d4421阿毗達磨藏釋廣解實義 慧堅 達摩巴拉跋陀羅c3.5s｜d4421阿毗達磨藏釋廣解實義 慧堅 達摩巴拉跋陀羅c3.5s（續20）

所謂”是為速行故”者，由見道十五剎那現證三界苦等諦，故為速行。由尋求故名為道，由行義故為見道，此二者皆殊勝。 他人說：從初無漏，如實正見，由遍尋求，以不退心故速行。 所謂”數隨順”者，先說七覺支，后說八道支。為除”離覺支外無他支分，故此不應為支”之疑，故廣說”其中擇法覺支”等。 所說”彼等正見等非為支分觀察”者，為不喜說一切有部故。“他人”者，即阿阇黎。 所謂”唯不壞次第”者，先道支後覺支，如是不違次第。 廣說”唯初”者，境多種相即色等差別，謂青等差異。于彼等多相散亂即分散，總之為散亂分別心性。“為斷除”者，即緣一一聚。若問”為近欲故”，謂依止，即依止貪。 所謂”憶念分別”者，即隨念所經驗境之分別之義。“為除”者，即為除其障礙之義。 所謂”由其力正精進增長”者，即由四念住力為成辦四種所需故。四種所需者：斷已生不善法，不生未生不善法，住已生善法，生未生善法。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དེ་དག་གི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཏེ་རབ་ཏུ་ཕྱེའོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་བ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདག་པོར་གྱུར་པས་ན། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་རྗེས་སུ་དབང་པོ་རྣམས་བརྗོད་དོ། །དེ་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་དེ་དག་ཉིད་གང་གི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ལས་ངེས་པར་རྒྱལ་བར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ཅིང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉི་ག་ལ་ནི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཁུངས་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བས། ཇི་ལྟར་དེར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པས་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ ཀྱང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ནི་ལམ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ནས་བཟུང་ནས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་ལམ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡིན་ན་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གཉིས་ཀ་ ལ་ཡང་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་དགེ་སློང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱིས་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཇི་ ལྟར་རྟོགས་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།

“其後為修習三摩地故”者，于彼等正斷之後修習三摩地，故其後為修習三摩地故說神足，如是於一切處皆隨順其義。 廣說”依於三摩地”者，依於三摩地引導信等無漏道故，成為出世法之主，故於神足后說諸根。 “彼自性”者，彼等諸根何時于違品決定勝利而現前，爾時名為力。彼等之違品即不信等。 “二者皆道支”者，即見道。“如是”者，即廣說其根據。 若問：于見道不能圓滿修道，云何彼中由修道所攝七覺支而圓滿修習？如前所說念住等於修道中亦得圓滿，于見道則不然。 于見道中不應圓滿修道，故當知從見道起即有道支。如是說八聖道支圓滿修習故，當知從見道始至修道圓滿。如是則于見修二道皆有道支。 廣說”複次比丘”者，此說”是四聖諦之標幟”者顯示見道。“如所證道而入”者，即以修道如所證，即如所得道之義。“入”者，即決定出離至菩提。是故應許二者皆有八聖道支。

།བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལམ་ཡན་ལག་།ཟག་པ་ མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།།ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ཁོ་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་བསྒོམ་པ་དང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་ པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། མཐོང་ལམ་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། ཡོད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་ འཐོབ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་གཞན་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོབས་ལ་ཐུག་པ་ རྣམས་ཏེ།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེར་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མ་འོངས་པ་བཞིས་འཐོབ་བོ། །དགོས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་ དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་སོ།།ཡང་དག་པར་འབྱོར་པ་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་གྱིས་བདེན་པ་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་སོ། །དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་སོ། །དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པས་མི་བརྫི་བའི་དོན་གྱིས་སྟོབས་རྣམས་ སོ།།ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ནི་འདིའི་ཡང་ཆོས་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ལས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།རྫས་གཅིག་ཉིད་ཁྱད་པར་དེ་དང་དེས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་དགའ་བ་ཡང་ཡོད་ལ་ རྟོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྟོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ།

“菩提支與道支無漏”者，唯是無漏，然彼等非唯無漏，因彼二者安立於修道與見道故。由是有頂對治故，于修道中安立諸菩提支，故為無漏。正因如此，雖一切皆是菩提分，然唯彼等稱為菩提支。 諸道支安立於見道，由見道唯一無漏故，彼等亦是無漏。 若問：世間正見等亦有，云何唯無漏者稱為道支？雖有此理，然彼等不得聖道之名，以生煩惱故，于彼不成道支。 “其餘菩提分有漏無漏”者，即念住等乃至諸力，由見道、修道及無學道所攝者為無漏。 于彼中，緣各別諦之慧即法念住，由未來四種而得。為成辦四種所需故有諸正斷。依正成就義故有緣各別諦之神足。為得自在故有信等諸根。為彼不為煩惱所屈伏義故有諸力。 彼法念住慧即是此中清凈見。彼法念住即是諸菩提支中擇法覺支。如是于正斷等亦當如理說，即一事以彼彼差別如是說者為無漏，其餘則為有漏。 “從初禪一切”者，彼有喜，又有尋伺故有正思惟。

།ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་ནི་སྟོབས་ཀྱིས་དྲང་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་འོག་མ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བདེ་བླག་ ཏུ་ཐོབ་པའི་སེམས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ནི་དགའ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ས་འོག་མའི་དོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་དོགས་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་ཆགས་དང་མ་ བྲལ་བ་ཐུན་མོང་བའི་ས་དེ་ནི་དབུགས་མ་ཕྱིན་པའི་ས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དགའ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ནི་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ་དཔྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་དཔྱོད་པ་ཡོད་པར་ཡང་།བསམ་གཏན་བར་ན་ཡང་། དེ་གཉིས་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་གཉིས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དག་ན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་ དང་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སྲིད་པའི་རྩ་བ་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ས་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཇི་སྙེད་ཅེ་ན། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་གསུམ་ནི་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ན་བཞི་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱི་རྫས་དུས་གཅིག་ཏུ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་གྱི། སེམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། ཡང་ན་ ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་བ་སྟེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་དད་པའོ། །སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ལའང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཆོས་གང་ལས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་མངོན་པར་ཕྲད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ལ་འདི་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། འདི་ན་སེམས་ཅན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པའོ།

“近分定須以力牽引”者，依彼而離下地貪故，以大精進現前，易得心生歡喜。是故彼等無有喜。 又因具下地怖畏故，此中”怖畏”即是退失怖畏之義。 有人說：未離貪之共地，乃未得自在之地，故現前時無有喜。 第二禪中無尋故無正思惟。分別即是遍尋，非伺。故有伺時，于中間禪亦然，故說”除彼二者”。 “彼二地無無漏道”者，欲界及有頂，依次因不等持故及不明顯故，無有無漏道。有人說：因彼為有之根本故，彼處無無漏道。 若問：何地有幾種菩提分？於一剎那現前一切。三念住因彼等所緣斷絕故現前，故四者隨一現前。 若問：以慧二種同時現前，心何故非菩提分？因彼由染污清凈分別故，唯清凈分為菩提分，心非菩提分。 戒之清凈即戒凈，彼即無漏戒。或戒極凈信即戒極清凈，即是無漏。 於法知已凈信者，即是通達而信。于佛法亦當如是通達。 廣說”證知苦集滅”等。於何法中？即于彼等苦等。云何？遇苦時，于彼苦中，信解此等唯是苦等，此中無有眾生，如是信解即是於法知已凈信。

།འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་མངོན་པར་རྟོགས པའི་སྒོ་ནས་གཉིས་ཉིད་ཐོབ་པོ།།ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་ཀུན་འབྱུང་དང་རྒྱུར་ཡང་དག་པར་བཤད་པས་ཆོས་ནི་སྐྱེས་བུས་བདེན་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་གཉིས་ཐོབ་སྟེ། ཆོས་ལ་དད་པ་དེ་ཉིད་འགོག་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཐོབ་པོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་དད་པ སྟེ་དད་པ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པའོ།།སློབ་པའི་རྒྱུད་ཅན་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ། དགེ་འདུན་ལ་ཤེས་ནས་དད་པའི་དོན་གྱིས་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའོ། །དེས་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་དགེ་འདུན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དག་ལ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ལ་དད་པའོ། །དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མང་དུ་བཤད་ལ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོ་ན་ཆོས་སུ་བཤད་པས་ཐེ་ཚོམ་ཟོས་པས། འདིར་གང་ལ་ཆོས་སུ་དགོངས་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་སོ། ། ཆོས་བདེན་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིར་ཤེས་ནས་དད་པ་རྣམས་ནི་དད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིད་ཆེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིད་ཆེས་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དག་འགོག་པ་དག་ཁོ་ན་ཆོས ཡིན་པར་ཤེས་པའོ།།རང་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ནི་སློབ་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་ལ་དད་པས་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ན་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་ཆར་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་འཐོབ་པའོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་འཚོལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དག་ཁོ་ན་ཆོས་སུ་བཤད་ཀྱི། ཅིག་ཤོས་སངས་རྒྱས་དང་དགེ་འདུན་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།ཡང་ཅི་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ན་གསུམ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདྲེན་པ་ལ་དམིགས་པས་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

聖者所喜之戒，即是正語、業邊及命自性，為得知已信。如是由證知集門而得二者。于彼法中，由正說集與因，深信”法為士夫諦”，此即是於法知已信。 如是由證知滅門而得彼二：於法信即是于滅義深信，如前得無漏戒。 廣說”若證知道諦”者，于如來因所生無學法境起信，此信即是知已信。有學相續者，即是有學、無學法境，由僧知已信義而深信。由彼能成佛及成僧故，稱為佛與僧。于彼等之信即是于佛僧之信。 雖廣說善等諸法，于皈依中唯說涅槃為法，故生疑問：此中何者是所思法？ “法三諦”等者，此中知已信等以信為自性故，即是深信體性，故於苦等法中由深信而了知唯苦、集、滅為法。 “是獨覺菩薩道”者，其中菩薩道是有學。獨覺道是有學、無學，于彼境起信時證知道，稱為於法知已信。 是故由證知四諦門而得於法知已信。為求三寶故，唯說獨覺菩薩道為法，其餘佛與僧則不然。 又問：證知道時，於三者得知已信耶？爾時，由道境皆一性故，由緣導師而應視為於法知已信。

།དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་འོངས་པའི་དད་པའི་སྐད་ ཅིག་མང་པོ་འཐོབ་པོ།།དེ་དག་ལ་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་ངེས་པར་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད། མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡོད་པས། གང་ངེས་པར་དམིགས་པ་དེ་ནི་གསུམ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཡིན་ལ། གང་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་ དད་པ་ཡིན་ནོ།།དད་པ་བཞི་ནི་དད་པའི་དམིགས་པའོ། །དད་པའི་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དད་པ་ནི་དད་པའི་ངང་ཚུལ་ཏེ། ཇི་ལྟར་དད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་དྲི་མ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ཏེ་དྲི་མ་མེད་པས་དད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །བདེན་པ་རྣམས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དད་པས་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ནས་ཆོས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པས་ཚུལ་ ཁྲིམས་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱའོ།།འདིའི་རིམ་པ་འདི་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ལངས་ནས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ལངས་པ་འདི་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨན་པ་དང་སྨན་དང་ནད་གཡོག་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནད་པ་ནད་དང་བྲལ་བ་ནི་སྨན་པ་ལས་མཐོང་བ་ཉིད་དང་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཉིད་དང་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ཤེས་ནས་དང་པོར་སྨན་པ་ལ་དད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་སྨན་ལ་དད་ལ། དེ་ནས་ནད་གཡོག་ལ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྨན་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ ལས།སྨན་པ་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ནི་སྨན་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་སེལ་བའི་ཕྱིར་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནད་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་འདུན་ནི་ནད་གཡོག་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་རིམ་གྲོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་རབ་ཏུ་དང་བས་བྱས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་དེས་བྱས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཐར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དང་བ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཐར་བཞི་པར་གསུངས་སོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ ཞེས་འདི་ལྟར་ཞུགས་པ་འདིའི་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་སོ།

由彼現前故，獲得未來諸信剎那。于彼等中，有些決定緣于佛等，亦有緣於一切，其中決定所緣者即是於三種知已信，緣於一切者即是於法知已信。 四信是信之所緣。由信所緣差別而安立三種信，與戒知已信共為四。其中信是信之性質，云何為信？由無垢故，以無垢稱為信。是故無相違。 廣說”諸諦”者，以慧如實證知，以信則深信。由初得於法知已信故稱”諸戒亦”。 此之次第云何？是故起已廣說”如何”。又何故此起如何現前？是故說”由如醫藥看護故”。 病人離病，由見醫者、知醫論及了知決定修習，故先信醫者。其後信藥，爾後信看護。如是此中，世尊如醫者，經中說：“無上拔除痛苦之醫者”故。法如藥，能除煩惱病故，能得如無病之涅槃故。僧如看護，為得無病涅槃故，互為承事故。 “由心極凈所作之戒亦極凈故”者，心極凈是于佛等。戒極凈亦由彼所作，如是顯示究竟。如是唯顯示極凈成就故，最後說為第四。 “如是入于正等覺世尊善說法律中之聲聞僧”，為成就此入故，是聖者所喜諸戒。

།ཡང་ན་ནད་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། སྨན་པ་དང་སྨན་དང་ནད་གཡོག་དང་། ནད་མེད་པའི་གོ་རིམས་དང་མཐུན་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་རབ་ཏུ་དང་ བ་ཐ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་ལམ་དང་། ལམ་གྲོགས་དང་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་གོ་རིམས་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ནི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ནི་ལམ་གྲོགས་ལྟ་བུ་ ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ནི་བཞོན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པ་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ཐ་མར་བཞི་པར་བཤད་དོ། །འཕགས་པ་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞིག་ཡིན་ཅེ་ན། འཕགས་པ་བཞད་ ཅིང་མཉེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མི་སློབ་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་དང་ལྡན་ ནོ།།མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་བར་དང་ལྡན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མཚུངས་བཞིན་དུ།མི་སློབ་པ་ཁོ་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་བཤད་ལ། སློབ་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་ཕྱིར་སློབ་པ་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་གྲོལ་མ་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆིང་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ལས་མ་གྲོལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་མེད་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བདག་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཅིར་འགྱུར། མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་དག་དང་ལྡན་པར་འདོད་ དོ།།དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་དང་། དེ་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་སོ་སོ་རང་གི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་སྨོས་པ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་སྨོས་པའོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཡན་ལག་དོན་ནི་ཕན་པའི་དོན་དེ། སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཕན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ།

若問”稱為如無病故”是何義？依醫者、藥、看護及無病之次第而順序，最後說極凈戒。 又若問”如引導者、道路、道伴及乘騎”是何義？是彼等之次第。世尊如引導者，法如道路，僧如道伴。聖者所喜諸戒如乘騎，由戒為所依故，依彼定出離輪迴，故最後說為第四。 若問聖者所喜是何義？即是聖者歡喜悅意之義。 廣說”有學具八支”者，經中說有學正見乃至有學正定八支具足。無學具十支，謂從無學正見乃至無學解脫及無學正智。 “何故於有學”等者，是問有學與無學雖皆相應于正解脫及解脫智，而唯說無學具彼等，有學則否，此有何因？是故說”由繫縛故，有學支未說解脫”。 無解脫者，由未解脫繫縛一分故非無解脫，無彼解脫而於解脫作”我已解脫”之智將如何？無學解脫主張具足解脫智。 “由無彼故，解脫及其各別智所分”者，于解脫有各別智，及彼各別智解脫亦為各別智，由彼等立為解脫。說彼具理者，即說解脫為解脫。 他人言：“支分義即利益義，雖無有學解脫，為利益故趣入。”

།ཡང་ དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བསྟན་པའོ། །ཡན་ལག་རྣམས་ ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་དགུ་རྣམས་སོ།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ལས་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །མ་རིག་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའོ།།དེ་ལྟར་སྤང་བར་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་དེ་མདོ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་ཕོངས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་ཕོངས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་མོས་པའོ།།འདུས་མ་བྱས་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མདོ་ལས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ནི་མོས་པ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་མོས་པ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོར་བརྗོད། མདོ་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མང་པོའི་ཚོགས་སྨོས་པས་ནི་དེ་དག་མང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།སྟག་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བུ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཞེས་པའི་དྲི་བ་འདི་ལ་དབང་དུ་བྱས་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གཙོ་བོ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འདི་ན་དགེ་སློང་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བསྟན་ཏོ།།འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གསུངས་སོ། །འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་གཙོ་བོ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མོས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མ་ཟད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ ནས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མོས་པ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

由是正智之所緣故，未立為支分，因已成為正智故，他們如是說。 說為無學支者，即是宣說為無學支。諸支是有為故者，即是其餘九者。 所謂心解脫與慧解脫者，由離貪慾執著故為心解脫。由離無明執著故為慧解脫。如是由所斷差別，經中說為二種。其他人說，暫時之有依解脫及非暫時之無依心解脫，亦如是為二種。 “即彼亦為解脫蘊”者，是無學勝解。無為不應為蘊義故，無為解脫非解脫蘊。 若然，經中說解脫蘊即是勝解而無他故，云何毗婆沙師等唯說勝解為解脫蘊？顯示彼經者，虎子菩薩問：“何為清凈解脫之最勝”等，說眾多故。 對此”虎子菩薩問何為清凈解脫之最勝”之問，有三種所對：即解脫、彼清凈及最勝等。其中，此處廣說”比丘心離貪慾而得解脫”故說解脫。如是廣說”未圓滿解脫蘊”故說清凈解脫。廣說”欲、精進、加行、出離、降伏他”故說最勝。是故解脫不唯是勝解。 他人言：由廣說”心離貪慾而得解脫”乃至”未圓滿解脫”故，此中知解脫不唯是勝解。

།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ ཉིད་དང་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མར་གྱི་སྙིང་ཁུ་དང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཤེས་པ་མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དྲི་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མི་སློབ་སེམས་ནི་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།མ་འོངས་པ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཐ་དད་ཅི་ཞིག་ཡོད། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དྲི་བ་དང་མཐུན་པའི་ལན་འདེབས་པའི་ཕྱིར། ཅི་འདས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མ་འོངས་ པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ཡང་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་སྐྱེ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྐྱེ་བཞིན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེས་བཤད་ན་ད་ལྟར་བ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་པས་དེ་གསལ་བའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་སྨོས་སོ། །མ་འོངས་པ་ནི་འདིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།མ་འོངས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེད་ཆོས་སྐྱེད་པའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། འདིའི་རྣམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་སྨོས་སོ་ཁ་ཅིག་ཟེར་རོ། །ཚིག་ལྷག་པས་དོན་ལྷག་པར་སྐྱེད་དོ། །སེམས་ སྨོས་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སེམས་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་ཏོ། །ཡང་ན་དེ་དཔེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །འོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གྲོལ་ བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་དག་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བར་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅུང་ཟད་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྲིད་པར་འདྲི་བ་ནི།གང་ལས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །མ་གྲོལ་བ་ཡང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་འགལ་བར་སྟོན་པའོ།།དེ་ནི་དེ་དང་མི་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་མ་གྲོལ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་མི་འགལ་ཏེ། རྒྱུད་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།

那麼是什麼呢？廣說”由彼知”，心無垢性即是無漏性，非異義，如凈酥油。 “由正見異於無學支之智而立，何為正智”等問廣說。 說”無學心將生”。未來與將生有何差別？若謂僅說將生即可了知故，不然，為隨順問故。為隨順”是過去耶”等問，說未來。 彼亦有正生與非正生，是故說”將生”。若說正生解脫，有些現在亦是正生，為明此故說未來。此中未來是現在正生，一切未來解脫，于解脫相續解脫法生時解脫，為顯此相故說未來正生，有人如是說。言詞增故義增。 說心者，為主故。不僅是心，心所亦得解脫。或者彼僅為譬喻而已。 若然，非將生者，金剛喻定後世間者如何解脫？彼等亦當解脫，生障等同故。唯說定生者。謂”當解脫”。 由稍有定生性故，世間煩惱增長故，問解脫不可得者，說”從何世間當解脫”。 “從生障”者，即具世間煩惱得，煩惱得為障。“未解脫亦”者，顯與世間煩惱得相違。 廣說”彼與此不同”，此說未解脫之生不違煩惱得，隨順彼相續故。

།མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ནི་ཉོན་མོངས་ པའི་ཐོབ་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བས་དེའི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འགག་པར་འགྱུར་བའི་ ལམ་གྱིས་ནི།།དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ལྟར་བ་ནི་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པའི་བྱེད་པ་བལྟོས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་སྐྱེས་པའི་ ལམ་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་གྱིས་དེའི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་དེའི་སྒྲིབ་པ་མི་སྤོང་ན་ནི། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བཞིན་པ་ དང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར།འོ་ན་གང་སྐྱེ་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ནི་སྒྲིབ་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདུས་མ་བྱས་སུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་བཅོམ་པ་ འདུས་མ་བྱས།།ཞེས་བྱའོ། །ཁམས་གསུམ་པོ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ནས་འབྱུང་ཞེ་ན་མདོ་དག་ལས་སོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་སྤངས་པའི་ཁམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཁམས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁམས་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཁྱད་པར་དུ་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བརྟག་པའི་ཁྱད པར་ལ་བལྟོས་ཏེ་འདི་དག་ཁམས་གཞན་ཉིད་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀུན་ཟད་ཆགས་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་སོ།།འདོད་ཆགས་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བའི་ གཞི་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ།

無學相續已離一切煩惱得，從其相續所生善法不與煩惱得俱生，是故顯示雖于無學相續所生是世間，從煩惱得解脫。 “將滅之道，能斷彼障。“此中，現在觀待衰老及無常作用，名為將滅。“將滅”之聲，為唯取定將滅故。 如非由將生及已生道解脫，如是由將滅及非將滅道斷其障礙，此為所說。若將滅道不斷其障，則正生者如何正解脫及將無間解脫？ 若爾，非正生者如何令彼解脫？此說障等故。所說無為解脫者，謂”煩惱斷為無為”。 “三界生起”者，從何生起？從諸經。即彼所說”斷界”等廣說。“即無為名為界”者，無為解脫與三界無有任何差別。以彼無為解脫即是三界故。 又以諸界為解脫體故，如何依互相門別異性觀察差別，此等是異界，非由實事門，以一切皆是解脫體故。 為顯彼故說”于彼貪盡離貪”，斷三界貪即離貪界。“異於貪”者，斷除貪以外三界一切煩惱之界。“除煩惱”者，斷除三界一切結生之基即滅界。

།འདི་ལྟ་བུ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་དང་ལྡན་པས་ཟག་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བའི་སྤངས་པ་དང་འགོག་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ། སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྲེད་པ་སྤངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་ལ་དམིགས་པའི་སྲེད་པ་སྤངས་པ་ནི་སྤངས་པའི་ཁམས་སོ། །ལྷག་ མ་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་སྲེད་པ་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དངོས་པོ་གང་གིས་ཡིད་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་ཡིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་འབྱུང་ བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དག་གིས་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཞིག་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་བཟོད་པ་དག་གིས ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་སྟེ།སྔར་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་པའི་ལམ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྡུག་བསྔལ་ དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དག་གིས་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པ་ལམ་ལ་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ན་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ངེས་པར་འཇུག་པ་འགོག་པ་དང་རྨི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་ པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པ་དང་།ལམ་ཤེས་པས་ཁམས་གསུམ་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཡིད་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྤང་ན་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན འབྱུང་ཤེས་པས་ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།

如此這般從何而來？與貪慾相應及與余煩惱相應故與有漏事相應，是故依次安立離貪斷界及滅界。 其他人說：“斷除緣于有之愛即離貪界。斷除緣于余煩惱之愛即斷界。斷除緣于余法之愛即滅界。” 所謂”以何事生厭”者，意為以何道。唯以苦集忍智生厭，因緣于厭事故。 “非由其他”者，非由滅道忍智，因緣于極喜事故。一切成離貪者，謂苦集滅道忍智一切能斷煩惱。 唯厭者，若某離貪入決定，則不以苦集法智忍斷諸煩惱，因已斷故，及因苦集法智非對治故。如是于修道中亦以加行解脫及勝道所攝苦集智成厭及離貪。 如是若以滅道忍智斷煩惱，則欲貪離者入決定，以滅及道隨智忍于修道中，以滅道智離三界貪者，唯是離貪非是厭，因緣于極喜事故。 若由前者斷諸煩惱則二俱是者，謂欲界未離貪入決定，以苦集法隨忍于修道中，以苦集智離三界貪者，是厭亦是離貪。

།ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དག་མི་སྤོང་ན་གཉི་ག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་འགོག་པ་ དང་།ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དག་གིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གཞན་དག་གིས་འགོག་པ་དང་། ལམ་དག་ནི་ཡིད་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ མ་ཡིན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་སྔར་ཉིད་དུ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་སྔར་ཉིད་དུ་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་མི་སྤོང་ངོ་། །ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱད་ པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྤོང་སྟེ།གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་བཙུན་པ་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་བཤད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་ལམ་དང་གང་ཟག་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་ པར་བཤད་པ་སྟེ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །།འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་རྣམས་རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ཟིན་ཏེ། ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་དེར་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཤེས་པ རྣམས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་བར་བཟོད་པ་བརྒྱད་བཤད་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བར་ཤེས་པ་བརྒྱད་བཤད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་བཤད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་གཅིག་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཅིའི་བཟོད་པ་དག་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དཔྱད་དེ། འདི་སྐད་དུ་གང་ལ་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཤེས་རབ་འབའ་ཞིག་བཟོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའམ།ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་བཟོད་པ་མ་ཡིན་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའམ། ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བསྟན་ པར་འགྱུར་རོ།

若由後者不斷煩惱則二俱是者，謂離欲貪入決定，以滅道法智忍于修道中無間道及余道，滅道非是厭，因緣于極喜事故。非是離貪，因先已斷煩惱故。 其中所謂”某離貪”廣說中，因先已斷煩惱故不斷。諸智以加行解脫及勝道所攝者不斷，因非對治故。 阿阇黎尊者覺護所著《阿毗達磨俱舍廣釋真實義》中說明道與補特伽羅品第六竟。 頂禮世間怙主！已由道差別門安立諸補特伽羅多種差別。于彼道差別中或說諸忍，或說諸智，或說正見，或說正智。 其中從苦法智忍至道隨智忍說八忍，從苦法智至道隨智說八智。如是亦說無學正見、盡智、無生智，如是於一補特伽羅中說正見正智為支分。 是故當觀察：何故是忍非智？是正智非正見？如是說八忍八智正見正智等差別者，為唯慧是忍非智耶？抑唯是智非忍耶？如是唯是見非智耶

།གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་ཐ་དད་པས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་ཟ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཐ་དད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ དང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དྲི་མེད་བཟོད་རྣམས་ཤེས་པ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དྲི་མེད་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་བཟོད་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཤེས་པའི་དོན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ན་བཟོད་པ་དག་ནི་ངེས་པ་མ་ ཡིན་པས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མ་ངེས་ཤེ་ན་དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི་དེའི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་བཟོད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བས་དེ་རྣམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ལ།ཐེ་ཚོམ་སྤངས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ནི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་བཟོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཕྲ་རྒྱས་ཐེ་ཚོམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྨོས་ན་ནི་ད་ལྟ་ན་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི། སྔ་མ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་ མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཡིན་ན་ཅི་ལྟར་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཤེས་རབ་ཡིན། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་དག་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ལས་ངེས་པ་དང་མ་ངེས་པའི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིག་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ།།དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དྲི་མ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ཡང་འདི་ལྟར་གང་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཇི་ སྐད་དུ་དེ་ལ་ལོག་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ་ཞེས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་པ་དང་ལྟ་བ་དང་རིག་པ་སྟེ་ལྟ་བའི་རང་ བཞིན་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ལས་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གནས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་རིག་པ་གང་གིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་སྤངས་པ་ལས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，何故以差別而說八忍、八智、正見及正智？又為何如是生疑？由一切皆是慧性故，為顯差別及為顯有故，說”無垢諸忍非智”。以無垢為差別，顯示有漏諸忍是智。智義謂決定義，諸忍非決定故非智。 云何非決定？廣說所斷。所斷者，謂忍所斷。說”將滅道能斷其障”，是故彼所斷隨眠疑相應相續中諸忍生起，彼等未斷疑，于斷疑慧中說為智，故諸忍非智。 何故說所斷？為顯苦法智等是智故。若僅說”因未斷隨眠疑故”，則唯道隨智成智，前者非是，因未斷疑隨眠故。 若爾，有漏皆是慧，云何唯無漏智是慧？由斷與未斷疑隨眠故，為決定與非決定故。由無”此是智”、“此非智”等知解差別，故有漏者非是。 于”無垢”中，垢謂相應垢，謂有垢。此亦如是，與疑相應慧說為智。如說：“何為邪智？謂與意識聚相應煩惱及與五識相應煩惱。“一切亦住于慧、智、見、解之見性慧及智性作用中。 是故，由斷所斷疑隨眠故，無漏慧非智亦非有漏。

།དེ་དག་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ངེས་པར་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འདི་སྤང་བྱ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་པས་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་བསལ་ཏེ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དགག་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ ངོ་།།མི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་བསལ་ཏེ་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ། དེ་ལས་གཞན་འཕགས་བློ་གཉི་ག་།ཞེས་སྨོས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ། སོ་སོར་འཇུག་པའི་བསམ་པ་སྦྱོར་བ་ལྷོད་པ་ཅི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་རྩོམ་པ་ ནི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་ནི་ ཉེ་བར་འཇལ་བ་དང་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་དང་དེ་ཞེས་བྱ་བར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་འདི་ཅི་ཞེས་དེ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ནི་མངོན་པར་བསམ་པའོ། །རྟོགས་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་པ་དང་རྟོག་པ་མེད་པའི་བསམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་དེ་དག་ལ་བསམ་པ་གཅིག་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོར་འཇུག་པའི་བསམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱོར་བ་ལྷོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ བསམ་པ་རྩོམ་པ་ཉིད་ལས་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་དག་ལ་ཇི་སྲིད་འདི་བྱ་བ་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པས་བྱ་བ་བྱས་པ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་རྣམས་དང་སྡུག་ བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པས་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ དེ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེའོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་དང་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྟ་བ་དང་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

彼等是具證悟自性故，意為是決定現證自性故。如此由斷所斷疑隨眠故，遣除見性而遮遣智性。如是決定證悟自性亦然。 遣除無知自性而成立見性。如是說：“彼外聖慧二者。” 其他人說：“別別趣入之意樂、鬆緩加行是智，遍尋求之意樂精進是忍。” 見非智者于修道無間道中亦應成立，以無正解及非具遍尋求意樂故。於此，正解謂稱量及決定了知，謂此與彼。遍尋求謂尋求此是何。其中意樂謂勝解。 應知具證解意樂與無分別意乮，如是遍尋求意樂亦然。滅盡與無生智亦非於彼等是一意樂，以是別別趣入意樂故，及鬆緩加行故。 是故，由遍尋求意乮精進性故，于見性中乃至未作此事之間，于苦等諦作現證、遍證。若如所說相而作已作，則如諸見及苦等聖諦唯由別觀而成彼等。 以分別及遍尋求非遍知自苦。又若謂如是遍知相，彼等后得隨後生起，則不應理，以彼等定於見性智故。 除忍及滅盡智外，其餘無漏慧、見、智亦是。

།ཡང་ཅི་གཞན་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱད་རྣམས་ ཀྱང་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་རང་གི་གཉེན་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་རྩོམ་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དེ་ལས་བཟློག་པས། བཟོད་པ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་གཞན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །འདི་སྤངས་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་རྣམས་མེད་དེ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་ཀྱང་ལྟ་བའི་སྡེར་ཤེས པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་ངེས་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཇི་ལྟ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།འདི་དག་ནི་རེ་ཤིག་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཁོ་ནའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །གཞན་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཕྱིར་གཏོང་བ་ཡིན་ལ།ཕྱིར་བཏང་བ་འདིའི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་བརྩམ་པ་ནི། དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །འང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་པའང་ཡིན་པའོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོད་པར་ལྟ་བའོ། །གཞན་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པའོ།།འདི་དང་གཞན་དག་ཀྱང་ཤེས་པ་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲུག་ནི་ལྟ་བའང་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གོ། །འདིའི་མདོར་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ལྟ་བ་དང་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་ པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་བཞིན་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཡང་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། འདིར་བཤད་པའི་རྒྱུ་དེ་སྤང་བྱ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་འཆི་བའི་མཐའ་ཅན་གྱི་དགེ་བ་ཤེས་རབ་དང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཉམ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་བཞིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

複次，有學與無學八智亦是無學正見耶？一切無間道皆生於獲得自對治煩惱隨系相續中，豈不然耶？由遍尋求意樂精進及一切解脫道與彼相違故，除忍、滅盡、無生智外，其餘無漏慧於二者皆不應理。 此等於所斷無疑，以是無間道所生自性故。彼等亦是見聚所知境故，異彼無漏慧由決定證悟故及決定故，如二者而成立。此等且是唯無漏慧之差別。 言”余智”者，一切世間慧是智，此是舍除。此舍除之別擇開示為：“六亦是見。“以”亦”字表示亦是智。 “五見”謂薩迦耶見等。“世間正見”謂于因果等見為有。“余見”謂貪等相應五識蘊俱生及無記。 “此及余亦是智”中，“此”謂如說”六亦是見”者。此攝要為：世間慧六種是見及智，除此之外一切世間唯是智非見。何以故？以未入正分別相故。 何故如慧雖具疑亦說唯是智耶？此中廣說彼因是所斷故為疑隨眠。 有說：由身語表業所發五識蘊所攝意地死邊際善慧非見，以向外趣入故，無分別故，微劣故，如五識蘊。

།གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོར་མི་ཤེས་པས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་འདི་སོ་སོར་མི་ཤེས་པས་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་ཏེ་འདུག་ པ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་སྟེ་གཞན་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱིའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཅི་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་དེ་འདྲ་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ན།འདི་ལྟར་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེས་བསྡུས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་དོ། །ཡང་གསུངས་པ། འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཐོབ་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་དགེ་བ་དང་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་བཅུ་པོ་གང་གིས་ཤེ་ན། ཆོས་དང་། རྗེས་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གིས་སོ། །བརྩམ་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། སྨོན་གནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག ནི་འདི་དག་ཁོ་ནའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོར་བསྡུས་ན་ནི། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམ་པ་སྟེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཕལ་ཆེར་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་སོགས་པ་ ཀུན་རྫོབ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཀུན་རྫོབ་ནི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་མའི་སྒོ་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྲིད་ པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུལ་ཏེ་འདི་ཡོད་པས་དོན་དམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།།དེ་ལྟར་མང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྨོས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཀུན་ནི་མཐའ་དག་དང་རྫོབ་པ་ནི་བློ་གྲོས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

他人言：此非如是。以不能各別了知故非一向決定，此由不能各別了知故，如唯向內安住，余非是見。若不爾者，則無漏身念住自性慧應成非見。經說：“于外身隨觀身而住。“此非一向，如眼等識如何轉變，意識非如是轉變。如是，善等諸識蘊中不善等亦生彼所攝意識。 復說：“死時善心心所得與正見俱。“是故一切意地善慧皆是見。 言”十智”者，何為十？謂法智、類智、世俗智、他心智、苦智、集智、滅智、道智、盡智、無生智。此說為決定，以死、生、宿住智等餘者皆攝入此等中故。 略說：“智有有漏無漏。“此為決定而說，以無第三分別故。 言”多分執瓶、毯、男、女等世俗”者，世俗謂瓶、毯、男、女等事成為言說支分。瓶、毯、男、女等非由多義而有。其中，有者是世俗實有境，由此有故隨順勝義。如是顯示眾多，以”多分”字而示。 他人言：此是遮蔽世俗智之義。由彼增長之智是世俗智，故此隨順勝義抉擇分智名世俗智。 他人言：“一切”謂遍，“俗”謂慧。

།གཞན་དག་ན་རེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་བུམ་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་བློ་འཇུག་པ་དང་ཕལ་ཆེར་ལ་རྟོགས་བྱ་དང་།རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་ཤེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་འཁོར་བ་ནས་འདི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པས་ན་རྒྱུད་ཤེས་པ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཟག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་འགའ་ཞིག་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཤེས་པ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ནི་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དག་མ་མཐོང་བའི་བདག་ཉིད་དུ་ཞེས་མཐོང་བར་ཁྱད་པར་མེད་པར གསུངས་པས་སོ།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་བདེན་པ་དེ་རྣམས་མཐོང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ངོ་བོར་ཐལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་ པས་ནི་འགོག་པའི་ཡུལ་ཆོས་ཤེས་པ་འགོག་པར་འགྱུར་ཏེ།མངོན་སུམ་གྱི་ཕྱིར་དང་མཚུངས་པར་ངེས་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ནི་མཐོང་བ་མེད་དེ་མཚུངས་པར་ངེས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་འདུ་ བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའོ་ཞེས་མཐོང་བ་མཚུངས་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དེ་དབང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བློ་བཤད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་ མངོན་སུམ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རེག་བྱའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་སོ།།ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མངོན་སུམ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། །བློའི་མངོན་སུམ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཅི་རིགས་པར་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་དེ་ལ་གལ་ཏེ་འབད་པས་ དབང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མངོན་སུམ་དག་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་འགོག་པའི་ཡུལ་མེད་པ་ཆོས་ཤེས་པའོ། །འོན་ཏེ་འདི་བློའི་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པར་རུང་། ཅི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གང་ ཡིན་པ།འཕགས་པའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ན། མཉམ་པར་གཞག་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དག་དགག་པ་ཅི། ཏཱིཀྵྩ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཅིག་ཤོས་སེང་ལྡེང་གི་མེ་མདག་གིས་གདུང་བ་བཞིན་ནོ། །བག་ཆག་བསྟན་པ་ཟག་ པ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པ་ཅིག་ཤོས་འབར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྩཝའི་མེ་བཞིན་ནོ།

他人言：於色等及瓶等趣入心識，多分為所知與能知之因所成智。是故名世俗智。 他人言：從無始輪迴以來此入相續，故名相續智。 關於”無漏有二”，對於隨智，有人說是比量智。此亦非然，以說為見故。于比量說為見，如說”苦集未見自性”中無見之差別故。以如實見四聖諦故，見彼等諸諦如是等，于滅所緣性中無有過失故。 若許比量智為隨智者，則應成遮遣滅境法智，以現量故，應成無等同決定故。比量中無見，以等同決定故，比量中有錯亂可能故。見諦者，即見”一切行無常、一切法無我、涅槃寂靜”，此為等同決定。是故隨智非比量。 承許現量有三種：由說根領受之智故，根現量即色等境乃至觸等。領受現量即受等現前諸法。智現量即一切法。隨應以自相共相二者，於此若以勤行，根與領受現量二者非現量。若彼是現量者，則為無境滅法智。若此非智現量，則隨智應成比量智。 若世間正見隨順聖者行相，無漏等持有何遮遣？無漏亦由異門，如余檀香火炭所燒。顯示習氣非無漏異門，如余燃燒之根火。

།འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་མངོན་པའི་ང་རྣོན་པོ་མངོན་པར་བཏབ་པ། རྒྱལ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདི་དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ འདི་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དག་གོ། །གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་སྟེ། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དབྱེ་བའོ། །འདི་དག་ཀྱང་དམིགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་ནི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་གྱི། གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་ནམ་ མཁའ་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ན་སྟེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱེ་བས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་འདུས་མ་ བྱས་གཉིས་མ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་བདེན་བྱེ་བྲག་གིས་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་ནི་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཐ་དད་པར་བྱས་ཏེ་དབྱེ་བ་གསུངས་སོ། །སྡུག་ བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་ཁམས་གསུམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་འདིར་དབྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བཞི་པར་དབྱེ་བ་བཤད་དོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ དམིགས་ཤིང་ཤེས་པ་ནི།སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ངོ་། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བརྗོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་སྟེ། ཡང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་ དེ་སྨོས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཐེ་ཚོམ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ནི་མི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། མི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་རྒྱུན་ལ་ བལྟོས་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

隨順世間智的利慧加持，非為勝生，亦非無漏智慧，故此無差別。如是”此二智”即有漏與無漏。“成三”者，無漏分為二種，即法智與隨智之分。此等亦由所緣差別而分。 關於”一切世俗境”，以有為法與無為法一切皆為所緣故。法智唯緣欲界苦等行境，非緣上界苦等行境。非擇滅與虛空亦非行境。隨智唯緣上界苦等行境，非緣前說行境。 由有漏無漏差別，無漏行境非二無為。如法智與隨智，非一切為境。“彼等由諦差別成四”者，法智與隨智由界差別分別苦等諸諦而說分類。 于苦等諸智，由法智與隨智差別，依三界而言，于苦等諸諦，此中由前行差別而說分為四種。“緣彼故”者，緣苦而知即苦智，余亦如是。 又，何故有漏亦說為彼相苦智，而非從苦門？彼相亦為五蘊，以一向從樂門說彼故。于彼所緣疑惑普行，為得彼故有四種，以緣苦等四諦所緣差別故。彼初生時緣非諦，緣非諦亦依相續而說。

།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཉིད་སྤོང་བ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་གང་གིས་གཟིར་བ་དང་ གང་གིས་བཅིངས་པ་དེ་ཁོ་ན་ལས་ཐར་པ་ལན་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཟད་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ལ།དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་སོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ།དེའི་རྗེས་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་སྐྱེས་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཡང་སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་ངེས་པ་མེད་དོ། །གཞི་ལས་ཕ་རོལ་སེམས་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་སྟེ་ཟག་པ་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ལམ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་གྱིའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་ལམ་ ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གང་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་དེ་ལམ་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པས་ཟག་པ་བཅས་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིའི་ངེས་པ་ནི་དེ་ཡིན། རེ་ཞིག་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པས་ཟག་པ་མེད་པར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཕྲ་བའི་ཕྱིར་དང་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ལ་རྒྱུ་ཅིས་ཟག་པ་དང་བཅས་ པའི་ཡུལ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འཇུག་།གང་ཟག་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རབ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་དག་ལ་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་བཟུང་བ་འཇུག་པ་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་ལ དགའ་བའི་ཕྱིར་དང་།འཇུག་པ་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

關於”緣有頂蘊為苦集隨智之相”，由於彼為一切之後有頂即所斷，故於彼所逼迫及所束縛之解脫，多次作意時，隨即唯緣有頂盡，彼亦為苦或集，故於有頂以苦集相而緣。 金剛喻定後生盡智，其後生無生智，故此問為金剛喻等。“彼二”者，即初生者之義。若緣苦集等廣說者，金剛喻緣四諦亦依有而說，故此無定。 關於”超越根本知他心”，他心智緣有漏無漏。其中緣有漏者為世俗智，以有漏故。緣無漏者為道智、法智、隨智三者。若謂除法智隨智外無道智，故他心智不應說唯三耶？誠然如是，然應知以法智隨智知他心心所無漏者即是道智。 非苦集智者，為令知他心智唯緣同分境故如是說。無漏不知有漏，此為定則。暫時有漏者不能緣無漏，以細微故，以殊勝故。無漏心心所于無漏者無有漏所緣，于彼何因有漏境于無漏異相而轉？有漏補特伽羅之所緣及無漏諸智最勝，于彼等相中，何故心心所自性執取而轉耶？以樂誹謗故，以背離趣入故。

།ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྫས་རེ་རེས་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །སྤྱིའི་སྒོ་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ས་མ་སྟ་མ་པ་ཧྱ་སྲི་ཡཾ་ ཤོ་པ་ཏྲ་མིཙྪ་ཏེ།སྲི་ཡ་ཏྭེ་ན་མ་ནྱ་ཐཱ་བེ་ཏི། བསམ་གཏན་འོག་མའི་ས་པས་བསམ་གཏན་གོང་མའི་ས་པ་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པས་བསམ་གཏན་གོང་མའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་མི་ཤེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་མཐའ་དག་ཁོ་ན་ནི། མི་མཛའ་བ་རྣ་བ་ འདོད་པ་གཉིས་པ་དང་དགའ་བ་ཉིད་འདི་གཞན་དུ་ན་ཞེས་སོ།།གསུམ་པའི་ས་པས་ཀྱང་བསམ་གཏན་གོང་མའི་ས་པ་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ས་འོག་མ་པ་མི་ཤེས་པས་ན། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་དག་སྟེ་ས་ལྔ་པ་རྣམས་སུ་ སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། བསམ་གཏན་ས་བཞི་པོ་རྣམས་ལས་བསམ་གཏན་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གོང་མའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆུང་ངུས་ནི་ཨུ་ཙམ་ཏ་ནུ་རྩི་ཏེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ས་འོག་མ་པའི་རྣམ་ པ་གསུམ་ཤེས་སོ།།རང་གི་ས་པ་ཆུང་ངུ་ཉིད་དང་འབྲིང་གིས་ས་འོག་མ་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རང་གི་ས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཆེན་པོས་ནི་རང་གི་ས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་རང་གི་ས་པ་དང་། འོག་མའི་ཡང་ཆུང་ངུས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་ གི་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་ག་ཤེས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན། གང་ལས་རྒྱུ་གཅིག་ལ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་ རྣམ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་བཞག་པས་ཚུལ་དེ་ལྟ་རྒྱུད་གཅིག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གསུམ་ཉིད་ལས་གང་ཟག་གཅིག་ནི་ལམ་རྣམ་པ་དགུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་གསུངས་པ་དེའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་ཏེ་མཆོག་གི་ དབང་དུ་བྱས་ཀྱི།དབང་པོའི་དབྱེ་བས་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། འདིར་རིགས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རིགས་གཞན་ཡང་རྣམ་པ་དགུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དབང་པོ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བས་འོང་བའི་ལམ་ མི་ཤེས་ཤིང་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མི་ཤེས་པ་སྟེ་དབང་པོ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་དད་པས་མོས་པའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསྡུས་ཤིང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

複次，諸聖者心與心所之一一實無法知曉無漏。由共相門以無常等行相而觀察。（梵文咒語：samasta mapa hya sriyam śo patra micchate, sriyatvena manyatha veti） 所謂下禪地者不知上禪地者者，即初禪地者不知一切上禪地者。如是唯一切禪，不喜耳欲第二及此樂性異處。三禪地者亦不知上禪地者，已如是說。 由不知自下地故，于彼世間心心所十五種，即於五地各別三相故。無漏十二種，於四禪地中各禪別三相故。由此上世間小者（梵文：ucamatanu rcitena），以他心智知下地三相。自地小及中知下地者亦如前。以自地二種大者知自地三相。 無漏以他心智知自地及下地，以小者知小，以中者知小，以大者亦知三相。何故復異相有漏方式異相無漏？由何於一因有漏有三相，而無漏由根門安立三相，故如是相續一者非二相亦有。由諸根三性，說一補特伽羅斷煩惱九道，彼何道者，假立於因依勝，非由根差別。 毗婆沙師等謂：此中一切類九相，故余類亦九相。所謂超根者，謂信解道不知見至道，時解脫道不知不時解脫道，以超根故。如是信解道攝鈍根，見至及不時解脫道攝利根。

།འོག་མས་གོང་མ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མོ། །མཐོང་ བས་ཐོབ་པས་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་ཤེས་ཏེ་གང་ཟག་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་མཐོང་བས་ཐོབ་པའི་སྟེ་དབང་པོ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྷ་ག་བཙྪར་དྭ་ཏཽ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ཕན་ཚུན་མི་ཤེས་ཏེ་ས་དང་ དབང་པོ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དག་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་ཕན་ཚུན་མི་ཤེས་བཞིན་ཏེ་ས་དང་གང་ཟག་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་ཤྭ་ར་དྭ་ཏེ་དག་པ། པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ལྟར་གྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཡུལ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པར་མི་འོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དག་གོ།།གཉིས་པ་ནི་འདོད་པ་ལས་གོང་མའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་ཚུན་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པས་ཕན་ཚུན་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་དང་པོ་མཐོང་སྐད་ཅིག་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཏེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆུང་ངུ་ནི་ སྦྱོར་བས་བྱེད་དོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ནི་ཁ་ཅིག་ཏུ་འབྲིང་པོས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ཆེན་པོས་སོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་སོ་ཞེས་མ་བཤད་དོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་གཉིས་ཁོ་ནས་ཤེས་སོ།།ད་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཇི་སྲིད་ཡུལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པ་སྲིད་འདི་སེམས་བཅུ་དྲུག་རྗེས་སུ་འཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྦྱོར་བ་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་གྱིས་ཤེས་ཏེ། ཆོས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གྱི་ས་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་ཤིང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་བརྒྱད་པས་ཤེས་སོ།

所謂下者不知上者，即不還道不知聲聞阿羅漢道，阿羅漢不知獨覺道，獨覺不知佛道。見至者不知時解脫者，以補特伽羅超越故。時解脫者亦不知見至者，以根超越故。（藏文：བྷ་ག་བཙྪར་དྭ་ཏཽ།，梵文天城體：भग वच्छर्द्वतौ，羅馬擬音：bhaga vacchardvatau，意譯：世尊與舍利弗二人） 初禪與二禪互不相知，以地與根超越故。不時解脫者與見至者，于初禪二禪地者亦互不相知，以地與補特伽羅超越故。世尊與舍利弗清凈。 所謂現在為他心境故者，如心境不應為色等境，如是現在境不應為過去未來境。所謂彼二者，即他心智法隨智品類。第二是欲界以上界對治所緣故。互背向故不應互緣。 所謂見道無他心智者，以速行故無加行，于得彼者亦由加行而現前他心智故。加行已初見剎那聲聞種性等廣說。獨覺以小他心智作加行。聲聞於一處以中，一處以大。未說法智品及隨智品心。以法智品一切他心智，唯以聲聞見道初二剎那知。 今當知隨智品，乃至為現前外心智加行時，此得十六心，以其加行長故。此亦非見道。以獨覺三剎那知，以法智品初二地知，以隨智品現前他心智第八知。

།སྦྱོར་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི སྦྱོར་བ་རིང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་བཅོ་ལྔས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལྔ་རྣམས་དང་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་སྦྱོར་བ་བསྒྲུབ་པར་མི་རིགས་སོ། །གཞན་དག་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ཤེས་ཏེ། དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་བརྒྱད་པ་དང་བཅུ་བཞི་པ་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་ དེ་ལྟར་ཡང་རུང་ངོ་།།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་དམིགས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ལྔའི་མཇུག་ཐོགས་སུའོ། །གལ་ཏེ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་བརྒྱད་པས་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ལྔའི་མཇུག་ཐོགས་ཅི་ལྟ་བར་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་ལ་བཅུ་བཞིས་ཤེས་སོ། །སྦྱོར་བ་མེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་མི་མངའ་བར་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ཐམས་ཅད་པར་མེད་པར་མཁྱེན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་ པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན།དེ་གཉིས་ལ་དབྱེ་བ་མ་མཐོང་བས། ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དྲིས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཤེས་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དྲིས་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ལངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསམ་པའི་སྒོ་ནས་འདི་ཤེས་པ་གཉིས་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བཤད་དོ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་ནི་དེ་ལྟར་ མི་ཤེས་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལས་ལངས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་དག་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་རྗེས་ལ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཏེ། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཤེས་པར་བྱོས་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ གྱིས་སོ།།དེ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ལམ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བདག་གིས་ལམ་བསྒོམ་སྟེ་ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རོ།

所謂加行小故者，即非長時加行故。其他人說是十五。不應以五剎那及四剎那成就其加行。其他人說以四剎那知，即以第一、第二、第八及第十四剎那，如是亦可。若以法智品所緣，則在五剎那之後。若於隨智品則以第八知，是故如五剎那之後，於法智品以十四知。 所謂無加行者，世尊心自在故，無須加行而一切功德圓滿現前，故於見道一切剎那無間而知。如是說法智及隨智四種為盡智與無生智時，于彼二者未見差別，故又問盡智與無生智有何差別。是故廣說盡智于諸諦等。 所謂云何由無漏智如是知者，以是十六種無漏故，及有分別故而問。廣說從彼起已等，說依意樂門唯此二智轉起。無漏智則不如是知，以無分別故。從無漏智起已生此等分別，以有從彼生起之機會故。 今盡智與無生智二者是士用果，以世俗智由彼等力而得故。是故亦由彼差別為彼等差別。迦濕彌羅人等說，當從論中了知。所謂由彼差別者，即由彼士用果智之差別。其中盡智之士用果，從”我已遍知苦”乃至”修道”。無生智之士用果，從”我已遍知苦，更無所遍知”乃至”我已修道，更無所修”。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱི་སྟེ། འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ལས་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་པ་དེ་དག་འདི་སྐད་དུ།གང་གི་ཕྱིར་འདིར་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བའི་རང་བཞིན་འདི་དག་ལ་མཐོང་བ་ཞེས་འདོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར། མཐོང་བ་སྨོས་པ་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་མཐོང་བ་དང་། རིག་པ་དང་བློ་ཞེས་འདོན་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་གཉིས་ཀྱང་བསྟན་པས། སྔར་གྱི་འཕངས་པ་ལས་དགེ་སློང་དག་གིས་དེ་ལྟར་འདིར་ལས་མཐོང་བ་ཡིན་ ཞེས་འདོན་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ།།ཡང་ན་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པས་ན་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་འདི་ཤེས་པ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཞིན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འཇུག་པ་མཐོང་བ་ཡང་ མངོན་སུམ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱིས་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། །མཐོང་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པས་བཤད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ངེས་པས་བསྟན་པའོ། །གཞན་དག་ ན་རེ་རིགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བསྟན་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱ་བ་སྟེ། དུས་འདི་ཙམ་ན་ཟླ་བ་གཟས་བཟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་དག་ལའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་ པའོ།།གཅིག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་འོ། །དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་ པའི་ཕྱིར་ཅིག་ཤོས་ལམ་ཡིན་ལ།ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་ཤེས་པ་བཅུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤེས་པ་གཅིག་གོ། །བདུན་གྱི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་ པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཆ་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཆོས་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་བཅུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་རེག་པར་བྱའོ།

所謂彼之差別者，即盡智與無生智二者，果之差別從因之差別無錯亂故。無漏亦如是知者，凡欲求十六種以外之無漏者，彼等如是說：由於此等智見自性中誦為見故。是故為斷除相違故，廣說所謂說見等，于苦法智等說為見、知、覺，其後亦說此二者，從前所引比丘等如是於此業為見而誦，故無相違。 又所謂現前趣入故者，由現前趣入故為現前趣入，此現前趣入二智及比量如隱蔽趣入見亦是現前性。是故即是現前趣入。所說隨順見法者，即是故現前趣入故之義。所謂復者，表示世間決定。其他人說是理應。此說當確定思惟，如說此時月將被蝕。 所謂于彼者，即於十智。所謂世俗智是其一者，是就彼等十智而言。所謂亦是一分者，即他心智。彼是有漏心心所之境，有漏心之境性立為世俗智。由有漏故彼一為道，由無漏故法智就十智而言是一智。所謂亦是七分者，即苦、集、滅、道、他心、盡、無生智等。彼是彼等分所欲之慾界苦等境者，以是法智相故。隨智亦如是者，就十智而言，於一切處當觸。

།རྗེས་སུ་ ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་སྟེ་བདུན་གྱི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ཁོ་ན་སྟེ།དེ་ན་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཏེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། བཞིའི་ཆ་དང་ ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདིས་ནི་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་ཡང་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་ཁོ་ནའི་ཆ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལའོ། །དམིགས་པ་དང་ འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ་ལྔའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ་བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ལམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།གང་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཤེས་པའོ། ། ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ་དྲུག་གི་ཆ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་དག་རེ་རེ་ཞིང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ཉིད་དུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ན་མི་སློབ་པའི་ཆ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱེ་བ ཤེས་པ་ཡང་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གསུམ་པོ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དག་གོ། །བཅུར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་དག་གོ། །རྒྱུ་བདུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་ཁོ་ན་རང་བཞིན་དང་གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་དང་དེས་རྣམ་པ་བཅུར་བཞག་གོ།།རང་བཞིན་ལས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ ཤེས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དོན་དམ་པ་འམ་དོན་དམ་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་གི། གཉེན་པོ་དང་རྣམ་པ་ལ་ སོགས་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ཡང་དོན་དམ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂隨智是一智亦是七分者，即如前所說，彼是上界苦等之境，以是隨智相故。苦智是一智，亦是四分者，即法、隨、盡、無生智等，是緣于苦諦者。此亦說明集智與滅智，如前所說諸分唯于集，所緣及緣于滅者。 所謂道智是一智亦是五分者，即隨、盡、無生、他心智等之分，是緣于道諦者，以是道相故。所謂他心智是一智亦是四分者，即法、隨、道、世俗智等之分，是緣於心所者，即能知他心與心所者。 所謂盡智是一智亦是六分者，即法、隨、苦、集、滅、道智等，彼等各別分為有學無學故，是無學分。無生智亦當如盡智了知。 又何故彼等有三者，即法、隨、世俗智等。所謂安立為十者，即前所說等。廣說由七因者，有漏無漏二智唯依自性、對治等因，于彼等位由彼彼智體安立為十。從自性者，即由自性。世俗智即世俗智。云何？故說由不知勝義故。不知勝義或不如實知，以是言說自性故。是故從自性安立彼世俗智，非從對治及行相等。又何故世俗智雖是一切法之境，然非勝義智？由有漏故。

།འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཁམས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཤེས་ པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་མཐའ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་ལ།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁམས་གོང་མའི་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སྦྱོར་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པས་ནི་སེམས་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྦྱར་བ་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་བཞག་གི་དམིགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མི་ཤེས་ཏེ། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དུས་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་མི་ཤེས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བཤད་དོ་ཞེས་བཙུན་པ་རྩིབ་ལོགས་སྐྱེས་ཟེར་རོ། །བྱ་བ་བྱས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དམིགས་པ་ཁྱད་པར དུ་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་བྱ་བ་བྱས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། གང་གི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་རང་གི་རྒྱུད་ཅན་ཡང་ མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུར་གྱུར་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ཐོབ་པ་ན་བདེན་པའི་ མཐའ་ལ་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ།།ཆོས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འདོད་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བས་བསྡུས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཤེས་པ་བསྟན་པས།དེའི་ཕྱིར་གཞན་རིལ་མ་ཡིན་པའི་གཉེན་པོ་རིལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ། ། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ཆར་གྱི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ཁོ་ནས་ཁམས་གསུམ་པའི་བསྒོམ པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་གི་སྔ་མ་དག་གིས་མ་ཡིན་ཞེ་ན།ཞི་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཅན་ཉིད་དུ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂”是欲界和上界的對治故”者，法智是一切欲界的對治，隨智是上界的對治亦復如是。關於”由加行故是他心智”者，即作是念當知他心而如是加行，他心智不是不知心所如知心。因此，彼唯由加行安立，非由所緣。暫且不知心所，以現證時乃至不知心，因此如是說，此是尊者脅生說。 所謂”于已作事”者，即是已作事義。以是一切果終必定生起故。所謂”最初”是無生智所緣差別，彼亦生於已作事。所謂”是一切無漏智之因”者，即一切先前生起的無漏智是彼等同分因，以是盡智所有自相續者亦非無生智之因。所有無生智即無有盡智之果與因。 關於”無生智”中的”無生”是什麼？謂非擇滅，獲得彼時于諦邊際智極為趣入故是無生智。關於”一切法智是一切欲界對治”者，“一切”即是見修所斷一切五種。由顯示法智是欲界見修所斷攝之對治，故為顯示此所許”非他一切對治非一切”故。 又廣說”于修道中滅或道之法智”者，所謂”是三界對治”即是三種修所斷之斷對治。又何故唯由滅道法智慧斷三界修所斷煩惱，而非由前者？由寂靜及出離性等同分故。

།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདུ་བྱེད་དག་འགོག་པའི་གཉེན་པོའམ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འགོག་པའི་ གཉེན་པོ་ལ་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་མེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་འགོག་པ་དགེ་ཞིང་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་ལམ་ཡང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཅན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྔ་མ་དག་གིས་མ་ཡིན་ཏེ། ཁམས་རྣམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་ཁྲིད་པའི་ ཁྱད་པར་ལས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འགོག་པ་དང་ལམ་དག་མི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཤེས་པ་དག་ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་རིགས་ཏེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་ གིས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་རུང་སྟེ།རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་སུན་འབྱིན་པ་ན་གཞན་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་ནི། རང་གི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་ བྱས་པ་ཡིན་ཡང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཡང་འཇུག་ཅིང་རྗེས་སུ་གནས་ལ།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་ཁམས་གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་མི་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤེས་པ་རྣམས་ནི རྣོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་བྱས་ཏེ།གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་བྱ་བ་དག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་རྗེས་སུ་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འདོད་ པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གོང་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་ཡོད་ན་དེ་དག་ཏུ་རྒྱུད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་འོག་ན་མ་ཡིན་ཞིང་། འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་མི་ སྲིད་པའི་ཕྱིར་གོང་དེ་ན་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའམ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ མེད་དོ་ཞེས་སྨོས་སོ།

于滅除欲界所行諸行的對治，或滅除色界無色界所行的對治，無有任何差別。因為一切處滅皆是善及無為，道亦是出離性。有些人說，由不平等故非由前者，因為諸界由三苦引導之差別故。 其他人說，由滅道非不相應故，緣彼諸智為三界對治是合理的，因為緣所繫故。由苦集智不應離色無色界貪，因為是厭患作意故。厭患他者時，於他離貪是不合理的。滅智與道智雖于自境已作事，於他境亦趣入隨住，因為是出離事境故。因此唯彼等是三界對治，而非其他。 關於”非隨欲界”者，若謂滅道法智因緣不相應故是色無色界對治，則隨智亦應許為欲界對治。然非如是，諸智因是利故於自境作事已而作他境諸事。隨智之事圓滿，即所謂法者，彼于隨智無有隨住，因不可得故隨智非欲界對治。 道隨智上行故離貪，無有現前隨智。若有，則由住于彼等違品分故非在下，由未成果次第不可得故非在彼上。所謂”一切種無”者，無論是見道所攝或修道所攝，由彼隨智為欲界所行諸煩惱對治不可得故，說一切種無。

།ཡང་ཤེས་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ལས་ཤེས་པ་གང་ཞིག་རྣམ་པ་དུ་དག་ཏུ་འབྱུང་ཞེ་ན་དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅན་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ནའོ། །གཞན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དང་། བྱམས་པ་ལ་ སོགས་པ་དག་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དུ་མ་ཅན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ སྒྲ་ནི་བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་ཡིད་ཤེས་དྲི་མེད་ཀྱང་། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་པ་སྟེ། ལམ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།གཉི་ག་ཡང་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡང་རེ་རེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཡང་རྣམ་པ་གཞི་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ལྟ་བུའོ། །ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྫས་རེ་རེའི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཤེས་བྱ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱའི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ ཤེས་སོ།

複次，此十智中何智以幾種行相生起？對此，法智與隨智是十六行相，因為緣四諦故，于每一諦各有四行相。世俗智有十六行相亦有其他行相，其中具十六行相者是在暖、頂、忍等位。具其他行相者是在不凈、入出息、慈等位的世俗智有多種行相。 即于彼因緣，由能取一切法之自共相等故。由能取自相故，由能取共相故。“等”字攝瓶、毯等，彼等非是諸法自相亦非共相。 關於”他心無漏亦如是”者，如此四智各有四行相，如是無漏他心智亦由自諦行相而具四行相。所謂”是道行相智”者，是道所攝智，即是道智一分之義。 關於”二者各別緣實體”者，彼等心心所之自相即是道等，彼等境之他心智亦是各別所緣境故。雖是自相境，亦說具四行相，如緣貪等之他心智。雖然貪等即是諸心所之共相，然由緣各別實體故，說為所知自相行相，非是共相行相。 若爾，世尊于有貪心亦如實了知為有貪心。

།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་བསྡུས་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ དང་།ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་དང་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། མ་བསྒོམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གལ་ ཏེ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་འཛིན་པ་མེད་ན།ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་སྙམ་དུ་ཤེས། ཅི་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འཛིན་ན་ནི་རྫས་རེ་རེ་ཞིང་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། གོས་དང་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་དུ་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བ་འབྱུང་སྟེ།དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ན་གོས་དང་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གོས་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་དྲི་མ་མི་འཛིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དྲི་མ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་གོས་མ་ཡིན་པས་གོས་དང་དྲི་མ་ཅིག་ཅར་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་གཉིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་སོ། །ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་སོ།།གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འདྲེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དག་གིས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ནི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་གཉི་ག་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདིར་ ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་སྨོས་པ།མདོ་འདིར་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་པ་ཡིན་གྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ཐོབ་པ་ཙམ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཐམས་ཅད་ འདོད་ཆགས་མ་འདྲེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དེའི་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་དང་བཅས་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ན། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། ཉོན་ མོངས་པ་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།

如是離貪、有嗔、離嗔、有癡、離癡、攝略、散亂、沉沒、執取、小、大、未寂靜、寂靜、掉舉、不掉舉、未等持、等持、未修、已修、未解脫、解脫，如是如實了知。 若不取有貪，云何知為有貪？若取有貪，則與”各別緣實體”豈不相違？答：如衣與垢不同時取。于有垢觀察時，不同時取衣與垢，當觀察衣時不取垢，當觀察垢時非是衣，故衣與垢不同時取。此是就斷定而說。 有貪有二種，謂相應有貪是從現行，具足有貪是從得貪隨系。二者皆是有貪，由相應有貪與具足有貪。其餘有漏者，謂染污及無覆無記與世間善法是具足有貪之有貪，故此二者皆示為有貪，如是安立。 此中有人說：此經中與貪相應之心是貪，而非僅與其他有漏得俱，離貪是貪之對治。又非一切皆是無貪相應之對治。 對此說因：若僅具足彼不相應貪之得為離貪，則與其他煩惱相應，亦應與嗔等煩惱相應。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ནི། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་མ་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་སེམས་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་ངོ་། །ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་སྐྱོན་གཞན་འཆད་པར་འདོད་པས་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ པ་ཡིན་ཞིང་།འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་དགེ་བ་ནི་ནམ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་ པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཡང་འདྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏོ། ། དེ་བས་ན་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཁ་ཅིག་གི་ལུགས་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀྱང་སྟེ། འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀྱང་ཞེས བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སུ་འདོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གཞན་དག་གོ།།དེ་ལྟ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ།།དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་སེམས་ནི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྡུས་ཤིང་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེངས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་གཡེངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་རྒྱུ་བ་མངོན་པར་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་སོ།

何以故？因其不與貪相應。經中未說與嗔等相應為離貪，那麼說什麼？說為有嗔、有癡。貪之對治心不與嗔等相應，故執彼即名離貪。與嗔等相應者，名為有嗔、有癡，故此無過。 此處欲說其他過失，故說”若爾”。若與貪相應之心是有貪，貪之對治是離貪，則非其對治之非染污心，既非有貪亦非離貪。以非對治亦非染污故，說”非染污”。無覆無記與善法永不與貪相應故非有貪，非貪對治故非離貪。 何者非其對治？加行道等。“等”字表示有嗔、有癡等亦應同理。 故此中”由具貪”者，因前述某些觀點有過失，故由與貪相應，即由貪增長之義。“亦”字，他人說此中亦應許僅由與貪相應即是有貪心。如是攝為有漏及非染污亦是有貪。 “由攝於所緣故”者，善心攝於所緣不散於所緣，故與不散亂相應。攝略是與睡眠相應，因五根行相攝故。散亂是其他煩惱，即從與睡眠相應。

།སེམས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རྣམ་པར་ གཡེང་བ་ཡིན་ཞིང་།གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པར་འགྱུར་ན། གཅིག་ལ་ནི་འགལ་བའི་ཆོས་ཉིད་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་གྱུར་ན་འགལ་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།སེམས་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་བསྡུས་པའི་སེམས་དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པའོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་ནི་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པར་མི་རུང་སྟེ། གཉིད་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི སེམས་པ་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད།དེ་ཉིད་ནི་འདིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་ནི་སྔར་ཀུན་བསྡུས་པའི་དགེ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། །གཅིག་ཉིད་ཀུན་བསྡུས་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་ བ་མེད་དེ་དགེ་བ་ཁམས་གསུམ་པས་བསྡུས་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ།།ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །འདིར་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བས་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ དག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆེན་པོ་བདག་གིས་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྩ་བ་དང་། རིན་དང་འཁོར་དང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཆུང་ངུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་འདོད་ཆགས དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དེ་ཉིད་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་གཏི་མུག་གི་དགེ་བའི་རྩ་བས་རྩ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

彼心由與煩惱相應故為散亂，由與睡眠相應故成攝略，然於一者不應有相違法性。所謂”論中”者，若與攝略本身相應則成相違。 經云：“如實遍知攝略心”，與睡眠相應之心非如實遍知。“彼智之智有四”者，即知彼攝略心之智。隨道智不應為與睡眠相應心之所緣，因睡眠定是有漏，且屬欲界故。 他心智此中何故未說？此中已作分別，如前說”攝略善”。如是此中無過。一者成攝略及散亂之過，與論不相違，因善法攝於三界故。 “由與懈怠相應故”者，因是不精進體性故。“執取”是與精進相應，因執取是精進異名故。 “由小清凈所依故”者，由小善根。此中許善根為清凈，因由自性善而清凈故。故如是說”由小善根所依故”。 “成大者由相反故為善”者，表示由大清凈自所依故。複次，依次由根本、寶、眷屬、隨從、力小大故，成小大。為顯示此義，說”染污由二不善根有根”者，染污由與貪嗔二相應故，即由任一及癡之善根而有根。

།དགེ་བ་ནི་གསུམ་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།འབད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སཾ་བྷཱ་ར་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དོན་གྱིས་སྒྲུབ་ པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྲིད་པར་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ཡང་ཉོན་མོངས་པ་འདྲ་བ་རྣམས་བསྒོམས་པས་ཏེ། ཡང་ཉོན་མོངས་པ་འདྲ་བ་རྣམས་ཐོབ་པ་མེད་པས་འཁོར་བ་མང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་མང་བ་ཡིན་ནོ། །ལུང་ལས་ཆོས་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོ གསུམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཟུགས་དང་སེམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཀྱི་སེམས་ལ་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཕུང་པོ་བཞིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་དག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་གི་གཟུགས་ནི་ཕུང་པོ་བཞིས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཏན་དུ་འཇོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བས་གཅོད་པའི་དོན་ཏོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཀྱང་དགེ་བ་གཅོད་མོད་ཀྱི་ གཏན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཡང་དེ་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩ་བ་དང་རིན་དང་འཁོར་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཞི་བ་ནི་དགེ་བའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཐོབ་ པ་དང་བསྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་དག་གིས་མ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་ཡང་མེད་ལ་བསྟེན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འཐོབ་པ་དང་བསྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཐོབ་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། བསྒོམ་པ་ནི་དེ་ གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར།དེ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པ་དང་བསྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

善由三者，即無貪、無嗔及無癡相互不錯亂故。“非由勤勉所成就”者，因不願時煩惱亦生故。“由成就大資糧故”者，由聞正法、如理作意及以義成就等所成就故。 染污由無得未來同類故，唯于結生有中修一切煩惱體性，即由修習同類煩惱，又由無得同類煩惱故，輪迴非多。善由修未來同類事故，輪迴為多。因經中說：“善法有為是所得”故。 “由三蘊”者，因染污色與心無隨行。故染污心由受、想、行諸蘊。“由四蘊隨行”者，因彼中禪定及清凈無律儀之色由四蘊隨心故。 “永害”者，即善斷除義。邪見雖一剎那亦能斷善，然非永久，因彼復結生故。 “故復”者，由根本、寶、眷屬、隨從、力小大故之義。“由是對治故”者，由是掉舉對治故。 “不寂靜”者，由與掉舉相應故是染污。“寂靜”是善。“由是對治故”者，即由是散亂對治故之義。 “由未以得及依止修所修故”者，染污既無得未來亦非應依止，因經說：“得及依止者是善法有為所得”故。“修”由此二所修故。“彼是善”者，即”由得及依止修”之義。

།རང་བཞིན་དང་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་གིས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པས་ རང་བཞིན་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིས་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པའོ།།ནང་དུ་ཀུན་ཏུ་འགོག་ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྗེས་སུ་གཡེངས་པ་ཡིན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འཕྲོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། སེམས་དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་རྨུགས་པ་དང་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ལ། ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཉིས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཉི་ག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད གཉིས་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀུན་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཉིད་དུ་དམ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།གཉིས་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་དམ་འཆའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་སྟེ། དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིད་ དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་ཀུན་བསྡུས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་མི་རིགས་སོ།།བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀུན་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།བསྟན་བཅོས་དང་འགལ་བ་ནི་བླའི་མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་སོ། །དེ་ལ་མདོ་བཤད་པ་དང་འགལ་བ་དག་ལས་བཤད་པ་དང་འགལ་བ་ནི་བླའི་མདོ་དང་འགལ་བ་ནི་མ་ཡིན་པའོ།

由自性及相續解脫二者未解脫故。關於”地”，染污由與煩惱相應之自性解脫亦非解脫，由生於凡夫相續故，由相續解脫亦非解脫。“由彼二者解脫故”者，由不與煩惱相應故由自性解脫而解脫，由生於有學無學相續故由相續解脫亦解脫。 “與昏沉二者俱”者，與昏沉睡眠相應。“內遍止俱”者，此解釋為不與勝觀相應。“隨散亂”者，此解釋為散逸。 “彼心亦遍收攝”者廣說：若與昏沉二者俱時，“遍收攝”者，今染污與二者相應則成二者，由彼二者相應故遍收攝，由與貪等煩惱相應故亦應成散亂。由主張染污與二者俱即是散亂故者，與二者俱者，雖是染污或非染污，主張一切皆遍收攝。其餘染污是散亂，故說其染污與睡眠俱亦遍收攝亦是散亂者不應理。 豈非亦說”將成違論”者，廣說：“如實善知心遍收攝”。違論尚可，違經則不可者，所引經是論。其中違經說者，于諸違說中，違說尚可而違經則不可。

། མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་མི་དད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བཤད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་གསུངས སོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་རབ་ཏུ་བཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ལྟར་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་བཤད་པར་མི་འགྱུར། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་བསྡུས་སོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཉིད་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དགེ་བའི ས་མང་པོ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེའི་ཉེས་པ་ནི་དེའི་ཉེས་པའོ། །དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་བསྟན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའོ། ། འདི་ལྟར་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདི་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ། །ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དགེ་བར་མཚུངས་ཀྱང་སེམས་དེ་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་བསྡུས་པ་དང་རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཤིང་དགེ་བ་ཉིད་དུ་མཚུངས་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་དང་འགལ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ ལས་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སེམས་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པར་བཤད་ཀྱི་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡོད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། ། འདི་ནི་ཚིག་འདི་དག་གི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མདོ་ལས་སེམས་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ཞུམ་པ་ནི་ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།

關於”由說相亦無差別故”者，散亂、沉沒、掉舉等彼一切說為染污故，染污相有差別，由彼說故說相無差別。染污由與諸煩惱大地法相應故。 關於”遍收攝及善取等”者，云何不成未說義差別？“等”字攝非掉舉、寂靜、等持、修習、解脫等。云何彼等相無差別？由說”一切是善”故，善性即是彼等相無差別，由與諸善大地法相應故。 關於”由正示彼過失差別故”者，染污之過失是彼過失。示彼過失差別即是正示彼過失差別。如是此染污心由與散亂相應故是散亂，由與懈怠相應故是沉沒等，當廣說。 如是亦廣說”由正示善功德差別故”者，雖同爲善，由彼心於所緣攝持故。遍收攝、善取、與精進相應等如是等一切皆當說。 是故如是同爲染污、同爲善時，由正示彼等差別故，諸語詞說義差別。 關於”由未斷違經故”者，經中說與昏沉睡眠俱時心遍收攝，非善，由昏沉是煩惱大地故。睡眠有染污亦有非染污。此非此等語詞之義，義即是如西方諸師所說。若經中”彼心”者廣說：心沉沒由與懈怠相應故是染污。

། རྒོད་པ་ནི་རྒོད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་མདོའི་དོན་ཁས་བླངས་པས་སེམས་དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །ལེ་ལོ་དང་རྒོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོས་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐམས་ཅད ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་མདོ་དང་འགལ་བ་གཞན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་རྒོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་དག་གཉེན་པོ་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོའི་དབྱེ་བས་བཤད་ན་ཅི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པའམ། ཞུམ་དོགས་ པ་དེའི་ཚེ།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། དེའི་ཚེ་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པའི་དུས་ ཀྱང་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་རྒོད་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཞུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡིན་ན་ཐ་དད་པས་དེ་དང་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་དགག་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བསྒོམ་པ་བསྟན་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཐམས་ ཅད་སེམས་སུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དགག་པ་དང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ཡང་འགྱུར་དགོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཞུམ་པའི་སེམས་ཁོ་ན་རྒོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །དྲན་པ་ཡང་ དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་སྨོས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་ལས་དྲན་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་བསྒོམས་པས་འདྲི་བ་ནི། ཅི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་རྣམས་སོ་སོར་བསྒོམ་མམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་སོ་སོར་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐོབ་པ་འམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་སོ། །མདོ་ལས་ཇི་ལྟར་ཐ་དད་དུ་བསྒོམ་པ་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ བསྒོམ་པ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་སོ་སོ་སོ་སོར་མི་འགལ་ལོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ ཚོགས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ།།འདི་ལས་ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དེར་རོ།

掉舉由與掉舉相應故是染污，如是毗婆沙師承許經義，承許彼心即是沉沒。懈怠與掉舉是煩惱大地法故，於一切心生起故。 又為示其他違經故，由”心掉舉”等廣說。其中沉沒心與掉舉心以對治差別體性分別而說，云何當心沉沒或恐沉沒時，非修習輕安、等持、舍覺支時，如是說。 彼時是修習擇法、精進、喜覺支時。如是于掉舉心亦當說。若沉沒即是掉舉，則不應以差別遮止修習相應覺支，不應說修習彼對治覺支。由一切是一心故，應一向遮止或一向成立一切相應不相應。 是故知經中非意趣唯沉沒心即是掉舉。不說念覺支者，由是遍行故。經中說：“念是遍行，我說”故。 唯修習一向相應覺支之問：“於此為各別修覺支耶？“者，義為各別獲得。當獲得或現前覺支時，餘者亦然。 若問經中如何說差別修習？故說”此是作意修習”，彼作意亦不相違各別。由作意修習，諸覺支離沉掉。爾時無煩惱，后一切覺支和合現前。 關於”此中懈怠增上”等廣說者，即于”當心沉沒時”等廣說處。

།འདིར་རྒོད་པ་ཡིན་ཡང་ལེ་ལོ་ལྷག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་མ་ཞུམ་པར་གསུངས་ཤིང་ལེ་ལོ་ཉིད་ཡིན་ཡང་ རྒོད་པ་ལྷག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ལ་འགྱོད་པར་གསུངས་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།གང་འདི་ལ་འགལ་བ་བཤད་པ། གལ་ཏེ་སེམས་དེ་ཉིད་ཞུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རྒོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ན་བཤད་པར་གྱུར་ན་དུས་གང་དུ་སེམས་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་འདི་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེ་ལོ་དང་རྒོད་པ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པ། བསམ་པ་ཅན་གྱི་ཚིག་ལ་ནི་བཟློག་པ་མེད་ཀྱི། འདིའི་ དགོངས་པ་ནི་འདི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ་ཞེས་ཏེ།ལེ་ལོ་ལྷག་པས་ཞུམ་པ་དང་། །རྒོད་པ་ལྷག་པས་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།དེ་ལའང་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་གཉིས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྡན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་པའི་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སློབ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་ཏེ་འདོད་ཆགས་མ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་ཞིག་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ཡང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཅི་ལྟར་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནའོ། ། ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་བ་ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་གཏི་མུག་དང་བཅས་པར བཟུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏི་མུག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱི་བ་ཡིན་པས་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་གྱི་གཏི་མུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

此處雖是掉舉，由懈怠增上故說心非沉沒，雖是懈怠，由掉舉增上故說心悔，無相違。若說此中相違，若說彼心即是沉沒亦是掉舉者，則于”何時心沉沒”等此中無相違。 言”彼二非俱”者，懈怠與掉舉是煩惱大地法故俱生。 阿阇黎說：“于有意趣語無違，此非其意趣”。由懈怠增上故沉沒，由掉舉增上故等。由”何時心沉沒”等廣說故。 于”說一切貪相應心有貪”者云何？彼中貪相應心由二種有貪。彼余有漏由相應貪有貪故說。 “無漏亦應有貪”者，彼有二種：有學與無學。故說”有學”，有學于見道修道必與貪得俱，由未斷貪故。 若謂”是貪所緣”者，謂心若是貪所緣即是有貪者，則阿羅漢有漏心等廣說，彼亦是他相續貪所緣。 又云何彼有漏者，若阿羅漢世間心非貪所緣。由是遍行煩惱所緣故者，若謂由是遍行見疑無明等所緣故有漏者，如是亦應由他心智執為有癡，阿羅漢有漏心是癡所緣故。癡亦是遍行煩惱，故阿羅漢有漏是他癡所緣。

།གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་ནི་འཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཐོབ་པ་ཡང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ གྱི་སེམས་དང་སྦྱར་རོ།།འདོད་ཆགས་གང་ལ་སེམས་དེ་དམིགས་པར་ཡོད་པ་ནི་སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའོ། །གང་ལ་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་དེ་ན་སེམས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅི་ལྟར་འདིར་ཐོབ་པ་དེ་ ལ་དམིགས་པ་ཉིད་འདོད་ཆགས་གཟུང་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར།གང་ལས་འདི་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པས་འདོད་ཆགས་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་སྨོས་པ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་སྨོས་ཏེ་གང་ལས་འདིར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ བས་ན་འདིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་སློབ་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་འཐོབ་པ་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ དང་།དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡོད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།མདོའི་དགོངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་དོན་གཞན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེའི་འཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་ ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ཙམ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།བཤད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་དུ་བཤད་ཅེ་ན། མདོ་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་ བཅས་པའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ནས་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི།ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེར་བཤད་དོ། །དགོངས་པ་འདིས་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་མི་གཟུང་སྟེ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་སོ།

他心智不緣得，由緣心及心所故，由得亦不相應故。不緣緣彼心之貪者，“彼”者，與他心相連。貪中有彼心為所緣者是緣心者。于有緣心之貪處，是緣緣心之貪者。 又云何此中不應成執彼得所緣之貪？從何而說此？由他心智緣得故有貪，如是說心亦說貪，從何於此成？ 是故此中”由有貪”等廣說，由有學無漏心及無學有漏心應成有貪，他心智非緣得，亦非緣緣彼之貪，故非由有貪，然則云何？貪相應心是有貪，雖有貪得而不與貪相應之心是離貪故。 “經之意趣”者，由經義不可能他故。“彼由離彼得”者，說是觀待離貪瞋癡得，非僅由不與貪等相應而說。 “已說耶”等廣說，於何處說？從”此經說貪相應心有貪”廣說乃至”若不與貪相應是離貪者，則亦應與余煩惱相應”說彼處。“由此意趣無過”者，雖離貪與余煩惱相應，由不相應貪故。 若執與瞋等煩惱相應者名離貪者，故”彼不應執為離貪”等廣說。“等”字攝經如是集等。

།འདིར་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་པོའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཁོ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །འདོད་ཆགས་གཉིས་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདོད་ཆགས་ཏེ། དེ་དང་བྲལ་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཁོ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ ལས་གཞན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་སོ།།གནས་བརྟན་འདུས་བཟང་གི་ལན་ཡང་འདིས་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་མདོ་འདིར་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་ཀུན་བསྡུས་པར་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། དེ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉེ་བར་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དཀར་པོ་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་ པས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་པའི་མན་ངག་བསྟན་པར་ནི་སྐྱོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་སེམས་མངོན་པར་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར། ཧ་ཅང་རབ་ཏུ་གཟུང་བ་མ་ཡིན། ནང་དུ་ ཀུན་བསྡུས་པ་མ་ཡིན།ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་པའི་སྐྱོན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལེ་ལོ་དང་རྒོད་པ་དང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མེད་པར་བྱས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཁོ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མན་ངག་སྟེ། གཞན་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་སྐྱོན་བསྟན་པའོ། །དེ་བས་ན་འདི་ཤེས་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་ལ་སེམས་ གང་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པ་སྟེ།འདི་ཡང་འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཡུལ་ཡང་ཤེས་པར་ གྱུར་ན།དེ་ལ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་གཟུགས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་འཛིན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་གཞན་གྱི་སེམས་ འཛིན་པ་ནའོ།།རང་གི་ངོ་བོར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་སེམས་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

這裡我將為您完整直譯這段藏文： 此中唯初貪纏為有貪，其對治為離貪。第二貪與得俱者亦是有漏貪，離彼即是離貪。論師說唯纏為有貪，異彼離貪非對治。 上座集賢之答亦由此立。此即如是，此經中不觀待昏沉睡眠相應心為集。何以故？由心煩惱及清凈所修故，為知彼有貪及離貪等故，由依彼故。如是由顯示黑白品行相，說有貪離貪等。 于神足修習教授中為顯過失故，廣說：“此心不應沉沒，不應太執取，不應內攝，不應外散”。此等是神足修習過失，即懈怠、掉舉、昏沉、睡眠，及無作意於色等，如是等。 是故唯他是了知貪等心之教授，他是顯示四神足修習過失。故此非能證。於此義中，心與昏沉睡眠俱者，此亦如是非貪等對治離貪等，由無加行故，廣說。 若不爾者，若亦知境，則于彼亦應緣色。若爾則不成他心智，由緣色故。“于緣彼取他心時”者，即于緣他心智取他心時。“應取自體”者，謂應取自心，此為語義。取自體不應理，由於自體作用相違故。

།ཇི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ སེམས་རིག་པ་ཞིག་གིས་གང་གིས་འཛིན་པ་དེས་ཀྱང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེའི་སེམས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ།གཉི་ག་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་གྱུར་ལ།དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་ན་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འམ། ཟག་པ་མེད་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་དང་།རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྫས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི། གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་བདག་གིས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ད་ ལྟར་བྱུང་བའོ།།གཞན་རྒྱུད་སྨོས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་མི་ལྡན་པ་སྨོས་པ་ནི། གཟུགས་མེད་པ་ནི་ སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ནི་ས་འདས་པས་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བཀག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བཀག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། དེས་བསྡུས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

若問如何取自體？由某他心智所取者，亦緣彼他心智之心，此是可能，因二者皆是他心智故。無漏他心智亦緣苦等，是故應與空性、無相相應，然非所欲。 “一切他心智”者，謂有漏或無漏。“心心所及實自相”中，言”實”者為明顯世俗，言”自相”者為遮共相。說”心心所”者為遮色等自相。 有謂”我當知他心”之心生時，不遍及色等，彼等雖是三世，然是自相續現在。說他相續者，由是現在境故，由他相續攝心心所是境故。說欲界色界系不繫者，為遮無色界所行心心所，彼等由超地故非他心智境。 “遮見道”者，見道無現前，亦非見道所攝。他心智是由現前而分別，彼無現前故非遮。“緣修道”者，謂彼時現前及彼所攝，此為語義。 不與空性、無相相應者，由所緣行相異故，彼二是共相及無為境故。他心智是所知自相心心所境故。

།ཟག་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སོ་སོར་དྲུག་རྣམས་ལས་གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་གཉིས་ལ་ལྟ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་སོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་བཀག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་ལམ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པ་དག་ཡིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ནམ་ དོན་དམ་པ་པ་སྟེ།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་དོན་དམ་པ་པ་ཡིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཞེ་ན་དེ་དག་ལ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་གི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་རྗེས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ ཅན་དུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་སྐྱེས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་ལ་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དོན་ དམ་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པ་འདི་དག་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་མེད་དོ།།དེ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་སྲིད་པ་འདི་ལས་གཞན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་དེ་ལྟར་འཇུག་གི་རྣམ་པའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་དག་སྐྱེ་བའོ། །ཅི་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་རྣམ་པར བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཟག་པ་མེད་པར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཡོད་དམ།ཟག་པ་མེད་པ་གཉི་ག་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །དོགས་པ་དེ་ཡང་ག་ལས་ཤེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ དུ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲི་མེད་བཅུ་དྲུག་གཞན་རྣམས་མེད་ཅེས་སོ།

關於”漏盡智與無生智不攝”，他心智為四智所攝，因漏盡智與無生智各別六者之外，他心智具有遍知與尋求之心故是見性，彼二非見性故彼二不攝。 關於”遮無間道”，無間道因是煩惱對治故是斷道，他心智亦是解脫道與勝進道。雖是勝義然依世俗故者，是勝義因相或勝義性，漏盡智與無生智雖是勝義性，然依世俗故。若問何故，應配釋為”彼等除空性與無我行相”。由”我生已盡”等說明即是依世俗性。 “由彼等力隨施言說門中”者，說明依世俗與無漏性之因，以漏盡智與無生智之後世俗智以如是行相趣入故，故於彼等之後所生世俗智說彼等依世俗，漏盡智與無生智雖趣入勝義然依世俗。空性與無我行相趣入勝義即依勝義，此等無漏盡智與無生智所攝。 其中，漏盡智之後生起”我生已盡”之智。無生智之後生起”不更了知此有外”之智。由意樂門彼二智如是趣入，非由行相門，是故由彼力彼等生起。 “云何無漏”等廣說。此將說明：無漏如無常等共相所說，云何無漏中亦有某些自相行相耶？無漏二者唯是共相性。此疑從何而起？因說無漏他心智是自相境故。“十六無垢余非有”。

།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཟག་པ་མེད་པའི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཡང་མེད་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱའོ། །མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ མེད་པས་སོ།།མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་དོན་གང་ཞེ་ན། ཏ་སིལ་གྱི་རྐྱེན་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུའོ། །འདི་ ནི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དོ།།འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ། །རིག་པས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཏེ་མ་འཁྲུལ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིའི་དོན་ནི་ཉི་འོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ་འདི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདིའི་ དོན་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་འབྱོར་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བདག་ དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སོ།།ཆད་པ་དང་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བས་སོ། །རྒྱུ་མེད་པ་དང་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བས་སོ། །མཆོག་དང་གཙོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། དམ་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ།།འགོག་པ་དང་། གྲོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་སོ། །ནེམ་ནུར་དང་ཡིད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱིས་སོ། །ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ སོ།།སྡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་སོ། །རློམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱིས་སོ། །རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གིས་སོ། །དེ་ལྟར་གཞུང་འདིས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ མ་རྟོག་པར་ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དེའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རྫས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་གྲུབ་པོ།།གཞན་དག་ན་རེ། འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྲིད་པ་ཡོད་དོ་འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡུལ་སྨོས་པ་བསལ་བར་བྱེད་པའོ།

此將說明：若無其他無漏共相，何況有自相行相。不相應心者，即無漏。出現”無常與苦”等。無常與苦二者之義為何？應觀”此是ta sil緣”之義，如是一切中。“此是處有”者是相。“此是事有”者是因。“由智生門中”者，義為無顛倒即無錯亂。此義非日下部諸師所說。若爾云何？此義是將知無常等，此是處有此是事有，即此是有，此是具有。若此為論典之義者等廣說。 我與我所者，是薩迦耶見。斷與常者，是邊執見。無因與無作與誹謗者，是邪見。最勝與主尊與殊勝與妙者，是見取。滅與解脫與出離者，是戒禁取。猶豫與疑惑與懷疑者，是疑。貪著者，是貪慾。嗔恚者，是嗔恨。慢者，是我慢。愚癡者，是無明。如是此文顯示見所斷十隨眠。 不思”此是處有此是事有”等十六種，當知非無漏行相。是故此非彼義者，即如所說將知無常等，此是處有此是事有。若爾，則成立一切他心智皆是實物自相境。其他諸師說：此是處有與有、此是事有者，是遮無顛倒境之說。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་ འདིར་འདོན་ཏོ།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡུལ་སྨོས་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་སྟེ། སྔ་ན་མེད་པ་ནི་རྐྱེན་ཡོད་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ དོན་ཏོ།།བདག་གིར་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་གིར་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པའོ། །བདག་གིར་ལྟ་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །བདག་ཡོད་ན་བདག་གི་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་བདག་མ་ཡིན་ལ།གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་བདག་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་བདག་མེད་པའོ། །ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་ཐག་རིང་པོའི་གནས་སྐབས་སྟོན་ཏེ་དང་པོའི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ།།ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལྟར་རྒྱུ་ཐག་ཉེ་བའི་གནས་སྐབས་སྟོན་ཏེ། འདི་ནི་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བས་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུར་སྟོན་ཏེ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་ལོ་མ་དང་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འདི་ལས་རྒྱུན་ཆད་པའམ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བས་ན་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི དོན་གྱིས་ན་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བ་སྟེ།རྐྱེན་རྣམས་ཕན་ཚུན་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །མེ་གསུམ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་མེ་ཞི་བའི་ ཕྱིར་རོ།།འཚེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་རྣམས་སོ། །བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་ན་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་ སོ།།རིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་བསྒྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡང་དག་པར་བགྲོད་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་ལས་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

正因此故，此處誦”由見所斷”。因無說無顛倒境。其中，因依緣故無常，先無者依緣而有，非他。“是損害自性”者，義為是能損害故。“我所見之違品”者，即極空我所。由彼我所見之違品而空。若有我則成我所。“由我見之違品故無我”者，即五蘊色等非我，凡無常者即是苦，苦即是無我，于彼執著為我者是我見，彼之對治即無我。 “以種子法則”者，顯示遠因位，如初種子。“以種子法則”者，義為依種子法規。“以生起則”者，顯示近因位，如剎那生起，此是和合而生故為集。“以關聯則而生起”者，顯示相續不斷之因，如種子、芽、葉、莖等，從此不斷或生起故為生起。 “以現成義故名緣”者，即從多緣如因等而生，因諸緣互相趨向而生故，如瓶等。“因三火息滅故”者，即貪、嗔、癡火息滅故。“因無害故”者，即因無苦故。“因離一切過故”中，過即諸苦因。“以趣行義故為道”者，即以趣向涅槃義故。“因具智故為智”者，義為因具差別故。“以正成就義故為成就”者，即以正趣義故之意。“因極正超越故為出離”者，因經說”得果不退即無死”故。

།གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁུར་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མངོན་པར་བཀོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁུར་གཏོང་བ་དང་འདོར་ན་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདོད་དགུར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་གཟུགས་བདག་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། གཟུགས་བདག་ཉིད ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།འོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་འོང་བས་ན་རྒྱུ་སྟེ། འདི་ལས་སྐྱེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་བདག་ཉིད་དུ་ རེད་ཅིང་འབྱུང་བའོ།།འཕེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱིས་འཕེལ་བ་ལྟ་བུའོ། །སོ་སོར་འབྲང་བའི་དོན་གྱིས་རྐྱེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྲེལ་བ་མེད་ པས་འབྲེལ་པ་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕྱི་མ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་།སྡུག་བསྔལ་སྔ་མ་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་ དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐར་པ་དམ་པའི་དོན་དུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །ཡིད་བརྟན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡིད་བརྟན་པར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ གྲོང་དང་མི་འགལ་བའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་དུ་འཇུག་པ་དང་མི་འགལ་བའི་དོན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་འདིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སོ། །སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་དང་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ངེས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་བསལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྔར་རམ་འོག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

“因非恒常故”者，即因極壞滅故。“因成如重擔故”者，義為因成設定故。他人說：“因能捨棄及擔負苦重故。""因無隨欲所為故”者，即因無自在故。經中亦說：“諸比丘，若色為我，則色於我自身應作損害”等廣說。 “以來臨則為因”者，即因從此而來為因，意為因從此生故。“以生起則為集”者，即因從未來時中得自性而生起。“以增長則而生”者，如種子、芽、葉等相續增長。“以各別隨行義故為緣”者，即以隨行義故之意。 “因無關聯故關聯斷滅故為滅”者，義為無與后苦關聯，及因前苦滅故。“因離有為三相故”者，即離生、滅、住異故。“因善故為妙”者，因為解脫勝義故為善。“因是可依止分故”者，即因無餘可依止故。 “以不違涅槃城義故”者，即以不違入涅槃城義故之意，因此成辦故。“因是一切有對治故為出離”者，即因是欲有、色有、無色有之對治故。世間者因是一分對治故非出離。 於前說諸異門中，有處無別擇義故，是故說”當如所欲而說”。“因具生滅法故”者，即因得自性前後無故之意。

།མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཕགས་པ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།བདག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ནི་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བདག་ གི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུན་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདུན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །འདིར་འདུན་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །འདུན་པ་ལས་ཀུན་འབྱུང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདུན་པའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། །འདུན་ པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་རྐྱེན་ཅན་ནོ།།འདུན་པ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མ་ཐག་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སོ། །རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཐ་མར་འདོན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་ པར་འདོན་ཅིང་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་པར་འདོན་མོད་ཀྱི།མདོ་ལས་བསྟན་པར་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སྒྲ་རྒྱུ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་ཕྱི་ནས་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་འདུན་པར་མཚུངས་བཞིན་དུ་འདུན་པ་འདི་དག་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ངའོ་སྙམ་ པ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ལུས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་མཐའ་དག་ལ་བདག་གི་དངོས་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ ཡང་སྲིད་པ་ཙམ་ཞིག་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འབྱུང་བ་འདིར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ལྷའམ་མི་ཡང་རུང་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་འཆིང་བ་ཡིན་པས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་སྟེ་དེ་ལ་ འདུན་པ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།དམྱལ་བར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆི་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་པ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་སོ། །ལས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་སྦྱིན་ པ་འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུ་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོན་གཉེར་བའི་སྒོ་ནས་དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།དེ་ལ་འདུན་པ་དང་པོ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ལུས་ལ་འདུན་པའོ།

“因成不相順故”者，即諸聖者因有為苦性故。“因離我故”者，即因離內作者士夫故。“因自性非我故”者，即因無我之相故，如說：“凡無常者即是苦，凡是苦者即無我。” “具欲根本”者，就初因而言即具欲因。此中欲為有之異名。“從欲生起”者，就近因而言即具欲因。“具欲種類”者，即具欲緣。“從欲而生”者，就等無間因而言。“唯后說生起聲”者，即于集之四相中說三生起相，第四說緣相，然經中所說生起聲于因集生起中后為損害。 複次，若問：“既同爲欲，此等諸欲有何差別？""無差別我想于身之慾”者，義為于諸蘊皆求我事故。“愿成想即無差別於後有之慾”者，即不觀待天人等相，唯求後有。“愿成如是”等廣說，於此愿成即于天或人等別別有之慾。 結生即為縛故名結生縛，于彼欲即希求。地獄結生死不可希求，是故又說”或於現行之慾”。現行業即業現行，于彼欲即以如是如是佈施想希求門而希求。其中初欲即無我想差別于身之慾。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དང་པོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོ་འདུན་པ་དེས་འཕངས་པའི་ འདུན་པ་ལས་བརྒྱུད་ནས་ཕུང་པོ་ལྔའམ་བཞིས་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ།འདི་ནི་ཕུང་ཁྲོལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་ས་བོན་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ས་བོན་གྱིས་འཕངས་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་གང་ཡིན་པ་འདུན་པ་གཉིས་པ་དེས་ལུས་དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པས་སོ། །ཅི་ལྟར་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་ལ་འདུན་པ་དེས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་འདུན་པ་དང་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་འདུན་པ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་ཀྱི་འདུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་ ཡང་སྲིད་པ་ལ་འདུན་པ་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ།མི་ལུས་དོན་དུ་གཉེར་བ་ན་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ལུང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རླུང་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པས་ བསྡུ་སྟེ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ནུས་པ་ནི་བསིལ་བ་དང་དྲོ་བ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་ཉིད་དོ། །མཐུ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཏེ། གང་ལས་འབྱུང་བ་དང་སྡུད་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ བའོ།།བཞི་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ལས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འཆིང་བ་ལས་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་འདུན་པ་ལས་དེ་འབྱུང་བས་དེ་དང་མཐུན་པའི་ལུས་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་བཞི་ པ་ནི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་དངོས་ཀྱི་རྒྱུའོ།།གཉིས་པ་ནི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུའོ། །འབྲས་བུའི་ཞིང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་སྟེ་རྐྱེན་ནོ། །བརྒྱུད་པ་ཡང་སྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདུན་པ་བཞི་ནི་ དངོས་དང་བརྒྱུད་པས་ནུས་པ་བཞིན་དང་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡང་ན་གང་ཟག་སྲེད་པ་སྦྱང་བ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་བཞི་ནི་ལྔ་ཚན་ཉིད་དང་བཞི་ཚན་གཉིས་ཡིན་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའོ། །དགེ་སློང་དག་ངའོ་སྙམ་པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཐུན་མོང་དུ་འདུས་ པའི་རྩ་བའི་རྒྱུའོ།

因是苦之初因故為根本因者，即由初欲所引之慾相續而以五蘊或四蘊成就生，此為一切苦難之根本因。如果實之種子者，即如為根本因，因從種子所引之芽等相續生果故。 第二為集，由彼圓滿成就故者，即無差別於後有之慾，彼第二欲由剎那相續而圓滿成就彼身故。云何？故無差別於後有之慾即結生縛欲與業現行欲，故名後有欲。 第三，為彼等苦之緣者，即別別於後有之慾種類，成為與彼等相應苦之緣，如求人身時不成為其他趣身之緣。如風等者，等字攝風與日等，彼等亦成圓滿果。功能即冷暖性。異熟即甜酸性。力即色等之功力差別，由彼生起及攝等。 第四，為生起，唯從彼生故者，唯從者即從結生縛生後有故。從業現行欲生彼，故生與彼相順之身。其中第四為後有之直接因。第二為後有之差別因。如果實田等者，即第三為緣。相續後有因如果實芽等。第四為集。四欲即直接與相續如功能及根本因與根本。 又，補特伽羅有愛清凈者之四欲即為五聚與二四聚，如前所說。諸比丘，若有我想者，此為共聚之根本因。

།དེ་ལ་ལྔ་ཚན་དང་པོ་ནི་བདག་འདི་ལྟ་བུའོ་སྙམ་པ་དང་། ང་འདི་འདྲའོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་བཟང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། ང་ངན་ནོ་སྙམ་པ་འབྱུང་སྟེ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ལུས་ལ་འདུན་པས་བསྡུས་པའོ། །ལྔ་ཚན་གཉིས་པ་ནི་དེ་ལས་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་འདྲ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྔ་ཚན་འདི་ནི་བྱེ་ བྲག་མེད་པར་ཡང་སྲིད་ལ་འདུན་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།།བཞི་ཚན་དང་པོ་ནི་དེ་ལ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། དེ་འདྲ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། བཞི་ཚན་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ ཡང་སྲིད་ལ་འདུན་པ་གསུམ་པའོ།།བཞི་ཚན་གཉིས་པ་ནི་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་དང་། དེ་དང་འདྲ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྟེ་སྙམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ནི་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་འདུན་པ་བཞི་པའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དང་པོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་འཇུག་པ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ནི་མ་ཞི་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་མ་དང་བཅས་པ་ལ་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་ མི་རུང་ངོ་།།ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ངེས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ཉིད་ལ་དབྱངས་ནི།ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།

其中第一個五組為：思維我是如此、思維我是這樣、思維非如是、思維彼善、思維我惡而生，此為無差別攝於身之慾。 第二個五組為：思維從彼將生而生，思維從彼不生，思維如是將生，思維如此將生，思維非如是將生而生，此五組為無差別第二後有欲。 第一個四組為：思維愿成彼而生，思維愿如是成彼，思維愿如此成彼，思維愿非如是成彼而生，此四組為無差別第三後有欲。 第二個四組為：思維縱成何妨，思維縱如是成何妨，思維縱如此成何妨，思維縱非如是成何妨而生，此為第四結生欲。 其中第一為苦之初因故為根本因者，如前廣說應配。因無入故為滅者，即煩惱與生起之入息滅故之義。因苦滅故為寂，苦為不寂，彼即生。云何？故諸比丘，如是者廣說。因無上故為妙者，有上者不應稱妙。又因不退故為出離者，非永久者非出離。因如道故為道者，即與道相順故之義。因如實趣入故為理者，非如實趣入者非理故。因各別決定故為修者，各別決定性即涅槃決定性。由彼故彼行。即于彼頌曰：如是廣說。

།ཡང་ན་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་བདག་གི་དང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་ བྱེད་རྣམས་བདེའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་གིའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྟོང་པའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའོ། །འདུ་བྱེད་ རྣམས་རྒྱུ་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་པའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གཅིག་པུའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པའོ། །འགྱུར་བར་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པའོ། །དང་པོར་འབྱུང་ ཞིང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡང་ན་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །བློ་སྔོན་དུ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། རྐྱེན་ གྱི་ཚིག་ནི་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བའི་རྒྱུའི་ཚིག་གོ།།ཐོག་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ལ་ཐོག་མ་བཞིན་དུ་ཐ་མ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་གང་དག་ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་འགོག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དང་།སྡུག་བསྔལ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ཡིས་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་མི་འགྲུབ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པས་ཤེས་རབ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་རིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ པའི་ལུགས་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་སྨོས་པས་བྱེ་བྲག་དང་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་རྣམ་པར་བཟུང་ནས་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པའི་སྒྲས་བཟུང་ནས་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དམིགས་པ་སྨོས་པའི་ཚུལ་གང་གིས་དམིགས་པ་བཟུང་བའི་བྱེ་བྲག་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིའི་དམིགས་པ་སྨོས་པས་ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའོ།

或者廣說”常見、樂見、我所見、我見諸行者”。其中，于諸行是常之見行者，為無常相。于諸行是樂之見行者，為苦相。于諸行是我所之見行者，為空相。于諸行是我之見行者，為無我相。于諸行無因之見行者，為因相。於一切因是自在天等一者之見行者，為集相。于變異見行者，為生起相。初起而生起，非變異也。 或者變異即是衰老之異名。生起即是出生之異名。于思維是先行作者之見行者為緣相，緣詞即非先行之因詞。 關於無始等，于生相續無始如是亦無終者，為對治彼等邪見故為滅相。因無境受用故，及於苦即是解脫之見行者之對治為寂相。 如是則于”若”之廣說中，一切心與心所皆有相也。若由彼慧相成立余心心所之相性者，于彼相應不成立於慧，以彼相應故慧與他相應故。如是應知者，是經部宗義。 所說所緣之差別與相者，以詞義方式執取此所緣為差別。故以相聲執取為相也。所緣所說之方式，以所緣執取之差別即無常、苦等。此所緣所說即境之差別性，故有相也。

།དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་གྲུབ་པོ། ། སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་བརྗོད་པ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་བཅས་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ། །དཔེར་ན་ཟག་པ་དང་མཐུན་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ཟག་པ་ཉིད་ཀྱི གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་དུས་མཚུངས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་མ་ཡིན་པར་ཅིག་ཅར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ ཡིན་པས་སོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཡང་ཅི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་འཛིན་པར་བྱེད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་སྒྲུབ་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་པ་ གང་ཞེ་ན།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་སོ། །ཤེས་རབ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདི་ལ་སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་གིས་ནི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གསུངས་ཏེ། ཡུལ་སྨོས་པ་དང་དང་པོའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ ཤེས་རབ་ཅེས་མི་བྱའོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡུལ་གྱི་རྒྱུར་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འདུ་ ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་ངེས་པར་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་སྨོས་པ་ རྣམ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ལས་མ་གཏོགས་པས་ཀྱང་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འཐད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་རྣམ་པའི་སྒྲས་མི་བརྗོད་ན། འདིའི་དོན་གྱིས་ཡུལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པས་ འཛིན་པར་བྱ་བ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་སྟེ།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་རབ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཅུང་ཟད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཐོག་མ་མེད་ན་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།

如是則慧成立有相。阿阇黎善聚言，不說由與慧相應而有相。若爾云何？隨順相是有相，即是有漏性。譬如由隨順漏而有漏，以是漏之對治故。如是由同時執取故有相，即非前後而同時之義。如是則慧不成立為相性，以是一切所緣趣入相故。 餘者非相體性故問：複次唯慧執取耶？即成立與執取之詞義。有相所緣有相執取者何理耶？由慧境執取故為相，即自體性故。除慧外無有所緣有相性。云何執取耶？謂由與慧相應故。 若謂由與受相應故，慧等成為受者，於此阿阇黎善聚說此相即是慧之異名，如境所說及初因是異名。相之性相非謂慧。受等性相即是境因應知。由如實知所緣故，由境及慧善知執取故亦然。如是由緣想故，由遍知想境及執取故亦決定顯示。 由識亦緣及了別故，名遍知及執取。亦者，即如是等。故所說所緣是相之異名故，除慧外亦執取者應理，如是說。若唯慧異名不以相聲說者，不應說此義有境。由慧相所取及能取故亦然，如是慧非執慧。亦者，此略說。若無

།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་དུ་ཤེས་ པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་འཛིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ། །ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བྱ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཅུང་ཟད་རྫས་སུ་ཡོད་པའམ་ བཏགས་པར་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཡོད་པ་སྨོས་པ་ནི་མེད་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ནི་རྫས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཉེ་བར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་ པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ དང་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ས་དང་རྟེན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་ པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་རྣམས་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དང་པོ་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་པོར་འདོན་པ་ ཡིན་ནོ།།དང་པོ་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་དམིགས་སོ། །དྲུག་ན་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དེ་དག་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ ལས་གཞན་པའི་ཉེ་བར་བསྡོགས་པ་དག་མེད་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ས་དག་ན་ཡང་མེད་དོ། །དགུ་ན་རྫས་ཞེས་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལ། བསམ་ གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་དང་།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བསམ་གཏན་གཞན་དག་ན་མེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཡུལ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་ པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཀྱང་ཕྲ་བས་སོ།།དེར་ཡང་ལམ་དམན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

是故此中相聲應知為差別義。非是慧之異名。如是於此由所緣非相體性故，執取及所執亦不應名為相。一切有皆所取者，謂若少許實有或假有，彼一切是所取。此中說有者為遮遣無故。說一切者為攝實及世俗故。 如是廣說者，慧亦是相，以是其自性故。亦是執取，以有所緣故。亦是所取，以是有故。無所緣者唯是所取，以無所緣故及無相故。 應說善等差別者，謂應說善、不善、無記及地、所依等差別。初三者以是有漏性故。餘者善者以是無漏故。由在初偈中者，謂于”智有漏無漏”之偈中，世俗智為初誦。 “初於一切地”者，世俗智由自體所緣門，從欲界乃至有頂皆緣。“六中法”者，彼等一向有漏故，除無所有處外余近分定皆無，以緣欲界故，于無色地中亦無。“九中事”者，謂無所有處等緣上苦等故，及第二靜慮等近分定及有頂一向有漏故。“余中無”者，謂余近分定及靜慮中無。何故？以境微細故，謂彼是緣他相續心心所境，彼等亦微細故。 “彼中亦道劣”者，彼中無他心智，以于無色界中加行不可得故。

།མངོན་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་ནི་ ས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ཏུའོ། །དེས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་དེ། དེའི་ས་པའི་གཞན་གྱི་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་འོག་མ་པའི་དེའི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་མི་ནུས་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ།།ཆོས་ཤེས་བྱ་བ་འདོད་རྟེན་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནིའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། །ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་རྟེན་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སེམས་རྣམས་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཉིད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ཀུན་ནས བསླང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ཀྱང་དེ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་རྟེན་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་ སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་དང་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།།འགོག་པ་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་སྟེ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཡིན་པས་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ ཡིན་ཞེ་ན་ཚོར་བ་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་མ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷག་མ་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དེ། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་ བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པས་བཞི་ཡིན་ནོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལམ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།

由神通自體性非於餘地，是于欲界及色界中。彼者廣說，無色界中無現前他心智，以彼地中無他心故。下地者彼隨行不能現前無色界中無現前。 法智謂依欲者，此中之聲為決定取。法智唯是欲界所依，非色無色所依，以彼等定發起諸心唯在欲界故，及無彼隨行所依故。隨行戒是依欲界諸大種，以是破戒發起煩惱對治故。彼等於彼亦不有故，法智唯是欲界所依。 除他心智及法智者，彼亦是世俗智、隨智、苦智、集智、滅智、道智、盡智、無生智等。滅智唯一是法念住者，以滅與身受心性相違故，緣法念住。他心智是受念住、心念住、法念住等，故非身念住。 以無色為境故，云何是法念住耶？以是緣除受外諸心所故。餘四者，余謂八智，其中世俗智是一切境故是四念住。法智緣苦等故是四。隨智亦同彼。苦智、集智、道智、盡智、無生智等各是四念住，以緣五蘊故。 除隨智者，法智分及隨順道智所緣是苦、集、滅、道、盡、無生智及他心智等。

།སྡུག་བསྔལ་དང་ ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དེ་ཀུན་འབྱུང་བས་བསྡུས་པའོ།།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་རྗེས་བློ་ཡི་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ལ་ནི་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་དམིགས་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ ཤེས་པ་དག་ཁོ་ནས་དམིགས་སོ།།ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ལམ་ཤེས་པ་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ལ་དམིགས་པས་དེའི་དམིགས་ པ་ནི་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དགུ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་བློའི་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་ ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།གཞན་གྱི་སེམས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པ་ཡོད་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བཞི་ འམ་བཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་བཅུ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟོགས་ན། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་ དང་ལམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ།དེའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བར་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ལ། དབྱེ་བ་ནི་ཆོས་དང་རྗེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་གིས་ནི་ཤེས་པ་བརྒྱད་དོ། །ལམ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིས་ནི་དགུའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཡིས་ནི་ཀུན་ རྫོབ་ཤེས་པ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཉིས་སོ།

苦與集之法智所緣是世俗智欲界行攝之苦及彼集所攝。隨智非一切處法智所緣，以境不同故。道隨智之九者，隨智分隨順苦等智者，唯以彼分隨順道智為所緣，世俗智上界苦集所攝者唯以苦集法智為所緣。非一切處法智與隨智二者所緣。是故道智境不同故。 除世俗智者，道智緣道故，彼所緣是九無漏智，以彼等是道體性故。世俗智非是，以有漏故。苦因智之二者，世俗智攝入苦集故，是苦智集智所緣者，云何他心智耶？他心之一分亦有苦集所攝，即彼有漏者。 四或十者出，其中世俗智是一切境故緣十智者，云何他心智所緣是十智耶？他心智是法智、隨智、道智、世俗智所攝，彼所緣未分別時是十智，分別則法智隨智所攝二者是八智。道智所攝者是九。世俗智所攝者是世俗智與他心智二者。

།ཇི་ལྟར་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བདག་གི་ལམ་བསྒོམ་སྟེ་ཡང་བསྒོམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དགུ་ལ་དམིགས་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱར་མེད། ཀུན་འབྱུང་སྤངས་ཏེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ སྤང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་སོ།།དབྱེ་ན་ནི་ཆོས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདུས་ བྱས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་སྟེ། ཐར་པ་དམ་པའི་དོན་དུ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ནི་ཐམས་ཅད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་དམིགས་པའི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། །ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་ལམ་གྱི་བདེན་ པ་ལ་དམིགས་པའི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ།།འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ནི་འདུས་མ་བྱས་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་བདེན་པས་མ་བསྡུས་པས་དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དྲུག་སྟེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་རེ་ཞིང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ།

云何盡智與無生智所緣是十智耶？盡智與無生智是緣于自道已修而無可再修之法智與隨智之道，故緣於九無漏智，緣于苦集諦之盡智與無生智是緣于自苦已遍知而無可再遍知、集已斷而無可再斷之世俗智所攝苦集。分別則法智所攝者之所緣非隨智，隨智所攝者之所緣非法智。 有為法分八者，欲界系諸法有二種：相應及不相應。如是色界系亦有二種，無色界系亦有二種。無漏亦有二種：相應及不相應。善與無記差別者，善是擇滅，以出現殊勝解脫之義故為善。無記是虛空與非擇滅，以出現無記等故。 其中世俗智所緣是一切十法者，以世俗境是一切故。法智是五者，緣苦集者是欲界行相應與不相應二者。法智分隨順緣道諦者是無漏相應與不相應二者。緣滅諦者是無為善，無為無記非諦所攝故非無漏智所緣。色界與無色界行及無漏六者，是以相應與不相應差別。六者是欲界、色界、無色界行者，是以各自相應與不相應差別。

།ལམ་ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དམ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་དགུ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་གི་ དམིགས་པ་ནི་ཆོས་དགུ་ཡིན་ཏེ།རེ་རེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བདེན་པས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ བདེན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་གཏོགས་སོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་དང་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རང་ གི་ངོ་བོ་མི་འཛིན་ཞེ་ན།ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུལ་ནི་ཡུལ་ཅན་ལས་ཐ་དད་དེ། རང་གིས་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དང་རལ་གྲིའི་སོ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རེག་ཅིང་མི་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ནི་གང་ཞིག་མ་ཚང་བས་ གང་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་ན་རང་གི་ངོ་བོ་མ་ཚང་བས་དངོས་པོ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་ངོ་བོ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱོན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མང་དུ་འབྱུང་བས་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ན།འོ་ན་ཕན་ཚུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བཤད་པ་ཕན་ཚུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ ཕན་ཚུན་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་རང་གི་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་གནས་པའི་མིག་སྨན་དང་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ།

道智有二者，即無漏相應與不相應二者。欲界行與色界行及無漏相應者，是因為他心智非不相應行，或無緣于無色界故。盡智與無生智所緣是九法者，盡智與無生智所緣是九法，因為各自皆緣於三界苦等諦故。除無為無記者，因其非諦所攝故，及盡智與無生智是以諦為境故而除外。 與其俱生諸法者，即受等諸心所及彼等得與生等，不取彼等及自體。何故不取自體耶？因境與有境異故，境異於有境，以自作用於自相違故，如指尖與刀刃不能自觸及自割。 阿毗達磨師等言：若以何缺故何不生者即是彼緣，然諸事物非以自體缺故不生，以自體恒有故非過失。此若詳察則有多說，故不繁述。若心與心所非以自體為境者，則應成互為境耶？ 答：非互為境，以所緣一故。心與心所以所緣一故，若是互為境者則不應以自體為所緣，以彼無境有境差別故。若爾則應取非自聚相應者，以境有境異故耶？故說由太近故，亦非取不相應，以太近故，如住于眼中之眼藥與眼藥棒等不見。

།མདོ་ལས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་ཡིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ མཐོང་སྟེ།འདི་སྐད་དུ། དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཡང་རུང་། གང་ཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའམ་མཐོང་བ་དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ད་ནི་ས་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ས་འོག་མ་དང་གོང་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱོར་བ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ས་གཅིག་པུར་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་ བསྡུས་པ་གང་གི་དམིགས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་པ་དེའི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་གི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཡིན་པ་དེའི་འདོད་པའི་ཁམས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་སྡུག་པ་ དང་ཚད་མེད་པ་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དང་།རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ས་ ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ས་ཐམས་ཅད་ལས་ཅིག་ཅར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ།ས་འོག་མ་ལ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འཕགས་པ་ཡང་། ཟག་མེད་ སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ།།ཆགས་ཅན་ཤེས་པ་གཅིག་དང་ལྡན། །ཆགས་ཅན་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་མེད་ སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ལྡན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པའོ།།གཉིས་པ་ལ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཆོས་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་ བགྲང་ངོ་།།བཞི་ལ་རེ་རེ་འཕེལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བགྲང་བ་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བགྲང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། བཞི་ལ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་ཆོས་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་དག་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ན་དང་ལྡན་ཏེ། རྗེས་དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་ནི་སྔར་བགྲང་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

經中亦見一剎那中非一切法為境，如是說：“無論沙門或婆羅門，若有頓時知見一切者，實無有也”。今謂緣于地分別故者，無間道與解脫道依次緣于下地與上地故。加行道與勝道之所緣亦隨應唯於一地中某些，非一切也。順抉擇分加行道所攝者，其所緣若是欲界，則非色界及無色界。如是若其為色界及無色界者，則非欲界。如是不凈、無量、勝處等，及厭患、殊勝所攝之所緣唯是欲界，非余界也。 若非如是者，即若是緣一切地者，則應頓時解脫一切地，不僅是下地，亦應從上地與下地解脫。不僅具一智，聖者亦”于無漏初剎那，具貪者一智”。言貪者者，以于苦法忍時具他心智故。言無漏初剎那者，表示以非忍等自性故唯具世俗智也。 二中三者，即彼苦法智計為法智與苦智二。於四中一一增者，法智與苦智已數竟。今當數隨智、集智、滅智、道智等，故說於四等。于道法智等具七者，即具世俗智、法智、隨智及苦等四智。于道隨智亦具彼等，以隨智與道智已數故。

།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ལྷག་པར་ལྡན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་དང པོ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་ལ།གཉིས་པ་ནི་བཞི་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་མེད་པ་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། དེས་ནི་གནས་སྐབས་དེར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ མི་འོང་བའི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་རྙེད་དོ།།ཡང་གནས་སྐབས་གང་དུ་ཤེས་པ་དུ་དག་གཅིག་ཐོབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དེ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཞིག་བརྟན་པ་ཐོབ་པ་རྙེད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པ་དང་དབང་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པའོ།།དེ་ལ་བརྟན་པ་ཐོབ་པ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །རྙེད་པ་ཐོབ་པ་ནི་ལམ་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པའོ། །དགེ་བ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་མ་ཡིན་པའོ། །ཁྱད་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རང་གི་རྒྱུད་ལ་མཉམ་པར་འབྱུང་བ་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རིགས་ཅན་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ན་རིགས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཞན་ཡིན་ཞིང་བྱ་བ་སོ་སོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་གོ། །འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་པ་ན་བཟོད་པ་དེ་ཉིད་མ་འོངས་པ་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་མ་འོངས་པ་དེའི་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པའི་ ལམ་ལ་ནི་ཤེས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར།ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཤེས་པ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་ཅེས་དྲིས་ཏེ། ཤེས་པ་ཐུན་མོང་བ་ལས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་དྲིས་ཀྱི་བཟོད་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདི་ ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་འཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་དྲི་བར་བྱ་དགོས་སོ།།རིགས་རྣམས་མ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ རྣམ་པ་བཞི་ཕན་ཚུན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན།བཟོད་པ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若是離貪者，言一切者，于見道十五剎那中，世間他心智增上具足。如是則于無漏初剎那具世俗智及他心智二，第二具四，如是一切當廣說。道隨智亦具無漏，以其于彼時得他心智故，得不還果所攝。 復於何時得幾智耶？復言得者，此復何義？堅得、獲得、成就者，謂于善法修習及根圓滿。其中堅得者，謂現前。獲得者，謂得未來道。諸有為善，非煩惱性亦非無記。以無殊勝果故，諸無為善，以無果故，于自相續中不具等起故。 若得彼類未來，則非余類，以境界異及作用各別故，有謂。如是生苦法忍時，得彼未來四種。如是生苦法智時，亦得彼未來四種。如是一切當說。于修道中亦得同分智相，故問何故於見道唯得相似智相，唯問共智之智相，非忍相。若非爾者，應問何故於見道得同分忍智二相。以未得諸類故者，云何無常、苦、空、無我四相互為同分耶？以忍等所攝故，所緣無別故。

།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ན་དེའི་རིགས་འཐོབ་ཅིང་དེའི་རྣམ་པ་བཞིའི་རིགས་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ།རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་མཚུངས་པའི་སྐལ་བ་འདྲ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གནས་པས་དེ་སྐྱེས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིགས་རྣམས་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ནས་ཇི་སྲིད་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་པའི་བར་དུ་དེའི་རིགས་རྣམས་དང་དེའི་རྣམ་པ་རྣམས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་སྐལ་བ་འདྲ་བ་དང་སྐལ་བ་འདྲ་བ་མ་ ཡིན་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་དེའི་རྣམ་པ་རྣམས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།རིགས་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བསྒོམ་པས་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་ལམ་གྱིས་དྲངས་ཏེ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་གསུམ་ལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གཟུང་གི་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཟད་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་འཐོབ་ན། ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་ནི་བདེན་པ་ཟད་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན འབྱུང་དང་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་པ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོགས་པས་དོན་བྱས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་གཞན་དག་ཟེར་རོ།།དམིགས་པ་ དང་རྣམ་པ་པ་རི་ཛ་ཡོ་ཧི་ན་དྷརྨ་ཛྙཱ་ན་ཁ་དྱུ་པི་པ་རི་ས་མཱཔྟ་ཨི་ཏི།ཆོས་ཤེས་པ་ལ་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་གྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ།

於此，若生苦法忍時，得其種類及得其四相種類，于苦法智等則不然，以種類異及所緣異故。又若無常等諸相中現前一相時，得余相種類，此有何因？以所緣相同同分故。此中，所生苦法忍即住為一切同分因，故由彼生而得一切種類。如是從生苦法智乃至生道隨智忍間，得其種類及其諸相，即當修習。 言非餘者，于修道中，由現前一切同分及非同分智及其諸相，故由一切得同分因，于彼得殊勝未來智相。諸種類于苦法忍等第二剎那等不由修得，以非由道引導故。 言三隨亦具世俗者，此中當取殊勝世俗智，非一切。於法智則不然，以未遍證諦故。此于證諦終得，而法智中無遍證諦。如是，苦、集、滅法智未能了知色無色界所攝苦、集、滅，故未辦所作，是故法智中不得，余說。 所緣及相（此處有梵文咒語：पारिजयोहिनधर्मज्ञानखद्युपिपरिसमाप्त इति，轉寫為 pārijayohinadharmajñānakhadyupiparisamāpta iti，意為”勝解法智光明圓滿”）。於法智得彼故，乃至現證，非從現證終出。其中，從色界現證終所出者，較欲界諸法由界門殊勝。

།ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་རྒྱུད་ལ་དེའི་ཐོབ་པའོ། །ལམ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་མ་རྟོགས་ པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པས་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སྤངས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མཐོང་ཞིང་དམིགས་པ་དང་མངོན་ པར་རྟོགས་སོ།།འདི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་པའི་ལམ་གྱིས་ས་འོག་མ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པས་ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བ་དང་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་མཐོང་ཞིང་དམིགས་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་ བྱེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་གཅིག་བསྟན་པ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཤེས་པས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་འགོག་པ་ཤེས་པ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གསུམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་བདག་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བརྩམས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པའོ།།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འབྱུང་བས་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གང་གི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་མ་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གསུམ་ རྣམས་ལ་རེ་རེ་སྟེ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ལམ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྔར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ བྱེད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་རྣམས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་སྤྲིན་དང་བཅས་པའི་མཚན་མོ་གཟུགས་མཐོང་བ་བཞིན་ཞེས་སོ། །གང་གི་དེ་མངོན་ པར་རྟོགས་པ་དེའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་དེ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐར་འཐོབ་པོ།།ཟད་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་སུས་ཀྱང་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་སོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་ལ་རང་གི་ རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་རྙེད་ཟིན་པ་ནི་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།

于集等，欲界諸法由相續門于積集因相續中得彼。道由先未以世間道現證故者，即于無始輪迴中未以苦、集、滅及世俗智現證者。亦由遍知、斷除、現證門而見緣及現證。如是，外道以道于下地從苦門遍知，由余斷集及現證滅。或由見緣及現證門亦現證。 示一苦者，由苦智從因門了知種子等故，由世間離貪斷煩惱及知滅，以次第生三現證故。於一處唯無漏非現證，如經說：“自作如理作意，如是如實現證，即謂以生緣老死”等。 複次，如是苦即如是生苦現證，以非一切定有故，以何故，或時未證道與非道相故，是故由果共同故，於三各一，于證諦終得世俗智。 于道隨智則不然，以道於一切先未現證故。雖爾，于順抉擇分位作，然彼非名現證，以未由斷煩惱門見諦故。如是亦說：“世間正見如於云夜見色。“誰現證彼，即于現證終得彼相。 言未遍現證故者，指道。一切道皆無能修，不能修他相續中有，自相續中已得者亦不能現前百分之一。

།དེའི་ཚེ་ཀུན་འབྱུང་ཡང་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེའོ། །གང་ཞིག་མ་སྤངས་ཞེ་ན་འགོག་པ་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཚེ་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་པས་དེ་མ་སྨོས་སོ། །དེའི་བདེན་ པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ།།འགོག་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་གཞན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་བྱས་པའོ། །རིགས་མང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རིགས་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ཡིན་ལ། ལམ་འདི་ལ་ ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་ན་རིགས་མང་པོའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་ཏེ། མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མངོན་དུ་འགྱུར་ན་ གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་རིང་པོས་དེ་བསྒོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པས་ནི་ལམ་མ་ལུས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ཡོད་སྲིད་དོ། །རིགས་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བས་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཟང་ངོ་། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ལ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་ པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེར་ནི་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཟེར་བའོ། །འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འཁོར་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འཁོར་རམ་ལམ་གཉི་གའི་འཁོར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ཏེ།གཅིག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་འཁོར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

其時集亦非斷一切者，謂于集隨智時。何者未斷？謂見滅道所斷諸煩惱，是故如於道隨智時，于集隨智時亦不從現證終而生。苦是三界，由苦隨智遍知一切故未說。 言彼諦見所斷者，謂集諦見所斷。滅亦如是，現證一切他見所斷。言種類多故者，種類是具差別功能相續，此道由聲聞等種類差別有多種類故為多種類。 由聲聞種類等差別一切差別道皆不能修，即不能現前之義。若任一現前，由任一無擇滅得故。 言長時無修彼故者，有說：由斷盡集諦，則有修一切道之理，以非多種類故。 如是則不成從現證終所生世俗智，故唯前說為善。 言謂見道眷屬故者，此是世俗智，道隨智是修道，故說于彼得。 言此是所立故非能知者，唯是見道眷屬，非修道眷屬或二道眷屬，此是所立，以定見道是無漏故。他說：應成立見道眷屬是有漏。

།གཅིག་ཁོ་ནར་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རྟེན་མི་སྐྱེ་ བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྟེན་ཁོ་ནས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་སྲིད་ན། མཐོང་བའི་ལམ་ན་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་དེ། དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྟེན་དག་ཀྱང་དེའི་གོང་རོལ་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་ སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །མ་རྙེད་པ་ལས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བར་སྔ་མ་རྙེད་པ་ལས་བདེན་པ་གསུམ་མངོན་པར་ རྟོགས་པའི་མཐར་རྙེད་པས་མ་རྙེད་པ་ལས་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ནི་རྙེད་པའོ། །དེ་སྐྱེ་བའི་ནུས་པ་རྙེད་ན་ཇི་ལྟར་མངོན་དུ་མི་བྱེད། འོན་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་རྙེད་དེ་མི་རྙེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ པའོ།།འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེར་དེའི་འཐོབ་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་ཚེ་རྙེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པའི་སྒྲ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོན་པ་འདི་ནི་སྔོན་ མ་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རམ་སྔར་མ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་མ་བྱུང་བ་སྟེ།སྔར་སུས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མ་བསྟན་པས་སྟོན་པ་མངོན་དུ་མ་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ། དེའི་ཐོབ་པ་རྙེད་པའི་ ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྐབས་ཡོད་པ་ནི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི།དེའི་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྐབས་ཡོད་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མངོན་དུ་གྱུར་བའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཁ་ཅིག་གི་ཐོབ་པ་ནི་ཅིག་ཅར་ མངོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དཔེར་ན་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཁ་ཅིག་གི་ཐོབ་པ་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དག་གི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལས་ཁ་ཅིག་གི་ཐོབ་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དེའི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལས་འདིར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་ཅི། འོན་ཏེ་ཐོབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།

單獨來說，這是不生法的原因是什麼呢？因為它的所依是不生法的緣故。這隻能依靠隨信行者和隨法行者的所依而現前，然而在見道位時，這些生起的機會是不存在的，因為隨信行者和隨法行者的所依在此之前就已經是不生法了，所以這是不生法性。 “如何獲得”這句話是考慮到”如果不現前的話”而說的。關於”從未得到而得到”這句話，是指在無始輪迴中，從先前所得而到最後現證三諦，因此稱為從未得而得到。 對於”如何得到”這個問題詳細解釋：獲得即是獲得生起的能力。如果獲得了生起的能力，為何不現前？如果不現前，又怎麼說是獲得呢？這不就是未獲得嗎？這是所思考的。 “從獲得的角度”是指因為在那個階段生起了它的獲得，所以說那時獲得了，而不是說生起了。因為獲得所以獲得這句話是因為”獲得”和”得到”這兩個詞沒有差別。 “這種教說是前所未有的形式”是指因為離開了認知或因為前所未聞而稱為前所未有，因為之前沒有任何人爲了確定這個真實而教授過這個道理，所以說是前所未有形式的教說。 堪布杜桑說：因為獲得了它的得，所以有現前的機會，這是獲得自在，如此理解，而不是說因為有現前的機會就一定現前。正因為如此稱為獲得它，因爲了解現前的差別，所以某些法的獲得是頓時現前的。 比如，某些漏盡智的獲得是趨向現前而現前的，同樣，不生智和有學正見在一切界中，某些獲得不可能不現前。 又問什麼是獲得自在？就是從該道的特殊性中產生這種能力。又問完全瞭解獲得有什麼用？如果說就是獲得本身，那麼也不應該這樣說。

།དེའི་ཐོབ་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྐབས་ཡོད་ པ་ནི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ཡང་དད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་རྟེན་གྱི་སྐྱེད་པས་དེ་ལྟ་ན་འདི་མི་སྒྲུབ་པོ། སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཇི་སྐད་ཟེར་བ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་ནི་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་ཀྱི། མངོན་དུ་ གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ལངས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་བདེན་པ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡིན་པས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།འཐོབ་པ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པ་དེ་རྙེད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དེ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །རིགས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྙེད་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ དུ་བསམས་པའོ།།རིགས་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ནས་བྱུང་བ་ནི་རིགས་ལས་བྱུང་བའོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་འབྱུང་བར་ནུས་པའི་རྟེན་རྙེད་ན་རྟེན་དེས་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་འདི་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེའོ། །ས་དུ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དེ་འཐོབ་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པས་མཚུངས་པས་ བདུན་པའོ།།ཅིག་ཅར་ཐམས་ཅད་འཐོབ་བམ་ཅི་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གོང་གིས་ས་པ་ཡིན་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་བསམ་གཏན་དང་ པོའི་ས་པ་ཡིན་ན་ས་གསུམ་པའི་འཐོབ་སྟེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཤད་མ་ཐག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པའོ།

他說因為獲得了它的得，所以有現前的機會，這就是了解獲得自在。這也是由隨信行和隨法行的所依產生的，因此這不能成立。關於”古代諸位上師是如何說的”，瑜伽行派認為是從力的角度獲得世俗智，而不是從現前的角度，因為是從出定中現前的緣故。 “殊勝法”是指比其他世間世俗智更殊勝的意思。其他則因為見諦者的不緣真諦而特別殊勝，因為是思維觀察，所以更加殊勝。 如果問”沒有獲得如何得到未來的它”，為此廣說”即是得到它”。從種性生起也是獲得，這是考慮到就像獲得具得一樣。種性是能生起它的因。從此生起即是從種性生起。這樣顯示：如果獲得能夠現前的所依，則由該所依所生的那個也將獲得。 說”毗婆沙師不承認這個”是指那是由見道所獲得的。如何能在修道中現前？正因為如此，安立它為不生法。 如果問”獲得第幾地的世俗智”，因為見道與欲界行相同，故為第七地。如果問”是否一次性全部獲得”，不是。那麼是什麼呢？詳細解釋說”是見道上地所攝”，即如”若見道是第四禪地所攝”等等。 若見道是初禪地所攝，則獲得三地的，即欲界、未至定地和初禪地所攝。若是殊勝禪地所攝，則有四種：前述三種加上殊勝禪地所攝。

། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ས་པ་རེ་རེ་ལ་འཕེལ་བས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་དུ་རང་གི་ས་པ་དང་འོག་མའི་ས་པ་རྣམས་ཏེ་དྲུག་འཐོབ་པོ། །ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པས་རང་དང་ས་འོག་མའི་འཐོབ་ཀྱི་ས་གོང་མ་པའི མ་ཡིན་པ་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན།མཐོང་བའི་ལམ་ནི་རང་དང་འོག་མའི་ས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་ས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནུས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བྱེད་ཀྱི། ས་གོང་མ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ས་གོང་མ་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་དང་འོག་མའི་ས་པ་ཁོ་ནའི་འཐོབ་ཀྱི་གོང་མའི་ས་ པའི་མ་ཡིན་ནོ།།འགོག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འགོག་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དང་ཚོར་བ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པའོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ལྷག་མ་སྟེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་བདེན་རྣམ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་བདེན་པ་གང་མངོན་པར་རྟོགས་པས་འཐོབ་པ་དེའི་ནི་དེ་རང་གི་བདེན་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་གང་འཐོབ་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་དམིགས་པ་ཡང་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་དམིགས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པའོ། །འབད་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོ་བཞི་དང་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་ བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ནོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡམ་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆགས་བཅས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་འདིར་མི་ གཟུང་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་པ་གཉིས་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་གཉིས་སུ་བརྩིའོ། །ལམ་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ངོ་། །མ་འོངས་པ་དྲུག་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་ ཤེས་པ་དྲུག་འཐོབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་མ་འོངས་པ་འཐོབ་སྟེ།ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

同樣，對於第二禪地和第三禪地的每一地，隨著增上直至第四禪地，都獲得自地和下地所攝的六種。 又問：“為何見道所攝者只獲得自地和下地的，而不獲得上地的，其原因是什麼？“見道依靠該地能使自地和下地的世俗智成為具有功能的自性，而因為上地是殊勝的緣故，所以不從上地。因此，唯獲得自地和下地所攝的，而不獲得上地所攝的。 關於廣說的”現證滅”，滅是所緣，因為與身、心、受和相不相順的緣故。法念住是其餘的，即四念住。從苦和集現證的最後所生的諸念住，是緣五蘊的緣故。 所謂”具自諦行相”是指由現證某諦而獲得的，那即是其自諦。如在現證苦時所獲得的世俗智，即是無常等行相。同樣也應說集和滅。其所緣也是該諦本身等等。非其所緣者不應成為其行相，因為不合理的緣故。行相是執取所緣的形式。 所謂”從勤修所生”意思是非生得。所謂”是四蘊和五蘊的自性”，是說在欲界隨行者因無色故是四蘊自性；色界隨行者因有禪定所攝的色故是五蘊。 所謂”有貪第十六中的六”是指預流果和一來果。此處不取不還果，因為已離貪故。所謂”二智如是生”是說僅將道后智計為二。即道智和后智。 所謂”獲得未來六”，是說因為預流果和一來果獲得六智，所以獲得那些未來的，意思是說最殊勝者的得生起。

།འདོད་ཆགས་དང་ནི་བྲལ་བས་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ཁོ་ན་ལ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་ གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ།དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ་དེ་ན་ཡང་དེའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མི་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྷག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ཀུན་ རྫོབ་ཤེས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྲིད་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་དགུ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་དག་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བར་བྱེད་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཏུ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་བདུན་འཐོབ་པོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་བདེན་པ་གསུམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐུན་མོང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལམ་ ཤེས་པ་ལ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ།།གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གལ་ཏེ་འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཟད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཟད་པར་བྱེད་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པ་བཞི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ ཆགས་དང་བཅས་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མཐོང་སྟེ། དེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་། རྫས་དང་ སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་སྟེ། དེ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་ས་བདུན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

所謂”離貪七”是唯在第十六剎那，因為在見道中即使是離貪者也不獲得他心智，因為這是由現前所分別，而在彼時也無其時機的緣故。正因為如此，在一切無間道中也不獲得它。那也唯是無漏的，因為在第十六已遮止世俗智的緣故。 關於”乃至未離貪”，當解脫智道第九是離貪時，因此除第九解脫道外，其他能離欲貪的加行道等中，除他心智、盡智和無生智外，獲得七智。 修道果如同現證三諦般是共同的世俗智，因此于道智也在修道中獲得世俗智。 關於”若是世間修道”等，若聖者以世間道斷盡欲界所攝的修所斷，則因此是現在的世俗智。若以出世間斷盡，則因此是”從四法智”，即從苦、集、滅、道法智中任一是現在的，因為有貪修道唯緣欲界苦等的緣故。 他心智已說，因為彼非有未離貪故。所謂”即彼等”是指法、類、苦、集、滅、道和世俗智。 雖離欲界貪也不獲得他心智，因為在無間道中已遮止它的緣故。關於”若是世間修道”，修道有二種：世間和出世間。其中，對於離七地貪等相應者，若是世間修道則是現在的世俗智。

།འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་ པ་དང་ལམ་དག་གི་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་མེད་དེ། ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ། མི་གཡོ་བའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་ པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེར་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་བདུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འཐོབ་ཀྱི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་ཅེ་ན། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡང་སྟེ། འདི་མ་ལུས་པ་ དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དོ།།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འཐོབ་པོ། །བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པས་དེར་མི་སྐྱེ་བ་མི་འཐོབ་པོ། །ཤེས་པ་བདུན་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་དང་ཟད་པ་དང་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་ཤེས་ པ་མ་གཏོགས་པའོ།།གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེ་ན། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་འཐོབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ནི། ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པས་མི་འཐོབ་པོ།།རེ་ཞིག་རིག་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་ཆོས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་འཐོབ་པོ། །དེ་དག་ཀྱང་དེའི་སྤང་བ་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་གི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་དེའི་གཉེན་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། མ་འོངས་པ་འཐོབ་པར་རུང་ངོ་། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་མེད་དེ་གཉེན་པོ་དེ་ཉིད་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པར་ཁས་བླངས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་རྒྱུ་ཉེ་བར་བསགས་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པའི་ ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ལྟ་བུའོ།

如果是出世間的，所謂四種隨覺即是苦、集、滅、道隨覺中的任何一種，因為不可能同時現前一切。所謂”從二種法智”，即是指滅與道二者的法智。因為不是有頂的對治，即是世俗智不能對治有頂，因為無有上地近分，而不動解脫心是由有頂對治所分別。應知彼處是第七盡智。 又為何于彼唯得盡智而不得無生智耶？雖住于不動法者的證悟無間道中，此等一切皆是時解脫性。不動法者亦能獲得無生智。住于無間道者非不動法者，故彼處不得無生智。所說”獲得七智”，即除去世俗智、盡智及無生智。 若不得世俗智，如何能得他心智？他心智是解脫道所攝及無漏，故可得；而世俗智若是有頂對治則不存在故不可得。首先，已離色界與無色界貪慾的隨覺現前時，即得滅道二種法智。由於彼等是其所斷的對治故，隨覺非是欲界的對治。 苦集法智二者非是色界與無色界的對治。問：彼等如何現前其對治？答：可得未來。離有頂貪者亦應得世俗智。此中無有承許得彼對治之未來。因依彼故得未來。如同見道中世俗智以積集因緣的方式，離欲界貪的隨覺猶如離色無色界貪的苦集法智。

།གལ་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མི་འཐོབ་ན། མཐར་ གྱིས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་ཐོབ་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་མེད་པ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཐོབ་པ་ནི་ཤེས་ པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ངོ་བོར་སྐྱེས་པའོ།།རྒྱུ་ཉེ་བར་བསགས་པ་ནི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཡང་མ་འོངས་པ་ན་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་གཉི་ག་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་དག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་འཐོབ་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དབང་པོ་སྦྱོར་བ་བྱེད་ཅེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ། འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་དེ་ གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་དབང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་སྔར་བཤད་པ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་འཐོབ་པོ།།དེ་ལྟར་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་ སྦྱོར་བའི་ལམ་ཤེས་པ་བདུན་འཐོབ་པོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་བརྒྱད་འཐོབ་པོ། །གལ་ཏེ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་རྩོད་ཅེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ ལས་བྱུང་བ་འཐོབ་པོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་རྩོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དབང་པོ་དག་སྦྱོང་བ་ན་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྡུས་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དེར་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་འཐོབ་པ་མེད་དོ། །གཉེན་པོ་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།འདིར་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་ལ་གཉེན་པོར་འདོད་དོ།