善巧。 所謂對治心是指轉依圓成實性的心。所謂生起和增長是指雙運道的自相生起和相續增長。 如何是善巧于減退呢？這是說心的相和習氣成為煩惱性的心，了知以雙運道減退和衰減即是善巧。 所謂與彼相違的方面是指與增長相違。所謂減退和衰減是指雙運道的自相減退和相續衰減。 如何是善巧于方便呢？這是總結前面問題的答案，這是爲了破除對修行缺乏強烈欲求，以及爲了不令空耗而宣說施設的抉擇。

། །། དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་འགག་གོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་འགག་པའི་ཚོར་བ་དེ་དག་ གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགག་པའོ། །གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་ གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ ཡིན་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པའི་གནས་ སྐབས་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ ཡིན་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ཙམ་ཡོད་པ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཚོར་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་གློ་བུར་ གྱི་ཚོར་བ་བློ་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དག་རིག་པའོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་དབྱིངས་སུ་ཡུལ་རིང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དེའི་འོ། །འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལམ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ན་ཡུལ་གཞན་མེད་མོད་ཀྱི། རྣམ་ པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡུལ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སྣང་བར་རིག་པའི་ཚོར་བའོ། །དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་དག་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

其後，爲了破除菩薩對無餘涅槃界中尋求一切止息的智慧修習無有強烈欲求，併爲了不令其失壞，為宣說建立假名的緣故。 世尊，關於世尊所說’于無餘涅槃界中一切感受無餘滅盡’等作如是請問。 ‘世尊，彼等滅盡之諸感受是何？‘是指有餘涅槃位時存在的感受，以及在無餘涅槃位時滅盡。 關於’住處習氣了知’，‘住處’在未轉依位時即是阿賴耶識，因為是心、心所法及一切習氣之所依故。此處是指轉依位即有餘涅槃位，故’住處’是指阿賴耶識轉依后的無分別智，因為是平等性智等及十力等一切智之所依故。 ‘習氣’在未轉依位時是指具有煩惱習氣的阿賴耶識，因為使身心不調順及受持惡習故。此處是轉依位即有餘涅槃位，故’習氣’是指僅存的五蘊余依，因為是感受之所依故。 ‘了知’是指感受。在未轉依位時，是阿賴耶識的非苦非樂受，以及其上暫時的樂受、苦受、非二者的了知。此處是轉依位即有餘涅槃位，故是指轉依后的舍受，此亦于無餘涅槃界中滅盡。 關於’于彼界中遠離境’，‘彼’是指彼住處習氣了知。‘果’雖然其本性並非在另一處有其他境，但由於顯現相似之相故稱為’果’。 ‘境了知’是指了知顯現為行境的感受。在未轉依位時，是具有煩惱習氣的阿賴耶識之果，即了知顯現為不清凈身受用處相的行境之感受。此處是轉依位即有餘涅槃位，故是指了知極為清凈的自在清凈佛土之相，此亦于無餘涅槃界中滅盡。

།གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་གནས་མ་གྱུར་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རང་རང་གི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ན་ཡོད་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་དང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་འདིར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་སྦྱར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་རིག་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་ བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞིང་སྐུ་དང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་གསུང་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པ་དང་།སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཞིའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རིག་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཚད་མེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བའི་ཕུང པོའི་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པ་དང་།འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་ཤེས་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ ལ་དབང་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། འཁོར་བསྡུ་བ་ དང་།དཀར་པོའི་ཆོས་ཅན་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་ པ་ཉིད་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་ པ་དེ་དག་ཉིད་དང་ད་ལྟར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

爲了說明處所習氣智的詳細分類，所以說’應當了知處所習氣智有四種’。雖然未轉依的凡夫和有學道者，也各自隨其相應而有，但此處是與已轉依的有餘涅槃界相聯繫，與聲聞、獨覺相聯繫，因為是具有習氣的，此處是與如來相聯繫。 所謂色處習氣智，在未轉依階段，是欲界和色界所攝的色蘊處阿賴耶識具有色習氣的了知受。在此處是已轉依的有餘涅槃階段，因為色蘊處阿賴耶識具有色習氣已經轉依，所以是指國土身、相好、隨形好、無量音聲、頂相不可見等色蘊轉依的舍受了知。 所謂無色處習氣智，在未轉依階段，是三界所攝的非色蘊處阿賴耶識具有非色蘊習氣的了知受。在此處是已轉依的有餘涅槃階段，因為受蘊處阿賴耶識具有受習氣已經轉依，所以是指安樂、無罪、無量、廣大安住等受蘊轉依的舍受了知；因為想蘊處阿賴耶識具有想習氣已經轉依，所以是指于名身、句身、文身一切教法自在等想蘊轉依的舍受了知；因為行蘊處阿賴耶識具有行習氣已經轉依，所以是指變化、化現、攝眾、召請白法等行蘊轉依的舍受了知；因為識蘊處阿賴耶識具有識習氣已經轉依，所以是指大圓鏡智、平等性智、妙觀察智、成所作智等識蘊轉依的舍受了知。 所謂果位習氣智，即是色處了知和無色處了知，以及現在蘊相續中的親身體驗，因此說是’現在的所有’。

།དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ པའི་གནས་རིག་པ་དེ་དག་ཉིད་ད་ལྟར་ན་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ།དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་ ཡིན་པས་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པའི་དེ་དག་ཉིད་ད་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ཚད་ཡོད་པ་ཡིན་པས་གནས་ངན་ ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་དེ་དག་ཉིད་དང་ད་ལྟར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྒྱུད་ད་ལྟར་གྱི་ས་བོན་ གྱི་ཚུལ་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཆིང་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་དག་ཕྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་ད་ལྟར་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྐྱེན་ཉེ་བར་མ་གྱུར་པས་ད་དུང་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་ལ་བྱའོ། །འཆིང་བ་མ་ཚང་བ་སློབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་དག་ཕྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་ད་ལྟར་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་ལ་རྐྱེན་ཉེ་བར་མ་གྱུར་པས་ད་དུང་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་ལ་ཡང བྱའོ།།སློབ་པར་གྱུར་པ་ནི་ཕྱིས་གནས་གྱུར་ཅིང་མི་སློབ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་ད་ལྟར་སློབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འབྲས་བུར་གྲུབ་ཟིན་ཏེ། ཕྱིས་ འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུར་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་ནི་ཉེ་བར་མ་གྱུར་པ་རྒྱུ་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུད་དེ་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པའི་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་ཤོས་དང་མི་སྦྱར་གྱི། སློབ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཕྱི་མ་ཤོས་དང་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ཡུལ་རིག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་རིག་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་དག་ཉིད་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།

又在未轉依的階段中，未轉依階段的色處了知和無色處了知，即是現在帶有習氣的蘊相續自身所經驗的，由於它是有漏的，故稱為隨眠了知。 在此階段中，是轉依蘊有餘涅槃的境界，故轉依階段的色處了知和無色處了知，即是現在有餘涅槃相續自身所經驗的，由於它是有限的余蘊，故稱為隨眠了知。 所謂未成就果位的隨眠了知，即是色處了知和無色處了知，並非現在蘊相續自身所經驗，而是後來將要經驗的相續，現在以種子形式存在於蘊相續中，因此說是成為未來之因。 又在未轉依階段中，具有一切束縛的凡夫們，由煩惱性無明觸所生的色處了知和無色處了知，後來將要經驗的因，現在以種子形式存在於蘊相續中，因緣未現前故尚未經驗。 對於束縛不完整的有學者們，由煩惱性和非煩惱性無明觸所生的色處了知和無色處了知，後來將要經驗的因，現在以種子形式存在於蘊相續中，因緣未現前故尚未經驗。 有學者在後來轉依成為無學時，將要經驗轉依階段的色處了知和無色處了知之因，由明觸所生的受，現在存在於有學相續中，這也稱為未成就果位成為未來之因。 在轉依階段中，無學相續中由轉依所分別的色處了知和無色處了知，已經成就為果位，雖然之後不會獲得其他果位，但已成就果位的相續後分將要經驗的緣雖未現前，因存在於轉依有餘涅槃的相續中，這也稱為未成就果位成為未來之因。 此處不與凡夫和有學的前種情況相配，而是與有學的后種情況和無學相續中所存在的相配。 為顯示其果位境了知的分類，故說’應知境了知亦有四種’。雖然這些都是阿賴耶識的自性，但由於顯現如境相的形式，故稱為果。

།གནས་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་སྣོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་མ་དག་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པར་སྔར་གྱི་གླེང་གཞིའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །ཡོ་བྱད་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དེ་ཉིད་ལས་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་འབྱུང་བ་དག་རིག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་བཅུ་སྔར་བསྟན་པ ལྟ་བུ་དག་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གནས་དང་ཡོ་བྱད་དེ་དག་ལས་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་ སྐབས་ཡིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། བདག་དང་གཞན་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་པ་མྱོང་བར་མཛད་པར་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །ལྟོས་པའི་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་ཡོ་བྱད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རིག་པ་དེ་དག་རྒྱུ་གང་ལ་ལྟོས་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་མཚན་ ཡོངས་སུ་མ་རྡུགས་པར་ཡོད་པར་རིག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གནས་དང་ཡོ་བྱད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རིག་པའི་རྒྱུ་སྔོན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དག་གི་རྒྱུན་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་རྡུགས་ པར་ཡོད་པ་ནི་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་ད་ལྟ་གནས་དང་། ཡོ་བྱད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རིག་པའི་རྒྱུ་སྔོན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསགས་ པ་དག་གི་རྒྱུན་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་རྡུགས་པར་ཡོད་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡུལ་རིག་པ་དེ་ནི་གནས་མ་གྱུར་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་རྣམས་ལ་ ཡང་རང་རང་གི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་ཀྱི།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ན་ཡོད་པ་དང་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ ཏེ།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རིག་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཡུལ་རིག་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་ཚོར་བ་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་དེ་དག་ཡོད་མོད་ཀྱི།དེ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་སྐབས་འདིར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་སྦྱར་རོ།

所謂處所智，是指器世間智，即在轉依的階段中，是了知不清凈器世間處所顯現的識。在此階段，是有餘依涅槃的轉依階段，故是了知如來清凈佛土、如來住處大宮殿，具足妙色、具足妙形等，如前序品中所說。 所謂資具智，是指從彼處所中了知身體資具生起，即在未轉依階段中，是了知如前所說十種身體資具。在此階段，是有餘依涅槃的轉依階段，故是了知出世間圓滿資具。 所謂受用智，是指了知從彼處所與資具中種種受用的識，即在未轉依階段中，是了知身體資具的受用。在此階段，是有餘依涅槃的轉依階段，故是了知受用圓滿身、化身，以及自他受用大乘法。 所謂依止智，是指了知彼等處所、資具、受用智所依止的因緣理由完全不壞而存在，即在未轉依階段中，是了知處所、資具、受用智之因往昔所作積集的善不善等業，其相續在現在感受果報階段也完全不壞而存在。在此階段，是有餘依涅槃的轉依階段，故是了知現在處所、資具、受用智之因往昔所積集佈施等廣大福德智慧資糧，其相續在現在感受果報階段也完全不壞而存在。所謂依止，是指因的意思。 如是，隨眠智及其果境智，在未轉依的凡夫與有學位者中，也隨各自相應而有，此處是為顯示與轉依有餘依涅槃界中所有相合，故說’彼等也在有餘依涅槃界中’。‘彼等’是指處所隨眠智四種及其果境智四種。‘在有餘依涅槃界中’是指彼處有彼等感受的意思。聲聞緣覺雖也有彼等，然彼是有習氣的涅槃，此處是與如來有餘依涅槃相合。

།འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་པར་གྱུར་ པ་ཕྱིས་གནས་གྱུར་ཅིང་མི་སློབ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ད་ལྟ་སློབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་མྱོང་བའི་སློབ་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཚོར་བ་འདྲེན་མར་མྱོང་བ་སྟོན་ཏོ།།རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཡང་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཕྱིས་གནས་གྱུར་ཅིང་མི་སློབ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་འདིར་མ་སྨོས་སོ། །སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཚོར་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚོར་བ་མྱོང་བའི་གང་ཟག་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ་།འདྲེན་མར་མྱོང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འདྲེན་མར་མྱོང་བའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མི་སློབ་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྤངས་ ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མ་སྤངས་པས་དེ་དག་ཀྱང་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འདྲེན་མར་མྱོང་བར་སྦྱར་རོ། །འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་མྱོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ན་འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ལ་ནི་མ་རིག་པ་མེད་དེ།རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་མྱོང་བར་སྟོན་ཏོ། །ཚོར་བ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ ཅད་དུ་འགགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་གཉིས་ཀའོ། །རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ན་དེ་ཡང་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་ཡང་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྲད་ པའི་ཚོར་བ་དང་།འབྲལ་བའི་ཚོར་བའི་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’未證果’等，是指有學位後轉依而成無學位時，能感受轉依狀態下色處了知和無色處了知的因，即了知觸所生受，現在有學位相續中所具有的感受的諸有學，表明是交替感受諸受。 ‘感受了知觸所生受’是指諸有學，雖然他們也有無明觸所生受，但那不是後來轉依成無學位時轉依狀態下色處了知和無色處了知的因，所以此處未提及。 諸有學的見道和修道所分別的了知觸所生受是其因，故稱為未證果的未來之因，如是感受諸受的補特伽羅諸有學的未證果隨眠了知。 其違品並非一切處皆滅，是指了知觸所生受的違品煩惱性無明觸所生受和煩惱無明觸所生受是修所斷。 ‘交替感受’是指了知觸所生受和無明觸所生受交替感受。 聲聞和獨覺的無學雖已斷除煩惱性無明觸所生受，但未斷除無煩惱性無明觸所生受，故他們也是了知觸所生和無煩惱性無明觸所生受交替感受。 ‘感受證果’等，是說如來在無餘涅槃界中感受證果之受時無有無明，唯感受了知觸所生受。 ‘彼二種受一切處皆滅’是指煩惱性無明觸所生受和無煩惱性無明觸所生受二者。 ‘唯感受了知觸所生受’是因為已離二障之智所分別。 當入無餘涅槃界般涅槃時，彼亦滅盡，即了知觸所生受亦將滅盡，因為會遇之受和別離之受的生起種子阿賴耶識已完全窮盡。

།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་ཞུས་པའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེས་ཀྱང་བཤད་པས་སྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ འདུན་པ་དྲག་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་སྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་སྒོམ པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། ད་ནི་འདི་མན་ཆད་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་དང་། མདོ་སྡེའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ནི། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ རྒྱུ་དང་།འཐོབ་པ་དང་། འཐོབ་པའི་ཐབས་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དག་གིས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་བཞི་པོ་དག་ལས་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་དང་། ཟུང་ དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།རྣལ་འབྱོར་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།མཁས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པ་ དང་།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མཛད་པ་སྟེ་དེས་ན་གཞན་དག་དམ་པའི་ཆོས་འདི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །ངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་འདི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་འོས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་ མོ་དག་གིས་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་རྒྱུན་མི་གཅད་པའི་མན་ངག་གི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

以’因此’等詞，是顯示前面所問之答的總結。由此也說明，爲了破除對修行沒有強烈欲求且不令失壞的緣故，而顯示建立施設。 如果如來在無餘涅槃界中涅槃，那麼如何能成就利他之事直至輪迴終盡呢？如來由往昔願力，雖示現般涅槃，但利益眾生之事不會間斷，因為如來的解脫是多種多樣的。 如是爲了破除對修行沒有強烈欲求，以及由強烈欲求所分別的止觀道之本性不令退失和失壞，通過教說而破除對修行沒有強烈欲求的施設建立的顯示，即是爲了破除對修行沒有強烈欲求且不令失壞而顯示建立施設。 為不令失壞而建立施設的詞義等已經解說完畢。 現在以下是顯示正法受持、經典體系建立之事的攝集、經典詞義的顯示，以及獲得果位之殊勝性的總結。 其中正法受持是以’如是說已’等來顯示。其中瑜伽道是指由戒律和明的瑜伽所攝的止觀道之本性。 ‘圓滿’是指由修行因、獲得、獲得方便以及為不令失壞而建立施設等。‘極為清凈’是指從四種遍行所緣中止道、觀道和雙運道極為清凈。 ‘于瑜伽極為決定’是’建立’的同義詞。‘智者’是指’適時’的意思。‘善哉善哉’是讚歎和隨喜，由此他人將受持此正法。 以’我亦’等顯示此正法應當受持。以’善男子善女人等應當於此精進’顯示令受持如來種性不斷之要訣正法，這些即是顯示正法受持。

།མདོའི་སྡེའི་ལུས་རྣམ་ པར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ནི།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་སྔར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གནས་ཀྱིས་སྦྱོར་ བའི་རྒྱུ་དང་།རྟེན་གྱིས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ལས་གནས་ཀྱིས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་རྣམས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནན་ཏན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བག་ཡོད་པར་ སྒྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་ཆེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཕན་འདོགས་པས་དོན་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་དག་ཆོས་དེར་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་འདིར། །ཡང་དག་བརྩོན་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དག་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་དེ་ལ་གནས་ནས། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་མི་གནས་པའི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་ཏེ།གང་དག་གླགས་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཆོས་བདུད་རྩི་འདི་གཏན་གཞིག་པའམ། དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་སྤེལ་ལོ་སྙམ་པའི་བསམ་ པས་བསྟན་པ་འདི་ལ་གླགས་ལྟ་བའོ།།དེ་སྐད་རྒོལ་བ་ལས་ཐར་བར་ལྟ་བས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྟོག་གེ་པ་ལ་ལ་གཞན་དང་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྒྲན་ཅིང་བརྩད་པ་དང་། རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཉམས་ལ་ཐུག་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དང་། རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བསླབས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དེ་ལས་བདག་ཐར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ཆོས་ཀུན་ཆུབ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གླགས་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། དེ་སྐད་རྒོལ་བ་ལས་ཐར་བར་ལྟ་བའི་ལམ་བསམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་སྒྲུབ་པར བྱེད་པའོ།།བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་དག་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལས་ནི། །ཐག་རིང་གནམ་ས་རིང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་དག་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ལམ་འདི་ཐག་རིང་སྟེ། དཔེར་ན་གནམ་ས་ཐག་རིང་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པའི་རྩ་བ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྔར་བརྟེན་ཅིང་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་བསྟན་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ། བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །སེམས་ཅན་དོན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་གཅེས་པར་བྱེད་པའོ།

經部的體性建立之事攝要： 世尊於此時宣說此等偈頌等，以諸偈頌宣說。其中第一偈頌是從前所說的二種加行因：處所加行因和所依加行因中，顯示處所加行因法建立安立中所住的利益。 ‘凡是諸法建立安立’是指經部等法建立安立。‘瑜伽’是指以戒律和明的瑜伽所攝的止觀道之體性。‘謹慎’是指以精進和勤勉謹慎修行的瑜伽師們的意思。 ‘大義’是指有利益故。如何以利益而為大義呢？‘若人依此法，精進修瑜伽，彼等得菩提’，是說瑜伽師若人依止法建立安立，于以瑜伽所攝的止觀道之體性中精進修持，彼等將獲得無上菩提故。 第二偈頌顯示不從心底安住於法建立安立的過患：‘若人尋過失’是指有人想要破壞此甘露法或傳播偽裝的正法之心而尋求此教法的過失。‘視為脫辯難’是指某些論師與他人辯論教義，當自宗教義衰敗之時，從佛教中學習因明、譬喻和理論等，想要從對方的辯難中解脫。 ‘修學諸法’是指以如是尋求過失的心和視為脫離辯難的思維而修學佛法。‘慈氏’是呼喚語。‘彼等於此瑜伽道，遠如天地之間距’是說那些人與以瑜伽所攝的此道相距遙遠，如同天地之間的距離一樣。 第三偈頌的前兩句顯示前述依止加行因不捨無上菩提愿的利益：‘具慧’是指菩薩。‘眾生利’是指眾生所珍視的。

།དེ་དག་ལས། ལན་བྱེད་རིག་ནས་སེམས་ཅན་དོན་བརྩོན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལས་ལན་དུ་ཕན་པ་བྱེད་པར་འོས་པར་རིག་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ སྟེ།ཚིག་གི་དོན་སྤྱིར་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་རྒྱུ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་ལ། སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་སྙིང་རྗེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གཅེས་པར་བྱེད་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ན། འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག་།ཅེས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པའི་རྩ་བ་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས ནི་ཟང་ཟིང་གི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེད་པའི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་ཏེ།ལན་དེར་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱོར་བ་ན། དེ་དག་ལས་ལན་འོང་དུ་རེ་ཞིང་དེ་ལ་རྟོག་ནའོ། །ཀུན་གཞི་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ།།ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་གནས་ ནས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་མི་སྦྱོར་བའི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་ཏེ་། གང་དག་འདོད་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ལུང་འབོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཆུབ་པར་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ ལ་མི་སྦྱོར་བར་རྙེད་པ་དང་།བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་ཟང་ཟིང་འདོད་པའི་ཕྱིར་གྲོང་དང་འདུ་འཛིའི་ནང་ན་གནས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་ལུང་འབོགས་པའོ། །དེ་དག་འདོད་པ་སྤོངས་པ་ཕྱིར་ལེན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དངོས་པོའི་འདོད་ པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྨོངས་པ་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ། །རིན་ཐང་མེད་པ་རྙེད་ཀྱང་སྤོང་ཞིང་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་རྨོངས་པ་དེ་དག་ནི་དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཐང་མེད་པ་རྙེད་ཀྱང་དེ་སྤངས་ཏེ། སྤོང་ ཞིང་རྒྱུ་བ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཐང་མེད་པ་རྙེད་ཀྱང་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སྤོང་ཞིང་འཁོར་བ་ན་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པས་ནི་ཕན་ཡོན་དང་ཉེས་དམིགས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ ལ་བརྟེན་ལ།རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ལམ་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཕྱིར་རྩོད་དང་འདུ་འཛི་སྤྲོས་ལྡན་པ། །རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་བྱོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེ་ལོ་སྤང་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ གིས་ནི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཅིང་བསྐུལ་བ་བསྟན་ཏོ།།ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཞེས་བསྐུལ་བ་བསྟན་ཏོ། །རྣལ་ འབྱོར་འདི་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་གྱིས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བསྐུལ་བ་བསྟན་ཏོ།

其中，‘知恩不勤行利生’這句話的意思是，知道應當對那些眾生報恩而行利益，卻不精進于利益眾生之事，這是其詞義。 總的詞義是，不捨無上菩提誓願的菩提心，其因是大悲，大悲的對境是一切眾生，因大悲而珍視利益眾生。當行利生時，以’為利眾生愿成佛’而發無上菩提心，這就是不捨無上菩提誓願。 第三偈的后兩句，顯示以世俗心行利生而無菩提心的過患。‘若思圖報’是指稍作利生時，期待從眾生得到回報而作思量。‘殊勝根本’指世俗菩提心。‘無染喜悅’指以第一極喜地所顯示的勝義菩提心。 第四偈顯示依止處所修因法之建立后，不修習遠離和專注一境性的過患。‘為欲傳授正法者’是指通達法之建立后，不修習遠離和專注一境性，而爲了獲得、恭敬等世俗利益，住于村落和群眾中傳授佛法。‘彼等重取所舍欲’是指先前以出家等次第捨棄世俗慾望而後又重新取著。 ‘愚者捨棄無價之，正法珍寶而漂泊’是指愚昧之人如同有人獲得無價珍寶卻捨棄漂泊一樣，獲得無價正法珍寶卻為欲樂受用而捨棄在輪迴中漂泊。 第五偈顯示由於有如是功德與過患，因此依止二種修因，當精進修習瑜伽所攝之道。‘是故應當斷諍論，及諸散亂具戲論’是指應當斷除貪慾。‘當勤精進’是顯示斷除懈怠。以上顯示依止處所修因而勸勉。 ‘為度人天諸世間’是顯示以大悲緣眾生而發菩提心，這是顯示依止所依修因而勸勉。‘於此瑜伽當精進’是顯示依止二種修因后，勸勉精進于瑜伽所攝道之本體。

།མདོའི་སྡེའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་མདོ་སྡེ་འདིའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱི་ལ་སྙེགས་སོ། །བསྟན་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ངེས་ པའི་དོན་བསྟན་པའི་ལེའུ་འདི་ཉི་ཚེ་དང་སྦྱར་རོ།།རྣལ་འབྱོར་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་ པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ནི།རྣལ་འབྱོར་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་ པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ལྔ་གང་ཞེ་ན།དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་ མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་མོད་ལ་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མོད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ བཟོད་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཐོན་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྔ་པོ་དག་ལས་དང་པོ་བཞི་ནི། སྲོག་ཆགས་དྲུག་འབུམ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ལྔ་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ སྩལ་ནས།ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡི་རང་སྟེ་མངོན་པར་དགའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྐབས་འདིར་དམིགས་ཀྱིས་མ་སྨོས་ཀྱང་མཇུག་ནས་འབྱུང་བ་ཉིད་སྐབས་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཟོད་པ་མཆོག་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ལེའུ་བརྒྱད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེ་ལྟར་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། རྣལ་འབྱོར་ གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། ཐེག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ ལེའུ་དགུ་པ་འདི་གསུངས་སོ།

經典部分確定詞的宣說：以’其時，慈氏菩薩向世尊如是啟白’等來宣說。其中’以此解深密法門’是指此顯示了了義的經典總體結構。‘此教法’是專指瑜伽了義品。‘瑜伽了義品’是指以戒律和智慧瑜伽所攝的止觀道之本質義的確定宣說之意。 獲得果位的殊勝性是以’當宣說此瑜伽了義品時’等來宣說。‘獲得果位的殊勝性’是指佛陀和菩薩對眾生說法所獲得的五種殊勝利益。何為五種？其中有些眾生髮起無上正等正覺之心；其中有些眾生在聽聞正法時生起無垢無染之法眼；其中有些眾生在聽聞正法時即斷盡諸漏；其中有些眾生在聽聞正法時即獲得殊勝菩薩忍；由佛陀和菩薩宣說正法，以授記、誦持、如實修持相續傳承的方式使正法久住。 在這五種中，前四種分別對應’六十萬眾生髮起無上正等正覺心’等四種內容。第五種則與一切經典結尾處’世尊如是宣說已，天等世間歡喜信受’的內容相對應。此處雖未明確提及，但應當與後文相連。這些詞義如前所述。 ‘獲得大瑜伽作意’是指現證無相三昧，由此表明獲得殊勝忍。第八品詞義等已經解說完畢。 如是從法施設建立開始，以瑜伽所攝止觀道的詳細分類宣說了遍知世俗諦相之後，其後從乘的建立開始，如實宣說乘的差別，為宣說遍知世俗諦相的詞義等，因此為顯示此義，宣說了’其時，觀自在菩薩向世尊啟問’等觀自在菩薩第九品。

།དེ་ལ་ལེའུ་དགུ་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་དྲིས་པ་ དང་ལན་བརྗོད་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་བརྩམས་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ། །དེ་དག་ནི་ལམ་འདིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་དང་། འབྲས་བུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ལམ་ནི་གང་འབྲས་བུ་ནི་གང་ ཞེས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པ་ན་ས་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་རྟོགས་པ་དང་སྤྱོད་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིན་པས་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་རྟོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། སྤྱོད་པ་ དང་རྟོགས་པའི་ལམ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་གོ་རིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་མཁས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པར་ཟད་ཀྱི།དངོས་ སུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ནི་ལེའུ་འདི་ལ་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱི་དང་སྦྱར་རོ། །དྲིས་པ་དང་ལན་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། གང་དག་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མངོན་པའི་ཕྱིར་ས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐོག་མར་ སྟོན་ཏེ་།དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོས་འགྲོ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་རྣམས་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

關於此第九品的總義，簡要而言，是從建立乘開始，如實宣說乘的分類。其中分類時，是從通達圓滿波羅蜜多開始問答，因為諸波羅蜜多為大乘所攝。 其中，從通達圓滿波羅蜜多開始所應了知的，以’從建立乘開始’來說明。所謂’建立乘’，即是大乘菩薩道及其果。其中菩薩道即是地和諸波羅蜜多，果即是佛地。由於以此道前行故稱為乘，由於是所趨果故稱為乘。 如是，雖然是從建立大乘菩薩道及果開始，但是在如是建立大乘菩薩道及果中，波羅蜜多是什麼？道是什麼？果是什麼？如是如實宣說彼等分類時，地是證悟，行持波羅蜜多是證悟與行持二者，果是佛地。由於圓滿行持則證悟也圓滿，由於圓滿行持與證悟之道則果佛地也圓滿，故依行持為先的次第，而說’從通達圓滿波羅蜜多開始’而已。 實際上應配合’從建立大乘菩薩道及果開始’，這是將本品與總體科判相配合。‘問答’由’如實宣說乘的分類’來說明，意思是如實宣說通達圓滿波羅蜜多的分類。 通達圓滿波羅蜜多有二種：如何圓滿和何者圓滿。其中’如何圓滿’，即由圓滿證悟門中顯現圓滿行持，故以地的分類來說明圓滿波羅蜜多。因此，此處首先宣說圓滿證悟的分類，即從’世尊，菩薩十地是什麼？即是’開始，直至’因此以廣大願行及具願力者’之間所說。

།གང་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་ས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ། །དེ་ལ་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་བཅུ་གཅིག་ལགས་ན་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ་། དེས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ བཅུ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ གནས་པ་དང་།བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། གནས་པ་མཆོག་གོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། རིགས་ལ་གནས་པ་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལས་ཡང་ དག་པར་འདས་ཏེ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་གཞིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་ པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་ནི་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གཞི་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ མཐུན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ནི་འོད་འཕྲོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ།

所謂’圓滿’，是指佈施波羅蜜等六波羅蜜和十波羅蜜的圓滿教授。因此，在此處顯示證悟圓滿的分類之後，顯示行為圓滿的波羅蜜分類。從’世尊，菩薩們有多少學處’這句話開始，直到’爾時，世尊宣說此等偈頌’為止進行闡述。 首先應當解釋地的分類等詞義，這又分為兩種：略說和廣說。其中略說是從’世尊，菩薩們的十地是什麼’開始，直到’佛地是第十一地’為止。這顯示了菩薩的十種住地和如來的住地。 其中菩薩的十種住地是：住極喜地、住增上戒、住增上心、住與菩提分相應的增上慧、住與諦相應的增上慧、住與緣起相應的增上慧、住有功用有加行無相、住無功用任運無相、住無礙解、最上住。 其中住極喜是以’菩薩極喜地’來表示，超越了種性住和勝解行住，是清凈增上意樂的菩薩住地。住增上戒是以’離垢’來表示，是以清凈增上意樂為基礎而本性具足戒律的住地。 住增上心是以’發光’來表示，是以住增上戒清凈為基礎而安住於世間禪定、解脫、三摩地、等至的住地。住與菩提分相應的增上慧是以’焰慧’來表示，是依止清凈世間智慧的三摩地，爲了證悟諦理而正確分別三十七菩提分法中的念住等法的住地。 住與諦相應的增上慧是以’極難勝’來表示，是依止菩提分的正確分別而如實通達諸聖諦的住地。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བདེན་པ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་མ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།དེ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ནི། རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏེ།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྩོལ་བས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་བསྒོམས་པས་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གནས་པ་ནི། ལེགས་པའི་ བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་གཡོ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་ཐོབ་སྟེ། གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གནས་པའི་མཆོག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་གནས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་ པོ་ཐོབ་བོ།།སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་འམ། ཡང་ན་སྲིད་པ་ཐ་མ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གནས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་པར་འགྱུར་བའི་ གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། གནས་པ་མཆོག་དེ་ཉིད་ལས་འདས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་ པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་བརྙེས་ཏེ།སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ས་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ནི་མིང་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་བསྟན་ ཏོ།།བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། མིང་ལ་མཁས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གཉེན་པོའི་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པའི་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་།བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པ་ནི། ས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པ་དུ་དག་དང་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ས་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་དང་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་གནས་སྐབས་ ནས་བཟུང་སྟེ།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་ལས་དང་པོ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།

以’安住于具有緣起的殊勝智慧即為現前’來說明。依于證悟真謙之力，由於不知彼而生起苦及其因，以詳細分別而分析，以及由於了知彼而滅苦及其因，以詳細分別而分析的所有安住。 以’遠行’來說明具有造作和勤勉的無相安住。依於前述三種殊勝智慧安住之力，以造作勤勉相續不斷地修習一切法如是性無分別智慧相應的安住。 以’不動’來說明無造作而任運成就的無相安住。由於對前述無相廣為修習，故依自性相續不斷趣入道相應的安住。 以’善慧’來說明安住于無礙解。依于具有智慧的禪定極為清凈且不動，獲得廣大智慧，為他宣說無上正法，詳細分別諸法的異門、相、詞義和差別的安住。 以’法雲’來說明最勝安住。菩薩安住於此，到達菩薩道的究竟，獲得無上正等正覺的大法灌頂。或者一生所繫，或者最後有者，於此安住之後必定無礙現證無上正等正覺，並行持一切佛事的安住。 以’佛地’來說明如來安住。超越彼最勝安住，現證無上正等正覺后，獲得於一切所知無著無礙的智見，圓滿三身、四智、百四十不共佛法等殊勝性，並行持一切佛事的安住。 彼等地的詞義將在下文名善巧處說明。解說有七種：善巧果、善巧違品與對治、善巧名、善巧違品差別、善巧對治差別、善巧成熟自他相續的安住、善巧圓滿意樂的方便。 其中善巧果，從’問彼等地有幾種清凈’以及’觀自在王回答說彼等地有四種’開始，由’觀自在王，其中第一由清凈意樂所攝’等來說明。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པ་ནི། ཡན་ལག་དུ་དག་གིས་བསྡུས་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གིས་ བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ།ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །མིང་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ས་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་དེ་དག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་དུ་མཆིས་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པ་དུ་དག་གིས་ རྣམ་པར་གཞག་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་རབ་མཆོག་ཅེས་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ བསྟན་ཏོ།།བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོས་མཆི་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་ པོར་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའི་ལུས་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་འཇུག་པ་དང་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་རྒྱུའི་ལུས་ཡིན་ལ།ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། རྒྱུའི་ལུས་ནི་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ནི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། རིགས་ལ་གནས་པ་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ཡན་ ཆད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གནས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་བཞིས་བསྡུས་པས་ས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ས་དེ་དག་རྣམ་ པར་དག་པ་དུ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་ནས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་ས་དང་པོ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ཡིན་ལ། བསམ་པ་ རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། བསམ་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

對於精通對治和違品這一問題，弟子問道：‘這是由多少支分所攝？‘佛陀回答說：‘應當了知是由十一支分所攝。‘從這個時候開始，以’什麼是十一支分’等來闡述。 精通名相，是以’世尊，為何稱初地為極喜’等來闡述。 精通違品的差別，是以’世尊，在這些地中有多少愚癡、多少違品隨眠’等來闡述。 精通對治的差別，是以’世尊，這些清凈是由多少種清凈而安立’等來闡述。 精通成熟自他相續的境界，是以’世尊，為何說在一切輪迴受生中，菩薩的受生最為殊勝’等來闡述。 精通圓滿意樂的方便，是以’世尊，為何菩薩們具有廣大愿、殊勝愿及具有願力’等來闡述。 首先解釋精通果位等詞義。所謂果位，是指一切地都是以因的本體和果的特徵來區分，具有趣入和安住的自性。十菩薩地和如來地，前前是因的本體，後後是果的特徵，因的本體是趣入的自性，果的特徵是安住的自性。雖然住于種姓和住於世間信解行地這兩者是世間的，但依靠這兩者，從住于極喜地以上都是出世間的現證住地，故稱為果位。 所謂精通果位，是指由四種清凈所攝的果位，即精通地的差別。因此，爲了闡述這一點，弟子問’這些地有多少種清凈’等，觀世音菩薩回答說’這些有四種清凈’等。 其中’初地由意樂清凈所攝’是指，初地是增上意樂清凈的境界。意樂清凈是由菩薩們對佛法的意樂界具有確信存在性而區分，以及由增上意樂界對佛法具有功德性的確信而區分的因所生，是意樂現證的自性，是由思所生的大智慧的自性，以及與之相應的菩提分法的自性，因此初地是由意樂清凈所攝。

།བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་པ་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པ་དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། མཆོག་གི་བསམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་དང་།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། མཐུའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། སྡུག་པའི་བསམ་པ་དང་། བརྟན་པའི་བསམ་པ་དང་། མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་། མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཤིན་ ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་།ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་མཆོག་གི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་དོན་དམ་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐུའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་འམ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དགེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བདེ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་གང ཡིན་པའོ།།སྡུག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། འབྲེལ་པ་མེད་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །བརྟན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མ་དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་སའི་བར་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་དང་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་དེའི་བདག་ ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་།རྟེན་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་གྱུར་ཏེ། དོན་གང་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་གང་གིས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ས་གང་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། གོ་རིམས་གང་གིས་ལྷག་པའི་བསམ་པར་ གྱུར་པའོ།

所謂現前通達意樂的自性，即是菩薩對於佛法的勝解意樂、觀察意樂、抉擇意樂，以信心為先導，以擇法為先導。此有十五種，即：殊勝意樂、戒意樂、波羅蜜意樂、真實義意樂、神力意樂、利益意樂、安樂意樂、愛意樂、堅固意樂、不欺意樂、未凈意樂、清凈意樂、極凈意樂、斷除意樂、俱生意樂。 其中，所謂殊勝意樂，是指菩薩對於佛法僧三寶的增上意樂。所謂戒意樂，是指菩薩對於如實受持戒律的增上意樂。所謂波羅蜜意樂，是指對於佈施、持戒、忍辱、精進、禪定、智慧等圓滿成就的增上意樂。 所謂真實義意樂，是指對於法無我、人無我、勝義諦、諸法如是甚深性的增上意樂。所謂神力意樂，是指對於諸佛菩薩的神通力或俱生不可思議力的增上意樂。所謂利益意樂，是指欲求成辦眾生善法。所謂安樂意樂，是指欲求成辦眾生利益。 所謂愛意樂，是指對眾生無所求取之心、可愛異熟果報、無所繫縛之心。所謂堅固意樂，是指于無上正等正覺一心決定。所謂不欺意樂，是指具足對眾生利益方便及菩提方便無顛倒智的勝解。 所謂未凈意樂，是指菩薩於一切勝解行地的增上意樂。所謂清凈意樂，是指從清凈意樂地乃至行定地之間菩薩的增上意樂。所謂極凈意樂，是指菩薩于究竟地的增上意樂。 所謂斷除意樂，即是未凈意樂，為觀察故。所謂俱生意樂，即是清凈及極凈意樂，因為自性即是彼體性，且極住于所依故。 此十五種意樂總攝為四種：於何義增上意樂、以何殊勝增上意樂、於何地增上意樂、以何次第增上意樂。

།དེ་ལ་དོན་གང་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྟེ། བདག་གི་དོན་གྱི་གཞི་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མཆོད་པའི་གཞི་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཞི་དང་དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞི་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཁོར་བའི་གཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དད་པར་བྱ་བའི་གཞིའོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མཆོག་གི་བསམ་པ་ནས་མཐུའི་བསམ་པའི་བར་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་པའི་གཞི་དང་། ཚེ་རབས་འདི་ལ བདེ་བའི་གཞིའོ།།དེ་གཉིས་ལ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གང་གིས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་དང་། བདག་གི་དོན་གྱི་ཐབས་དང་། གཉིས་ཀའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཏེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། བརྟན་པའི་བསམ་པ་དང་། མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ས་གང་ལ་ཞེ་ན། ས་གསུམ་པ་ལ་ཡོད་དེ་མ་དག་པའི་ས་དང་། དག་པའི་ས་དང་། ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ས་ལ་སྟེ། མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དག པའི་བསམ་པ་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གོ་རིམས་གང་གིས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། མ་དག་པའི་བསམ་པས་དག་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་ལ་དག་པའི་བསམ་པས་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་དང་གོ་ རིམས་བཞིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དགེ་བས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་བྱ་བ་བཅུ་བྱེད་དེ། མཆོག་གི་བསམ་པས་ནི་དཀོན་མཆོག་ལ་མཆོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་ བར་བྱེད་དེ་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བསམས་བཞིན་དུ་ཉེས་པར་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་ལ། ཉེས་པ་བྱུང་ན་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བར་སོ་སོར་འཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པས་ ནི།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པས་བག་ཡོད་པར་གནས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་བག་ཡོད་པར་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཁོར་བར་བྱེད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་ པ་མི་གཏོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ།།མཐུའི་བསམ་པས་ནི་བསྟན་པ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དད་ཅིང་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་ལ་བསྒོམ་པ་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་ཏེ། འདོད་པ་སྐྱེས་པས་ཤས་ཆེར་གནས་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་ བསམ་པ་དང་།ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། །སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་མི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བརྟན་པའི་བསམ་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་ལ་གནས་ཏེ། །སྦྱོར་ བ་ལྷོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྦྱོར་བ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ།།མི་སླུ་བའི་བསམ་པས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དམའ་བ་དང་། ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་ འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།

那麼其中的含義是什麼呢？是關於自利和利他的。自利的基礎有五種：供養的基礎、善法的基礎、恒常修習善法的基礎、以無煩惱心輪迴于輪迴的基礎、以及對佛陀教法從內心深處生起信心的基礎。其中增上意樂也有五種：從最勝意樂到力意樂依次排列。利他有兩種：即在他世帶來利益的基礎和今世帶來安樂的基礎。這兩者各有增上意樂，即利益意樂和安樂意樂，依次排列。 以何種差別呢？以三種方式：即利他的方便、自利的方便以及二者俱利的差別，依次是增上意樂、堅固意樂和不欺誑意樂。在何地呢？存在於三地：不清凈地、清凈地和極清凈地，依次對應不清凈意樂、清凈意樂和極清凈意樂。 以何種次第呢？以三種方式：以不清凈意樂生起清凈意樂，以清凈意樂生起極清凈意樂，依次是調伏意樂和俱生意樂。 諸菩薩以善的增上意樂，通過這十五種證悟而行十種事業：以最勝意樂供養三寶，並修習一切菩提資糧中最殊勝的一切行相。以戒意樂受持菩薩戒，即使爲了生命也不故意違犯，若有違犯也迅速懺悔。 以波羅蜜意樂恒常修習善法，安住于正念並使之最極正念。以真實義意樂為眾生以無煩惱心輪迴，且不捨離涅槃的增上意樂。以力意樂從內心深處信仰教法並弘揚，珍惜修行，多住于欲樂生起，不以僅僅聽聞和思維為滿足。 以利益意樂、安樂意樂和增上意樂修習一切利益眾生的事業，雖行利益卻不生起執著。以堅固意樂住于熾盛精進和廣大精進的正確修持中，使修行不鬆懈也不退失。 以不欺誑意樂迅速獲得修習種種善法的神通，不以獲得低劣、些微和粗淺的殊勝為滿足。以調伏意樂引發俱生增上意樂。

།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པས་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ བྱེད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྟན་པ་དང་། གདགས་པ་དང་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདིར་འདུས་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདིས་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བས་ན་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ས་དང་པོའི་སྐབས་འདིར་མ་དག་པའི་བསམ་པ་ནི་དག་པར་གྱུར་ལ། ཤིན་ཏུ་དག་ པའི་བསམ་པ་ནི་རྒྱུའི་ལུས་སུ་ཡོད་པས།བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ས་གཉིས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་ པར་དག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དགེ་བ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཏེ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ལུས་དང་།ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེ་དང་ལྡན་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ས་གཉིས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་ནས་དད་པ་ ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དང་། དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཕོངས་ཤིང་ འདོད་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ས་གསུམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་ ཡིན་ལ།ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་གཞིར་བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་པོ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། ། བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞིར་བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསམ་གཏན་ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།

以俱生意樂爲了天人的利益、福祉和安樂，迅速證得無上正等正覺。世尊在各種場合宣說菩薩的增上意樂、安立和解說的一切，都包含在這十五種意樂中，三世一切菩薩也都以這十五種意樂證得無上正等正覺，因此這十五種意樂具有大菩提果德的功德，故在通達果位時宣說。 在初地階段，不清凈的意樂得以清凈，極清凈的意樂則存在於因位中，應當觀察為包含了十五種清凈意樂的全部。 所謂’二地是以增上戒清凈’，是說二地安住于增上戒，增上戒清凈是指菩薩們依止不可思議等一切善心所緣的因所生的戒，是聖者歡喜的身業、語業、意的本性，以及與之相應的菩提分法的本性，因此二地是由增上戒清凈所攝。 對於戒的證悟本性，是了知菩薩增上戒學清凈后獲得信心所分別的。這有九種：戒的本性、一切戒、難行戒、一切門戒、善士戒、一切種戒、貧求戒、今後安樂戒和清凈戒。 菩薩的這個大戒蘊能生菩薩果，依此圓滿菩薩戒波羅蜜后證得無上正等正覺，故在通達果位時宣說。 所謂’三地是以增上心清凈’，是說三地安住于增上心，增上心清凈是以離欲貪所分別的禪定與等至的近分和根本定的本性，因此三地是由增上心清凈所攝。 那禪定與等至的近分和根本定的本性，是了知菩薩增上心學清凈后獲得禪定所分別的。

།དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དངོས གཞིར་བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དཀའ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་བསམ་གཏན་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་ བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་དང་།རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་ནོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ས་བཞི་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་གྱ་ནོམ་པ་བས་ ཀྱང་ཆེས་གྱ་ནོམ་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཞི་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ཡིན།ས་ལྔ་པ་ནི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ཡིན། ས་དྲུག་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ གནས་པ་ཡིན།ས་བདུན་པ་ནི་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་ བསྒོམས་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན།ས་དགུ་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་གཡོ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་ པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན།ས་བཅུ་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་གནས་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་ཏེ་སྤངས་པ་ དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ན་ས་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ནི་ཤེས རབ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་རྒྱུ་དེ་ལ་མངའ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཤེས་ རབ་ཐམས་ཅད་དང་།ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་། ཕོངས་པའི་འདོད་པ་ལ་ཤེས་རབ་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་བོ།

此復有九種，即：禪定的自性、具有正行的自性禪定、難行禪定、一切門禪定、勝士禪定、一切種禪定、貧乏欲求禪定、此世他世安樂禪定、清凈禪定。 菩薩們的這些無量禪定是大菩提之果，依靠這些，菩薩們圓滿禪定波羅蜜多，現證無上正等正覺，故於果位善巧處宣說。 從第四地乃至佛地，應知是由殊勝清凈增上智慧所攝，愈來愈殊勝。即第四地安住于菩提分相應的增上智慧， 第五地安住于諦相應的增上智慧， 第六地安住于緣起相應的增上智慧， 第七地依據前三種住處，安住于有功用行無相，具有造作與勤勉，故亦由增上智慧所分別。 第八地由於多修習前述無相住，安住于無相無功用行任運，故亦由增上智慧所分別。 第九地依于具慧定極清凈不動，安住于無礙解，故亦由增上智慧所分別。 第十地由獲得無上正等菩提大法灌頂而為最勝住處，故亦由增上智慧所分別。 佛地是果位，具足斷證圓滿，故亦由增上智慧所分別。增上智慧清凈即是如實了知所知的智慧以及了知所知數量的智慧之體性，故第四地以上是由清凈智慧所攝。 此智慧與智的體性，即有學無學之因，通達勝義諦與世俗諦如實分別。 此復有九種：即智慧自性、一切智慧、一切門智慧、勝士智慧、一切種智慧、貧乏欲求智慧、此世他世安樂智慧、清凈智慧。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན། འབྲས་ བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ས་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། །ས་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་མ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་དད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ།།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ་ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་གསུམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་ པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མཐོང་ བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཅིག་ཏུ་ཡང་ཟད་ན།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བསླབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གྲངས་གསུམ་དུ་ངེས་ཤེ་ན། དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། ཤེས་པའི་ རྟེན་གྱི་དོན་དང་།བྱ་བ་བྱས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་ལྷག་ པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་བྱས་པའི་དོན་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་རང་གི་དོན་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པས་བྱ་བ་བྱས་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དེ་ནི་བྱ་བའི་མཆོག་ཡིན་པས་དེའི་གོང་དུ་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བསླབ་པ་དེ་གསུམ་གོ་རིམས་ ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ན་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་ལ། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

諸菩薩的智慧極其確定且無量，這將成為大菩提之果，依此諸菩薩圓滿般若波羅蜜多，現前證得無上正等正覺，故於果位善巧處宣說。 彼等諸地由四種清凈所攝是為總結。‘彼等諸地’是說明果位，‘由四種清凈所攝’是說明于果位善巧。 其略說即：以超越世間地的未見道所分別的增上意樂清凈攝集初地一切果位，依見道后所獲得信戒，以修習戒清凈攝集第二地一切果位。 依彼增上戒清凈而獲得禪定等持，以增上心清凈攝集第三地一切果位。依彼等增上心清凈，如實了知所知事物的數量及其本性，以如實知見的增上慧清凈攝集第四地以上一切果位。 其中增上意樂清凈是見道之本性故唯一，而增上戒清凈、增上心清凈、增上慧清凈是學處之本性，為何定為三數？ 此乃為三昧住處義、智慧所依義及作業圓滿義故。其中三昧住處義是增上戒學處，因住增上戒能觸證一心三昧故。 智慧所依義是增上心學處，因於等持心一境念中生起如實了知見解所知諸法之智故。 作業圓滿義是增上慧學處，因唯以智見清凈而現前斷除煩惱障與所知障故。 此為無上自利，故稱作業圓滿義，斷除二障是最勝作業，更無其上作業故。 若問：為何如此安立彼三學處之次第？因住增上戒能獲得增上心三昧，依增上心能生起增上慧故。

།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་དང་ལྷག་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ལ་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷག་པའི་དོན་ནི་བསླབ་པ་དེ་རྣམས་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་འདི་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་ མོང་མ་ཡིན་པས་ཕྱི་རོལ་པ་ལས་ལྷག་པའི་དོན་ཏེ།དེ་ནི་ལྷག་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་བསླབ་པ་དེ་གསུམ་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་སོ་སོར་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་ལ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་ཀྱི། ལྷག་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་ལ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་མེད་པ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་མེད་པ་ནི་མི་སྲིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་ཡོད་ལ།གང་ན་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་ པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ད་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་ཡོངས སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དུ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ས་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་མན་ཆད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

那麼，為什麼稱為增上戒、增上心和增上慧呢？‘增上’是指能夠掌控的意義和超勝的意義。其中，能夠掌控的意義是：爲了增上心而修持的戒律，就是增上戒學；爲了增上慧而修持的禪定，就是增上心學；爲了斷除障礙而修持的智慧和見解，就是增上慧學。這就是能夠掌控的意義。 超勝的意義是：這些學處唯有在如來教法中才有，不是與外道共有的，所以超勝於外道，這就是超勝的意義。 那麼，這三學是否如前所說那樣各自確定呢？有增上戒學而無增上心和增上慧學的情況是存在的，但是有增上慧學而無增上心和增上戒學的情況，以及有增上心學而無增上戒學的情況是不可能的。 因此，在有增上慧學的地方，必定也有增上心和增上戒學；在有增上心學的地方，必定也有增上戒學，應當如此了知。三學所攝的其他一切地的功德也應當如此了知。 關於果等詞義等已經解釋完畢。 其後，將解釋對治品和對治等詞義。現在，對於這十一地各自的對治品斷除、對治修習、修習所得果以及二者圓滿處的善巧。 因此，當問及’由幾支所攝’時，回答說’應知由十一支所攝’等。 其中，第一地的對治品斷除是什麼呢？以’勝解行地’來說明。第一地的對治品就是凡夫性。這也包括勝解行地以下所有未得出世間道的眾生。

།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་ལ་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་བཟོད པས་དེ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡི་གེར་འདྲིར་བཅུག་ སྟེ།འཛིན་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། སྟོན་པ་ན་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀློག་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་ལུང་མནོད་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་རྣམས་རྒྱ་ཆེར་དབྱངས་ཀྱིས་ཁ་དོན་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་ཤིང་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོང་པ་ལ་བཟོད་པས་མོས་པོས་སྤྱོད་པའི་ས་དེ་ལས་ཡང་དག་པར འདས་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ སྟེ།ས་དང་པོ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ། གནས་པ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་ལ་སེམས་དེ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པའི་གནས་ཡོད་པའོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་བསགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་བསགས་པ་དང་། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས པ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་བསགས་པ་དང་།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་བསགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་སྦྱོར་བའི་སྒོམ་པ་ལ་གདམས་ངག་ ལེགས་པར་རྙེད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་བསགས་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་བསགས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མོས་ པ་བསགས་པ་དང་།སྙིང་བརྩེ་བ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་མང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བསགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པའི་གནས་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ལ་སེམས་དེ་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་དམིགས་ནས་དེ་སྐྱེ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྤོང་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

什麼是修習對治？以’以忍超越彼’等詞說明：由於極其修習菩薩十種法行的勝解，從初發心直至世間法的最高境界為止，十種法行是： 將大乘相應的經典等法，菩薩藏所攝之法寫成文字，受持、供養、佈施他人、恭敬聽聞、自己閱讀、通達受持、廣為傳授、廣為誦持、為他人廣為如實宣說、獨自寂靜處思維修習等方式隨學所攝的善根， 由於極其修習決定分相應的勝解，以空法忍超越勝解行地，這就是修習對治。 什麼是修習的獲得果位？以’菩薩即入無過’等詞說明：所謂菩薩的無過正性即是現證出世間的初心，也就是獲得初地。這以四個方面來說明：住處、決定語、安住和殊勝。 其中’住處’是指最初菩薩生起彼心的情況，即具有極積善根的住處。極積善根應當了知有九種：由於善修具足戒律之故而積集法；由於善修具足禪定之故而積集行；由於善修聞所生慧之故而積集承事； 由於以思所生慧善解波羅蜜多等善法之故而積集攝受；由於善得修習實相瑜伽的教授之故而積集攝持；由於獲得實相證悟之故而積集清凈意樂；由於利益有情的增上意樂之故而積集廣大； 由於希求一切智智之故而積集勝解；由於多住慈悲之故而積集現前。菩薩具有如是極積善根的住處，生起彼心而住于初地。 ‘為何’是指緣何而生起彼心：即是爲了圓滿佛智、斷除、現證、無上修習而希求的緣故。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཡང་ལས་རྣམ་པ་དགུའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དྲིས་པ་ལན འདེབས་པའི་ལས་ཅན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མི་འཇིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་བཅད་པའི་ལས་ཅན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཟག་དང་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདམས་ངག་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཡེ་ ཤེས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་གཞི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ལས་ཅན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཉིན་མཚན་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཟིགས་པའི་ལས་ཅན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སེམས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྤྲུལ་པས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་དུས་གསུམ་གྱི་བསམ་པ་བག་ལ་ཉལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མཁྱེན་པའི་ལས་ཅན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བའི་ཡེ་ཤེས་འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་ཅིག་ཅར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བས་རྣམ་པར་ཐར་ པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ལས་ཅན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞི་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་གང་ལས་སེམས་ཇི་ལྟ་བུར་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་ཞིང་གང་གི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཞི་ལས་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བའོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཤེས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་ པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་།དེའི་དུས་དང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་ཁས་ལེན་པས་འཕེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྲས་བུ་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཆེན་པོ་དང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང་ཟབ་མོ་ཤེས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་།རང་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་དང་ཁྱད་ པར་དུ་འགྲོ་བའི་མན་ངག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བ་ཉིད་དང་།ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་གཙོར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་པ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྒྱུ་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཞི་དེ་ལྟ་བུ་ལས་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དུ་སེམས་དེ་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེ་སྐྱེས་ན་ཕན་ཡོན་ཅིར་འགྱུར་བ་སྟེ། སེམས་དེ་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དེ་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བའོ།

對於佛陀的智慧，應當了知由九種業的差別而有九種：佛陀的力智是以回答問題為業；佛陀的無畏智是以降伏他方論敵為業；佛陀的平等性智是以爲了證悟補特伽羅無我而授予教誡為業；佛陀的遍護智是以四攝事來成熟有情為業；佛陀的清凈智是以清凈成熟有情的所依為業；佛陀的遍知智是以佛眼于晝夜六時觀察世間為業；佛陀的清凈法智，由於心無礙故，於一切剎土無礙，以無煩惱化身而趣入為業；佛陀的證悟智是以一剎那了知彼等有情三世意樂隨眠為業；佛陀的轉法輪智是于億百瞻部洲同時轉法輪，善巧解脫方便為業。 爲了現前如是佛智而生起彼心，故住于初地。所謂’何等所依’，是指從何等所依、如何生起、具何等相、以何為體性而生起，即從大悲為先行的所依而生起以大悲為體性。 彼大悲為先行者，亦應了知有九種大悲：由於了知細微苦性而生起，故為大自在性；由於遍護苦惱有情的方便善巧圓滿，故為大攝持性；由於承諾盡其時際乃至輪迴為有情作利益而增長，故為大通達性；由於攝持如來不可思議力果，故為大無量性；由於以廣大勝解及通達甚深而戰勝違品，故為大極分別性；由於趣向自己現證菩提，故為隨順性；由於尋求殊勝趣入的教授，故為正尋求性；由於以攝持功德為主，故為大殊勝性；由於無盡可意果因及趣向涅槃，故為住立及大究竟性。 從如是大悲為先行的所依中，生起以大悲為體性的彼心，故住于初地。所謂’生起何等心’，是指彼心生起後有何等利益，即生起彼心的剎那即遠離凡夫地的如是心。

།སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉིད་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་སྟོན་ཏོ།།ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མངལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་མཐུན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་པོར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞུགས་པས་ཤིན་ཏུ་ འདས་པ་དང་།རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་མཐུན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་བུ་དང་མཐུན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནད་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། འགྲོ་བ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་མཐུན་པས་ འཇིག་རྟེན་པའི་འགྲོ་བས་མ་བསྡུས་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་།ལུང་གི་རང་བཞིན་དང་མཐུན་པས་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དགོངས་པ་བདག་གི་དགོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། བཙས་ནས་གནས་པ་དང་། མཐུན་པས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། བཙས་ནས་འཚོ་བ་དང་མཐུན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང མཐུན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཤིང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་གཞོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་དེ་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དེ་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གནས་པ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཐོག་མར་ཐོབ་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འོག་མ་ནས་མི་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་ གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ས་རྒྱ་ཆེར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དང་བའི་དབང་གིས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།

從凡夫地完全超越即是聖者，表明已獲得出世間道。此完全超越應當了知有八種： 與入胎相應，因為首先成就出世間心的緣故，是入胎的完全超越； 與生於種姓相應，因為生於如來種姓的緣故，是種姓的完全超越； 與相似子相應，因為從大乘行中生起的緣故，是無病的完全超越； 與生於他趣相應，因為不攝於世間趣而超越出世間趣的緣故，是趣的完全超越； 與教法自性相應，因為以悲心為體而他人的意趣即是自己的意趣的緣故，是法性的完全超越； 與出生后安住相應，因為不捨輪迴而安住于無煩惱的善巧方便的緣故，是安住的完全超越； 與出生後生活相應，因為通達空性的聖者智慧的緣故，是平等性的完全超越； 與圓滿相應，因為不退失佛種性且趣向涅槃的緣故，是決定的完全超越。 如是，剛生起此心時，即從凡夫地完全超越，以生起如是之心而安住于初地。 其中’決定語’是什麼？為何初地安立為極喜地呢？因為首先獲得無上的自他二利圓滿安住，稱為最勝歡喜的緣故，故稱為極喜地。這在下文善巧處將會宣說。 其中’善巧安住’是指以意樂圓滿、加行圓滿、迴向圓滿而廣大清凈地修習。 其中’意樂圓滿’是指以信解和凈信的力量，以意樂圓滿而修習。

།ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་གང་དག་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་དབང་བྱེད་པ་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་དབང་བྱེད་པ་དེ་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། བདག་གིས་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། གཞན་གྱིས་རྟོགས་པ་ལ་སྲིད་པར་འཛིན་པའི་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེའི་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱམས་པའི་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཚེ རབས་དུ་མར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་དུ་འཁོར་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའི་དད་པའི་དབང་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འཁོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འཛེམ་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་གང་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ ཡོད་པའི་དད་པའི་དབང་དང་།ཆོས་མཐུན་པ་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་མཚམས་པའི་ཕྱིར་དེས་པའི་དད་པའི་དབང་སྟེ་། དེ་ལ་བསྟི་སྟང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མངོན་པར་བརྩོན་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་བ་སོགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་སོགས་པ་དང་། འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་དགའ་བའི་ ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་དག་ལ་སོགས་པ་དང་།མང་དུ་ཐོས་པ་ཚོལ་བ་ལ་ངོམས་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཇི་སྐད་ཐོས་པའི་ཆོས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་སོགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་མེད་པ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྒྱུན་མི འཆད་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

信解也是由於所信解的事物的差別，應當了知信解有九種差別：對三寶的信解力，對自己所證悟清凈的信解力，對他人所證悟可能性的信解力，爲了成熟眾生而具有慈悲的信解力，爲了成熟眾生而具有慈愛的信解力，爲了成熟眾生而於多生世勤修不厭的信解力，爲了不帶煩惱地處於輪迴而對吝嗇等波羅蜜多違品法生起慚愧的信解力，爲了不違背正法而具有溫和的信解力，爲了恭敬而對教法的信解力，以如是圓滿意樂而修行。 所謂圓滿加行，是對善根等不間斷精進而修行。善根等也應當了知有八種：爲了不失壞而作承事等，爲了喜歡確定相關言論而有法樂等，爲了求多聞而無厭足等，爲了如理思維所聞法而有思維等，爲了禪定無味著而有無住等，爲了斷除菩薩學處的障礙而於得失恭敬無執著等，為此而於資具無貪著等，爲了不斷現前出世心而有如寶心等，如是即是以圓滿加行而修行。

།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་ པ་དང་།ཡོངས་སུ་སྤོང་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་བྱེད་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རིགས་སུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་།མི་གཡོ་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། མི་འདོར་ལ་ལྡན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། སོགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། ཚོལ་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ས་རྒྱ་ཆེར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དད་པ་དང་། འདུན པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་དད་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་སྟེ། དེས་ན་འདུན་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སོགས་པ་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཁྱད་པར་གང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདུན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཁྱད་པར་དང་།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་འདུན་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ།

所謂圓滿迴向，是以希求一切智地的方便而修行，希求一切智地，應當了知如何希求的差別有十一種相： 以緣如來力等為所緣而希求一切智地，以清凈而希求一切智地，以遍舍而希求一切智地，以如所說而行而希求一切智地，以隨護而希求一切智地，以出生種姓而希求一切智地，以不動而希求一切智地，以不捨相應而希求一切智地，以等持而希求一切智地，以尋求而希求一切智地。 如是即是以圓滿迴向而修行。如是意樂圓滿、加行圓滿、迴向圓滿，即是廣大清凈地之修行。 修行有四種：信、欲、精進、方便。 其中從意樂圓滿而言信根即是信，故欲為第三。從加行圓滿而言，從善根等相續不斷精進即是精進。從迴向圓滿而言，希求一切智地即是方便。 其中所謂差別，即初地住者以何差別勝過聲聞緣覺。彼有三種：欲解差別、修行差別、果德差別。 其中欲解差別即成就大愿。

།སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་དགེ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞིང་བསྲུང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས འདས་པའི་བར་གྱི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་། བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ ཆེན་པོ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱི་འཁོར་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འདུན་ པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱའོ།།སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ལས་སུ་རུང་བའི་སེམས་དང་གཉེན་པོའི་སེམས་སུ་གྱུར་པས་དད་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལས་སུ་རུང་བའི་ འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།འཇུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྨོན་ལམ་ཤེས་པ་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་ལས་སུ་རུང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གསེར་གྱི་ས་ལེ་སྦྲམ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ནས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་འདྲ་བར་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པས་ཕན་ཡོན་གྱི་ཞིང་བཀོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སྙིང་རྗེའི་ཞིང་བཀོད་པ་དང་། བྱང་ ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པས་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་དགོད་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ན་གོང་ནས་གོང་དུ་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བའོ།།འཇུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོས་འགྲོན་པ་མང་པོ་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་ དཔོན་ཆེན་པོར་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་འགྲོན་པ་ཕལ་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཆེ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་ གླིང་གི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།

成就大愿也應當知道是從善愿的差別中分為十種：後世對如來作廣大無量的供養和承事的大愿， 受持和護持諸佛世尊的正法並且正確受持法理的大愿， 從住兜率天宮直至涅槃之間的大愿， 善巧修行一切菩薩行相的大愿， 成熟一切眾生的大愿， 示現一切世界的大愿， 清凈一切佛土的大愿， 爲了趣入大乘而與一切菩薩發同一意樂和加行的大愿， 使一切正確的加行都成為有果的大愿， 現證無上正等正覺的大愿。 如是，正確發願的差別中這十種大愿，每一個都能成就無量百千愿的眷屬，這就是稱為勝解的差別。 所謂修行的差別，即如是極為成就愿，以堪能心和對治心，通過信心等清凈諸法而修行。 果報利益的差別有四種：堪能果報利益的差別、趣入果報利益的差別、領受異熟果報利益的差別、了知愿的果報利益的差別。 其中所謂堪能果報利益的差別，就像精煉黃金使其堪能一樣，通過對佛法僧作供養而建立功德田，通過成熟眾生而建立悲田，通過迴向菩提而建立無上果，如是清凈后漸次成為堪能。 所謂趣入果報利益的差別，就像大船主度脫眾多商旅渡過大海一樣，菩薩成為大船主，爲了引導眾多商旅眾生到達一切智慧的大城而正確地精進。 所謂領受異熟果報利益的差別有兩種：身體的殊勝即成為贍部洲的主宰。

།རྒྱུ་མཐུན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་གཏོང་བ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་ཅིང་སེར་སྣའི་དྲི་མ་ཟློག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅིང་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ་།།སྨོན་ལམ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་རྣམས་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་ཏེ། དེ་དག་གི་ལུས་སམ། འོད་དམ། རྫུ་འཕྲུལ་ལམ། མིག་གམ། སྤྱོད་ཡུལ་ལམ། དབྱངས་སམ། སྤྱོད་པའམ། བཀོད་པའམ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་སམ། མོས་པའམ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གཉིས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤང་བར་མི་ནུས་པས། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གཉིས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལྟུང བ་ཕྲ་མོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟག་པའི་བྱ་བས་བསྲུང་དགོས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོའི་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དང་པོ་ནས་གཉིས་པར་འཕར་བའི་ གནས་སྐབས་ན་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲང་པོའི་བསམ་པ་ཐོབ་པས་ས་དང་པོ་ལས་གནས་འཕར་ཞིང་གཉིས་པ་གནོན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གཉིས་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་ན།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ས་དང་པོ་ནས་གཉིས་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ། །དྲང་པོའི་ བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟག་པའི་བྱ་བ་མེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་སྟེ།དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གཉིས་པ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་ གནས་པ་དང་།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཐོབ་པོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་སྐྱོན་མེད་པའོ།

相似果廣大者，即以大布施攝受諸有情為主而善巧于遮止慳吝垢染，于如來教法中出家，于剎那頃、須臾間證得百種三摩地併入定等。 愿智果功德差別者，即彼以上菩薩願力者之殊勝愿之神變，彼等之身或光明或神通或眼或境界或音聲或行為或莊嚴或加持或勝解或造作等，即使經過數百千萬億劫也難以宣說。 由獲得彼等安住及差別，故說由彼支分圓滿，即斷除違品、修習對治及獲得修習之果故。 第二地之違品斷除為何？由於不能明知而斷除微細墮罪之過失生起，故說由彼支分圓滿。第二地之違品即以身等於諸有情造作邪行。雖然安住于初地增上意樂清凈，然于菩薩戒之發心等微細墮罪本性之過失，仍需以別解行為守護。 對治修習為何？由說為圓滿彼支分而精進，即從初地升至二地之時，生起清凈，謂由獲得正直意樂而從初地升進並壓伏第二地時之精進。 其中所謂生起清凈者，即菩薩于初地善作圓滿修習已，欲趣入第二菩薩地時，住于具證悟菩薩之出世間道，就戒律清凈而言，從初地至二地之生起。 所謂正直意樂者，即由無別解行為而就戒律清凈所作之心意樂，于彼精進即是修習對治。 修習之果獲得為何？由說彼亦獲得而顯示，即由自性清凈而安住第二地，及獲得果德差別之殊勝。 其中所謂自性清凈者，即三種戒律清凈：別解脫戒清凈、攝善法戒清凈及饒益有情戒清凈。其中別解脫戒清凈有二：斷除一切種及恒時相續無間而守護無過。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་སྤང་ཞིང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པའོ།།རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། གནས་པ་དེ་ལ་འབྱུང་འཇུག་མེད་པ་སྟེ། དེ་ གཉིས་ཀྱིས་ནི་ངང་ཚུལ་ངན་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བསྟན་ཏོ།།དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་རབ་ཏུ་བརྟགས་ནས་གཉེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་ དང་།དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ལ་རབ་ཏུ་བརྟགས་ནས་མཆོག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་སྦྱོར་བར་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོའི་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ངན་འགྲོའི་རྒྱུའི་ལས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུས་གོང་ནས་གོང་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས། དེ་ ལྟ་བས་ན་བདག་གིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཏུ་འདྲ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱང་ཞིང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་བས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སློབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ནི་ལོག་པར་རྩོལ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་ ལྔ་སྟེ།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་རིམ་བཞིན་དུ་འགྲོ་ བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རེ་རེས་ཀྱང་ངན་སོང་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བརྒྱ་ལ་མིར་སྐྱེ་ན་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ འབྲས་བུ་གཉིས་གཉིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་དོན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་སྨོན་པའོ། །སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཀྱང་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པར་བྱེད་ ཅིང་།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བར་བྱེད་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་འཇོག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་སྙིང་རྗེའི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་མཐུན་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོག་ཅིང་གཉེན་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ངས་ཀྱང་ལོག་པར་རྩོལ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏོ།

所謂’斷除一切相’，是指斷除十不善業道的一切，並且完全受持十善業道而安住。 ‘恒常不間斷地隨護無過失’是指如此完全受持十善業道而安住，於此無有增減，這兩者顯示遠離惡劣性質的污垢。 清凈攝善法戒有兩種：對治違品及對治品時，觀察具有果報的業道后，欲求修習對治；以及以十善業道從上至上清凈，觀察具有果報后，欲求修習殊勝。 其中第一種是完全了知惡趣與善趣諸業行為的因緣所生之果報的如實安立后，斷除惡趣因的諸業。 第二種是完全了知以三乘方式修持彼等十善業道之因，從上至上所生果報的如實安立后，因此我應當于所修一切相中清凈，精進于修持，如是更加如實學習。這兩者顯示遠離邪精進的污垢。 利益有情戒有五種：遍知、發願、修行、隨順、隨順果。 其中遍知有三種：遍知暫時果報是了知大、中、小三種不善業道依次導致三惡趣；遍知異熟果報的差別是了知每一不善業道都在三惡趣中產生異熟果報；遍知等流果報的差別是了知即使百世轉生為人也將感受兩種等流果報。 ‘發願’是指為利益有情而攝集善法，以大乘歡喜心發願。 ‘修行’是指自己安住于善業道並斷除其違品，也令他人安住於此。 ‘隨順’是指依于所生悲心，對諸有情生起更大的悲心。 ‘隨順果’是指以殊勝悲心攝受，以殊勝隨順於諸有情觀察苦並修習對治。於此我也顯示遠離邪精進的污垢。

།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་ལས་སུ་རུང་བའི་འབྲས་ བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།འཇུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྨོན་ལམ་ཤེས་པ་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་དག་ཉིད་འདིར་སྔ་མ་ལས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་ཅི་རིགས་པའོ།།དེ་གཉི་གའི་གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་དེ་གཉི་གའི་གནས་པའི་དངོས་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཐོས་པའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གསུམ་ པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་།བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམས་བརྗེད་པས་མུན་པའི་ཚུལ་ཅན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ས་གཉིས་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་གཞིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་དབང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་ བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་གཉིས་པ་ནས་གསུམ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིན་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པས་ས་གཉིས་ལས་འཕར་ཞིང་ གསུམ་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གཉིས་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གསུམ་པ་གནོན་པ་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བའི་བསམ་གཏན་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བའི་ སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་དག་པ་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་སྟེ། གནས་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ པའོ།།སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་།མངོན་དུ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ།

所謂’果利益差別’，即如前初地時所說的堪能性果利益差別、趣入果利益差別、異熟果利益差別以及愿智果利益差別等，在此處較前更為殊勝。 何為二者圓滿之處？以’由彼支分而圓滿’來說明。即對治與所對治二者的根本圓滿，因為獲得修習之果的緣故。 第三地的所對治是什麼？以’由於不能圓滿趣入世間禪定，不能獲得圓滿聞持陀羅尼，故彼支分未圓滿’來說明。第三地的所對治是由於忘失聞思修諸法而具有黑暗之相。 雖然在第二地中已住于增上意樂清凈基礎的自性戒，但尚未獲得對世間禪定、解脫、三摩地、等至的圓滿自在，以及求得圓滿聞持陀羅尼。 何為修習對治？以’為圓滿彼支分而精進’來說明。在從第二地上升至第三地的階段中，生起離貪加行，即清凈心意樂。由作因而有離貪加行，即通過獲得三種加行而超越二地，鎮伏第三地，於此精進。 其中’生起離貪加行’是指，第二地中圓滿增上意樂的菩薩，在趣入第三地時，對離欲貪的禪定與無色定等持作加行的因，即生起三種離貪加行的心意樂作意。 ‘清凈心意樂作意’是指作意于生起離貪加行的清凈心意樂之因。 ‘離貪加行’是指在未獲得安住之前，修習離欲貪的禪定與無色定等持的因。 ‘三種加行’是指防護煩惱的加行、防護小乘的加行以及攝持方便的加行。 其中防護煩惱的加行有二種：觀察一切有為法無常，以及觀察不應親近。

།དེ་ལ་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་མི་གནས་པས་ཉེས་དམིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །མངོན་དུ་བརྟེན་པར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟེན་མེད་པས་སེམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།།ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་དག་པར་གཏོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཉེ་བར་ འཇོག་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་ཞིང་དེ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ཐེག་པ་ནས་འདུག་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་མགོན་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བར་བལྟའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་ པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།གང་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བའི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་འཛིན་དུ་གཞུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་ པ་པོར་གྱུར་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།།ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཐར་ཕྱིན་པའི་རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པའི་གོང་ནས་གོང་མ་རྟོགས་པ་དང་། དེ་སྒྲུབ་པའི་གནས་ལ་སྦྱོར་བ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་མཐར་ཕྱིན་ པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གཏན་དུ་སྡུག་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ།།མཐར་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པའི་གོང་ནས་གོང་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ གནས་ནི་བསམ་གཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ལ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་མཉན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་སྟེ། འདིའི་དུས་ན་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཕངས་པ་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་མི་བྱེད་དོ།།ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཚད་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཐོས་པའི་གཟུངས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་དེ།དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གསུམ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའི་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་ ཐོབ་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཐོབ་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པའོ། །འབྲས་བུའི་ ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

所謂觀察無常，是指以壽命行為不住，以種種過患來呵斥一切諸行。 所謂觀察不應親近，是指由於它們無有依靠而生起厭離心。 防護小乘的修行有三種：正確投入如來智慧，對眾生安置意樂，為救護眾生而發起精進。 其中所謂投入如來智慧，是指見到佛智具足廣大功德和廣大清凈的種種功德利益，而對此生起欲求。 所謂對眾生安置意樂，是指從悲心出發，觀察眾生界有無依怙的種種痛苦。 所謂為救護眾生而發起精進有三種：從何處救護，即從業、煩惱和生起的煩惱中救護；如何救護，即令其受持三學；如何成為救護者，即令獲得二種涅槃界。 攝持方便的修行也有三種：了知究竟，了知究竟修行的次第，了知修行之處的修行。 其中所謂了知究竟，是指見到唯有不為一切煩惱所障的佛陀究竟智慧，才是令眾生永遠解脫痛苦的方便。 所謂了知究竟修行的次第，是指見到修習智慧光明的所依是禪定和三摩地，而修行則是以聽聞菩薩藏為前行。此時由於執著補特伽羅而引發的通達法的增上慢是存在的。 其中以從煩惱中修行則能離欲貪，以防護小乘的修行則不墮聲聞緣覺地。 以攝持方便則能成就無量智慧光明之處的三摩地和聞持陀羅尼，對此精進即是修習對治。 若問獲得修習的果位是什麼？以’獲得’來說明：即說明在第三地獲得離貪、離貪果位的安住以及果位功德差別的殊勝。 其中所謂離貪，是指獲得禪定和無色定的等至。所謂離貪果位，是指獲得四無量和五神通的陀羅尼。果位功德差別如前所說。

།གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཞི་པའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དག་གིས་དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ལས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ ཏེ།ས་བཞི་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་གསུམ་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་གཞི་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ ཐར་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དང་ཐོས་པའི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ལས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གསུམ་པ་ནས་བཞི་པར་འཕར་བའི་གནས་ སྐབས་ན།རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ལ་སྣང་བར་འཇུག་པ་ཐོབ་པས་གསུམ་པ་ལས་འཕར་ཞིང་བཞི་པ་ནོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་འབད་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པ་ལ་སྣང་ བ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཞི་པ་ནོད་པ་ནས་བཞི་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོས་པའི་ཕྱིར་དེ བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་དང་།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ཆོས་ལ་སྣང་བས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐ་དད་པ་ལ་ས་གསུམ་པའི་ས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བས་ཆོས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐ་དད་པ་དེ་དག་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་ས་གསུམ་པའི་དུས་ན་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཕངས་པ་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དག་ས་བཞི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་དག་པ་དང་།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཞི་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ རྣམ་པར་འཕེལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་བསྟན་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་དེ་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

由於獲得了住處和殊勝，故說’以此支分圓滿’。這是因為斷除違品、修習對治、獲得修習之果的緣故。 第四地的違品是什麼呢？‘以所獲得的菩提分法多住于彼，以及由於貪著等持和貪著法而不能將心安住于殊勝舍中，故以此支分圓滿’，以此說明。第四地的違品是以薩迦耶見等所攝的俱生微細煩惱生起。 雖然安住于較第三地更勝的清凈戒律基礎，住於世間禪定、解脫、三摩地、等持，但爲了證悟諦理，不能正確分別三十七菩提分法如念住等，以及由於貪著世間等持和所聞法而不能將心安住于殊勝舍中。 什麼是修習對治？‘為圓滿彼支分而精進’，以此說明。在從第三地升至第四地的階段，獲得了法明入，即清凈和對治修習增長之因的建立，從第三地升起而獲得第四地，對此精進。 其中，清凈和對治修習增長之因是指：第三地極為清凈的菩薩，從獲得菩薩第四地開始，稱為第四地清凈增長的智慧成熟法，由於智慧成熟而成就如來種姓，為聽聞其自性法故而成就如來種姓；對治修習增長是指煩惱對治的菩提分法修習增長，這是彼二者之因。 法明入是指：以第三地的智慧光明通達如來教法的種種分別，即是第三地時由執著補特伽羅所引發的通達法的慢心的對治，也是第四地清凈和對治修習增長之因，對此精進即是修習對治。 什麼是獲得修習之果？‘彼亦獲得’，以此說明。通過第四地清凈增長的建立、對治修習增長的建立及其果的建立，獲得了以住處和果的殊勝為特徵的殊勝。 其中，清凈增長是指：由於成熟法的成熟而成就如來種姓，因其自身獲得故而真實成就如來種姓。

།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་རང་གི་གནས་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བསམ་པ་དང་།དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ་མི་བྱེད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཟག་དང་། ཆོས་བདག་མེད་ པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་འཇིག་ རྟེན་འབྱུང་བ་དང་།ལས་ཀྱི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཐོབ་ པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་མང་དུ་ཐོས་པའི་གནས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་ལྟ་བའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཡོད་དོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བའོ། །དེ་ཡང་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པའོ།།ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལྟ་བ་དང་བཅས་པས་སྒོམ་པའོ། །དེའི་ འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་། དེ་སྟོན་པའི་སྟོན་པ་ལ་བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་། དེའི་ཐབས་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཁམས་བརྟས་པའོ། །འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོས་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂獲得令智慧成熟之法，是指四種智慧安住于自處的智慧，菩薩安住于大乘，令成熟之法，為不退轉之心， 具足三寶信心之智慧，了知三寶之相而令信心成熟之法，乃至不信三寶之眾生， 如是之智慧，了知人法二無我之真如而令成熟之法，諸行生滅，自性不生而滅， 安立智慧了知煩惱與清凈安立而令成熟之法，世間生起及業有生起而滅等所獲。 所謂獲得如來種性自性之法，是指以何法分別如來，斷除所知障而攝持之法所獲。 所謂圓滿如來種性，是如是令智慧成熟之法，由智慧成熟，以多聞處而智慧殊勝趣入，斷除所知障攝持之殊勝圓滿， 爾時於三世諸佛力等清凈相續差別之慢心是有的。 所謂修習對治增長，是煩惱對治菩提分法修習增長。 此亦有二種：為防護煩惱而修習增長，及為防護小乘而修習增長。 其中為防護煩惱而修習增長，是為斷除貪慾等修所斷煩惱而修習三十七菩提分法。 所謂為防護小乘而修習，是以觀察一切眾生而修習彼等菩提分。 其果有六種：斷除煩惱染污，斷除業染污，為獲得殊勝而生猛利慾樂，于說此之導師報恩，精進修習其方便，及以此為先而增長界。 果之功德殊勝如前。 由聞彼等處與殊勝，故說以彼支分圓滿，為斷除違品、修習對治及獲得修習之果故。

།ས་ལྔ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པ་སྟེ། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་ལྔ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཐེག་པ་དམན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེ་ཡང་ས་བཞི་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སུ་ གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གནས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་མི ནུས་པ་དང་།དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པར་ལྟ་བའི་ང་རྒྱལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཞི་པ་ནས་ལྔ་ པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ས་བཞི་པ་ལས་འཕར་ཞིང་ས་ལྔ་པ་གནོན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཞི་པ་ལ་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ལ་འཇུག་པ་ན།དེས་སྔར་ས་གསུམ་པ་ལ་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཕངས་པ་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་ཀྱང་། ས་བཞི་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་ རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་ལྟ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མ་སྤངས་པས་ང་རྒྱལ་སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།། རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དུས་གསུམ་གྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སུ་ འགྱུར་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པར་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ཡང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་ལྔ་པ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཐོབ་པོ་དེ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པ་དང་།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་ནས་སེམས་ཅན་སྙིང་བརྩེ་བས་བརྩོན་འགྲུས་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་ པའོ།

什麼是第五地的違品所斷？即對諸諦詳細觀察、不偏執于輪迴和涅槃任何一邊，對現前所緣的作意常住于舍心，由於未被方便攝持而不能修習菩提分法，以此支分而圓滿，此即所說。 第五地的違品即是以小乘而般涅槃。雖然在第四地依止成為清凈世間智住處的三摩地，爲了證悟諸諦而安住于正確分別三十七菩提分法中的念住等法，但仍不能如實證悟住處諸諦，並且對三世諸佛的力等清凈因有差別見的我慢。 什麼是修對治？即為圓滿彼支分而精進，如是所說。在從第四地升至第五地的階段，由獲得清凈心平等性而超越第四地並趣入第五地的我慢差別對治安立，於此精進。 其中，所謂我慢差別對治安立，即是圓滿第四菩薩地道的菩薩，在趣入第五菩薩地時，雖然已斷除先前在第三地由執著補特伽羅而引發的通達法的我慢，但在第四地時由清凈增長而未斷除見三世諸佛力等清凈相續有差別的勝我慢，故此為較前我慢更為殊勝的我慢之對治安立。 關於清凈心平等性，其中清凈是指三世諸佛的力等佛法清凈，即是任何佛法、三世力等，以及如何成為佛法的戒定慧及成熟有情。心平等性是指見彼等清凈相續無差別，於此精進即是修對治。 什麼是修習的獲得果？即如’彼亦獲得’所說，獲得第五地不住道修行差別安立、彼果安立住處及果利益差別。其中，不住道修行差別即是由於所知清凈智慧差別現證諸諦而不住輪迴，了知一切有為法虛妄等相后，以悲憫眾生而精進修行差別而不住涅槃。

།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ སྟེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པས་བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། གཉིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའི་ཐབས་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འདུལ་བ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འདུལ་བ་ཐ་དད་པ་དག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་བསྒྲུབས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་བར་གྱི་བདེན་པ་ལ་མཁས་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པ་བསྟན་ཏོ་། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མེད་པས་བརྫུན་པ་དང་། རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ཡིན་པས་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་དར་བའི་མཐའ་རྒུད་པ་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་འདྲིད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ ཆེན་པོ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་།བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་དུས་རིང་པོ་ནས་འབྲེལ་བའི་སྡུག་ བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ།སོ་སོར་རྟོག་པས་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལས་སོ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ནས། སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད་པའི་བར་ གྱིས་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བརྩོན་འགྲུས་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་ཤིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དང་།དེ་དང་མཐུན་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་དང་།ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ།

關於’彼’，以清凈智慧的殊勝而現證真諦有兩種：由於完全了知苦諦等，真如法性的建立，是不論如來出世與否，以因果差別而建立二諦是雜染法性，二諦是清凈法性的建立而完全了知。 爲了完全了知世俗諦等，建立眾生解脫方便，即在聲聞律和大乘律的差別中，世俗諦等和菩薩一切階位相連結而成就，乃至如來智慧正生起之間的真諦善巧建立的完全了知。由此二者顯示以現證真諦而不住輪迴。 了知一切有為法虛妄等相，即由無常等相而虛妄，由是常等執著所依而具欺誑法，由興盛終歸衰敗而遷變，由圓滿而愚者趨向故當知是誘惑愚童。 由悲憫眾生，即對眾生現起大悲，並且生起大慈光明。其中大悲由二因現起：由觀察緣起而如實緣于苦，以及由觀察長久以來相續的種種苦而緣于劇苦。 大慈光明是爲了令如是被苦所逼惱的眾生們，從獲得極清凈開始，乃至以十力之力獲得無著智慧為究竟而生起。 精進修行的殊勝，即為彼等利益而自身成為無二一體，積集福德智慧資糧並救護一切眾生。由此等顯示不住涅槃。 其果的建立有四種：功德攝持的殊勝建立、修行的殊勝建立、成熟眾生的殊勝建立、與彼相應的世間智成就的殊勝建立。 其中功德攝持的殊勝，當知是聞、戒、智慧攝持的殊勝。修行的殊勝，即增上生因和決定勝因等的修行。成熟眾生的殊勝，即四攝事等。

།དེ་དང་མཐུན་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་ པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་དང་།སྡོམ་པའི་ཆོ་ག་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དྲུག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་སྐྱོ་བ་མང་བ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་གནས་པར་མི་ ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་དྲུག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མཚན་མ་རགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་ས་ལྔ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་མ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།དེ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སྐྱོ་བ་མང་པོ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ཆགས་པ་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་ལྔ་པ་ནས་ས་དྲུག་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན། ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ས་ལྔ་པ་ལས་འཕར་ཞིང་ས་དྲུག་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་འབད་པའོ། ། དེ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ལ་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པ་ལ་འཇུག་པ་ན། སྔར་ས་བཞི་པ་ལ་ས་གསུམ་པའི་དུས་ན་གང་ཟག་ལ་མངོན པར་ཞེན་པས་འཕངས་པ་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་དང་།ས་ལྔ་པས་བཞི་པའི་དུས་ན་དུས་གསུམ་གྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལྟ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ས་ལྔ་པའི་དུས་ན་ཆོས་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐ་དད་པར་ལྟ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བྱའོ། །ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མཉམ་པ་ ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉིས་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དྲུག་པ་ལ་མི་གནས་པར་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་པ་དང་། འབྲས་ བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཐོབ་པའོ།

與此相應，世間智慧殊勝成就是指對治損害和近煩惱的文字等，以及住于律儀儀軌等。果德殊勝如前所述。由獲得住處和殊勝，故說以此支分圓滿，因為斷除違品、修習對治、獲得修習之果。 第六地的違品斷除是什麼？說’現見諸行如實運轉而多生厭離，以無相作意不能多住，故以此支分未圓滿’，第六地的違品是粗相普遍生起。雖然依止第五地菩提分善巧抉擇而住于如實觀察聖諦，但由於不了知而生苦及其因的善巧抉擇分別，以及由了知而滅苦及其因的善巧抉擇分別所生的多厭離不能生起，以及住于名為趣向無著智慧的般若波羅蜜多，未能以顯現方式現前而不能以無相作意多住。 對治修習是什麼？說’為圓滿彼支分而精進’，即在從第五地升至第六地的階段，精進于以殊勝慢對治安立，由獲得法平等性而從第五地升進並壓伏第六地。其中殊勝慢差別安立是指，第五地圓滿道的菩薩趣入第六地時，如前第四地對第三地時由執著補特伽羅所引生的通達法的增上慢的對治教授，以及第五地對第四地時見三世力等清凈相續差別的增上慢的對治教授，較彼更為殊勝的是第五地時由執著法所生的煩惱和清凈法差別見的增上慢的對治安立。‘獲得法平等性’是指了悟十二處所遍計無自性平等性，於此精進即是修習二者。 獲得修習之果是什麼？說’彼亦獲得’，即獲得第六地不住道修殊勝安立及其果安立所顯示的住處和果德殊勝差別。

།དེ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་ཆ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པའོ།།དེ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་དབང་བྱ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་དང་། དེས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཆ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཆ་ཕྲ་བ་ལ་སྒོ་གསུམ་ནས་རྟོག་པ་སྟེ།སྒོ་གསུམ་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་། བརྒལ་བའི་ལན་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ སོ།།དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་པའོ། །བརྒལ་བའི་ལན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ན། བདག་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ་བྱིས་པའི་བློ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པའོ། ། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་མཚན་ཉིད་གང་གིས་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར གྱུར་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དོན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་བསྡུ་བར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཉེས་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཡིད་མི་འབྱུང་བ་དང་ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཟབ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་བདག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པས་སེམས་གཅིག་པུ་ལ་བརྟེན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ།།རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྐྱེན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ། །ཉེས་དམིགས་བསྡུས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་ལམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་བརྟག་པའོ།

所謂不住之道的殊勝修行，是以三世大悲的殊勝遍攝而觀眾生，因此不住于涅槃；以觀察緣起細微一切相而具有清凈智慧，因此不住于輪迴。 其中’以三世大悲的殊勝遍攝而觀眾生’是指以大悲為先導，以大悲為主導，為圓滿大悲而觀察世間的生起與滅盡，由此顯示不住于涅槃。 ‘以觀察緣起細微一切相而具有清凈智慧’是指從三門觀察細微緣起的趣入。三門是指：通過成立門、答辯門、相的安立門、勝義諦安立門和世俗諦安立門。 其中’成立安立’是指成立緣起無我。‘答辯安立’是指對’若是無我，我執何以生起’的質疑，回答說’因為成為愚者之心’。‘相的安立’是指安立十二緣起支以何相而住、生起。‘勝義諦安立門’是指考察如何通過了知而獲得解脫。 ‘世俗諦安立門’是指如何通過了解而趣入勝義諦，有六種內容：考察煩惱所依、考察為因、考察過患攝集、考察斷除過失、考察厭離與不厭離之因、考察甚深性。 其中’考察煩惱所依’是指考察有支諸相唯依離我之心，故唯依一心。‘考察為因’有二種：為考察他相續而考察以自作業為他支之因的他相續，為考察無明等自類因事為緣而考察自體。‘考察過患攝集’是指考察十二支為煩惱、業、苦三道所攝。

།ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་ལ་ཉེས་པ་གསུམ་ཡོད་པ་གཞན་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་སྟེ། ཉེས་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཅིག་ཅར་ མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཉེས་པ་དང་།བྱེད་པོ་མེད་པ་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པར་རྒྱུ་འགག་པས་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བའི་ཉེས་པ་སྟེ། ཉེས་པ་དེ་གསུམ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་མཐར་བལྟས་པས་རིམ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བརྟག་གོ། །ཡིད་ མི་འབྱུང་བ་དང་།ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆ་ཕྲ་མོ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རགས་པས་ནི་ཡིད་འབྱུང་བར་བརྟག་ གོ།།ཟབ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་དང་། བྱ་བའི་དུས་ན་མི་གནས་པས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ ཙམ་ལ་རག་ལས་པས་གཉིས་ཀས་མ་བྱས་པ་དང་།སྲིད་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མ་བྱུང་བས་ཟབ་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།གཉེན་པོ་འཐོབ་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་ཐོབ་ པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་ཐོབ་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་བདག་དང་གཞན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའོ། །སྒྲུབ་པ་དང་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་འདུས་བྱས་ལ་ཉེས་པ་མང་པོའི་སྐྱོན་ཆགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་སྤོང་བ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་།སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ཉེས་པ་མང་པོ་སྐྱོན་ཆགས་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། སྤོང་བའི་གཉེན་པོས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །གནས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་མི་གནས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་།དེའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་དེ་དང་མི་འགྲོགས་མི་གནས་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་སྒོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའོ་། །བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་ ཕྱེད་པའི་བསམ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཤིན་ཏུ་སོང་བ་ཐོབ་པའོ།

所謂’遍斷過失之觀察’，是指對緣起論者有三種過失，斷除他人分別。三種過失是：因無差別故，一切身體同時顯現的過失；無作者故，無有我所作的過失；果未生而因滅故，諸業虛耗的過失。此三種過失，以觀察三時而依次遍斷。 所謂’厭離與不厭離因之觀察’，是指於三苦中，行苦微細故不生厭離，而苦苦與壞苦粗重故生厭離。 所謂’甚深性之觀察’有四種：由自相續所生故，諸有支非他所作；由緣所生故，諸有支非我所作；作時不住故無作者，唯依生起故非二者所作；隨順有支而生故非無因所生，如是觀察甚深。由此顯示于所知清凈智慧故不住輪迴。 所謂’其果之建立’有五種：獲得對治、違品損減之差別、獲得修行與安住之差別、獲得三摩地之差別、獲得意樂之差別、獲得能力之差別。 其中’獲得對治與違品損減之差別’者：獲得對治是指獲得三解脫門。違品損減是指遠離三種想：我與他想、作者與受者想、有無想。 ‘獲得修行與安住之差別’中，修行差別有二種：鎧甲修行，由遍知有為有諸多過患過失而斷除業惑繫縛及生聚，具殊勝利他事業；士夫修行，以破除對治觀察諸多過患過失，以斷除對治觀察自相共相無自性。 安住差別是以具足智悲差別而安住不住道，由其資糧未圓滿故，趣向無著智慧，以現相方式顯現而安住般若波羅蜜多，由通達有為與涅槃平等性故，不與彼相應不住。 所謂’三摩地差別’，是指現前空性、無相、無愿門十萬三摩地。 所謂’意樂差別’，是指為宣說故獲得不退意樂，極趣如來菩提。

།ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་ནུས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སེལ་བའི་ནུས་པ་དང་། ཐེག་པ་ལ་མི་གཡོ་བའི་ནུས་པ་དང་། གསང་བའི་གནས་ལ་མོས་པའི་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་ པའོ།།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བདུན་ པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མང་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བདུན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་བ་ ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ཡང་ས་དྲུག་པ་ལ་བདེན་པ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་མ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། དེ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལ་ གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་རྩོལ་བས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་དྲུག་པ་ནས་བདུན་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པའི་ལམ་གཞན་རྩོམ་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་ས་དྲུག་པ་ལས་འཕར་ཞིང་ བདུན་པ་ནོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་གནོན་པའོ།།དེ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པ་ལ་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པ་གནོན་པ་ནས་སྔར་ས་དྲུག་པ་ལ་ ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤས་ནི་ཆེ་ལ།ཐབས་ཀྱི་ཤས་ནི་ཆུང་བས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་། མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་མི་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའི་ལམ་གཞན་རྩོམ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའོ། ། ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོས་ཟིན་པ་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཞན་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའོ། །བསམ་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའོ།།ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གཞན་བརྩམས་པ་དེ་ཡོན་ཏན་བཞིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།

所謂’功能差別’，是指獲得降伏他方辯論者的能力、斷除疑惑的能力、于乘不動搖的能力、於密處生信解的能力等。 果報利益的差別如前所述。由獲得安住和這些差別，故說’以此支分圓滿’，這是因為斷除違品、修習對治、獲得修習之果的緣故。 第七地的違品斷除是什麼呢？由’因為不能無間斷、相續不斷地多住于無相作意，故以此支分未圓滿’來說明。第七地的違品是細相普遍生起。 這是就第六地證悟真諦而言，雖然安住于以不知彼而生苦及因的詳細分別，以及以知彼而滅苦及因的詳細分別，但仍需作意和勤勉，不能無間斷地相續修習一切法如是性無分別智慧。 什麼是修習對治？由’為圓滿此支分而精進’來說明。在從第六地躍升第七地的階段，建立無功用歡喜的對治，即是由獲得方便智慧正生起的另一殊勝道的開始，由此超越第六地而趣入第七地。 其中’建立無功用歡喜的對治’是指，菩薩在第六地圓滿道時，從趣入第七地開始，如前所說，在第六地中’趣向無著智’，即安住般若波羅蜜多，以顯現方式現前，智慧分較大而方便分較小，故於無功用性心生歡喜，為對治不喜功用道而建立。 ‘方便智慧正生起的另一殊勝道的開始’中，‘方便智慧’是指具有觀待有情的法無我智。‘正生起’是指現前成就。‘道’是指為對治所攝的出離道。‘另一’是指異於出世間其他和世間出離道。‘開始’是指修行。 ‘殊勝’是指該另起之道以四種功德而殊勝：成為受用和身體殊勝的因、成為防護惡行的因、成為守護善根的因、成為利益有情的因。於此精進即是修習對治。

།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བདུན་པ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི ལམ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།ས་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་འཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཞི་བའི་ཤས་ཆེ་བའི་གཉེན་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཚད་མེད་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བའི་གཉེན་པོར་མངོན་པར་འབྱེད་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།གཉིས་ཅིག་ཅར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། མོས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་གཉིས་ཅིག་ཅར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ གི་ལམ་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་དང་ལྡན་པའོ།།མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཚད་མེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་འབྲལ་ བ་ཡིན་ནོ།།དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གཏོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་གཏོགས་ པའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པའི་བདེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ ཅིག་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ས་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་འདི་ས་འོག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ས་གོང་མ་བས་དམན་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་འོག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཅན་ གྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་པ་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གོང་མ་བས་དམན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་འབད་པ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞི་སྟེ།ལས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཡང་བཞི་སྟེ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། བསམ་པ་སྦྱོར་བས་མཉམ་པ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོའི་སྒོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའོ།

若問修行的果位獲得是什麼？以’獲得’一詞來說明。在第七地中，以對治其散亂的對治法安立，以及獲得雙運道的安立，以及前後地的差別安立，以及其果位的安立而住，以及以殊勝果位的差別而顯示差別而獲得。 其中對治其散亂的對治法安立有二種：為對治偏重寂靜的對治，修習如來無量境相，為對治偏重方便的對治，修習無分別道。 雙運道獲得安立有四種：二者同時恒常生起，清凈勝解安立差別，成辦大義，以及菩提分廣分。其中二者同時恒常生起是指在一剎那中現前止觀二道，於一切威儀中具足彼等。 清凈勝解差別是指無障礙而住於一切威儀中，不離如來無量境相如是想的作意。成辦大義是指于每一發心中圓滿成就十波羅蜜多。菩提分廣分是指屬於大乘的諸波羅蜜多，以及屬於成熟有情的攝事，以及通達清凈煩惱障的諦理，以及菩提分，以及解脫門，以及通達清凈所知障的一切菩提分法，於一剎那中圓滿成就。 前後地差別安立是指此第七地超勝下地，以及顯示較上地低劣。其中超勝下地是指在第七地中圓滿具足加行行，故能勝伏智慧神通之行。較上地低劣是指以具勤勉而圓滿成就智慧成就加行支分故。 其果位安立是指雙運道果位安立四種：業清凈，獲得三昧差別，極超地位，以及獲得住處差別。其中業清凈亦有四種：戒清凈差別，世間智清凈差別，獲得無等身之意樂加行差別，以及以現前禪定等差別而獲得力量差別。 獲得三昧差別是指入于菩薩三昧分別極為分別等大智神通門三昧相應十萬億三昧。

།ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་ནས་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ ས་བརྒྱད་པ་དང་།ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་མི་གཏོང་བས་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ ནོ།།གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ ཏེ།མཚན་མ་མེད་པར་རྣམ་པ་དེ་ལ་རྩོལ་བ་ལྟག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པ་དང་། མཚན་མ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བརྒྱད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ས་བདུན་པ་ལ་ ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་རྩོལ་བས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རང་གི་དང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བདུན་པ་ནས་བརྒྱད་པར་འཕར་བའི་གནས་ སྐབས་ན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ས་བདུན་པོ་སྤྱི་དང་སོ་སོས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་དེས་རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པས་ས་བདུན་པ་ལས་འཕར་ཞིང་བརྒྱད་པ་གནོན་པར འགྱུར་བ་དེ་ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པོ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ས་ ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་བདུན་པོ་དག་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་ས་བདུན་པོ་དག་གི་སའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའོ།།ས་བདུན་པོ་སྤྱི་དང་སོ་སོས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བདུན་པོ་སྤྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་ པ་རྣམ་པ་གཉིས་གོང་ནས་གོང་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་།ཐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་གནས་པའི་ལམ་དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པའོ།

‘超越地’是指獲得由方便和智慧所清凈的三摩地后，以慈悲和大悲力超越聲聞和獨覺地，以智慧和智識觀察，接近第八地。 ‘獲得殊勝住’是指安住于真實邊際，不現前滅盡定，不捨輪迴而獲得殊勝住。 殊勝果如前所述。 由獲得這些住和殊勝，故說以此支分圓滿，因為已超越一切細微相的生起。 第八地的對治所斷是什麼？以此支分圓滿，即對無相之相放棄精進而安住于舍，以及不能獲得相的自在，這表明第八地的對治所斷是無相的造作。 雖然安住于第七地增上慧，依前三者的力量造作和精進，相續無間斷地修習一切法真如無分別智慧，但仍不能以自力相續無間斷地安住于入道。 對治修習是什麼？以’為圓滿此支分而精進’來說明。在從第七地躍升第八地的階段，以’清凈地攝’即獲得總別七地所攝功德，獲得清凈忍，是指獲得無生法忍的所緣而從第七地躍升並趣入第八地的精進。 其中’清凈地攝’是指菩薩圓滿清凈七地后，在趣入第八地時，由清凈加行行道的七地，以清凈七地而獲得七地一切功德。 ‘獲得總別七地所攝功德’中，獲得總攝七地功德是指從上至上證悟二種無我，以方便所攝的智慧清凈無住道，以加行所攝圓滿資糧的功德。

།ས་བདུན་པོ་སོ་སོས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་བཏབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ས་གཉིས་པ་ལ་དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གི་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཏུ་འདྲ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱང་ཞིང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ས་གསུམ་པ་ལ་འདོད་པའི་འདོད ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་མི་ཉམས་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་པ་དང་།ས་བཞི་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡིད་ ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་།ས་ལྔ་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་བརྣག་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་དང་། ས་དྲུག་པ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ ཕྲ་མོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོག་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་འཕགས་པ་དང་།ས་བདུན་པ་ལ་ལམ་གཞན་བརྩམས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཚད་མེད་པའི་ རྣམ་པ་བསྒོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་འདིས་ཐོབ་པའོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་པའི་དམིགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཡོད་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། རང་བཞིན་མི་སྐྱེ་བ་དང་། གྲངས་ཐ་དད་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ལས་ཐ་དད་པ་མི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོད་པར་བརྟགས་ པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྔ་ནས་ཡོད་པ་དང་།གསར་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། ཐ་མའི་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་རྫོགས་ པ་ཡོད་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་མི་སྐྱེ་བའོ།།རང་བཞིན་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་མི་སྐྱེ་བའོ། །གྲངས་ཐ་དད་པའི་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དུས་ གསུམ་དུ་འབྲི་བ་དང་།འཕེལ་བའི་གྲངས་ཐ་དད་པ་མི་སྐྱེ་བའོ། །ལས་ཐ་དད་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཐོབ་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་ བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་ པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། དབང་ཐོབ་པ་དང་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པའོ།

所謂’七地各自所攝功德獲得’是指：在初地獲得殊勝發願等；在第二地獲得’因此我應當於一切相中清凈修習相似的現證，並精進于現證’等；在第三地獲得不退失離欲貪的禪定等，為此增長自善根力；在第四地由獲得能令智慧成熟之法，以斷除所知障的殊勝而具足作意佛法；在第五地以清凈心意平等性而極為清凈增上意樂的觀察；在第六地以三世悲心的殊勝攝持，以及以觀察緣起細微一切相而以福德智慧力超勝；在第七地以其他道之殊勝而不捨對眾生的加行，以及修習如來無量境界等所說的一切功德皆由此獲得。 所謂’獲得清凈忍’是指在第八地獲得通達無生法忍行相的所緣法。所謂’獲得無生法忍所緣’是指四種無生：有的無生、自性無生、差別數無生、差別業無生。其中’有的無生’是指他人所計七種有：清凈分諸法本有、新生有、相有、后際有、煩惱分初際有、眾生邊際有、清凈后煩惱有，這些所計不生。‘自性無生’是指法無我的自性不生。‘差別數無生’是指煩惱和清凈諸法於三時增減的差別數不生。‘差別業無生’是指從真如清凈中佛智差別不生。由獲得這四種無生法忍所緣而通達無生法忍行相。 其中精進即是修習對治。獲得修習的果位是什麼呢？以’獲得’說明：在第八地獲得通達無生法忍行相、獲得住處殊勝、清凈佛土、獲得自在、獲得廣大性的殊勝、以決定語分別而住、以妙果殊勝而顯示殊勝。

།དེ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རློམ་སེམས་ཅན་དང་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ས་འོག་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པ་དང་།ཁྱབ་པ་དང་། རང་གི་ཚུལ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ས་བདུན་པ་ནས་བརྒྱད་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྐྱེ་བའི་ ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནས་པ་སྔ་མའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་དང་། ཞི་བའི་མཐའ་ལས་བཟློག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་གནས་པ་སྔ་མའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་ལ་དེའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་པ་སྟེ། རྩོལ་བར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་གོང་མ་ལ་སྙིང་ལས་སུ་ གྱུར་པ་སྤངས་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་ནུས་པ་ལ་སྙིང་ལས་སུ་གྱུར་པ་སྤངས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་རྩོལ་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ཟབ་མོ་ཐོབ་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་པ་གོང་མ་ ལ་སྙིང་ལས་སུ་གྱུར་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དགེ་སློང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གཡོ་བ་དང་རློམ་སེམས་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་དང་བྲལ་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ལ་གནས་པ་ཞི་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་ནུས་པ་ལ་སྙིང་ལས་སུ་གྱུར་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་རྨི་ལམ་ན་བདག་ཉིད་ཆུ་བོ་ཆེན་པོས་ཁྱེར་བ་ལས་ཅི་ཐར་དུ་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་རྩོལ་བ་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སད་མ་ཐག་ ཏུ་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞིས་ཁྱེར་བར་ཤེས་ནས་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཆེན་པོ་རྩོམ་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་གནས་པ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ས་འོག་མའི་སེམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཞི་བའི་མཐའ་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐུལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་སྟོན་པའོ།

關於通達無生法忍之理，所謂無生法忍之理，是遠離異熟、我慢、境界所攝分別自性之想。此又以三種方面超勝下地：任運成就、周遍、以及安住于自性真如故，以不動而超勝。 所謂通達，即是先前從第七地躍升第八地之際，獲得清凈忍，也就是由獲得無生法忍所緣之因，而於第八地獲得清凈忍。 所謂獲得殊勝住處，有三種：斷除前住過失、遠離寂滅邊際、成就無量智慧神通事業。 其中，所謂斷除前住過失，即是斷除前無相住處之四種過失：斷除勤作加行、斷除對上位清凈住處之厭倦、斷除對於一切種能作有情利益之厭倦、斷除微細想之生起。 其中，所謂斷除勤作加行，即是獲得甚深住處。所謂斷除對上位清凈住處之厭倦，譬如比丘入滅盡定，遠離動搖與我慢，此亦遠離一切勤作，獲得任運成就法性，遠離身語意勤作，獲得安住于異熟之寂靜。 所謂斷除對於一切種能作有情利益之厭倦，譬如有人睡夢中見自己被大河沖走，為求脫離而作大勤勉，一旦醒來，即遠離一切勤作。如是此處亦見有情眾被四暴流沖走，雖作大勤勉，然一獲得菩薩不動地，即遠離一切勤作。 所謂斷除微細想之生起，譬如生於梵世者，不生起欲界煩惱，如是於此亦不生起下地之心識生起。 所謂遠離寂滅邊際，有三種：如來勸請、令正受持、顯示成就之門。

།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་ནུས་པའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་བཟློག་པར་མཛད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དོན་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཟློག་པར་མཛད་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཟློག་པར་མཛད་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་དུབ་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཟློག་པར་མཛད་པའོ། །ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ནུས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས ཀྱི་བདེ་བར་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བས་བྱང་ཆུབ་པར་བསྟན་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ སྒོ་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ལས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའོ།།ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལས་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚོགས་སོགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡེ་ཤེས ཀྱི་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་འགྲོ་བའི་གྲུ་བོ་ཆེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་མ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་པའི་འགྲོ་བར་བྱ་བར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེན་མ་ཐག་ཏུ་རླུང་གིས་དལ་ གྱིས་བསྐྱོད་ནས་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་མི་དགོས་པར་འགྲོ་སྟེ།དེས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཉིན་གཅིག་གིས་ཅི་ཆོད་པ་དེ་ནི་སྔོན་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་ཅིང་འགྲོ་བས་ལོ་བརྒྱར་ཡང་དེ་སྲིད་དུ་ཚད་མེད་པར་ཕྱིན་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པའི་སྤྱོད་པའི་རྒྱ་མཚོར་ཕྱིན་ནས་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ཙམ་གནོན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་ཡང་དེ་སྙེད་དུ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་གནོན་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ལྟ་བུས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་ལ་དབང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།གང་འདོད་པ་དེ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའམ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཅི་འདྲ་བ་འདོད་པ་དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པ་དང་། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྟོན་པ་དང་། བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་འདོད་པ་དེ་སྙེད་ སྟོན་པའོ།

其中’如來勸請’是指：針對尚未獲得圓滿佛法而能獲得的情況而作勸請；針對利益眾生的重大意義而作勸請；針對願力和成熟眾生；針對智慧資糧將成無果的情況而作勸請；針對特殊意義的疲憊將成無果的情況而作勸請。 ‘令正受持’是指：令正受持圓滿佛法的能力；令正受持如來們安樂住的殊勝；令正受持如實見到世界、眾生和法的差別而證悟的教法。 ‘顯示現證之門’是指：通過無量智慧現證之門等，菩薩以無量分別智慧成就事業而作成辦。 ‘成辦無量智慧神通事業’有兩種：圓滿功德因的殊勝和神通迅速因的殊勝。其中’功德圓滿因的殊勝’是指：針對成熟眾生、積累資糧、清凈障礙而成辦無量智慧事業。 ‘神通迅速因的殊勝’是指：譬如大海中的大船，在未到達大海之前需要刻意行進，一旦到達大海，便隨風緩緩前行而無需刻意行進。它一日所行之距離，是之前刻意行進百年也無法達到的無量之程。同樣，菩薩到達第八地的行為大海后，以任運智慧須臾間所證得的一切智慧，是前世刻意造作百千劫也無法證得的無量，以如是方式成辦無量神通事業。 ‘清凈佛土’也有三種：器世間所屬的加行、有情世間所屬的加行、證悟圓滿智慧所屬的加行。其中’器世間所屬’有五種：隨欲顯現或令不顯現；隨欲顯現何種形態；隨欲顯現多長時間；隨欲顯現廣略；隨欲顯現多少。

།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ནང་དུ་རང་གི་ལུས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟོན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་སྟེ། གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་སེམས་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་སེམས་སྟོན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པས་ལུས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ ཅད་མེད་པ་དང་ལུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། དེ་ སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་ལུས་དང་།ཐེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལུས་དང་ནམ་མཁའི་ལུས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དབང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་ སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་བཅུ་ཐོབ་པའོ།།ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་བསྒོམ་པ་ཁྱད་པར་ཞུགས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཤེས་བྱ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བས་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།།ལས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་ཞིང་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ བས་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་།འབྱུང་བའི་དུས་ན་བྱུང་བས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ལམ་གྱིས་ལམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ ཏན་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ཉམས་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྦྱོར་ བའི་ཡོན་ཏན་དང་།འདུས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སའི་ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གང་ཟག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། དེ་ནི་འོག་ནས་མིང་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

‘所謂統御有情世間，是指在其中示現分別自身之自在，即隨順所化眾生之身心而示現身心。’ ‘所謂智慧現證菩提之自在修習有二種：勝義智慧和世俗智慧。’ ‘其中勝義智慧現證菩提之自在修習，是指不分別自他相續，無一切身體分別，獲得身平等性。’ ‘所謂世俗智慧現證菩提之自在修習，是指因了知煩惱、清凈及非二者，而通達有情世間、器世間、業身生因、三乘智慧、法身及虛空身。’ ‘所謂獲得自在，即以如是器世間、有情世間及智慧現證菩提之自在修習三種相，獲得菩薩十自在。’ ‘殊勝廣大分三種：智慧廣大、業廣大及二者所依功德廣大。’ ‘其中智慧廣大，是指具足不住輪迴涅槃之不可思議智慧。此復因修習殊勝而不可思議，因通達所知而不可思議，因斷除違品而不可思議。’ ‘所謂業廣大，是指隨順如是智慧並具足如是智慧，而生起身語意業極其無過，此復因智慧為先導、隨順智慧而生起、生起時已生故無過、無煩惱、以利益有情之道攝持道故無過、以自他修習因攝持因故無過、以成辦利益有情、清凈佛土及攝集佛法事業故無過。’ ‘所謂二者所依功德廣大，是就七種功德而言：極為穩固道之功德、無退失功德、語圓滿功德、心圓滿功德、因功德、修習功德及集聚功德。’ ‘詞義分別有二種：地之詞義分別及補特伽羅之詞義分別，此于下文名稱善巧處廣說。’ ‘妙果殊勝如前。’

།གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དགུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཚིག་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ས་དགུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་མངོན་ པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའོ།།དེ་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་བསྒོམས་པས་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་སྟེ། གཞན་དག་ལ་ཆོས་ ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་།དེའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱོར་རོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་བརྒྱད་པ་ནས་ས་དགུ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྨྲ་བའི་བརྩོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པས་ས་བརྒྱད་པ་ལས་འཕར་ཞིང་དགུ་པ་གནོན་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་ ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་སྨྲ་བའི་བརྩོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་བློས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དགུ་པ་གནོན་པ་ནས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་ སྦྱོང་བ་དང་།དབང་ཐོབ་པ་དང་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་གོང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རིམ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་ དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་འདུ་ཤེས་པའི་གདུལ་བ་བཟློག་པས་གཞན་གྱི་དོན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་བདག་གི་དོན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་ པ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དགུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་ པར་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཐོབ་པོ།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བཤད་པར་བྱ་བ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཤེས་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །སྤྱོད་པ་འཇུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ གྱི་སྤྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གནས་པ་དང་བཅས་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ལས་ བརྩམས་ཏེ།དེ་དག་གི་སྤྱོད་པ་ཐིབས་པོ་རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ།

由於獲得了安住和這些殊勝，故說’以彼支分圓滿’，因為已超越無相加行。 第九地的違品是什麼呢？‘由於不能獲得以異名、相、詞義、分別等一切方式說法的自在，故彼支分未圓滿’，此說明第九地的違品是對利益有情之事無有加行。 雖然安住于第八地無相住之前述修習增長，自然相續無間入定之道，但獲得廣大智慧后，對於為他宣說無上正法時，卻不能善巧分別諸法的異名、相、詞義及分別。 對治修習是什麼呢？以’為圓滿彼支分而精進’來說明。在從第八地躍升第九地之際，所謂圓滿語言精進，即是為自他利益而獲得之法，從第八地躍升並趣入第九地之法而精進。 其中’圓滿語言精進’是指菩薩以如是無量智慧觀察之智趣入第九地時，不以僅僅獲得第八地的殊勝、清凈佛土、獲得自在及廣大性的殊勝為滿足，而是隨順趣向更殊勝智慧，次第成就轉法輪因的圓滿之法。 ‘為自他利益而獲得之法’是指通過遮止認為在無色界中獲得解脫的所化而成辦他利，以及獲得尚未獲得的佛智而成辦自利等法，對此精進即是修習對治。 修習的果位獲得是什麼呢？以’彼亦獲得’來說明。于第九地獲得圓滿智慧、圓滿行入、圓滿宣說而安住，以及以殊勝果德而顯示的殊勝。 其中’圓滿智慧’是指了知所說諸法中的善、不善及無記后而為說法。 ‘圓滿行入’是指了知有情行為中煩惱及業的隨煩惱與所依，以及具有生的隨煩惱的輪迴隨煩惱，以及決定與不決定安住于清凈中，了知彼等濃密行為的執行。

།བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཤེས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པའི་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྨྲ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཤེས་ནས་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་པའོ། །གང་ཤེས་ནས་ སྟོན་ཅེ་ན།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྣོད་དང་། གདུལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་ནས་སྟོན་པའོ། །གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་ཞེ་ན། གཉེན་པོའི་ མན་ངག་གི་སྣོད་དང་།ཆོས་བསྟན་པའི་སྣོད་དང་། དཔེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་སྣོད་དང་། རྣམ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བུའི་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་ ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་མ་འདྲེས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། གོ་བར་བྱེད་པ་སྒོ་དུ་མ་སྟེ་གོ་རིམས་ བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །གོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་གོ་བར་བྱེད་པའོ།།གོ་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པས་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཚད་མེད་པ་ཤེས་པའོ། །སྨྲ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཟུངས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དྲིས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཛིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་གཟུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་མཁས་པ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་ཐོས་པ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དེ་དོན་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ཐོབ་སྟེ།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་མཁས་ པ་དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྤོབས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སྒོས་ཆོས་སྟོན་པའོ།།རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུངས་ཐོབ་ཅིང་སྤོབས་པ་ཐོབ་པས་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུག་ན། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བཀང་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་སྟན་ལ་འདུག་ཅིང་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པའོ།

所謂’圓滿說法’，即是了知如是種種不同的眾生行為之後，如是修習趨向解脫之道。此又分為三種：智慧圓滿、語言圓滿和說法圓滿。 其中，所謂’智慧圓滿’是指了知何者並依何者而說法。何所了知而說法？了知已成熟而得解脫之法器、調伏而得解脫之自性、三乘差別而得解脫之分類而說法。依何而說法？依對治教授之法器、說法之法器、如是譬喻修習之法器、如是異門之法器等而說法。 其中，所謂’語言圓滿’是指如是具足無量智慧善巧，以菩薩四無礙解成就之語而說法。其中菩薩四種無混雜之無礙解即是：法無礙解、義無礙解、詞無礙解、辯才無礙解常生起。四無礙解之境是法性、法性行境、多門理解，依次配對。 其中，所謂’法性’是指遠離二邊之理所攝之法。所謂’法性行境’是指理所攝之法性本身成為如何了知之境。所謂’理解’是指如何了知之境本身表達令理解。所謂’多門理解’是指了知以表達令他人理解之無量異門。 所謂’說法圓滿’有四種：總持圓滿、開示圓滿、問答圓滿、受持圓滿。其中，所謂’總持圓滿’是指如是善巧于無礙解智慧，聽聞如來法藏，成為大法師，獲得百千萬無量有義之色等總持門，以具足百千萬無量總持門之音韻支分善巧，以如是無量具足之辯才分別門而說法。 所謂’開示圓滿’是指如是獲得總持、獲得辯才，為說法語而住時，遍滿三千大千世界，安住法座，隨其意樂分別而為眾生說法。

།དྲིས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སྟོང་གཉིས་པ་ དང་།སྟོང་གསུམ་པ་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྷགས་ཏེ། དེ་ལ་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་དྲི་བ་ཡོངས་སུ་འདྲི་ཞིང་དེ་དག་རེ་རེས་ཀྱང་སྒྲ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཚད་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ དྲིས་ལ།གཅིག་གིས་གང་དྲིས་པ་དེ་གཉིས་པས་མ་ཡིན་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་བཟུང་སྟེ། ཚིག་གཅིག་བརྗོད་པས་ཐམས་ཅད་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །འཛིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བས་ ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འདི་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་རྩོམ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་གོ་གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་ལ། དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ན་ཆོས་སྟོན་ཅིང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དེ་དག་རེ་རེས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་ཐ་དད་པ་སྟོན་ལ།སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་རྒྱུད་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ལ།སྐྲའི་རྩེ་མོའི་གོ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ན་ཡང་དེ་ཐམས་ཅད་ཟིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཅུ་པའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཅུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཡང་ས་ དགུ་པ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་གཡོ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་སྟེ།གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་ པའི་ཚིག་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་གནས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ ཐོགས་པའམ་ཡང་ན་སྲིད་པ་ཐ་མར་གྱུར་ཏེ།གནས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།