d4432珍貴醫療成就三十一章日護 勝友 阿底耶跋摩 月官c3.5s｜d4432珍貴醫療成就三十一章日護 勝友 阿底耶跋摩 月官c3.5s（續2）

ལུས་མ་རུང་བར་བྱེད་པའི་དུག་ལས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དམུ་རྫིངས་གློ་གཡས་ཕྱོགས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི། མཆིན་པའི་དམུ་རྫིངས་ཞེས་བྱའོ། །གཡོན་ཕྱོགས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིངས་ ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་བད་ཀན་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་བྱ་སྒྲོ་དང་སྤུ་འདྲེས་པ་ཟོས་ཏེ། རྒྱུ་མ་འགགས་ཏེ་ཕྱི་ས་མི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས། སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བའི་བར་གྱི་ནང་དུ་དམུ་རྫིངས་སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ་གཞང་འགགས་པའི་དམུ་རྫིངས་ཞེས་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ཟག་རྔུ་དང་བཅས་པ་ཟོས་ན་རྒྱུ་མ་ནང་ནས་བརྟོལ་ཏེ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཁུ་བ་ཕྱིར་ཟགས་པ་ལས་ནང་དུ་གྱུར་ཏེ། ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་ཟུག་ ཅིང་ན་བ་བྱུང་བའི་མིང་ནི་རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་ཆུ་སོར་ཟུག་པའི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །ཆུའི་དམུ་རྫིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྣུམ་བག་འཐུངས་སམ། སྐྱུག་སྨན་ནམ་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་རྗེས་ ལ། ཆུ་གྲང་མོ་འཐུངས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་ན། ལྟོ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ཟླུམ་ཞིང་ཆེར་གྱུར་ཏེ། མདོག་སྣུམ་ལ་ལྟོ་རྐྱལ་པ་གང་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དམུ་རྫིངས་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་མ་བརྡོལ་བའི་དམུ་རྫིངས་དང་། གཞང་འགགས་ པའི་དམུ་རྫིངས་གཉིས་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ལྷག་མ་གཞན་ནི་གསོ་དཀའ་བར་བཤད་དེ། དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཆུའི་དམུ་རྫིངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།

風引起的水腫癥狀為：腹部刺痛，如被刺穿般疼痛，發出聲響，手腳和陰囊腫脹，出現黑色皺紋且血管顯露。 膽引起的水腫癥狀為：腹部觸控柔軟，發熱，出汗，口渴嚴重，身體發熱，頭暈，血管呈青色和黃色覆蓋。 痰引起的水腫癥狀為：唾液增多，身體沉重，呼吸不暢，嗜睡，腫脹，食慾不振，發熱，難以治癒，腹部脹滿，面板變厚，血管呈白色覆蓋。 三病合併引起的水腫是：因為想要控制女人而食用頭髮、指甲等物，或因服用墮胎藥，或因服用損害身體的毒藥而產生，應知具有所有癥狀。 水腫在右胸部出現的稱為肝水腫，在左側出現的稱為脾水腫。這兩種都是由痰和血紊亂引起，是膽和痰兩者合併所致。 因食入混有鳥毛和獸毛的食物，導致腸道阻塞，大便不通而引起的水腫，在心窩和臍部之間產生水腫，這種很難治癒，稱為肛門阻塞水腫。 食用帶刺的食物導致腸道內部破裂，食物汁液外漏轉入體內，在臍下疼痛，這種稱為腸破裂水腫。其癥狀與前述水疝痛的癥狀相似。 所謂水性水腫，是在服用油性物質或吐藥、瀉藥之後，飲用冷水而致病，腹部圓大，呈油亮色澤，如同皮囊充滿。 這八種水腫中，腸破裂水腫和肛門阻塞水腫兩種不可治癒。其餘的雖然難治，但其中的水性水腫應當放棄治療。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི་སྨན་སྠི་ར་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ དང་། སྐོལ་བའི་སྨན་མར་བླུད་པ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྣུམ་བག་གི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ལ་ལྟོ་ཞི་བར་གྱུར་ནས། ལྟོ་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བར་རས་ཀྱིས་བཅིང་བ་དང་། ནད་དེ་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་སྦྱར་བས་ལྟོ་བསྐུས་པའི་སྟེང་ནས། པགས་པ་དྲོད་ཆེ་ཞིང་སྤུ་ 211-230a

འཇམ་ལ་མ་རུལ་བ་ལ་ལིག་ཏོ་བྱས་པའམ། དེ་མེད་ན་དར་སྲིན་བལ་ཅན་གྱི་ལིག་ཏོའམ། ལུག་ལྤགས་ཀྱིས་བཅིངས་པའི་དུགས་བྱས་ལ། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་ལྷན་ཅིག་སྐོལ་བའི་འཇམ་རྩི་ མས་བཏང་བ་དང་། སྨན་སྠི་ར་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་། ཁུ་བཅུད་དང་ཤ་ཁུ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པར་བཟའ་བ་རྣམས་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མཁྲིས་ པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི། ཐོག་མར་{འཇམ་}རྩི་སྨན་རོ་མངར་བའི་ཕྱེ་མ་དང་མར་སྐོལ་བ་འཐུངས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་གྱི་ནང་དུ་སྐོལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་ པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བས་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་ནི། ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་བཏང་ངོ་། །དེ་ནས་འབྲས་ཀྱི་འོ་ཐུག་བསྐ་བས་བཅིང་བའི་དུགས་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་ཀྱང་སྨན་སྠི་ར་ལ་སོགས་པའི་ སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་བསྐོལ་ལ་འོ་མ་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དང་ལྡན་པར་བཟའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི་ཐོག་མར་འཇམ་རྩི་པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་མར་སྔར་བཤད་པ་བཏང་ནས་དུགས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ། ཤིང་ སྣུ་ཧ་ག་ཤི་རི་དང་། སྐོལ་བའི་མར་གྱི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །དེ་ནས་སྨན་མུ་སྐ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་དང་། བ་གཅིན་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་རྣམས་དང་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏང་བར་བྱ་ཞིང་། འཇམ་རྩི་ 211-230b

མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱ་སྟེ། འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བ་ནི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གོང་མ་ཉིད་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་བཏང་ངོ་། །དེ་ནས་ཕབས་དང་། ལ་ཕུག་གི་ས་ བོན་དང་། ཡུངས་ཀར་རྣམས་སྦྱར་རེ་བས་བཅིང་བའི་དུགས་བྱའོ།

對於風引起的水腫，應服用斯帝拉等類藥物研成的粉末和煎煮的藥油，進行熱敷，施用油性瀉藥。待腹部平復后，用布帶纏繞以防腹部再次膨脹，並用適合該病的藥物調配后塗抹腹部。在此之上，用溫熱且毛質柔軟未腐壞的皮革製成的暖墊，若無此物則用帶蠶絲的暖墊或羊皮進行熱敷。將苦馬豆粉末與芝麻油一同煎煮製成的軟膏從下部施用，以斯帝拉等類藥物煎煮的湯劑配製成的強效灌腸劑從下部施用。食物應與牛奶、精華湯或肉湯任一搭配食用，這些都應當依次進行。 對於膽引起的水腫，首先服用甘味藥粉與酥油煎煮而成的藥物，之後用木尼榮和三果的粉末在酥油中煎煮成的瀉藥。或者用尼亞格若陀等類藥物煎煮的湯劑與酥油同煮，取其剩餘的酥油與蜂蜜和糖調配，作為強效灌腸劑從下部施用，這也要與前述軟膏灌腸同時使用。軟膏灌腸是指將尼亞格若陀等類藥物煎煮的湯劑中加入該類藥物的粉末與芝麻油一同煎煮，取其剩餘的芝麻油過濾后使用。然後用稠粥熱敷包裹，食物也要與斯帝拉等類藥物煎煮的湯劑和牛奶同煮，取其剩餘的牛奶一同食用。 對於痰引起的水腫，首先使用胡椒等配製的藥油軟膏如前所述，熱敷之後，用樹木斯努哈嘎希日煎煮的酥油瀉藥。之後用木斯卡等類藥物煎煮的湯劑與芝麻油、牛尿和三辛香粉末調配成的強效灌腸劑從下部施用，也要進行軟膏灌腸治療。軟膏灌腸是指將上述同樣的藥物類別煎煮的湯劑與芝麻油和三辛香粉末一同煎煮，取其剩餘的芝麻油過濾后使用。然後用酵母、蘿蔔籽和芥子混合製成的敷料進行熱敷。

།ཁ་ཟས་ནི་རྒྱ་སྲན་གྱི་ཁུ་བཅུད་དམ་འོ་མ་ཚ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་དཔག་ཅིང་བཟའོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་སོགས་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ ཀྱི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འདི་ལ་ནི། བོག་དང་། ཤཾ་ཀི་ནིའི་ཕྱེ་མ་དང་མར་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་བཀྲུ་སྨན་ཡང་བཏང་ངོ་། །མཆེར་བའི་དམུ་རྫིངས་ཅན་ལ་ཡང་། འཇམ་རྩི་དང་། དུགས་དང་། བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་ པའི་ཆོ་ག་བྱས་ལ། ལག་པ་གཡོན་པའི་གྲུ་མོའི་ནང་གི་རྩ་ཡང་གཏར་བར་བྱའོ། །བྱི་དང་ག་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཕྱེ་དང་། ཤུ་དག་རྣམས་ཆ་མ་ཆོམ་དུ་བརྡུངས་ལ་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ། སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྣོས་ནས། ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ ལ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲན་དང་མཆེར་པའི་དམུ་རྫིངས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ན་ལེ་ཤམ་དཀར་པོ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཤིང་ བ་ལ་ཤའི་ཐལ་བ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །རོ་ཧི་ཏ་ཀ་དང་། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་ནམ། ཆུའི་ནང་དུ་{སྦངས་}ཏེ། འཐུངས་ན་ཡང་དམུ་རྫིངས་ཐམས་ཅད་དང་། མཆེར་པའི་ནད་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། གཞང་ འབྲུམ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། སྐྲན་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་འམ་ཉ་ལྕིབས་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཚོད་རན་པར་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འཆེར་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །མཚེར་པའི་དམུ་རྫིངས་ 211-231a

གསོ་བའི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མཆིན་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ཡང་གཏང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་མཆིན་པའི་དམུ་རྫིངས་ལ་ནི། ལག་པ་གཡས་པའི་གྲུ་མོའི་ནང་གི་རྩ་གཏར་བར་བྱའོ། །དམུ་རྫིངས་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱི་ས་ལ་སོགས་ པ་ལྟོའི་དྲི་མ་ཤས་ཆེ་བས་ནི། བཀྲུ་སྨན་ལན་མང་དུ་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དམུ་རྫིངས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཆོ་ག་ཞེས་པ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དམུ་རྫིངས་ལ་ནི་ཨེ་རཎྚའི་མར་འོ་མ་དང་བ་གཅིན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་ལན་མང་དུ་བཏུང་བར་བྱའོ། ། ཡང་ན་ཏིལ་མར་ཤིང་ཀུན་དང་། སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། སྨན་ཛྱོ་ཏི་ཀའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ། སྣུ་ཧ་ཀྵི་རི་སྲང་གཅིག་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མ་སྲང་དྲུག་ བསྐོལ་ལ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་ཏེ། བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་དམུ་རྫིངས་དང་སྐྲན་སེལ་ཏོ།

食物應當用豆類精華湯或牛奶配以三辛香適量食用。對於多種因素引起的水腫，應當運用前述風引起的水腫等病癥的所有治療方法。或者對於此病，也可使用博克和商基尼粉末與酥油一同煎煮成的瀉藥。 對於脾臟水腫患者，也要進行軟膏、熱敷、瀉藥等治療，並要放血左臂肘內的脈。將畢當嘎、苦馬豆、巖鹽、麵粉、白芷等按相等份量搗碎，塗抹酥油後放入密封容器中，細細研磨后與牛奶調配服用，可以消除腫塊和脾臟水腫。或者用白芒果煎煮的湯劑與巖鹽、苦馬豆、胡椒的粉末調配；或者用白芒果煎煮的湯劑與波羅樹灰和炒麥灰調配后服用。 若服用羅希塔卡和訶子粉末用牛尿或水浸泡，可以消除一切水腫、脾臟病、尿頻病、痔瘡、蟲病和腫塊。或者用巖鹽或魚鱗灰與牛奶調配適量飲用。或者對於脾臟水腫，用胡椒粉與牛奶調配服用。 所有用於治療脾臟水腫的方法也可用於肝臟水腫。或者對於肝臟水腫，應當放血右臂肘內的脈。由於水腫患者糞便等腹部污物較多，故應多次使用瀉藥。 之後還要講述水腫的一般治療方法：對於水腫，應當多次飲用蓖麻油與牛奶或牛尿任一調配。或者用芝麻油與阿魏和堿灰調配，或者用覺底卡藥粉與牛奶調配服用。將三十二兩酥油和八倍于酥油的牛奶中，加入一兩斯努哈克希日和六兩木尼榮粉末煎煮，取其剩餘的酥油過濾后適量飲用，也可消除水腫和腫塊。

།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྱ་རྣུ་དང་། པོག་དང་། ཤི་དྲོད་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། སྤ་མའི་འབྲས་བུ་དང་། པུ་ཙེ་ ཤེལ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོད་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་། ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་མོ་དང་། ཤ་ཁུ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། མཚེར་པའི་ནད་དང་། མཛེ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཁྲག་ཚད་དང་། སྐྲངས་པ་འོར་ཐབས་རྣམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །སྨན་བིག་ཤ་ལ་དང་། ཤིང་ཁི་ནི་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཤིང་དོང་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཡུང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཀཾ་བི་ལྱེ་ཀ་ རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དམུ་རྫིངས་སེལ་ཏོ། །ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཁ་ཟས་དང་སྐོམ་གཞན་མི་བཟའ་མི་བཏུང་བར། མ་ཧེའི་གཅིན་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་འབའ་ཞིག་བཏུང་ངམ། ཡང་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཁ་ཟས་དང་སྐོམ་ 211-231b

གཞན་མི་བཟའ་མི་བཏུང་བར། རྔ་མོའི་འོ་མ་འབའ་ཞིག་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲངས་པ་འོར་ཐབས་སུ་སྐྲངས་པ་དང་དམུ་རྫིངས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་དམུ་རྫིངས་ཅན་ལ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་ཤིང་སྣུ་ཧའི་འོ་མ་ཟགས་པའི་ནང་དུ་སྦངས་པ་ལས་ཅི་རན་པར་བཏུང་ ངོ་། །ཡང་ན་དམུ་རྫིངས་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དབྱི་མོང་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཐང་ཤིང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་། སྒ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དབྱི་མོང་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྒ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤི་དོང་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་ཁུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། སྐྲན་དང་དམུ་རྫིངས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །དམུ་རྫིངས་སོ་ཅོག་བསལ་བའི་ཕྱིར། སྨན་བྱི་ཤ་ལ་དང་། ཤིང་ཀི་ནི་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཤི་དོང་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །མདོར་ན་དམུ་རྫིངས་སོ་ཅོག་ནི། ཕལ་ཆེར་ནད་གཞི་མང་པོ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་དམུ་རྫིངས་སོ་ཅོག་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་རྣམས་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །རྒྱུ་མ་རྡོལ་ བའི་དམུ་རྫིངས་དང་། ཆུའི་དམུ་རྫིངས་དང་། གཞང་འགགས་པའི་དམུ་རྫིངས་འདི་གསུམ་ལ་ནི། སྨན་པ་ཆོ་ག་ཤེས་པས་སོ་ཤི་རྡོ་བར་དམ་བཅས་ལ་ལྟ་དབུག་པ་དང་དྲལ་བའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱའོ།

三果、鳥如、博克、希卓、白芷、犬舌草、斯巴果、普切謝、木尼若、巖鹽、胡椒粉末與牛尿、溫開水、肉湯任一調配服用，可以消除所有因腫塊、水腫、脾臟病、麻風、痔瘡、血熱、浮腫腹痛而痛苦的病癥。 藥物毗沙拉、基尼樹、檀香根、木尼榮、東樹、三果、蕪菁、畢當嘎、甘比利亞等的粉末與牛尿調配服用，也可消除水腫。 七日之內不食不飲其他食物飲品，只飲用水牛尿與牛奶的調配；或者一個月之內不食不飲其他食物飲品，只飲用母駱駝奶，也可消除浮腫腹痛的腫脹和水腫。 或者對於水腫患者，將胡椒粉在斯努哈樹乳汁中浸泡后適量飲用。或者爲了平息水腫，將獨蒙、檀香根、苦馬豆、畢當嘎、三辛香等的粉末與牛奶調配；或者將桂枝、苦馬豆粉末與牛奶和姜煎湯任一調配；或者將獨蒙、蓽茇粉末與牛奶和姜煎湯任一調配飲用。 炒麥灰、堿灰、苦馬豆、三辛香、希東、五種鹽等的粉末與酥油調配服用，可消除一切腫塊和水腫。爲了消除一切水腫，應飲用毗沙拉藥、基尼樹、檀香根、希東、蒺藜等的粉末與牛尿調配。 總之，一切水腫大多由多種病因聚集而生，因此對一切水腫都要進行平息風等病因的治療。對於腸穿孔水腫、水性水腫、肛門阻塞水腫這三種，醫生在瞭解治療方法后應當承諾治癒，並進行放氣和切開的

།དམུ་རྫིངས་རྣམས་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པའི་ཁ་ཟས་སུ་ནི། ། འབྲས་སཱ་ལུ་རྣམས་དང་། ནས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། འོ་མ་དང་། སྲོག་ཆགས་རྣམས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་རྣམས་ཉམས་སྟོབས་ལས་དཔགས་ཏེ་དལ་ཞིང་བཏུང་བར་བྱའོ། །དམུ་རྫིངས་ཅན་ལ་ནི་ཆུ་བཏུང་བ་དང་ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། 211-232a

ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། བད་ཀན་བསྐྱེད་པའི་བག་དང་དྲག་ཤུལ་གྱི་བག་མི་བྱའོ། །བཞོན་པ་ལ་ཞོན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དམུ་རྫིངས་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅུ་གཅིག་པ། གཅིན་སྙིན་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་གཅིན་སྙི་ བའི་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་དང་། འདུག་ཉལ་ལ་སོགས་པ་གནས་པའི་ཉེས་པ་ལས། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་འབྱུང་བར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དུ་གྱུར་ གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དེས་ཐོག་མར་འདེབས་པའི་མཚན་མ་ནི། སོ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྐང་ལག་ཚ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ མདོག་དམར་པོར་གྱུར་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ཁར་མངར་བ་བྲོ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཀྱི་མིང་ནི། ཆུ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་འདྲ་བ་དང་། ཆང་འདྲ་བ་དང་། འབྲས་ ཕྱེ་འདྲ་བ་དང་། ཕྱེ་མ་འདྲ་བ་དང་བསྐ་བ་དང་། འབྲེད་པ་དང་། ལན་ཚྭ་འདྲ་བ་དང་། དབུ་བ་འདྲ་བ་དང་། ཁུ་ཆུ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་བཅུའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཀྱི་མིང་ནི་ལྗང་སེར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྔོན་པོ་དང་། བཙོད་ ཁ་དང་། ཐལ་ཁ་དང་། ཁྲག་འདྲ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་ཚོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཀྱི་མིང་ནི། མར་ཁུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་འདྲ་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་གཅིན་འདྲ་བ་དང་། ཞག་འདྲ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སོ་སོའི་མིང་དུ་སྨོས་པའི་དོན་བཞིན་དུ་ལྟའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་གསོ་སླ་བར་བཤད་དོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ནི། གསོར་མི་རུང་བར་མཐོང་ངོ་། ། 211-232b

མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ནི། ཁ་ཟས་དང་། སྨན་གྱིས་གསོ་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ།

對於水腫患者的飲食，應當根據體力緩慢飲用沙盧米、大麥、豌豆、牛奶，以及陸地動物的肉湯。水腫患者不應飲水、白天睡眠、食用重口味食物，不應做增生痰濕和劇烈運動的事情。應當完全避免騎乘坐騎。水腫治療章第十終。 第十一章 糖尿病章 現在講解治療糖尿病的方法：由於食用不適宜的食物，以及坐臥等生活習慣的過失，會產生二十種糖尿病，這是諸位仙人所說。 糖尿病初期的徵兆是：牙齒等處異常污垢增多、手腳發熱、身體呈紅色、口渴嚴重、口中有甜味。 其中，痰濕所致的糖尿病有十種名稱：似水、似甘蔗汁、似酒、似米粉、似粉末、澀性、分離性、似鹽、似泡沫、似精液。 膽汁所致的糖尿病有六種名稱：青黃色、藍色、紅花色、灰色、似血、發酵酸味。 風所致的糖尿病有四種名稱：似酥油、似蜂蜜、似象尿、似油脂。 這些糖尿病的癥狀都應按照各自名稱所示的樣子來觀察。其中，痰濕所致的較易治癒。風所致的被認為不可治癒。膽汁所致的可以通過飲食和藥物維持治療。

།དེ་ལས་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། སྨན་ལ་ལ་ཕུད་དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། བ་ཐ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཡུང་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རྒྱ་སྤོས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་སཱ་ཞལ་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། ཀ་དམ་པ་དང་། སྐྱེར་པ་ དང་། ལ་ལ་ཕུད་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། ཨ་ཀ་རུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཐང་ཤིང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀཏྤ་ལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། པ་ཐ་དང་། ཏི་རི་ཏ་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨཾ་པ་ཤྠ་ དང་། སེང་ལྡེང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཨགྨི་མནྠ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་ལས། གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་ཤས་ཆེར་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་ གྱུར་པའི་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། པ་ཊོ་ལ་དང་། ནིམྦའི་ལོ་མ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ནི་ལ་བ་རི་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་ དང་། པདྨའི་རྩ་བ་དང་། ཤུག་པ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། དུག་མོ་ཉུང་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨུ་དི་ཙྱེ་དང་། དྷ་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཀ་ལི་ཡ་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཨརྫུ་ན་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་དོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ལ། རླུང་གཙོ་བོར་གྱུར་ལ། བད་ཀན་ 211-233a

དང་། མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས། གཅིག་གྲོགས་སུ་གྱུར་ན། གང་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་དེ་དང་འཕྲད་པའི་སྨན་རོ་ཚ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ཅི་རན་པར་བླུད་དོ། །མཁྲིས་པ་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། དེ་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་རོ་མངར་ཞིང་བསིལ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། མར་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་མར་ གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ཅི་རན་པར་བླུད་དོ།

對於痰濕所致的糖尿病，應使用以下藥物： 將拉拉布（一種藥草）、蓮根、列特列（一種藥草）、訶子合在一起配製；或將巴塔（一種藥草）、醋栗、畢當嘎（一種藥草）、薑黃、阿爾準那（一種樹皮）、蒺藜合在一起配製；或將畢當嘎、薑黃、醋栗、訶子、檀香合在一起配製；或將薩札勒樹、阿爾準那、嘎當巴（一種樹）、醋栗、拉拉布合在一起配製；或將白檀香、沉香、如達（一種藥草）、唐興（一種藥草）合在一起配製；或將嘎特巴拉（一種藥草）、甘松、巴塔、提日塔（一種藥草）、訶子合在一起配製；或將安巴夏（一種藥草）、紫檀、醋栗、阿格尼曼塔（一種藥草）、三果（指訶子、畢黎勒、余甘子）合在一起配製。 以上七種藥物配方中，取任意一種煎煮成湯，冷卻後加入較多蜂蜜服用。 對於膽汁所致的糖尿病，應使用以下藥物： 將巴托拉（一種藥草）、楝樹葉、列特列、酸棗、甘松合在一起配製；或將訶子、酸棗、布謝則（一種藥草）、尼拉巴日（一種藥草）、甘松合在一起配製；或將蓮根、杜松、甘松、訶子、毒母（一種藥草）合在一起配製；或將烏迪且（一種藥草）、達塔嘎花、森彭（一種藥草）、嘎利雅嘎（一種藥草）合在一起配製；或將烏特巴拉（一種蓮花）、布謝則、森彭、阿爾準那、白檀香合在一起配製。 以上五種藥物配方中，取任意一種煎煮成湯，冷卻後加入蜂蜜服用。 對於糖尿病中以風為主，兼有痰濕或膽汁其中之一時，應辨別是哪一種作為輔助。如果是痰濕作為輔助，則應將與之相應的具有辛熱性的藥物粉末與芝麻油調配，將藥湯與四倍量的芝麻油煎煮，待只剩芝麻油時適量服用。如果是膽汁作為輔助，則應將與之相應的具有甘涼性的藥物粉末與酥油調配，將藥湯與四倍量的酥油煎煮，待只剩酥油時適量服用。

།སླེ་ཏྲེས་རློན་པའི་ཁུ་བ་བཙིར་བའམ། སྐམ་པོ་སྐོལ་བའི་བསྒྲངས་པ་ལ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །སྐྱུ་རུ་ར་རློན་པ་བཙིར་བའི་ཁུ་ བའམ། སྐམ་པོ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་ཡུང་གི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། གླ་སྒང་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤིང་སབྟ་རྞ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་སཱ་ལ་དང་། སྤུསྐ་ར་དང་། ཀཾ་བི་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་ ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། བྲག་ཞུན་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། །སྨན་ གྱི་ལྡེ་གུ་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བཟའ་བར་བྱའོ། །སེང་ཕྲོམ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། པ་ཐ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། གླ་བ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། 211-233b

ཐང་ཤིང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། བི་ཤལ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། བརྒི་དང་། རུ་རྟ་དང་། མུ་རྭ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡཾ་ཀུ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། དབྱི་མོང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྩ་བ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ ཞོ་གཉིས་གཉིས་ཆུ་ཕུལ་གང་ལ་སྲང་བརྒྱད་དུ་བརྩིས་པ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་ནས་བསྒྲངས་ཏེ་བཙགས་ལ། སྦྲང་རྩི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་གདུས་པ་དེའི་ཕྱེ་དང་སྦྱར་ནས། བུམ་པ་མར་སྣོད་དུ་བྱས་པའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་ཁ་བཅད་ལ་ ཟླ་བ་ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་ནས་ཀྱི་ནང་དུ་བཞག་པའི་སྦྲང་ཆང་འདི་ལས་ཉིན་རེ་བཞིན་སྲང་གཉིས་གཉིས་འཐུངས་ན་ཡང་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་སེལ་ཞིང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། མཛེ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་འཇོམས་ པར་བྱེད་དོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཡོད་པའི་ཁ་ཟས་ནི། ཚོད་མ་ཁ་བའི་བག་དང་། སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་རི་དྭགས་ཤ་བཀྲའི་ཤ་དང་། བྱ་ཤ་དང་། ནས་ལས་བྱས་པའི་ཁ་ཟས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ཞག་དྲུག་ཅུ་སྨིན་པ་རྣམས་དགེའོ།

將新鮮列特列榨汁，或將乾燥的煎煮后冷卻，與蜂蜜調配飲用，也能治癒一切糖尿病。將新鮮酸棗榨汁，或將乾燥的煮湯冷卻後加入薑黃粉調配；或者將三果、唐興、醋栗、甘松煎煮成湯冷卻後與蜂蜜調配；或者將毒母樹、薩布達那、醋栗、楝樹、三果煎煮成湯冷卻後與蜂蜜調配飲用，能治癒糖尿病。 將薩拉樹、布斯嘎拉、康比嘎各二兩粉末與酸棗汁和蜂蜜調配飲用，是治癒一切糖尿病的最佳方法。或者將三果粉末與蜂蜜調配，或者將巖脂與蜂蜜調配，或者將鐵粉與蜂蜜調配，或者將訶子粉與蜂蜜調配，這些藥膏都應服用以對治糖尿病。 將森彭、蘇格美（一種香料）、楝樹、丹達根、巴塔、甘達巴特拉（一種香料）、桂皮、那嘎格薩（一種花）、麝香、馬努（一種藥草）、三辛（乾薑、胡椒、長鬍椒）、札替（一種藥草）、唐興、毒母、比夏（一種藥草）、白附子、巴吉（一種藥草）、如達、木爾瓦（一種藥草）、甘達布日揚古（一種香料）、畢當嘎、三果、布切謝（一種藥草）、烏蒙（一種藥草）、胡椒、匝瓦（一種藥草）、拉拉布各二兩粉末，在六十四升水中（一升水合八兩）煎煮，待剩餘四分之一時冷卻過濾，將蜂蜜與藥湯熬製的粉末調配，倒入以酥油塗抹的瓶中密封，在麥堆中存放半月，每日飲用此蜂蜜酒二兩，不僅能治癒糖尿病，還能消除胃病、白癜風、痔瘡、麻風病和食慾不振。 糖尿病患者的飲食應當是：苦味的蔬菜、乾燥地帶的斑羚肉、禽肉、大麥製成的食物、豌豆、稻米、六十天成熟的穀物都適宜。

། སྐོམ་དུ་ནི་བུ་རམ་དང་། རྒུན་ཆང་དང་། སེང་ལྡེང་གི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། སྦྲང་ཆང་དང་། རྩྭ་ཀུ་ཤ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་རྣམས་གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ ཕོལ་མིག་རྣམས་མང་པོ་འབྱུང་སྟེ། ཐོག་མ་འབྱུང་བའི་ཚེ་ནི་རྩ་ནས་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ། །ཕོལ་མིག་སྨིན་པ་ནི་བརྟོལ་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གཅིན་སྙི་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅུ་གཉིས་པ། མཛེ་ནད་བའི་ལེའུ། སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་ གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བམ་པོ་བཞི་པའོ། །དེ་ནས་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མཛེ་ནད་ནི་སྡིག་ཅན་དང་། ཁ་ཟས་ངན་པ་ཟོས་ཏེ་ནད་གཞི་གསུམ་འཁྲུགས་ནས། པགས་པ་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་དང་། ཆུ་སེར་རྣམས་མ་རུང་བར་གྱུར་པ་ལ་མཛེ་ནད་ 211-234a

རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། མཛེ་ནད་ཨུ་{དུམྦཱ་}ར་ཞེས་བྱ་བ། ཨུ་དུམྦཱ་རའི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་དང་། ཤ་གཟི་གུ་ཞེས་བྱ་བ་དུང་གི་ཁ་དོག་འདྲ་བ་དང་། ཀ་ཀ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འོལ་མ་སེའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་འདྲ་བ་དང་། པགས་ པ་ཤུལ་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་གླང་པོ་ཆེའི་པགས་པ་འདྲ་བ་དང་། པདྨ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་རང་གི་མིང་གི་མདོག་འདྲ་བ་དང་། རི་དྭགས་རི་ཤའི་ལྕེ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྩུབ་པོ་དང་། རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྨ་མང་པོ་དང་། ཁྱབ་པ་རྡུལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། པགས་པ་ མྱགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་པགས་པ་ཟད་པ་དང་། རྐང་པ་ཞིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྐང་པ་སེར་ག་མང་པོ་འགས་པ་དང་། མཛེ་ནད་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་གསོར་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། མཛེ་ནད་གྱ་མོ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མདོག་ གནག་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་། མེ་དབལ་ཞེས་བྱ་བ་རྨ་ཁ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ཤ་རྨེན་འདྲ་ཞིང་། མདོག་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། ཤུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲུམ་བུ་མང་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འབུད་པ་དང་། ཤ་བཀྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུ་བའི་མེ་ཏོག་ འདྲ་བ་དང་། ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་མདོག་སྣུམ་ཞིང་འབྱང་དཀའ་བ་དང་། གཡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲུམ་བུ་མདོག་དཀར་ཞིང་དམར་བ་དང་། རྐང་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲུམ་བུ་འཛག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནི། མཁྲང་ཞིང་མདོག་སྔོ་སྐྱར་ འདུག་པ་དང་དམར་ཞིང་རྩུབ་ལ་མི་བཟད་པར་ན་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནི་ལུས་ཚ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མྱགས་ལ་ཁྲག་འཛག་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་ནི་ལུས་རུལ་ཞིང་པགས་པ་སྟུག་ལ་གཡའ་ཞིང་མདོག་སྣུམ་པ་དང་ དཀར་ཞིང་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ།

飲品方面，糖漿、葡萄酒、紫檀心等煎煮的湯液、蜂蜜酒、吉祥草煎煮的湯液、三果煎煮的湯液，這些都是治療糖尿病的推薦飲品。由糖尿病引起的瘡癤大量出現時，初期應當放血治療。瘡癤成熟后應當切開，按照治療傷口的方法處理。糖尿病治療章第十一完。 第十二章 麻風病章 《醫藥精要成就》第四卷 現在講解麻風病的治療章節。麻風病是由作惡和食用不良食物導致三種病根失調，使面板、肉、血液和淋巴變質而形成十八種麻風病： 稱為烏東巴拉的麻風病，形似無花果； 稱為肉之光澤的麻風病，顏色似貝殼； 稱為卡卡那的麻風病，形似成熟的烏瑪色果； 稱為面板粗糙的麻風病，似大象皮； 稱為白蓮花的麻風病，顏色如其名； 稱為似野獸舌的麻風病，表面粗糙； 稱為百瘡的麻風病，有眾多瘡口； 稱為遍佈無塵的麻風病； 稱為面板腐爛的麻風病，面板潰爛； 稱為腳部破裂的麻風病，腳部有多處裂紋。 這十種麻風病是不可治癒的。其餘八種可以治癒： 稱為灰色樣的麻風病，色黑且粗糙； 稱為火焰的麻風病，有大瘡口； 稱為小皰的麻風病，似肉瘤且呈青灰色； 稱為皰瘡的麻風病，多個皰瘡從一處出現； 稱為斑駁的麻風病，似枯巴花； 稱為斑點的麻風病，有光澤且難以消除； 稱為瘙癢的麻風病，皰瘡呈白色和紅色； 稱為腳瘡的麻風病，皰瘡有滲出。 其中，由風引起的麻風病表現爲堅硬、呈青灰色、發紅、粗糙且疼痛難忍。由膽引起的麻風病表現爲身體發熱、極度腐爛且流血。由痰引起的麻風病表現爲身體腐爛、面板增厚、瘙癢、有光澤、呈白色且沉重。

།དེ་ལ་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའམ། ནད་བླ་གཉན་མང་པོས་ཐེབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །མཛེ་བོ་ཅོག་ནི་ཕལ་ཆེར་ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་དང་། ཁྲག་ 211-234b

རྒྱས་པ་ལས་འབྱུང་བར་བཤད་པས་ན། མཛེ་ནད་ཚབས་ཆེན་པོ་ཉམས་སྟོབས་ཡོད་ལ་སྔར་ཡང་སྣུམ་བཅུད་བཏང་བ་ལ་ནི་རྩ་གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བར་བྱའོ། །མཛེ་ནད་ཚབས་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་ཞལ་ཞལ་གདབ་པ་དང་། རྔབ་རུས་གཞིབས་པ་དང་། ཀུ་ བས་ཁྲག་དྲང་བ་དང་། སྲིན་བུ་པད་པ་ལ་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་གོ། །ནད་གཞི་ཅི་འདྲ་བ་ལས་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ཡང་བཏང་ངོ་། །མཛེ་ནད་གཏར་ག་བྱར་མི་རུང་བ་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་བེམ་བེམ་པོ་ལ་ནི་སྨན་མུ་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། ཏིལ་གྱི་སོག་ མའི་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པས་གདབ་བོ། །མཛེ་ཚོར་བ་མེད་པ་བེམ་བེམ་བོར་གྱུར་པ་དང་། པགས་པ་མཁྲང་པོར་འདུག་པ་དང་འབྱང་དུ་མི་བཏུབ་པ་རྣམས་ལ་ནི། མདའ་དུག་ལ་སོགས་པས་སྔགས་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ་ལུས་ལ་བསྐུ་བར་བྱའོ། ། པ་ཏོ་ལ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཨ་རིཥྜ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། དྷ་བ་ནི་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། ཀ་རཉྫ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་ རན་པར་འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། །ཁ་བ་ཆེན་པོ་ཅི་སྐྲིགས་ཞེས་བྱ་བའི་མར་ནི། རྩ་མཁྲིས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། པ་ཋ་དང་། ཨ་རིཥྚ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཐལ་ཏྲེས་རྣམ་ གཉིས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཙན་དན་དཀར་པོ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤུག་པ་དང་། ཤུ་དག་དང་། པི་ཤ་ལ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། མུརྦ་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། དོང་ཀ་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། ཡུང་དང་། བ་མཁལ་དང་། ཉེའུ་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྤྱིར་མར་གྱི་བཞི་ཆ་གཅིག་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་ཉིས་འགྱུར་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བརྒྱད་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་མར་དང་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་ 211-235a

པར་བྱས་ནས་བཙགས་ཏེ། དེ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་དྲག་པོ་དང་། མཛེ་དང་། འབྲས་དང་། སྐྱ་རྦབ་རྣམས་སེལ་ཅིང་། རིམས་དང་སྨྱོ་བ་དང་། འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། ། མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ཤས་ཆེ་བའི་མཛེ་ནད་ལ་ནི། མར་པ་ཊོ་ལའི་ཕྱེ་མ་དང་སྐོལ་བའམ། སྐྱེར་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྐོལ་བའམ། སེང་ལྡེང་གི་ཕྱེ་མ་དང་སྐོལ་བའམ། ནིམ་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྐོལ་བའི་མར་བླུད་དོ།

對於由三種病根引起的麻風病癥狀，凡是具備所有特徵或被多種嚴重疾病侵襲的，都應當放棄治療。由於說明大多數麻風病患者都是由三種病根聚集和血液旺盛而產生，因此對於病情嚴重且體力尚存、之前服用過滋補品的患者，應當放血治療。對於輕微的麻風病，應當進行按摩、骨刮治療、用蛭吸血和使用螞蟥吸血。根據不同的病根型別使用催吐藥和瀉藥。 對於不適合放血治療的麻風病和失去知覺麻木的病癥，應當使用木卡灰、芝麻秸稈灰等敷治。對於失去知覺變得麻木、面板變硬且難以治癒的病癥，應當用箭毒等配合咒語塗抹身體。 將巴托拉、三果、阿里斯塔、列特列、達瓦尼、巴夏卡、卡然加等研成粉末，放入四倍于藥粉的油水中煮沸，過濾剩下的油脂，稱為金剛丸，適量服用可以治療麻風病。 名為”大雪聚集”的油膏配方是：將膽根、三果、普謝則、巴塔、阿里斯塔、甘松、蒺藜、甘草、兩種塔列特列、普切謝、犬舌草、白檀、列特列、胡椒、杜松、白芷、毗沙拉、毒母果、巴夏卡、穆爾瓦、巴托拉、冬卡、索洛、白芋、蕪菁、牛腎、小樹根等研成粉末，總量為油脂的四分之一，加入油脂兩倍的余甘子汁和八倍的水，一起煮沸至只剩油脂，過濾后適量服用，可以治療由風和膽引起的嚴重疾病、麻風病、腫瘤和癲癇，並能消除發熱、精神錯亂和腫瘤串。 對於膽汁和血分較重的麻風病，應當服用巴托拉粉煮制的油，或者柘木粉煮制的油，或者紫檀粉煮制的油，或者楝樹粉煮制的油。

།ཡང་ན་སྨན་ཨ་བརྟ་ཀའི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱད་ མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཆུ་སྲང་བརྒྱའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ཅི་རན་པར་རྩབས་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ལ་སྨན་ཁོང་དུ་ཞུ་བའི་འོག་ཏུ་ཟས་སུ་ཀོ་དྲ་བའི་ཆན་བཟའ་བར་བྱ་སྟེ། ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཉིན་རེ་བཞིན་ཆོ་ག་དེ་ ལྟར་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྨན་མི་བཏང་བར་མཐུན་ཞིང་འཕྲོད་པའི་ཁ་ཟས་ཟོས་ལ། ཡང་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་སྔ་མ་ལྟར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུར་མ་སོས་ཀྱི་བར་དུ་བྱས་ན། མཛེ་དང་། སྐྲན་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། མཚན་པར་ རྡོལ་བའི་ནད་རྣམས་ལས་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཛཱ་ཏི་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་པ་རྣམས་བཏགས་ལ། འབྲུ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ལྡོང་རོས་དང་། ན་ལེ་ཤམ་བཏགས་པའི་ཏིལ་མར་དང་། ཤིང་ཨརྒའི་ལོ་མ་རྣམས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་མཛེའི་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །ཨ་རུ་ར་དང་། ཀ་རཉྫ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཡུང་དང་། བལ་གུཉྫ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། བྱི་དང་ཀ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་ལ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་ལུས་བསྐུས་ ན་ཡང་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། །རུ་རྟ་དང་། ཨ་རཎྜ་དང་། ཨེ་ད་ག་ཛ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཏིལ་མར་རམ། བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་ཐུབ་པོ། །སེང་ཕྲོམ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ཕྲ་པུཎྜ་རྣམས་ཀྱང་བསྐུ་བའི་ 211-235b

རྣམ་གྲངས་སུ་བཤད་དོ། །རུ་རྟ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཨེ་ད་ག་ཛ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཏགས་ལ་རྩབས་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤུ་བ་དང་མཛེ་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་སེལ་ཏོ། །མུ་ཟི་དང་། བ་བླ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྨན་ཀ་ལི་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་རྣམས་བཏགས་ལ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤ་བཀྲ་ལ་སོགས་པ་མཛེའི་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལྡོང་རོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ལ། ཁར་བའི་ སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་བདུན་གྱི་བར་དུ་བཞག་སྟེ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤ་བཀྲ་དང་། ཤ་གཟི་གུ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །མུ་ཟི་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བའམ། ཆུ་ཤིང་གི་ཐལ་བའམ། ཤིང་ཁ་རའི་མེ་ཏོག་གི་ཐལ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ལུས་ བསྐུས་ན་ཡང་ཤ་བཀྲ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་ད་ཀུ་ན་ཏི་རྨ་བྱའི་མཁྲིས་པ་དང་སྦྱར་བའམ། སྨན་པ་ལ་ཀའི་ཐལ་བ་རྨ་བྱའི་མཁྲིས་པ་དང་སྦྱར་བའམ། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་གླང་པོ་ཆེའི་རྡུལ་ལས་སྦྱར་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤ་གཟི་གུ་ མེད་པར་བྱེད་དོ།

或者取藥材阿巴爾塔卡粉末八兩，油三十二兩，水一百兩，一起煮沸至只剩油脂，然後適量與溫熱的糟粕混合服用。藥物在體內消化后，應食用科德拉米飯。連續七天每天如此進行，之後停藥三天，食用適宜的飲食，然後再連續七天按照之前的藥物療法進行，如此反覆直到痊癒，就能治癒麻風病、腫瘤、水腫和生殖器潰爛等疾病。 或者將扎提卡果實、蘆葦花、三辛香研磨后與芝麻油混合；或者將沒藥、那列山研磨后與芝麻油混合；或者將阿爾嘎樹葉塗抹在身上，都能治療各種麻風病。 將訶子、卡然加、白芥子、蕪菁、紅豆、巖鹽、毗當伽一起研磨，與牛尿混合塗抹身體，也能治療麻風病。 將茵陳、阿蘭達、艾達嘎扎一起與芝麻油或牛尿混合塗抹身體，也能對抗麻風病。 還說明了塗抹藥物的其他方法：塗抹森普龍、柘木粉、巖鹽、普拉普達等。 將茵陳、巖鹽、白芥子、毗當伽、艾達嘎扎一起研磨，與糟粕混合塗抹，也能治療瘡疥和麻風斑點。 將雄黃、瓦拉、沒藥、茵陳、卡利藥、普謝則、甘達帕特拉研磨后與水混合塗抹，也能治療白癜風等所有麻風病。 將甘達帕特拉、那列山、黑芝麻、茵陳、沒藥等研成粉末與芝麻油混合，放在陶器中存放七天後塗抹身體，也能消除白癜風和面板斑點。 將雄黃與炒焦的大麥灰，或者水木灰，或者卡拉樹花灰任選其一與芝麻油混合塗抹身體，也能治療白癜風。 將達庫那提藥與孔雀膽汁混合，或者帕拉卡灰與孔雀膽汁混合，或者蘆葦花與大象塵土混合，任選其一塗抹身體，也能消除面板斑點。

།རུ་རྟ་དང་། སྨན་ཨ་ཤུ་མར་དང་། ཤིང་ཨརྒའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ། ། རུ་རྟ་དང་། ཨ་ཤྭ་མར་དང་། བྷིང་ག་ར་ཛ་དང་། ཨརྒ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་། ཤིང་སྣུ་ཧའི་ལོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའི་ནང་དུ་མདའ་དུག་ཅུང་ཟད་ཙམ་བཏབ་སྟེ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ཡང་ཤུ་བ་ དང་། རྐང་ཤུ་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཏོ། །བཙོད་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཡུང་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། བ་བླ་དང་། མུ་ཟི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཉི་ཚན་གྱི་དྲོད་ཀྱིས་བསྲོས་པ་ལུས་ལ་བསྐུས་ན་ 211-236a

ཡང་གཡན་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་ཀ་ཀ་ན་སི་ཀ་དང་། ཨུ་དུམྦཱ་ར་དང་། ནིམྤ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་ག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ནིམྤ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་པགས་པའི་ཉེས་པའོ་ཅོག་སེལ་ ཏོ། །སླེ་ཏྲེས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། བ་གཅིན་སྐོལ་བ་དྲོན་མོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གུ་གུལ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་འཐུངས་ན་ཡང་པགས་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྨ་དང་ལུས་སྐེམ་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། ། བྲག་ཞུན་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་བ་གཅིན་གྱིས་སྦྱར་ཏེ་ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་འཐུངས་ན་ཡང་། མཛེ་དང་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཞག་བདུན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཁང་པ་དྲོན་པོ་འམ། ཉི་མ་ཚ་བ་ལ་འདུག་ ཅིང་། སྨན་ཚ་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོ་དང་། སྨན་པ་ཀུ་ཙིའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ལ་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་ཟོས་ན་ཡང་མཛེ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །བ་ཀུ་ཙིའི་ཕྱེ་མ་མར་སར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་དར་བ་འཐུངས་ཤིང་། ཁ་ཟས་ཀྱང་དར་བ་དང་སྤགས་ཏེ་ཟོས་ན་མཛེ་ནད་ཀྱི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །ཏིལ་དང་། མར་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། ཁ་ར་དང་། རྣམ་པ་འདི་བདུན་ཆ་མཉམ་སྟེ་སྦྱར་བའི་མིང་ནི་བདུན་ཆ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ། དེ་ལས་ཅི་རན་པར་ཟོས་ན་རོ་ཙ་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་པར་བྱེད་ལ། མཛེ་ནད་སེལ་ཏེ་འདི་ལ་ཆོ་ག་བསྲུང་བ་མེད་དོ། །བྱི་དང་ག་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཁ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ལྕགས་ཀྱི་སོ་དོག་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་མཛེའི་ནད་དོ་ཅོག་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བ་ཡང་སེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཨ་རུ་ར་དང་། ཏིལ་དང་། གོ་བྱེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བརྫིས་པ་ཟོས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་སེལ་ཏོ།

將茵陳、阿舒瑪爾藥、阿爾嘎樹皮、巖鹽、普謝則、苦馬蒿等研成粉末，在牛尿和芝麻油中煮沸，待只剩芝麻油時塗抹身體，也能治療麻風病。 將茵陳、阿舒瑪爾、毗伽拉加、阿爾嘎、巖鹽等研成粉末，與牛尿、斯努哈樹葉和芝麻油一起煮沸，待只剩芝麻油時加入少許箭毒，塗抹身體，也能治療瘡疥和腳瘡等。 將紅花、三果、紅花槿、蕪菁、沒藥、瓦拉、雄黃等細細研磨成粉末，與芝麻油混合，用太陽溫暖后塗抹身體，也能治療瘙癢。 將卡卡那西卡藥、烏東巴拉、尼姆巴、甘松、三辛香、毗當伽等研成粉末，與尼姆巴煮湯混合服用，也能治療所有面板疾病。 將獨活煮湯、三果煮湯、牛尿煮湯中任選一種與安息香混合，服用一個月，也能治療面板病、瘡傷和身體消瘦。 將巖脂、蕪菁、柘木粉任選其一與蜂蜜和牛尿混合，服用一個月，也能治療麻風病和白癜風。 在溫暖的房間或炎熱的太陽下待二十一天，同時服用溫熱的辛香藥煮湯與巴庫奇藥汁混合，食用含有牛奶的飲食，也能治癒麻風病。 將巴庫奇粉末與新鮮奶油和蜂蜜混合食用，之後飲用酸奶，飲食也要與酸奶調和食用，就不會有麻風病的危險。 芝麻、酥油、三果、蜂蜜、三辛香、牛黃、糖這七種等分混合，名為”七等分”，適量服用能增進食慾，使心情愉悅，治療麻風病，這個方法不需要遵守禁忌。 將毗當伽、苦馬蒿、糖、訶子、鐵銹、胡椒等研成粉末與芝麻油混合服用，能治療所有嚴重的麻風病。將訶子、芝麻、牛黃等研成粉末與糖調和製成丸劑服用，也能治療麻風病。

།གོ་བྱེ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། སོ་མ་ར་ཙི་ཀ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་བརྫིས་ 211-236b

པ་འམ། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་བརྫིས་པ་ཟོས་ན་ཡང་། མཛེ་དང་། སྲིན་བུ་དང་། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་དང་། རྨ་འཁྱིམས་པ་དང་མཚན་པར་རྡོལ་གྱི་ནད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །པགས་ པའི་ཉེས་པ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་དུག་མོ་ཉུང་གི་ཕྱེ་མ་མར་ཁུ་དང་སྦྱར་བ་ཡང་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཏིལ་དང་། སོ་མ་ར་ཛ་ཀའི་ཕྱེ་མ་ཆ་མཉམ་སྟེ་སྦྱར་བ་ཆོ་ག་བསྲུངས་བཞིན་དུ་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་བཟའ་འོ། །སེང་ལྡེང་དང་། བྲག་ཞུན་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། ཞུན་མར་དང་། བྱི་དང་ག་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ནས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བསྲུངས་ན། སྐྲངས་མཛེ་དང་། སྐྲངས་པའི་ནད་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །སེང་ལྡེང་གི་རྩ་བ་བསྲེགས་པའི་ཁུ་བ་བུམ་པའི་ནང་དུ་བཟགས་པ། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་མར་དང་ སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་སེལ་ཞིང་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །སེང་ལྡེང་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་གའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་མཛེ་ནད་ སེལ་ཏོ། །སེང་ལྡེང་སྐོལ་བའི་ཁུ་བས་ལུས་ལ་བསྐུ་བ་དང་། ལུས་ལ་དྲིལ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་གཡོ་བའི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་ཅིང་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་མཛེ་ནད་པགས་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སེང་ལྡེང་མཛེ་ནད་བཟློག་ པའི་ཆོ་གར་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ། ཤི་ཤ་བ་དང་། དོང་ཀ་དང་། ཨ་རིཥྚ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་རོ་ཧི་ཏ་ཀ་དང་ཨ་ས་ན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །མཛེ་ནད་ཅན་ལ་ནི་ཁ་ཟས་སུ་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། ཀོ་དྲ་བ་དང་། གྲོ་དང་། ནས་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་ གང་བུ་ཅན་རྙིང་པ་རྣམས་དང་། ཚོད་མ་རོ་ཁ་བའི་བག་དང་། རི་དྭགས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་དང་སྦྱར་བ་རྣམས་ཕན་ཞིང་འཕྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །མཛེ་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅུ་གསུམ་པ། གཞང་འབྲུམ་དང་མཚན་པར་རྡོལ་བའི་ལེའུ། ༈ གཞང་འབྲུམ་བཤད་པ། དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་དང་། མཚན་པར་ 211-237a

རྡོལ་གྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་གཞང་འབྲུམ་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཐོག་མ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དེ། གཞང་ ཀའི་གཉེར་མ་གསུམ་ཡོད་པའི་གནས་སུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།

將牛黃、毗當伽、巖鹽等研成粉末與糖調製，或者將毗當伽、三果、胡椒等研成粉末與蜂蜜調製食用，也能治療麻風病、蟲病、尿頻病、遊走性瘡瘍和生殖器潰瘍等疾病。 爲了平息面板病，也可以服用毒母草粉末與酥油混合的藥物。或者將芝麻和索瑪拉札卡粉末等量混合，遵守禁忌服用一年。 將紫檀、巖脂、蜂蜜、酥油、毗當伽等混合食用，並按規定遵守禁忌，不久就能治癒浮腫型麻風和久病浮腫。 將紫檀根燒製的汁液在瓶中過濾，與訶子汁、酥油和蜂蜜混合食用，也能治療麻風病，並能獲得藥物的精華。 將紫檀煮湯冷卻後與蜂蜜和柘木粉混合，或者將三果和毗當伽粉末與酥油和蜂蜜混合食用，也能治療麻風病。 用紫檀煮湯塗抹身體、擦拭身體、沐浴、飲用，以及用其烹飪食物等，經常使用能治療麻風病和所有面板疾病。 如同紫檀用於治療麻風病的方法一樣，希沙巴、東卡、阿里斯塔、柘木、羅希塔卡樹和阿薩那樹也可以同樣使用。 對於麻風病患者，飲食應當使用陳年的稻米、科德拉瓦米、小麥、大麥、豌豆等穀物，以及帶有苦味的蔬菜，和生活在乾燥地區的野獸肉，這些都是有益且適合的。 麻風病治療第十二章完。 第十三章 痔瘡和生殖器潰瘍章 痔瘡說明： 現在將講解痔瘡和生殖器潰瘍章。痔瘡有六種：三種病根各自引起的、三種病根共同引起的、血病引起的，以及先天性痔瘡，應當知道這些都發生在肛門三層褶皺的位置。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མ་ནི། འབྲུམ་བུ་ཆུང་ཞིང་མ་རྒྱས་པ་དང་། སྐམ་པ་དང་། རྩ་དམར་ཞིང་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། སྣུམ་བག་མེད་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་། འབྲུམ་བུ་རྣམས་མཐོ་དམན་ཡོད་ཅིང་མི་མཉམ་པ་དང་། ན་ཞིང་འགག་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རླུང་གི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དམར་ཞིང་སེར་ལ་གནག་སྟེ་རེག་ཏུ་མི་བཟོད་ཅིང་། འཇམ་ལ་ཁྲག་འཛག་ཅིང་ཆུ་སེར་ཅན་ལ་མགོ་འཁོར་ཞིང་ལུས་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་མཁྲིས་པའི་ཚུལ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དཀར་བ་དང་སེར་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། འབྱང་དཀའ་བ་དང་། སྣུམ་ ཞིང་འབྱིལ་བ་དང་། འབྲུམ་བུ་ཆེ་ཞིང་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ཚུལ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་དང་། ཐོག་མ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ཚུལ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་གྱི་མཚན་མ་ནི་མདོག་དམར་ཞིང་ཁྲག་འཛག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ནང་གི་གཉེར་མའི་གནས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཐོག་མ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འདི་གསུམ་ནི་སྤང་བར་ བྱའོ། །ལྷག་མ་གཞན་རྣམས་ནི་གསོ་དཀའ་བར་བཤད། གཞང་འབྲུམ་ཅན་ལ་ནད་བླ་ཐབས་སུ་སྐྱུག་པ་དང་། མོད་མོད་པའི་ནད་དང་། དུ་ཤིང་ན་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། རིམས་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ཆུ་སོ་ན་བ་དང་། ཁར་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་དང་། གཞང་ 211-237b

ཀར་འབྲུམ་པ་ཕྲེའུ་འབྱུང་བ་དང་། ཤ་ཟད་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་གཞང་འབྲུམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། གཞང་འབྲུམ་སྐམ་པ་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི། གཤེར་ཞིང་འཛག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་གཞང་འབྲུམ་སྐེམ་པའི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཞང་འབྲུམ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ། བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་དུགས་དང་། ཟན་དྲོན་གྱི་དུགས་དང་། ལ་ཕུག་གི་དུགས་དང་། ཤུ་ཏའི་དུགས་རྣམས་གང་ ཡང་རུང་བྱ་བ་ཞིང་། གསོ་མ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུགས་པ་དང་། སྦྲུལ་ནག་པོ་དང་། བྱི་ལ་དང་། རྔ་མོ་དང་། ཕག་དང་། སྲོག་ཆགས་ཛ་དུ་ཀ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཚིལ་བསྲེགས་པའི་དུད་པས་བདུག་པ་དང་། ཡང་ན་ཡུང་གི་ཕྱེ་མ་ཤིང་སྣུ་ཧའི་འོ་མ་དང་ སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བ་དང་། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། {ཡུང་}གི་ཕྱེ་མ་བ་ལང་གི་མཁྲིས་པ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ།

其中，風引起的痔瘡癥狀是：痔核小而不膨大，乾燥，血管呈紅色和淡青色，無油性而粗糙，痔核高低不平，疼痛和阻塞等，具有所有風性的特徵。 膽引起的痔瘡癥狀是：顏色紅黃髮黑，觸控時難以忍受，光滑且流血和有漿液，頭暈和身體發熱等，具有膽性的特徵。 痰引起的痔瘡癥狀是：顏色白色和淡黃色，難以消退，油膩且粘稠，痔核大而無感覺，具有痰性的特徵。 三病根共同引起的痔瘡和先天性痔瘡的特徵是具有所有癥狀。 血引起的痔瘡癥狀表現爲顏色發紅且流血。 其中，在內部褶皺處出現的、三病根共同引起的、先天性這三種應當放棄治療。其餘型別雖難治癒但可醫治。 對於痔瘡患者，應當避免以下併發癥：嘔吐、急性病、腰痛、口渴、發熱、心痛、牙痛、口部生瘡、肛門長小瘡和消瘦等。 另外，痔瘡可分為兩類：乾性痔瘡是由痰和風兩者結合引起的。由膽和血病結合引起的應當知道是濕性且有滲出的。 首先講解乾性痔瘡的治療方法：爲了平息痔瘡，可以使用牛糞熱敷、熱飯熱敷、蘿蔔熱敷、生薑熱敷等任何一種，並灌注煮過的青草汁液，用黑蛇、貓、騾子、豬、扎杜卡生物等任何一種的脂肪燃燒后燻蒸，或者用薑黃粉與雪花樹乳汁調和塗抹，或者用胡椒和薑黃粉與牛膽汁調和塗抹。

།ཡང་ན་{སྭརྫི་}ཀའི་ཐལ་བ་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ལུང་ག་ལའི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་ཤིར་ ཤའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་ཨརྒའི་འོ་མ་དང་། རུ་རྟ་དང་། རྒྱམ་{ཚྭ་}རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཡུང་དང་། བྱ་གག་གི་རྟུག་པ་དང་། འོལ་མ་སེའི་འབྲས་བུ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་དང་། བསྐུ་བའི་སྨན་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ ནི། གདོན་མི་ཟ་བ་ཡིན་ཏེ་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུས་ན་གཞང་འབྲུམ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཨ་ཤྭ་མར་དང་། ནག་ཚུར་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། བ་བླ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཤིང་ཨརྒའི་འོ་མ་དང་། ཏིལ་མར་ གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏེ། ཡང་ན། ཨ་རུ་ར་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་ཞག་གཅིག་གི་བར་དུ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་སྦངས་པའམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་པི་པི་ལིང་མར་ 211-238a

གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་པའམ། ཡང་ན་ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་རྣམས་སྦྱར་བ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་གོ་བྱེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་དང་དར་བ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དར་བ་དང་། ཕྱེ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ལ་ལ་ཕུད་བཏགས་ པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་དར་བ་དང་། ཕྱེ་བཅའ་སྒ་དང་། བིལྦ་དང་སྦྱར་བ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་ཏེ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་རྫ་མ་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཀྱིས་བསྐུས་པའི་ནང་དུ་ཞོ་མནན་དེ་ལངས་ནས་ཞོ་འམ་དར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་ དུ། བིརྒ་དང་། པོ་ཏ་དང་། སླེ་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱིས་རྫ་མ་བསྐུས་པའི་ནང་དུ་ཞོ་མནན་ལ་ཞོ་འམ་དར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་དབྱི་མོང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་གཞང་འབྲུམ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་གཞང་འབྲུམ་ཅན་ལ། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། གོ་བྱེ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཆ་མཉམ་པ་དང་། རྒྱམ་ཚ་ཆ་ཉིས་འགྱུར་རྣམས་སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་ དུ་བརྔོས་ལ། ཚིག་མར་གྱུར་པའི་ཕྱེ་མ་ཁ་ཟས་གཞན་དང་སྦྱར་ཞིང་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཏིལ་ནག་པོ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ནང་པར་བཞིན་ཟོས་ལ་ཆུ་གྲང་མོས་ཕུལ་ན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་ཞི་བར་འགྱུར་ཞིང་སོ་བརྟན་ལ་ཤ་སྐྱི་བར་འགྱུར་རོ། །མར་དང་། ཤིང་པ་ལ་ཤའི་ ཐལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་ཆུ་སུམ་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གཞང་འབྲུམ་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།

或者，將堿草灰、丹達根、龍膽根、土茯苓等粉末與牛尿、胡椒、希爾夏樹種子、阿爾加樹乳汁、茜草、巖鹽一起調配，或者將薑黃、孔雀糞、烏木果實、胡椒等粉末與牛尿調配，這三種塗抹藥物是必不可少的，用其中任何一種塗抹都能消除痔瘡。 將丹達根、馬蹄香、黑鹽、畢黨迦、巴拉、土茯苓、巖鹽等粉末與阿爾加樹乳汁和芝麻油一起煮沸，待只剩芝麻油時過濾后塗抹也能祛除痔瘡。 或者服用訶子與糖調配，或者將訶子在牛尿中浸泡一天，或者將訶子和胡椒在油中炒熟，或者將訶子、尼榮木、丹達根調配服用。 或者將青稞麵粉與酪漿調配，或者將酪漿與土茯苓粉末和拉拉普德粉末調配，或者將酪漿與蓽茇、木藍調配后認真服用。 或者在塗有土茯苓的陶罐中壓制酸奶，待發酵后飲用酸奶或酪漿均可。同樣按此方法，用畢爾迦、波塔、獨行菜塗抹陶罐，在其中壓制酸奶，飲用酸奶或酪漿均可。 或者將獨活和土茯苓粉末與酒調配經常飲用可祛除痔瘡。或者將蓽茇和土茯苓粉末與糖和酒調配飲用。 另外，對於痔瘡患者，將丹達根、青稞、土茯苓、三果（訶子、余甘子、畢力迦）等份量相等，巖鹽雙倍，放入密封容器中炒熟，將炒焦的粉末與其他食物調配食用。 每天早晨服用兩兩黑芝麻，用冷水送服，不僅能平息痔瘡，還能固齒生肉。 將油和帕拉夏樹灰汁與三倍量的油一起，加入三辛（乾薑、胡椒、畢茇）粉末煮沸，待只剩油時適量飲用，毫無疑問能治癒痔瘡。

།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་རྣམས་ ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་ཆུ་ཕུལ་གང་ལ་སྲང་བརྒྱད་དུ་བརྩིས་པ་ཕུལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་བཙགས་ལ་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ཏེ་མར་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་བླུགས་ལ། ཟླ་བ་གཅིག་གི་བར་དུ་མནན་པའི་མིང་ནི། དནྡའི་རྩ་བའི་ 211-238b

ཆང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། རྟུག་སྐམ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བི་ཤ་ལ་དང་། ཀ་པིཏྠ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པ་ཐ་རྣམས་ལས་སྲང་ གཉིས་གཉིས་དང་ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་ཕུལ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཆུ་བཞི་ཆ་གཅིག་ལུས་པ་བཙགས་ལ་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་དང་སྦྱར་ཏེ་མར་སྣོད་ཀྱི་རྫ་མར་བླུགས་ལ། ཟླ་བ་ ཕྱེད་ཀྱི་བར་དུ་མནན་པའི་མིང་ནི་འབྲས་བུའི་ཆང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཕོ་བའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་སྐྲན་སེལ་ཏོ། །གཞང་འབྲུམ་ན་ཞིང་འཁྲུ་བ་ལ་ནི། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འཁྲུ་བའི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གཞང་ འབྲུམ་ན་ཞིང་ཕྱི་ས་སྐམ་སྟེ་འབྱུང་དུ་མི་བཏུབ་པ་ལ་ནི། རྟུག་སྐམ་གྱི་ཆོ་ག་འོག་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ལན་མང་དུ་བྱའོ། །ཤུ་ཏི་དང་། བིལྦ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། མ་ནུ་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། རུ་རྟ་དང་། པོ་སོན་ཆ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པར་བྱས་ཏེ། བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་ན། རླུང་དང་འཕྲོད་ཅིང་། ཕྱི་ས་བེ་སྣབས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། གཞང་ན་བ་དང་གཅིན་འགག་པ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། རྩ་བ་བཅུ་སྔར་བཤད་པ་འདི་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤྱ་ཏི་ དང་། རུ་རྟ་དང་། གནྡྷ་པྲི་ཡང་ཀུ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་གང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཀྱི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། མར་དང་། ཏིལ་མར་གཉིས་ལས་གང་འོས་པ་ཞིག་དང་། འོ་མ་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ 211-239a

རམ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པས། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏང་བར་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་ན་བ་ལ་ཁྲག་འཛག་པར་རྟོགས་ན་ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱ་ཞིང་ཐོག་མར་སྨན་དང་། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཁ་བའི་བག་ ལས་སྦྱར་ཞིང་ཟོས་ན་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་ནད་གཞི་ཚོས་པར་བྱེད་དོ།

將三果（訶子、余甘子、畢力迦）、十根藥、土茯苓、丹達根等各一兩的粉末，在六十四升水（每升八兩）中煮沸，待剩餘四分之一的水時過濾，加入八兩糖，倒入油器中，壓制一個月，稱為”丹達根酒”。適量飲用可祛除痔瘡、食慾不振、便秘、胃病和白濁病。 將畢沙拉、迦比他、土茯苓、帕他各二兩，訶子和酸棗各三十二兩研成粉末，在一百二十八升水中煮沸，待剩餘四分之一的水時過濾，加入一百兩糖，倒入油器的陶罐中，壓制半月，稱為”果實酒”。適量飲用可祛除胃病、痔瘡和瘤。 對於痔瘡伴有腹瀉者，應按前述風引起的腹瀉的方法治療。對於痔瘡伴有大便乾燥難以排出者，應多次按後文所述便秘的方法治療。 將蓽茇、木藍、胡椒、土茯苓、白芷、甘草、小茴香、曼努、利祖巴、茜草、波松恰等研成粉末，在芝麻油和四倍量牛奶中煮沸，待只剩芝麻油時過濾，適量灌腸，可調和風氣，治療大便粘液樣、痔瘡、肛門疼痛和尿閉。 將前述普切謝爾等類和十根藥兩組中任選其一，加入波松恰、甘草、蓽茇、茜草、甘達普里揚庫、巖鹽等粉末，根據膽病或風病的情況，與適宜的油或芝麻油及牛奶在水中煮沸，待只剩油或芝麻油時進行強力灌腸。 對於痔瘡疼痛伴有出血者，應按吐血病的方法治療，首先服用藥物和食物等辛味成分，可生髮火熱之力並使病根成熟。

།ཁྲག་ནད་ཀྱི་གཞང་འབྲུམ་ཅན་ལ་ཚོས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཡ་རི་ཏ་དང་། སྐྱེར་པའི་ཤུན་པགས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའམ། ཡང་ན་བཅའ་ སྒ་དང་། ཙན་དན་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་བླུད་དེ། ཡང་ན་སྐོམ་པའི་ནད་དང་ཁྲག་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནིམྤའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་ རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། སྦྲང་རྩི་དང་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་དོ། །ས་མཾ་ག་དང་། ཨུཏྤ་ལ་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་དང་། ཏི་རི་ཏ་དང་། ཏིལ་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག་པ་ སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཁྲག་ནད་ཀྱི་གཞང་འབྲུམ་ཅན་ལ། ཁ་ཟས་རའི་འོ་མ་དང་ལྡན་པར་བཟའ་ཞིང་། སྨན་དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བུ་རམ་གྱི་ལྦུ་བ་རྣམས་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྨན་མ་ཡུར་ཀའི་ཕྱེ་མ། སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བཀྲུས་ པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པདྨའི་ཟེ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་སར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་པདྨའི་ཟེ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་ཟོས་ན། གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག་པ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དབྱི་མོའི་ལོ་མ་དང་། བལ་བུའི་ལོ་མ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་ རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་སྲང་གཉིས་གཉིས་དང་། དྲི་སྣ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་རྣམས་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། འདི་རྣམས་ལས་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ 211-239b

དང་། བཅའ་སྒ་སྲང་གསུམ་དང་། བུ་རམ་སྨན་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་སུམ་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་སྦྱར་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པའི་མིང་ནི། བལ་བུའི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་ཟོས་ལ། ཆང་དང་། ཁུ་བཅུད་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། འོ་མ་དང་། ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་། རྩབས་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་ནད་གཞི་གང་ཤས་ཆེ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཕུལ་ན། མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་ཅིང་གཞང་འབྲུམ་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྱུག་པ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། ལུད་པ་དང་། སྐྲན་དང་། རིམས་རྣམས་སེལ་ཏོ།

對於血性痔瘡，作為促進成熟的藥物，可用普謝爾則、亞利達、酸棗樹皮一同煮沸後的涼湯；或者用藏茴香、檀香、膽草、蒺藜煮沸後的涼湯服用；或者爲了平息口渴病和血病，將楝樹皮、毒茄果實、酸棗糖、白附子等研成粉末，與蜂蜜和淘米水調和服用。 將薩曼嘎、烏巴拉、水木果實、提利達、芝麻、檀香等研成粉末，與羊奶調和飲用，也可祛除痔瘡出血。 或者對於血性痔瘡患者，食物應與羊奶同食，藥物則用毒茄樹皮與蜂蜜和糖沫調和；或者用瑪尤嘎粉末與蜂蜜和淘米水調和；或者用蓮蕊與蜂蜜和新鮮奶油調和；或者用蓮蕊與白糖調和食用，都可使痔瘡出血得到緩解。 取伊摩葉、巴布葉、那列衫各一兩，胡椒和胡椒根各二兩，四香料（即桂皮、豆蔻、甘達帕特拉、龍花）、普謝爾則各二錢，藏茴香三兩，糖為藥物總量的三倍，將這些調和製成丸劑，名為”巴布丸”。適量服用后，配以酒、精華湯、肉湯、牛奶、酸奶清液、發酵液中任何一種，根據病因偏重選擇搭配服用，可生髮火熱之力，並祛除一切痔瘡、嘔吐、心痛、咳嗽、瘤和熱病。

།ཆོ་ག་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་ གྱུར་ན། སྨན་པ་མཁས་ཤིང་སྔོན་བྱེད་པ་མཐོང་བས། ནད་པ་རྐང་པ་དགུག་ཅིང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ནས་ཀྱང་གཞང་ལྟར་སྣང་བའི་ཐབས་བྱས་ཏེ། འབྲུམ་བུ་ག་ལ་འདུག་པ་བརྟག་ན། རྭ་འམ། ལྕགས་ཀྱི་སྦུབས་འཇམ་པོ། བའི་ནུ་སོར་གྱི་དབྱིབས་འདྲ་ བ། ཁའི་སྦུབས་སོར་བཞི། སྲིད་དུ་སོར་ལྔ་ཡོད་པར་བྱས་ལ། གློ་ལོགས་སུ་ཕུ་ཆེན་པོ་གསུམ་ཙམ་བྱས་ཏེ། རྐུབ་ཏུ་བརྫངས་ལ། གློའི་བུ་གུད་འབྲུམ་བུ་ག་ལ་ཡོད་པའི་ཐད་ཀར་གཏད་དེ། འབྲུམ་བུ་སྦུབས་ཀྱི་ནང་དུ་བྱུང་བ་ལ། རླུང་དང་། བད་ཀན་ལས་ གྱུར་པའི་གཞང་འབྲུམ་ཞིག་ཡིན་ན། འབྲུམ་བུ་མཚོན་གྱིས་བཅད་ལ་འཕྲོ་ལྕགས་ཀྱིས་བསྲེག་གོ། །ཡང་ན་མི་བཅད་པར་བསྲེག་གོ། །ཡང་ན་གཞང་འབྲུམ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། འབྲུམ་བུ་གང་གི་ནང་དུ་བྱུང་བ་ལ། སྨན་མུ་ཀ་ཀའི་ཐལ་བ་ཕྲད་དར་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གཞང་ འབྲུམ་ན་བ་ལ་ནི་མདོར་ན་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། མིའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། རླུང་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་དང་། ཁ་ཟས་དང་། བཏུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབའ་ཞིག་ལས་ཚབས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཞིང་གཏང་བར་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་ཅན་གྱིས་ནི་ནད་གཞི་སོ་སོའི་འཁྲུག་པར་ འགྱུར་བའི་ཁ་ཟས་དང་། སྟན་མཁྲང་པོ་ལ་འདུག་པ་དང་། ཙོག་ཙོག་པུར་འདུག་པ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་ཕྲོ་བཞིན་དུ་མནག་པ་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པ་ཞོན་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ།། །། ༈ མཚན་པར་རྡོལ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་མཚན་པར་རྡོལ་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྐུབ་ 211-240a

ཁ་ནས་སོར་གཉིས་ཀྱི་ཚུ་རོལ་གྱི་གློ་ལོགས་སུ་ཉམ་ཐག་པར་བྱེད་པའི་ཕོལ་མིག་འབྱུང་སྟེ། དེ་རྡོལ་བའི་མིང་ནི་མཚན་པར་རྡོལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོལ་མིག་ གི་མིང་ནི། རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོག་དམར་ལ་མི་བཟད་པར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིང་ནི། རྡ་མེ་མགྲིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་མདོག་དམར་ལ་མེ་འབར་བ་བཞིན་དུ་ཚ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ མིང་ནི། ཀུན་ཏུ་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོག་དཀར་ལ་གཡའ་བ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིང་ནི། དུང་འཁྱིལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་ པ་ཟོས་ཏེ། གཅིན་འོང་བའི་སྦུབས་སུ་ཟུག་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིང་ནི། ལོག་པར་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་ལས་ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་ལས་གྱུར་པ་གཉིས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

如果這些治療方法仍未平息，應由經驗豐富且曾見過此類病例的醫生，讓病人屈腿並固定等，盡一切方法使肛門暴露，觀察痔核所在位置。用角制或柔軟的鐵製管子，形狀如同牛乳頭，管口四指寬，長度五指，側面開有約三個大孔，插入肛門，使側孔對準痔核所在位置。當痔核進入管內時，如果是風病或痰病所致的痔瘡，應用刀具切除後用鐵器燒灼殘餘部分。或者不切除直接燒灼。或者對於六種痔瘡中的任何一種，當痔核進入管內時，可用木棉灰與酸奶調和塗抹。 總之，對於痔瘡疼痛，無論採用什麼方法，都應該根據病情輕重，只使用能增強人體力量、適合風病的藥物、飲食和飲品。 痔瘡患者應避免引起各種病根紊亂的飲食，避免坐硬座，避免蹲坐，避免強忍大小便，避免騎馬等。 瘺管的分類說明： 現在要說明瘺管的分類。在肛門兩指距離內的側面會出現使人虛弱的膿腫，其破潰稱為瘺管。據說有五種型別： 風病所致的膿腫稱為”百孔瘡”，呈紅色且劇痛難忍。 膽病所致的稱為”火喉”，呈紅色且如火燃燒般灼熱。 痰病所致的稱為”遍漏”，呈白色且發癢。 三病素合併所致的稱為”螺旋”，具有所有癥狀特徵。 因食用帶刺之物，刺入尿道所致的稱為”錯行”。 其中，三病素合併所致和異物刺傷所致的兩種應當放棄治療。其餘型別雖難治癒但可以治療。

།དེ་ལ་ཕོལ་མིག་དང་པོ་བྱུང་སྟེ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི། དེའི་ཉེན་འཁོར་རམ་རྩ་ནས་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། ནན་རྩིས་བསྐུ་བ་དང་། ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་པ་དང་། འཕྲོད་པའི་སྨན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་དྲོ་གང་འོས་པས་སྟེང་དུ་ བླུགས་པ་དང་། ཏིལ་མར་དང་། ནད་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་སྦྱར་ནས་བསྐུ་ཞིང་མཉེ་བ་དང་། བསྐུ་སྨན་བཏང་བའི་བར་དུ་ཆོ་ག་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རྡོལ་བར་གྱུར་པའི་ཆོ་ག་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོར་རྡོལ་བའི་རྨ་ཟབས་ཅི་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། སྲོལ་གང་ལོགས་སུ་བྱུང་བ། ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་འཇམ་པོས་བརྟག་པ་དང་། རྨའི་སྲོལ་གར་གྱུར་པར་དྲལ་བ་དང་། སྨན་མུསྐ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཐལ་བས་གདབ་པ་དང་། བསྲེག་པ་ལ་སོགས་པ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མཐར་གྱིས་བྱས་ནས་རྨ་གསོ་ 211-240b

བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ། ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་པ་དང་ཡང་སྦྱར་ཞིང་མཐུན་མཐུན་སྨན་བྱའོ། །དེ་ལ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། དོང་ག་དང་། ཡུང་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། གཅིན་འཛག་པའི་རྨ་མཚན་པར་ རྡོལ་བ་ལ་བསྐུས་ན། རྨ་སྦྱོར་ཞིང་མི་མཆེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། བཙོད་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ནིམྦའི་ལོ་མ་རྣམས་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་ཡང་རྨ་འཁྱིམས་པ་སེལ་ཏོ། ། མཚན་པར་རྡོལ་གྱི་ནད་ལ། ཀ་ར་པི་ར་དང་། ཡུང་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ལང་ཀའི་ལི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཁ་ལུང་དང་། ཨརྐ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ། སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་རྨ་ལ་{བསྐུ་}བར་བྱའོ། །མཚན་པར་རྡོལ་གྱི་ནད་ཡོད་པའི་མིས་ནི། རྨ་སོས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་ལོ་གཅིག་གི་བར་དུ་ཕྱུགས་ཞོན་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། སྟོབས་འགྱེད་པ་དང་། བརྩལ་བ་དང་། ཁ་ཟས་ ལྕི་བ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བསྒྲིམས་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །གཞང་འབྲུམ་དང་། མཚན་པར་རྡོལ་བ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅུ་བཞི་པ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ནི། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་རྣོ་ བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། སྔོན་མ་གོམས་པའི་ཁ་ཟས་དང་། ས་ཞག་རྣམས་ལས་ཧ་ཅང་མང་དུ་ཟོས་པ་ལས་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ནད་གཞི་གསུམ་སོ་སོར་ནས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་ པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་མཚན་མ་མི་ལུས་ཀྱི་མདོག་གནག་ལ། རླུང་གི་མཚན་མ་དང་། རླུང་ནད་ཀྱི་བླ་གཉན་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

對於初期未成熟的膿腫，應在其周圍或根部放血，塗抹藥膏，並根據病因使用相應的藥物煎煮成湯劑，視情況使用冷熱湯劑澆灌患處，同時用芝麻油與適合病情的藥物調配后塗抹按摩，按順序進行直至塗藥結束。 現在說明破潰后的治療方法：首先用柔軟的鐵探針檢查破潰傷口的深度和走向，然後沿著傷口走向切開，撒上木棉等植物的灰分，依次進行燒灼等治療，按照傷口治療方法並結合病因採用相應的藥物治療。 關於傷口治療方法：將冬瓜、薑黃、棗果研成粉末，與酥油和蜂蜜調和，塗抹在尿漏和瘺管處，可使傷口癒合且不擴散。 將木尼榮、鐵如巴帝、旦達根、藍靛、薑黃、酸棘、酸棘果、楝樹葉混合塗抹，也能消除傷口感染。 對於瘺管病，將卡拉比拉、薑黃、旦達根、蘭卡利、巖鹽、苦馬菜、卡隆、阿爾卡、毒母菜煎煮成湯，在芝麻油中煎煮這些藥物的粉末，待只剩芝麻油時過濾后塗抹傷口。 瘺管病患者即使在痊癒后，也要在一年內嚴格避免騎牲畜、臥床、用力、劇烈運動和食用重口味食物。 痔瘡和瘺管治療章第十三完。 第十四章 治療消化不良病 現在講解治療消化不良病的章節：消化不良病是由於過量食用辛辣、酸性、鹹味食物，或食用不習慣的食物和陳腐食物所致。根據三種病根的個別作用和綜合作用，可分為四種類型。其中，風引起的消化不良癥狀表現爲身體發黑，具有風病特徵和風病的上部癥狀。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མཁྲིས་པ་ལས་ 211-241a

པ་རྣམས་འབྱུང་ཞིང་། མིག་དང་། པགས་པ་དང་། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་རྣམས་སེར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དཀར་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ནད་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་ལ། ཁྲག་ཟད་པ་དང་། གློ་འགྲམས་པ་དང་། ཤ་ཟད་པ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་ པའི་བླ་གཉན་ཡོད་པ་དང་། མདོག་སེར་ཞིང་སྣང་ངོ་ཅོག་དཀར་པོར་མཐོང་བ་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཐམས་ཅད་ལ། དང་པོར་ནི་སྨན་མར་བཏུང་བས་ཁོང་འཇམ་པོར་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཞིང་། གྱེན་དུ་སྐྱུགས་པ་དང་ཐུར་ དུ་བཀྲུ་བའི་སྨན་རྣོན་པོས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་སྨན་མར་ནི་མུར་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཡུང་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཙན་དན་དང་། སྲོ་ལོ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཐང་ཤིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས། རན་པར་འཐུངས་ན། སྐྱ་རྦབ་དང་། རིམས་དང་། འབྲུམ་བུ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། ཁྲག་ལུད་པའི་ནད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། བ་ཤ་ཀ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། ནིམྤ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ དང་མིག་སེར་ཅན་ཡང་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་ལ། ཨ་རུ་ར་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ཞིང་། ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྡན་པ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་ཡུན་རིང་དུ་སྦངས་པ་བཟའ་ཞིང་འོ་མས་དབུལ་ལོ། ། 211-241b

འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་། འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་ སྐྱ་རྦབ་དང་། མིག་སེར་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། གཅིན་ནད་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། དྲུབ་མར་ཅང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པ་དང་ འདི་རྣམས་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་མ་བརྫིས་པ་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་ཡང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དྲག་པོ་དང་སྐྲངས་པ་སེལ་ཏོ།

膽病引起的消化不良癥狀表現爲膽病的各種癥狀，眼睛、面板、糞便和小便呈現黃色。痰病引起的消化不良癥狀表現爲膚色發白，並伴有痰病的各種癥狀。 三種病根綜合引起的消化不良癥狀應當瞭解為具有所有癥狀的特徵。對於患有消化不良病且伴有失血、肺病、消瘦、嘔吐、口渴等嚴重癥狀，以及膚色發黃而看所有事物都呈現白色的病人，將會死亡。 對所有消化不良病，首先要服用藥用酥油使腸道柔軟，之後根據病因配合使用向上催吐和向下瀉下的強效藥物。 其藥用酥油配方為：取木爾巴、普切謝爾、薑黃、蒺藜、胡椒、檀香、索洛、犬舌草、毒母菜、膽草、巴托拉、伽藍菜、糖樹各兩錢粉末，三十二兩酥油，以及四倍于酥油量的牛奶煎煮，過濾取剩餘酥油適量飲用，可治療消化不良、發熱、疹子、浮腫、痔瘡和咯血等疾病。 將三果、獨行菜、巴夏卡、普切謝爾、膽草、楝樹煎煮成湯，冷卻後加入蜂蜜服用，也能治療消化不良病和黃疸。 或者對消化不良病患者，可服用訶子與牛尿調配的藥物，食用含有牛奶的食物。或者服用在牛尿中長期浸泡的鐵粉，並用牛奶送服。 將三果、苦馬菜、伽藍菜、畢達嘎、三辛香的粉末與等量的鐵粉，以及與所有這些藥物總量相等的蜂蜜和酥油調配服用，也能治療消化不良、黃疸、浮腫和小便疾病。 將芝麻、三辛香、棗果、杜鵑花的粉末與等量的鐵粉，以及蜂蜜調配適量服用，也能治療嚴重的消化不良病和浮腫。

།མིག་སེར་གྱི་ནད་ནི། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡལ་བར་བོར་བ་ལས། མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་ནས། མིག་སེར་གྱི་ནད་དུ་འགྱུར་བས་ན། དེ་ཡང་སྐབས་འདིར་བཤད་དེ། དེའི་མཚན་མ་ནི། མིག་དང་ལུས་ཀྱི་མདོག་སེར་བ་ཡིན་ནོ། །མིག་སེར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། མིག་སེར་གྱི་ནད་ལ་དང་པོར་ནད་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་གཉིས་ལ་ནི་སྣུམ་པའི་བཀྲུ་སྨན་ བཏང་ངོ་། །བ་ལ་དང་། ཡུང་དང་། ནིམྤ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཤིང་མངར་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་བཏགས་ལ་འོ་མ་དང་། མ་ཧེའི་མར་དང་སྐོལ་ནས་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་མིག་སེར་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། ། སླེ་ཏྲེས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ནིམྤ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ནང་པར་བཞིན་རྟག་ཏུ་འཐུངས་ན་ཡང་། མིག་སེར་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་མིག་སེར་གྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཡུང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་། ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན། མིག་སེར་ཚབས་ཆེན་ 211-242a

པོ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་ཆེན་པོ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་ བུ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ནུ་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་གི་ཕྱེ་མ་དང་། ཏིལ་མར་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་སྲང་དགུ་བཅུ་རྩ་དྲུག་དང་། བུ་རམ་སྲང་ལྔ་བཅུ་དང་འདི་རྣམས་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་སྐོལ་བའི་མིང་ནི། སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་ཟོས་ན་ཡང་། སྐྱ་རྦབ་དང་། མིག་སེར་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་སྦྱར་བའི་དུག་རྣམས་སེལ་ཅིང་། གཅིན་ནད་དང་། མཛེ་དང་། རིམས་དང་། དབུགས་མི་ བདེ་བ་དང་། ཕོ་བའི་ནད་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་ལ་སྨན་བཅུད་ཀྱི་ལེན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །མིག་སེར་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ནི། སྨན་དྲོན་པུ་ཤི་བའི་ཁུ་བའི་མིག་བཟང་ངོ་། །ཡང་ན་ཡུང་དང་། བཙག་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་ཞིབ་མོ་སྦྱར་བས་ཀྱང་བསྐུ་བར་བྱའོ། ། ཡང་སྨན་ཀརྐོ་ཏ་ཀའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མའམ། ཛ་ལི་ནའི་འབྲས་བུའི་ཕྱེ་མ་སྣར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་མིག་སེར་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ལ། ཨེ་རཎ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་སྦྱར་བ་སྣར་བླུགས་སོ།

黃疸病是由於放任消化不良病不治療，膽病變得紊亂而轉變成黃疸病，因此在此處加以說明。其癥狀為眼睛和身體呈現黃色。所謂重度黃疸，是由黃疸病一開始就變得嚴重而產生，對這兩種情況都要使用油性瀉藥。 將巴拉、薑黃、楝樹、三果、甘草等量研磨，與牛奶、水牛酥油煎煮，過濾取剩餘酥油適量飲用，也能治療黃疸病。 將獨行菜、三果、醋栗、楝樹任選其一煎湯，加入蜂蜜，每天早晨持續飲用，也能治療黃疸病。 將鐵粉、薑黃、醋栗、三果、普切謝爾的粉末與蜂蜜和酥油調配服用，也能治療黃疸病。 將訶子、鐵粉、三辛香、薑黃的粉末與蜂蜜、酥油和白糖調配服用，能迅速治癒重度黃疸。 胡椒、大胡椒、胡椒根、苦馬菜、拉拉普、那勒善、巖鹽、畢達嘎、三果、烏蘇果、棗果、戈涅、乳香果各一兩粉末，木尼榮粉末和芝麻油八百兩，訶子汁九十六兩，糖五十兩，將這些一起煎煮，名為”善妙藥膏”。適量服用此藥，能治療消化不良、黃疸、痔瘡和相關的毒素，並能消除小便病、麻風、發熱、呼吸困難和胃病，還可以作為滋補藥。 對於被黃疸折磨的病人，溫熱的普西巴汁眼藥有效。或者也可塗抹薑黃、赭石、訶子的細粉調配物。 還可將卡爾科塔卡根粉或札利那果粉吸入鼻中。或者對於被黃疸折磨的病人，可將蓖麻和胡椒粉調配后吸入鼻中。

།ནད་ལྗང་གུ་ཁ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་མཚན་མ་ནི། ལུས་ཀྱི་མདོག་ལྗང་གུ་ཁར་འདུག་པ་དང་། སྔོ་སངས་དང་། སེར་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། མེའི་དྲོད་ཆུང་བར་བྱེད་ཅིང་སྒྱིད་ལུག་པ་དང་སྙོམ་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཡོད་པ་ལ་འབྱུང་ངོ་། ། དེ་ནི་ཁ་ཟས་དང་། སྐོམ་མངར་བག་དང་། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་ཐུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། མིག་སེར་དང་། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ། ནད་ལྡང་ཁུ་ཁ་འདི་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ 211-242b

བཅུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅོ་ལྔ་པ། སྐྱིག་བུ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་ལ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལས་འདས་ཏེ། བད་ཀན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ བར་འགྱུར་བ་ལས། སྐྱིགས་བུ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་དྲག་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉིས་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ལྔ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། སྐྱིགས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ། སྒྲ་ཆེ་ཞིང་ཤུགས་དྲག་ལ་གནད་ལ་གནོད་པ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཟབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ། ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ནས་ལྡང་ཞིང་སྒྲ་ཟབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་བཏུད་མ་ཞེས་བྱ་བ། སྐྱིགས་བུ་གཉིས་གཉིས་བཏུད་ཅིང་ཤུགས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་ལ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་མགོ་འདམ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱིགས་ བུ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ཤུགས་དལ་ལ། བྲང་དང་། ནམ་ཚོང་ནས་ལྡང་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱིགས་བུ་ཟས་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ། ཧ་ཅང་མང་དུ་ཟོས་ཞིང་འཐུངས་པས་རླུང་གི་གནས་དོག་པར་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ནད་ནི་ སྐྱིགས་བུ་ཆུང་ངུ་དང་། ཟས་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྲོག་གཅོད་པར་བཤད་དོ།

所謂青綠色病，是由風和膽引起的。其癥狀為：身體呈青綠色、青白色、黃色，發熱發作，口渴嚴重，體溫低，懶散嗜睡等，這些都發生在有消化不良病的情況下。 這種病可以通過飲食、甜味飲品，以及治療風病和膽病的藥物來控制。對於這種青綠色病，也應按照治療黃疸病和消化不良病的方法來應用。 第十四章 治療消化不良病章完。 第十五章 治療呃逆和呼吸困難病章 現在要說明治療呃逆病和呼吸困難病的章節。呃逆和呼吸困難是由於超過風病和膽病的範疇，隨著痰病而發展，從而產生劇烈的呃逆和呼吸困難。這兩種病各有五種型別。 其中呃逆病的五種型別是： 所謂大呃逆，聲音大且猛烈，傷及要害； 所謂深呃逆，從臍部升起，發出深沉的聲音； 所謂連續呃逆，兩個呃逆相連且劇烈發作，疼痛難忍並使頭昏沉； 所謂小呃逆，力量緩慢，從胸部和肋部升起發作； 所謂食源性呃逆，因過度飲食導致風的通道變窄而產生。 在這些病癥中，小呃逆和食源性呃逆這兩種比較容易治癒。其餘的則被認為會危及生命。

།དབུགས་མི་བདེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ། སྒྲ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ། དབུགས་ཆེ་ཞིང་རན་པ་དང་། སྙིང་དང་། ལྟ་བ་ རྣམས་ལོག་པར་བསྒྱུར་ཞིང་། སྔ་མ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གྱེན་དུ་ལྟ་ཞིང་། དབུགས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་ལ། མྱོས་པར་བྱེད་ཅིང་སྙིང་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ། དབུགས་སྐབས་སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་། དྲག་ཏུ་འབྱུང་ བ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྨུགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ། ཆམ་པ་དྲག་པོས་འདེབས་ཤིང་སྙིང་མྱོས་ལ། ནམ་ལངས་པའི་ཚེ་ལྷག་པར་ཚབས་ཆེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དབུགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་མི་དགའ་བ་ལས་འབྱུང་ལ་དལ་ཞིང་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་ 211-243a

དག་གི་ནད་ནི་དབུགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །རྨུགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཁ་ཟས་དང་། སྨན་གྱིས་སོས་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འཆི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ་ནི། དང་པོར་ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་དང་དུགས་བྱས་ན་བཟང་ངོ་། །ཉམས་སྟོབས་ཡོད་པ་ལ་ནི་གྱེན་དུ་སྐྱུགས་པ་དང་ཐུར་དུ་བཀྲུ་བས་སྦྱང་བར་བྱའོ། །རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨན། རྒྱ་ཤུག་གི་ཚིག་གུ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། འབྲས་ཡོས་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་བཙག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཁ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་ རྣམས་ལྷན་ཅིག་སྦྱར་བ་དང་། ནག་མཚུར་དང་། པོག་དཀར་པོ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་ཤིང་པ་ཊ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་མེ་ཏོག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲ་གོའི་ཡལ་གའི་ཐོར་ཏོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ པོ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ལ་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན། སྐྱིགས་བུའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་མངར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་དང་། བཅའ་སྒ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་འདི་གསུམ་ལས་གང་ཡང་ རུང་བ་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྦྲང་མའི་རྟུག་པ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོའམ། ལེ་བརྒན་རྩིའི་ཁུ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཙན་དན་དཀར་པོ་བུད་མེད་ཀྱི་ནུ་ཞོ་ལས་བརྡར་ཏེ། སྣར་བླུགས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ། ལྡོང་རོས་དང་། བ་ལང་གི་རྭ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྲ་རྩི་པོག་དང་། རྩྭ་ཀུ་ཤ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ། སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་ལ། འུའི་ནང་ནས་དུད་པ་དྲང་ཞིང་། ཁ་སྣར་ 211-243b

བརྔུབས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་སེལ་ཏོ།

呼吸困難的五種型別是： 所謂大聲型，呼吸粗重且持續，心臟和腹部發生錯亂； 所謂向上型，向上看且呼吸急促，出現眩暈並且心臟和肋部疼痛； 所謂間斷型，呼吸時斷時續，且劇烈發作； 所謂昏迷型，伴有嚴重感冒癥狀和心暈，在黎明時癥狀尤為嚴重； 所謂小呼吸型，由不悅引起，緩慢且不造成傷害。 在這些病癥中，小呼吸型容易治癒。昏迷型可以通過飲食和藥物暫時緩解。其餘型別會導致死亡，應當避免。 對於患有呃逆病和呼吸困難病的人，首先用芝麻油塗抹身體並進行熱敷療法最好。對於體力充足的病人，應當通過向上催吐和向下瀉下來清除。對於消瘦虛弱的病人，應當使用以下平和藥物： 將沙棘果實、酸棗糖和炒米一起調配，或者將硼砂和赭石一起調配，或者將胡椒、訶子、糖和薑黃一起調配，或者將黑薑黃和白芥子一起調配，或者將木芭達拉果實和花一起調配，或者將胡椒和葡萄藤芽一起調配，這六種藥物配方中任選其一與蜂蜜調配成藥膏服用，可以治療呃逆病。 甘草與蜂蜜調配，或胡椒與糖調配，或薑黃與糖調配，這三種中任選其一滴鼻，也可以治療呃逆病。 將蜜蜂糞便與婦女乳汁或接骨木汁任選其一調配，或者將白檀香用婦女乳汁研磨后滴鼻，也可以治療呃逆病。 另外，爲了平息呃逆病，可以用樹脂、牛角、茜草、樹脂芭和吉祥草中任選其一與酥油調配，放在密閉容器中燃燒，通過管子吸入煙氣于口鼻中，也可以治療呃逆病。

།མར་བཟང་པོ་སྲང་གཉིས་བཞུ་སྟེ་ཚོས་པར་བྱས་ལ། རྒྱམ་ཚ་སྲང་གཅིག་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་མར་བཟང་པོ་བཞུས་ཏེ་ཚོས་པར་བྱས་པའི་ནང་དུ་བཏབ་པ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་ ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། བྱི་ཚེར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒུན་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་མར་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན། དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་། ལུད་པ་དང་རླུང་ནད་རྨུགས་ བྱེད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བུ་རམ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཡུང་དང་རླ་རྣ་དང་། རྒུན་དང་པི་པི་ལིང་རྣམས་བཏགས་ལ་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དྲག་པོ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྦྲང་རྩི་དང་། མར་དང་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་མངར་ གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་ཏེ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཨ་རུ་ར་དང་། རྩ་མཁྲིས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཤིང་རམ་བྷ་དང་། ཀུནྡ་དང་། ཤི་རི་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ བཏགས་ལ། འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ལ་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ཁ་ར་དང་ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཟ་ལ་ཀ་དང་ལི་ཟུར་བ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཛི་བནྡི་དང་། མ་ནུ་དང་། ཛྷ་ཏ་དང་། བཅའ་བ་དང་། ཨ་ག་རུ་དང་། པི་པི་ ལིང་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། སྤང་སྤོས་རྣམས་ཆ་མཉམ་སྟེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་ཁ་ར་སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་བརྒྱད་འགྱུར་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མའི་སྨན་འདི་ཟོས་ན། སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཞིང་། ལུད་ 211-244a

པ་དང་། རིམས་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་རྣམས་མེད་པར་བྱེད་དོ། །རྨ་བྱའི་རྐང་པའམ་སྒྲོའི་རྩ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བྱི་ཐུར་གྱི་ཤ་བསྲེགས་ ལ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཐག་པའི་སྐོམ་དུ་ནི་རྩ་བ་བཅུ་པ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཐང་ཤིང་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ འམ། ཆང་རྣམས་ལས་རན་པར་འཐུང་བར་བྱའོ།

將優質酥油二兩熔化煮熟，與一兩巖鹽調配，或者將炒焦的大麥灰放入熔化煮熟的優質酥油中飲用，也可以治療因呃逆病而虛弱的癥狀。 治療呼吸困難病的方法是：將蒺藜、胡椒、葡萄、布蘭樹和訶子細磨，與蜂蜜和酥油調配食用，可以治療呼吸困難、咳嗽和風病引起的昏迷。 將糖、諾勒香、芥菜、拉納、葡萄和胡椒磨碎，與芝麻油調配食用，也可以治療嚴重的呼吸困難病。 或者將蜂蜜、酥油、伽布拉根和甘草粉調配食用。 將訶子、草膽、胡椒和蒺藜的粉末與蜂蜜和酥油調配食用，也可以治療呼吸困難病。 將蘭巴樹、昆達和希日的花與胡椒磨碎，用洗米水調配飲用，也可以治療呼吸困難病。 或者對於呃逆病和呼吸困難病，可以用伽布拉根和薑黃粉與溫開水調配飲用。 或者將薑黃、糖、伽布拉根和巖鹽的粉末與溫開水調配飲用。 或者將桂皮、豆蔻、匝拉卡、利祖巴、薑黃、吉班迪、瑪努、札塔、草藥、沉香、胡椒、伽藍香、小茴香和藏香等份研磨成粉，與糖按藥物總量的八倍調配的粉末藥，服用后可以治療呃逆病和呼吸困難病，並且能夠消除咳嗽、發熱、心痛和肋部刺痛。 將孔雀腳或羽毛根任選其一燒成灰，與酥油和蜂蜜調配，或者將地鼠肉燒灰，與酥油和蜂蜜調配食用，也可以治療呃逆病和呼吸困難病。 對於因呃逆病和呼吸困難病而極度虛弱的人，應當適量飲用十根湯的汁液，或者湯樹煮汁，或者酒。

།སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་ཡོད་པ་ལ། སྨན་པས་ཚབས་ཆེ་ཆུང་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཤིན་ཏུ་ཕྱེད་པར་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་དང་རླུང་སེལ་བའི་ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བའི་ཆོ་ག་སྦྱིན་པར་ བྱའོ། །སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅུ་དྲུག་པ། ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལུད་པ་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ལོ་འགྲམས་པ་ལས་གྱུར་ པ་དང་། ནད་ཁོང་སྐེམས་ལས་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་རླུང་རྣམ་པ་ལྔ་པོ། དབུགས་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ངག་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་འཇོག་པ་དང་། སྐྱོད་པ་དང་། དྲི་མ་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ འཁྲུགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། སྙིང་ག་དང་། བྲང་དང་། ཕྲག་པ་དང་། ལྐོག་མ་ལ་སོགས་པ་ནད་འདྲུ་ཞིང་། རྐོ་བ་ནི་ལུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། སྙིང་ན་བ་དང་། ཀླད་པ་ན་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་སུ་ཟུག་པ་དང་། ལུད་པ་སྐམ་ཞིང་འགོགས་སུ་མི་བཏུབ་པ་དང་། སྐད་འགགས་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། ཁར་ཚྭ་བྲོ་བ་དང་། སྐྱུགས་པའི་རོ་ཚ་ཞིང་མདོག་སེར་ལ་ཚ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། ། 211-244b

བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ལུས་ལྕི་ཞིང་མཆིལ་མ་མང་དུ་འོང་བ་དང་། ཆམ་པས་འདེབས་ཤིང་ཡི་ག་འཆུས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གློ་འགྲམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ལུད་པ་ཁྲག་ཏུ་འོང་བ་དང་། རུ་ཤིང་ན་བ་དང་། དབུགས་ མི་བདེ་བ་དང་། གློ་ལས་རྣག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་ཁོང་སྐེམས་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་མཚན་མ་ནི། ལུད་པ་ཁྲག་དང་རྣག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་། ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གློ་འགྲམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ནི་ཁ་ཟས་དང་ སྨན་ལ་སོགས་པས་སོས་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ། །ནད་ཁོང་སྐེམས་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་ནི་མི་འཚོའོ། །ལྷག་མ་གསུམ་པོ་རྣམས་ནི་གསོར་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། བཅའ་སྒ་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། རྒུན་དང་ལི་ཟུར་བ་དང་། ཁ་ར་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་མི་བཟད་པ་སེལ་ཏོ། །ལི་ཟུར་བ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ག་{བྲའི་}རྩ་བ་དང་། གླ་སྒང་དང་། བྱི་ཚེར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་ཏིལ་མར་དང་ སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་འདིའི་མིང་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པ་སེལ་ཏོ།

對於患有呃逆病和呼吸困難病的人，醫生應當非常仔細地區分其嚴重程度等特徵，給予祛除痰和風的飲食和飲用方法。呃逆病和呼吸困難病治療章第十五完。 第十六章 治療咳嗽病章 現在講解治療咳嗽病章。咳嗽有五種：分別由三種病根各自引起的、由肺部損傷引起的、由內部乾枯病引起的。這些都是由五種風：即所謂的呼吸執行風、言語發出風、善安住風、運動風和排泄風紊亂而產生，在心部、胸部、肩部和喉部等處引起疼痛和咳嗽，這就稱為咳嗽。 其中，由風引起的咳嗽癥狀是：心痛、頭痛、肋部刺痛、乾咳且難以抑制、聲音嘶啞等。由膽引起的癥狀是：口渴嚴重、身體發熱、口中有鹹味、嘔吐物發熱且呈黃色。 由痰引起的咳嗽癥狀是：身體沉重、唾液分泌過多、感冒發作且食慾不振。由肺部損傷引起的咳嗽癥狀是：咳血、胸骨疼痛、呼吸困難、肺部流膿。由內部乾枯病引起的咳嗽癥狀是：咳出血和膿，這是由三種病根綜合引起的。 在這些病癥中，由肺部損傷引起的咳嗽可以通過飲食和藥物等使其稍微緩解。由內部乾枯病引起的咳嗽是不可治癒的。其餘三種是可以治療的。 其治療方法是：將薑黃、蒺藜、布蘭樹、葡萄、利祖巴和糖磨成粉末，與芝麻油調配食用，可以治療由風引起的難以忍受的咳嗽。將利祖巴、布蘭樹、胡椒、伽布拉根、伽藍香和蒺藜的粉末與糖和芝麻油調配的藥膏，名為”他人不能勝”，可以治療由風引起的咳嗽。

།ཀོན་ཏི་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བྱི་དང་ག་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་ འདི་ནི་ལུད་པའི་ནད་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། པི་པི་ལིང་དང་། ཁ་ར་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་རྒུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། མུརྦ་དང་། རྒུན་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། འབྲ་གོ་དང་། སྨྱིག་རྐང་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་འདི་གསུམ་ལས་གང་ཡང་ 211-245a

རུང་བ། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ལ་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུར་བྱ་སྟེ་བཟའ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཏ་མལྐ་ རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཐང་ཤིང་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ལ་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ཟོས་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་སེལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བཙོད་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་མུརྦ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པཱ་ཐཱ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཡུང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་ཤས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་ཟོས་ན་གློ་འགྲམས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ནད་ཁོང་སྐེམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ལུད་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཐང་ཤིང་དང་བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ་ དང་། རྩ་བ་གསུམ་དང་། ཤུག་པ་དང་། བྱི་དང་ག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཁ་ར་སྨན་དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པར་སྦྱར་བའི་ཕྱེ་མའི་སྨན་འདིས་ནི། ལུད་པའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་སེལ་ཏོ།

將貢提、巖鹽、三辛香（生薑、胡椒、長鬍椒）、必當嘎、茜草、訶子樹的粉末與酥油和蜂蜜調配的藥膏，這是對咳嗽病和呃逆病有益的。 對於由膽引起的咳嗽病，可用以下方法： 將胡椒、糖、竹莖、炒米、訶子和葡萄的粉末一起調配； 將甘草、胡椒根、木爾瓦、葡萄、薑黃的粉末一起調配； 將胡椒、葡萄乾、竹莖、芝麻的粉末一起調配。 以上三種藥物配方任選其一，與酥油和蜂蜜調配成藥膏服用。 對於由痰引起的咳嗽病，可用以下方法： 將大伽藍香、訶子、訶子、胡椒、塔瑪爾卡的粉末一起調配； 將訶子、胡椒、伽藍香、松木和薑黃的粉末一起調配； 將枳實、胡椒、胡椒根、大胡椒的粉末一起調配。 以上三種藥物配方任選其一，與蜂蜜調配成藥膏服用，應知可以治療由痰引起的咳嗽病。 將紅花、柑橘糖、木爾瓦、枳實、帕塔、胡椒、薑黃的粉末與適量蜂蜜調配服用，可以治療由肺部損傷引起的和由內部乾枯病引起的咳嗽病。 將松木、巴拉、拉納、三果（訶子、余甘子、胡椒）、三根（生薑、胡椒、長鬍椒）、杜松、必當嘎的粉末與等量的糖調配的粉末藥，可以治療全部五種咳嗽病。

།ཨ་གས་སྟི་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་སྦྱར་བའི་ ཐབས་ནི། སྨན་ཤང་ཀ་པུ་ཤི་བ་དང་། སྲད་མ་ཨཏྨ་གུཔྟ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། རྩ་བ་བཅུ་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། བ་ལ་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། ག་བྲའི་རྩ་བ་དང་། ཤིང་ཨ་པ་མརྒ་དང་། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང་། མ་ནུ་རྣམས་ལས་སྲང་གཉིས་ དང་། ཨ་རུ་ར་འབྲུ་བརྒྱ་དང་། ནས་ཕུལ་བུ་བཅུ་དྲུག་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་ནས་ཀྱི་ལྔ་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ། ནས་ལེགས་པར་ཚོས་ནས་ཕྱུང་སྟེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ཨ་རུ་ར་དེ་རྣམས་བུ་རམ་སྲང་བརྒྱ་དང་མར་སྲང་བརྒྱད་དང་། ཏིལ་མར་ 211-245b

སྲང་བརྒྱད་དང་། པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱད་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་མེ་མི་ཆེ་བར་ཡང་བསྐོལ་ཏེ། ནུར་ནུར་པོ་སྐྱ་བས་དྲང་དུ་རུང་བ་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་ཕྱུང་སྟེ་བསྒྲངས་པའི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་སྲང་བརྒྱད་བླུགས་ཏེ་སྦྱར་བའི་སྨན་བཅུད་ཀྱི་ལེན་འདི་ལས་ནང་རེ་བཞིན་ཨ་རུ་ར་ འབྲུ་གཉིས་གཉིས། སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་དང་བཅས་ཏེ་ཟོས་ན་ལུད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་དང་དབུགས་མི་བདེ་བའི་ནད་དང་ནད་ཁོང་སྐེམས་རྣམས་སེལ་ཅིང་ཕོ་བའི་ནད་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། རིམས་དང་། སྙིང་ ན་བ་དང་། སྐྲངས་པ་རྣམས་སེལ་ཏེ། ཀཎྜ་ཀ་རི་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། ར་སྣ་དང་། བ་ལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། གཟེ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་ ལུད་པའི་ནད་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་སེལ་ཏོ། །ལྡོང་རོས་དང་། བ་ལ་དང་། ཨ་ཀུ་ཏ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། གླ་སྒང་དང་། སྤང་སྤོས་རྣམས་བསྲེགས་པའི་དུད་པ་ཁ་སྣར་བདུག་ཅིང་། དེའི་རྗེས་ལ་བུ་རམ་དང་འོ་མ་སྦྱར་བ་འཐུངས་ཏེ། ཐབས་དེ་ལྟར་ཞག་གསུམ་གྱི་བར་ དུ་བྱས་ན་ཡང་ལུད་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ལུད་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅུ་བདུན་པ། སྐྱུག་པ་དང་སྐེམ་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་སྐྱུག་པའི་ནད་དང་སྐོམ་པའི་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱུག་པའི་ནད་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་འཁྲུགས་ པ་རེ་རེ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མི་སྡུག་ཅིང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། རུལ་ཞིང་མྱགས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་རེག་པ་དང་། སྣོམ་པ་དང་གཏམ་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་རྣམས་ལས་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པ་ ལྔ་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་མཚན་མ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པའི་མཚན་མ་ནི། སྐྱུགས་པའི་རོ་བསྐ་ཞིང་དང་ལ་མདོག་གནག་པ་དང་། དབུ་བ་ཅན་དང་། ཤུགས་དྲག་ཅིང་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ།

阿伽斯提藥膏的配製方法是：取藥材商迦普希瓦、薩德瑪阿特瑪古普塔、枳實、十根藥、利祖瓦、巴拉、柏子仁、嘎札根、阿帕瑪嘎樹、胡椒根、瑪努各二兩，訶子一百顆，大麥十六捧。將這些一起放入五倍于大麥量的水中煮沸，待大麥煮熟后取出過濾。在濾出的湯汁中，加入這些訶子、糖一百兩、酥油八兩、芝麻油八兩、胡椒粉八兩，一起用小火再煮。 當其變成稀稠適中可以流動的狀態時，取出冷卻，加入蜂蜜八兩調配。每次服用此精華藥時配以兩顆訶子和藥膏，可以治療一切咳嗽病、呼吸不適、內部乾枯病，並能治癒胃病、食慾不振、呃逆病、痔瘡、發熱、心痛和浮腫等病。 將甘達卡利煮汁，加入拉納、巴拉、三辛香（生薑、胡椒、長鬍椒）、芝麻的粉末與酥油一起煮沸，過濾留下純酥油適量飲用，也可以治療全部五種咳嗽病。 將梔子、巴拉、阿庫塔、甘草、伽藍香、香草燃燒，用煙燻口鼻，之後飲用糖和牛奶調配的飲品。如此治療三天，也可以治癒一切咳嗽病。 咳嗽病治療章第十六完。 第十七章 嘔吐和乾渴病治療章 現在講解治療嘔吐病和乾渴病。其中嘔吐病有五種：由三種病根各自紊亂引起的、由三種病根共同引起的、由見到、觸控、聞到、聽到或想到不悅意、不喜歡、腐爛和污穢等事物引起的。現在講解這些癥狀。 其中由風引起的嘔吐癥狀是：嘔吐物味道澀而清淡，顏色發黑，有泡沫，嘔吐劇烈並伴有疼痛。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་ 211-246a

མ་ནི། སྐྱུག་པ་ཚ་ཞིང་སེར་བ་དང་། དམར་བ་དང་ལྗང་གུར་འདུག་ལ་ལུས་ཚ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། སྐྱུག་པ་འབྱིལ་ཞིང་རོ་མངར་ལ་གྲང་ཞིང་བསྐ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་ པའི་མཚན་མ་ནི། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མི་སྡུག་ཅིང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། དུལ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། སེམས་གདུངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་སྨོས་པ་དེ་དག་ཉིད་ ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱུག་པ་ཁྲག་དང་བཅས་པར་འབྱུང་ཞིང་། ཞག་ཚིག་ཚིག་པོ་ཡོད་ལ་ཤ་ཟད་དེ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ནད་བླ་གཉན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཐེབས་པ་ནི་མི་འཚོ་སྟེ་སྤང་བར་བྱའོ། །སྐྱུག་ནད་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཞུ་ བའི་གནས་ཕོ་བ་ལས་འབྱུང་བས་ན། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པ་མ་གཏོགས་པར་དང་པོར་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ལ་དེས་མ་ཞི་ན་ཕྱིས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་དང་པོར་དེ་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་གྱིས་ཞི་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཀྲུ་ སྨན་ནི་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་ལྡེ་གུར་བྱས་པའམ། ཡང་ན་བཀྲུ་སྨན་ཞིམ་ཞིང་ཡི་གར་འོང་བ་གཞན་ཡང་གཏང་བར་བྱའོ། །ཉམས་སྟོབས་ཡོད་པ་ལ་ནི། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བྱའོ། །རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བ་ལ་ནི་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨན་ གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ནི། རྒྱམ་ཚྭ་དང་མར་སྦྱར་བ་བཏུང་བའམ། ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་བ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་ནི། བ་ལ་དང་། བཙག་གི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། པུ་ཤེལ་ཙེའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་པུ་ཤེལ་ཙེའི་ཕྱེ་སྐྱུ་ 211-246b

རུ་རའི་ཁུ་བ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱུག་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི། བྱི་དང་ག་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ནིམྦ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བྱི་དང་ག་དང་གླ་བ་དང་བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཤི་ར་ཕི་ལ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། མུརྦ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མུརྦའི་ཕྱེ་མ་འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན། རླུང་ལས་གྱུར་ པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱུག་པའི་ནད་སེལ་ཏོ།

膽病引起的癥狀是：嘔吐物灼熱且呈黃色、紅色或綠色，並伴有身體發熱。 痰病引起的癥狀是：嘔吐物粘稠，味道甜而冷澀。 三者俱發引起的癥狀是：應知具有所有癥狀。 由不悅意和不喜歡引起的癥狀是：應從前面所述的最初引起的原因，如溫和、不悅意、心煩等來理解。 若嘔吐帶血，日漸消瘦，體力衰弱，且被其他嚴重疾病所困擾者，不可治癒，應當放棄。 所有嘔吐病都是由於胃部消化不良引起，因此除了風引起的嘔吐外，首先應當進行禁食療法，如果不能平息，之後再服用瀉藥。對於風引起的嘔吐，首先應當用適合的藥物使其平息。 其中瀉藥是：訶子粉與蜂蜜調製成膏，或者也可以服用其他美味可口的瀉藥。對於體力充足者，應當使用催吐藥和瀉藥。對於消瘦虛弱者，應當使用安撫性藥物。 其中治療風引起的嘔吐病的方法是：飲用巖鹽與酥油調配的藥，或者巖鹽、黑鹽、紅鹽、三辛香等的粉末與酥油調配飲用。 對於膽病引起的嘔吐病的治療，應當服用巴拉和赭石粉與洗米水調配的藥，或者普謝孜粉與洗米粉調配的藥，或者普謝孜粉與冷卻的醋栗汁調配飲用。 對於痰病引起的嘔吐病，應當服用必栗嘎、三果（訶子、余甘子、胡椒）、印度楝樹等的粉末與蜂蜜調配的藥，或者必栗嘎、甘松、蓽茇等的粉末與蜂蜜調配食用。 煮沸希拉披拉、獨活、姆爾瓦任何一種的汁液，冷卻後與蜂蜜調配，或者姆爾瓦粉與洗米水調配飲用，可以治癒由風、痰、膽引起的嘔吐病。

།པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ལྡོང་རོས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། དེ་རྣམས་སྤྱིར་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ དང་། སྦྲང་རྩི་རྣམས་ཀ་པིཏྠའི་འབྲས་བུ་དང་། ཁ་ལུང་གི་འབྲས་བུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གྲང་མོའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྱུག་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྒྱ་ཤུག་གི་ཚིག་གུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ སྦྱར་བ་དང་། འབྲས་ཡོས་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། རྩ་ཤྱ་མ་ཀ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། གླ་སྒང་དང་། རྒྱ་ཤུག་གི་རུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྦྲང་མའི་རྟུག་པ་ དང་། ཁ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཀ་པིཏྠ་དང་། བ་ལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བ་དང་། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ། སྨན་གྱི་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ཟོས་ན་ཡང་སྐྱུག་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྐྱུག་པའི་ནད་རིང་དུ་ལོན་པ་ལ་ནི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨན་མར་དང་། འོ་མའི་ 211-247a

སྨན་དང་རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་། ཤའི་ཁུ་བཅུད་ལ་སོགས་པ་རླུང་སེལ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །སྐོམ་པའི་ནད་ཀྱང་། ནད་གཞི་གསུམ་སོ་སོ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཟས་མ་ཞུ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གློ་འགྲམས་ནས་ནད་ཁོང་སྐེམས་སུ་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་བ་དང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ་སྐོམ་པའི་ནད་དོ་ཅོག་གི་གཞི་ནི། ཤས་ཆེར་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ཡིན་པས་ན། སྐོམ་པའི་ནད་ལ་ཐོག་མར་དེ་གཉིས་བསལ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེ་ལ་ སྐེམ་པའི་ནད་ཡོད་པའི་སྐོམ་དུ་ནི་སྦྲང་རྩི་ཆར་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བའམ། དེ་མ་རྙེད་ན་ཆུ་ཐ་མལ་པ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བོང་པ་བསྲེགས་པ་ཆུར་བཅུག་པའི་ཁུ་བ་འབྲས་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་དང་སྦྲང་རྩི་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཁ་ར་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། བ་བེ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུའམ་པི་པི་ལིང་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་མྱུ་གུ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་ གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ཟོས་ན་ཡང་སྐོམ་པའི་ནད་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་བ་ཏའི་ཡལ་གའི་ཐོར་ཏོ་དང་། རུ་རྟ་དང་། འབྲས་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་དང་། ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ བའི་རི་ལུ་ཁར་བཞག་ན་ཡང་སྐོམ་པའི་ནད་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ།

胡椒、訶子、丁香的粉末，與等量的炒米粉，以及蜂蜜，放入木蘋果和訶子煮成的冷汁中飲用，也能治癒嘔吐病。 將棗樹枝、胡椒、醋栗的粉末混合，或者炒米、三果、蓽茇的粉末混合，或者夏瑪卡草、柑橘、甘松、棗核的粉末混合，或者蜜蜂糞、糖、胡椒的粉末混合，或者胡椒、訶子、木蘋果、巴拉的粉末混合，或者桂皮、豆蔻、香葉的粉末混合，以上六種藥物配方中任選其一與蜂蜜調製成藥膏服用，也能治癒嘔吐病。 對於長期嘔吐病，應當使用名為”善”的藥油、乳劑藥物、增進食慾的藥物，以及肉湯等祛風療法。 口渴病有五種：由三病素各自引起的、由食物不消化引起的、由咳嗽導致體內乾燥引起的。所有口渴病的基礎主要是風和膽，因此對於口渴病首先應當進行祛除這兩者的治療。 對於乾燥病引起的口渴，應當飲用蜂蜜與雨水調配的藥，如果找不到雨水，就用普通水調配飲用。或者將驢骨燒灰放入水中，取其汁液與炒米粉、蜂蜜、糖調配飲用。 或者將糖、龍花、胡椒、婆倍、尼泊爾柿子的粉末與蜂蜜調製成藥膏，或者胡椒與乳樹嫩芽用蜂蜜調製成藥膏，任選其一服用也能治癒口渴病。 或者將婆羅樹枝尖、茜草、炒米粉、藍蓮花、三果的粉末與蜂蜜調製成丸劑含服，也能迅速治癒口渴病。

།རྒུན་དང་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤལའི་ཕྱེ་མ་བླུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐོམ་པའི་ནད་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱེད་དོ། ། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། རྒུན་ཆང་དང་། བུ་རམ་ཆང་དང་། བུ་རམ་ཆབ་དང་། སྦྲང་ཆབ་དང་། སྟར་བུའི་ཁུ་བ་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ། ཁར་ཡུན་རིང་དུ་བཞག་ཅིང་། ཕྱིར་ཕོ་ན་ཡང་རྐན་ 211-247b

སྐམས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱུག་པའི་ནད་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅོ་བརྒྱད་པ། གཅིན་སྲི་བའི་ལེའུ། བམ་པོ་ལྔ་པའོ། །དེ་ནས་གཅིན་སྲི་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །གཅིན་སྲི་བ་ལ་སོགས་ པའི་ནད་ན། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣོ་བ་ཟ་ཞིང་འཐུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མང་བར་ཟ་ཞིང་འཐུངས་པའི་གནོད་པ་ལས་གཅིན་སྲི་བའི་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྲི་བའི་ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་ན་བ་ཡིན་ནོ། ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་གཅིན་ཉིད་ཚ་རབ་ཏུ་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཆུ་སོའི་ཕྱོགས་ལྕི་བ་བེམ་པོར་འདུག་ཅིང་སྐྲངས་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་རུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ནི་གཅིན་ཁྲག་ རྩ་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁུ་ཆུ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཁུ་ཆུ་འགགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་རྡེའུས་འགགས་པ་ནི་རླུང་གིས་ཁུ་ཆུ་དང་བད་ཀན་བསྒངས་ནས་རྡོ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་བསྟུས་པ་ནི་ཆུ་སོ་ལྒང་བའི་ཁ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་རྡེའུ་ ཞིག་པས་གཅིན་འགགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་དག་གསོ་བའི་ཐབས་ནི་སྨན་མར་དང་། ཏིལ་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་ཞིང་། དེའི་རྗེས་ ལ་འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བ་རྣམས་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྲི་བ་ལ་ནི། རྩྭ་ཀུ་ཤ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ནམ། སྨན་ཏི་རི་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བས་བཙོས་པའི་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པར་ཁ་ཟས་ བཟའ་འོ། །མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྐྱུ་རུ་ར་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་སྐྱེར་པའི་རྩ་བའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྲང་རྩི་བླུགས་པ་འམ། ཡང་ན་ཨེ་ལ་བ་ལུ་ཀའི་ས་བོན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱེར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ 211-248a

འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཏབ་པ་བཏུང་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་གཅིན་སྲི་བ་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ་ནི། སུག་སྨེལ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། བ་གཅིན་དང་། ཆང་དང་། ཆུ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་བཙིར་བ་ རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ།

將葡萄和甘蔗汁、牛奶、蜂蜜中加入甘草和蓮花粉末飲用，也一定能治癒口渴病。 牛奶、甘蔗汁、葡萄酒、甘蔗酒、甘蔗水、蜂蜜水、檸檬汁、酸醋任選其一，長時間含在口中，吐出后也能治癒口乾。 嘔吐病和口渴病治療章第十七終。 第十八章 尿閉章 第五卷。現在講解治療尿閉病的章節。尿閉等病，由於食用和飲用過於辛辣的食物飲品，或過量飲食的危害，會產生八種尿閉病： 由風引起的尿閉病會引起劇烈疼痛。 由膽引起的尿閉病會使尿液灼熱。 由痰引起的尿閉病會使尿道部位沉重麻木並腫脹。 由三病素混合引起的尿閉病性質惡劣。 由血病引起的尿閉病會使尿中帶血。 由精液引起的尿閉病是由精液阻塞引起。 由尿結石阻塞的是由風使精液和痰凝結成石狀物引起。 由尿閉引起的是尿道口膀胱劇痛，結石破碎導致尿液阻塞。 這些病的治療方法是用藥油和芝麻油塗抹身體，服用藥油，進行熱敷，使用強效灌腸藥，之後再用溫和的灌腸藥。 對於風引起的尿閉，應食用用吉祥草等類或提利等類藥物煮成的肉湯調配的食物。對於膽和血病引起的尿閉，應飲用醋栗煮汁加入柏樹根粉末和蜂蜜，或者飲用艾拉瓦盧卡種子、甘草、柏樹粉末加入淘米水。對於痰引起的尿閉病，應將豆蔻細粉與牛尿、酒、木本植物汁液任選其一調配飲用。

།ཁུ་ཆུ་འགགས་པ་ལས་གཅིན་སྲི་བར་གྱུར་པ་ལ་ནི། བྲག་ཞུན་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་རོ་ཙ་བར་བྱ་བའི་སྨན་གྱིས་ལུས་ཟུངས་བདུན་བརྟས་ལ། ན་ ཆུང་བཟང་མོ་དང་ཉལ་པོ་བྱའོ། །གཅིན་སྲི་བའི་ནད་རྣམས་ལ། ལེ་བརྒན་རྩིའི་ས་བོན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བྲག་ཞུན་དང་། སྲུ་སྲུ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སུག་སྨེལ་ རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་། འབྲས་བཀྲུས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །རྒུན་དང་། ཁ་རའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་འོ་མ་སྐོལ་བ་དྲོན་རྨོ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་ལས་ཇི་ཙམ་ནུས་པ་འཐུངས་ན་ཡང་གཅིན་སྲི་བའི་ ནད་སེལ་ཏོ། །ཁ་ར་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཟོས་ན་ཡང་གཅིན་སྲི་བའི་སྣ་གྲངས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཤི་ཀྲུའི་རྩ་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འམ། ཡང་ན་སྨན་རོ་ཚ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་བའི་བག་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་ ན་རྡེའུས་འགགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །གཟེ་མ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དང་། ཧ་རེ་ནུ་ཀ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། སྲུ་སྲུའི་རྩ་བ་རྣམས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བྲག་ཞུན་གྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ ན་ཡང་། གཅིན་བསྟུས་པ་དང་རྡེའུས་འགགས་པ་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །སྨན་ཀ་ཏ་བང་ཀའི་རྩ་བ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆང་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་རྡེའུས་འགགས་པ་སེལ་ཏོ། །སྨན་པ་རུ་ནའི་རྩ་བའི་ཤུན་ལྤགས་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ 211-248b

བཙགས་པའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཀ་ལི་ཡ་ག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ཁ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་རྡེའུས་འགགས་ པའི་ནད་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ཡང་མྱུར་དུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྨན་བི་ར་ཏ་ར་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆོ་ག་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། སོ་ཤི་བརྡོ་བར་དམ་བཅས་ལ་ རྡེའུ་འབྱིན་པ་ཤེས་པས་དྲལ་ཏེ་འབྱུང་བར་བྱའོ། །ད་ནི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི། སེན་མོས་སྣད་པ་དང་། སོས་ཟིན་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་ལས་རྨ་བྱུང་བ་དང་། བུད་མེད་མི་གཙང་བ་དང་ཉལ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ནད་གཞི་རྣམས་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་བཤད་དེ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ནི། པགས་པ་འགགས་ཤིང་ན་ལ། ཡང་གྲང་བ་དང་། མདོག་སྡོ་སྐྱར་འདུག་ཅིང་རྩུབ་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་ པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཚ་ཞིང་མདོག་དམར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་གཡའ་ཞིང་མཁྲང་བ་ཡིན་ནོ།

對於因精液阻塞而引起的尿閉，應食用巖鹽與蜂蜜調配的藥膏。或者服用壯陽藥增強七種身體組織后，與年輕美女行房事。 對於各種尿閉病，可用荊芥子研磨成粉末與蜂蜜和淘米水調配，或者將巖鹽、蘇蘇、胡椒、豆蔻等研磨成粉末與蜂蜜和淘米水調配飲用。 將葡萄和糖粉與酸奶水調配，或者將熱牛奶與糖調配后儘量飲用，也能治癒尿閉病。 將糖與炒焦大麥灰調配食用，也能治癒所有種類的尿閉病。 飲用石竹根煮汁，或者食用和飲用任何具有鹹味和大熱性的藥物，能治癒結石阻塞。 將蓼子、蓖麻、哈雷努卡、豆蔻、甘草、胡椒、蘇蘇根煮汁中加入巖鹽粉末飲用，也能迅速治癒尿閉和結石阻塞。 將卡塔班卡根研磨成粉末與酒等調配飲用，也能治癒結石阻塞。 將帕魯那根皮煮汁過濾後加入其粉末與蜂蜜調配，或者將蓽茇、炒焦大麥灰、訶子、卡利亞加等研磨成粉末與酸奶水調配飲用，也能迅速治癒極重的結石阻塞病。 或者也可以採用毗拉塔等類藥物的所有配方方法。 如果通過這些方法仍未痊癒，應承諾給予報酬后請熟悉取石技術的人切開取出。 現在講解男性生殖器疾病：男性生殖器疾病由指甲抓傷、牙齒咬傷、暴力造成的傷口、與不潔女子行房等病因引起。 這也說有五種：由風引起的男性生殖器病，面板阻塞疼痛，且發冷，呈灰色且粗糙。由膽引起的發熱且呈紅色。由痰引起的發癢且僵硬。

།ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁྲག་འཛག་ཅིང་འབྲུམ་བུ་ནག་པོ་འབྱུང་ལ། ཤིན་ཏུ་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་སྲིན་བུ་ཞུགས་པ་ནི་ཕོ་མཚན་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་ནི་ཕོ་མཚན་མར་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་དུགས་བྱས་ལ། ཕོ་མཚན་ གྱི་རྐེད་དུ་གཏར་ཀ་བྱའོ། །ཡང་ན་སྲིན་བུ་པདྨ་འཇིབ་ཏུ་གཞུག་པ་དང་། ཡང་སྐྱུགས་པ་དང་། ཐུར་དུ་བཀྲུ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི། ཛ་པུཎྜལི་ཀ་དང་ཤིང་མངར་དང་། སྒྲོན་ཤིང་དང་། 211-249a

ཨ་ག་རུ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ར་སྣ་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྨན་བྲི་ཤྩི་བ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྡར་ཏེ་བསྐུ་བ་དང་། སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོས་བླུག་པར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ ལ་ནི། སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། བཙོད་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བཙག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཤུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་འོ་མ་དང་། ཆུ་གྲང་མོ་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བས་སྟེང་དུ་ བླུགས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ལ་ནི། ཤིང་དྷ་བ་དང་། ཐ་རམས་དང་། ཤིང་སཱ་ལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་དོང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུག་ན་བཟང་ངོ་། ། ཕོ་མཚན་ལ་རྣག་ཞུགས་ནས་ཕོ་མཚན་ཟད་པར་བྱེད་པས་ན། ཅི་ནས་ཀྱང་རྣག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེང་དུ་བླུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲིམས་ཏེ་བསྲུང་བར་བྱའོ། །རྣག་འཇུག་པ་ལྟ་ན་ གཏར་ཀ་མྱུར་ཏེ་བྱས་ལ། རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ། མེ་ཏོག་ཀུ་མུ་ད་དང་། ཨུཏྤལ་དང་། ཀ་ལ་ལྷ་ར་དང་། པདྨ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་གདབ་པོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་མར་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་ པའི་ཚིག་མས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཤི་རི་ཤའི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུས་ན་ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཕོ་མཚན་གྱི་ནད་འདུས་པ་ ལས་གྱུར་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་གཉིས་ནི་སོ་ཤི་བརྡོ་བར་དམ་བཅས་ལ། ནད་གཞི་རྣམས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ཆུང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་བྱས་ནས། གང་ཤས་ཆེ་བ་དག་གཞིལ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །ད་ནི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། 211-249b

རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ནི་གཞི་གསུམ་གྱིས་རླིག་པའི་འབྲས་བུ་དང་། པགས་པ་མ་རུང་བར་བྱས་པ་ལས། རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་རྣམ་པ་བདུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ནི་རླིག་པ་ལྒང་བ་རླུང་གིས་གང་བ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།

由血病引起的則流血並出現黑色膿包，且極其發熱。由三種病因共同引起的具有所有癥狀。其中若蟲入侵則生殖器會腐爛。 對於這些病癥，首先應用油膏塗抹生殖器並進行熱敷，在生殖器根部放血。或者使用蓮花吸蟲，並進行催吐和下瀉治療。 對於由風引起的生殖器病，應將扎普恩達利卡、甘草、燈樹、沉香、檀香、拉納、茜草、毗利希巴等一起研磨后塗抹，並用溫熱煎煮液沖洗。 對於由膽引起的生殖器病，應將酸棗糖、青蓮、紅花、普謝爾澤、赭石、甘草、柏樹等研成粉末與水調和塗抹。或者用牛奶和冷水任一沖洗。 對於由痰引起的生殖器病，應將達瓦樹、塔然樹、薩拉樹等研成粉末與水調和塗抹。或者用冬果等類藥物的煎煮液沖洗最佳。 因生殖器化膿會導致生殖器衰竭，所以一定要防止化膿，應認真用藥物塗抹和藥液等沖洗來保護。 若有化膿跡象，應迅速放血，按照治療傷口的方法，撒上白睡蓮、青蓮、卡拉拉若、蓮花等的粉末。或者用三果與油脂在密封容器中烤制後用其烤渣塗抹。 或者用酸棗糖與合歡樹粉末調和，或者訶子粉末與蜂蜜調和，任用其一塗抹都能治癒所有生殖器病。 對於由三病因混合引起和由血病引起的兩種生殖器病，應承諾給予報酬，分辨各種病因的輕重，對較重的病因進行對治。 現在講解睪丸下垂病：睪丸下垂病是由三種病因損害睪丸和面板而產生七種型別。其中由風引起的睪丸下垂病，表現爲睪丸膨脹如充滿風氣。

མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི། ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་ཤིང་ཐོག་འདྲ་བར་དམར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཁྲང་ཞིང་ཟླུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཁྲིས་པའི་མཚན་མ་དང་འདྲའོ། །ཚིལ་རྒྱས་པའི་ནད་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཆེ་ལ་འཇམ་མོ། ། གཅིན་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྐྱལ་པ་གང་བ་བཞིན་དུ་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མ་རླུགས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི། རླུང་གིས་རླིག་པའི་འདབ་ཏུ་རྒྱུ་མའི་ལྟབ་མ་མཐར་གྱིས་ཕུལ་ནས་རླིག་པ་རྐྱལ་པ་བུས་པ་བཞིན་དུ་རིང་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་དེ་ནི་མི་ འཚོའི། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ལ་ནི། སྨན་མར་བཏུང་ཞིང་བསྐུ་བ་དང་། དུགས་ཀྱིས་བདུགས་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བླུགས་པ་དང་། སྣུམ་པའི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་ མས་བཏང་བ་རྣམས་བྱ་བར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སྣུམ་གྱི་བཀྲུ་སྨན་ནི། འོ་མ་དང་། ཨེ་རཎྜའི་མར་བསྐོལ་ཏེ་སྦྱར་བ་ཉམས་སྟོབས་ལས་དཔགས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྲིན་བུ་པད་པ་རླིག་པ་ལས་ཁྲག་འཇིབ་ ཏུ་གཞུག་པ་དང་། སྨན་བསིལ་བས་བསྐུ་ཞིང་། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་གྲང་མོས་སྟེང་དུ་བླུགས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྨན་དྲོད་ཆེ་བ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་སྲིན་པོས་བསྐུ་ཞིང་སྐྱེར་པའི་རྩ་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་གཅིན་དང་ སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཚིལ་རྒྱས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ལ་ནི། དུགས་བྱ་བ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གཅིན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། དང་པོར་རླིག་པ་དུགས་བྱས་པའི་ 211-250a

རྗེས་ལ་རླིག་པའི་འོག་གི་སྲུབས་ནས་བརྟོལ་ཏེ་རེ་ཞིག་རྣ་རྩི་མི་སྦྱར་བར་གཅེ་འུས་བསུ་ཞིང་རིང་དུ་འཛག་ཏུ་བཞུག་གོ། །རྒྱུ་མ་རླུགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ད་དུང་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་ནི། བསྲེག་པ་དང་། རླུང་སེལ་བའི་ སྨན་རྣམས་བྱའོ། །བསྲེག་གཅིག་ལ་ནི་བསྲེགས་པའི་འོག་ཏུ་རྣ་ལ་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །གཅིན་སྲི་བའི་ནད་སེལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །བཅུ་དགུ་པ། རྟུག་སྐམ་གྱི་ལེའུ། ༈ རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་བསྐྱེད་པར་བཤད་པ། ད་ནས་རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་ ནི། དྲི་མ་འབྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ལོང་ཀ་ན་གནས་པ་འཁྲུགས་ཏེ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པས་ཕྱི་ས་བསྐམས་ནས་ཐུར་དུ་འོང་བའི་ལམ་འགགས་ཏེ་གྱེན་དུ་འཁྱིལ་བར་གྱུར་པ་ནི་རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་བསྐྱེད་པར་བཤད་དོ།

由膽引起的則如優曇婆羅果般呈紅色。由痰引起的則堅硬圓形。由血病引起的則與膽病癥狀相似。由脂肪增生引起的則大而柔軟。 由小便引起的則如同充滿的囊袋。由腸下垂引起的，是由於風力將腸膜逐漸推向睪丸兩側，使睪丸如吹脹的囊袋般延長，這種睪丸下垂病是不可治癒的。 對於由風引起的睪丸下垂病，應服用藥油並塗抹，進行燻蒸，注入藥液，使用油性瀉藥，使用強效下部瀉藥，使用溫和下部軟膏等治療方法。其中油性瀉藥是將牛奶和蓖麻油煮沸調配，根據體力狀況服用。 對於由膽和血病引起的，應使用蓮花吸蟲從睪丸吸血，用涼性藥物塗抹，用冷藥液沖洗則可平息。 對於由痰引起的，應用高溫藥物研磨成粉與牛尿調和塗抹，並飲用酸棗根煮汁與尿液調和的藥液。 對於由脂肪增生引起的睪丸下垂病，應進行熱敷，並用細研的鳥茨等類藥物與水調和塗抹。 對於由小便引起的，首先對睪丸進行熱敷后，從睪丸下方縫隙處穿刺，暫時不塗抹耳藥，用管子引導使其長時間流出。 對於由腸下垂引起的睪丸下垂病情況嚴重者，應進行灸療和使用祛風藥物。灸療后應按照耳部治療方法進行處理。 小便閉塞病治療章第十八終。 第十九章 大便乾結章 大便乾結病的病因： 現在講解大便乾結病的治療章節。大便乾結病是由於居於結腸中名為”排泄”的風被擾動而增盛，使糞便乾燥，阻塞向下排出的通道，向上盤旋，這就是大便乾結病的病因。

།དེའི་མཚན་མ་ནི་སྙིང་དང་མཁལ་རྐེད་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། ལྒང་པ་ཆུ་སོ་སྐྲངས་པ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། སྐད་འགག་ཅིང་ལྐོག་ནད་ལྷ་གོར་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ཤིང་སྐྱུགས་པ་དང་། མིག་ལྡོངས་ཤིང་འོན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐོམ་པའི་ནད་ལ་སོགས་པ་ནད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་ འདི་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྟུག་སྐམ་གྱི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ནི་དང་པོར་ལུས་སྐམ་གྱིས་བསྐུ་ཞིང་དྲིལ་བ་དང་། དུགས་བྱས་ལ་སྨན་གྱི་རེང་བུས་གཞུག་པ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་ སྨན་བཏང་བའི་ལས་རྣམས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་རེང་བུ་མས་བཏང་བའི་ཆོ་ག་ནི་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དུ་བ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། བུ་རམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ། ཁཎྜ་ཚོས་པ་ཙམ་དུ་བསྐོལ་ཏེ་རེང་བུ་མཐེ་བོང་ཙམ་ དུ་བྱས་ནས་མར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་མས་བཏང་ན་ཕྱི་ས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ་ལྟོ་སྦོ་ཞིང་ན་བ་ཡང་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཁྱམ་གྱི་དུ་བ་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། པོ་སོན་ཆ་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། བུ་རམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་ཁཎྜ་ཚོས་པ་ཙམ་བསྐོལ་ཏེ་སྔ་མ་ 211-250b

བཞིན་དུ་རེང་བུར་བྱས་པ་ཡང་བཟང་ངོ་། །ཡང་ན་ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་དང་། སྭ་རྩི་ཀའི་ཐལ་བ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་ཡས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་ཆ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐྱེད་དེ་བཏགས་ལ་ཆུ་བསྐོལ་བ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ ན་ཡང་ལྟོ་སྦོ་བ་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། སྐྲན་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཉེ་རོང་ཆ་གཉིས་དང་། པི་པི་ལིང་ཆ་བཞི་དང་། ཨ་རུ་ར་ཆ་ལྔ་རྣམས་བཏགས་ཏེ་དེ་རྣམས་སྦྱར་བ་བསྡོམས་པའི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་བུ་རམ་གྱི་ནང་དུ་ཁཎྜ་ ཚོས་པ་ཙམ་དུ་བསྐོལ་ལ་རིལ་ལུ་བྱས་པ་དེས་ནི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཟས་སུ་ནི་ནས་རྗེན་པ་ཁྲམ་ཁྲོམ་དུ་བཏགས་པའི་ཆན་འོ་མའམ་ཤ་ཁུ་དང་ལྡན་པའམ། གཞན་ཡང་གང་དེ་དང་འཕྲོད་པའི་ཁ་ཟས་རྣམས་བཟའ་བར་བྱའོ། ། ལྟར་རླུང་གིས་གཡོས་ནས་ཕྱི་ས་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ལས་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་བླ་གཉན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི་དེ་གཉིས་ལ་ཕན་པའི་སྨན་མས་བཏང་བ་རྣམ་གཉིས་བྱའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ནི་ཆུ་སོར་ཟུག་པར་བྱེད་དོ། ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་སྙིང་ན་བ་དང་། དང་ཀ་མེར་མེར་པོ་དང་། ཁ་ནས་ཆུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ སྤང་བར་བྱའོ།

其癥狀為心臟、腎腰部和肋部疼痛，膀胱和尿道腫脹，腹部脹大，聲音嘶啞且喉嚨病變成瘰疬，發熱嘔吐，眼盲耳聾，口渴等多種病癥會相繼出現。 對於大便乾結病，首先應進行乾性按摩和揉搓，熱敷后插入藥條，使用強效下部瀉藥，服用藥油，使用溫和下部軟膏，進行導瀉等治療。 其中下部藥條的製法是：將波森茶、菸灰、巖鹽、三辛香和糖磨成粉，在牛尿中煮至糖漿狀，製成拇指大小的條狀，塗抹酥油后從下部插入，則大便會排出，並能消除腹脹和疼痛。 或者將菸灰、胡椒、波森茶、芥子和糖磨成粉，在牛尿中煮至糖漿狀，如前製成條狀也很好。 或者將訶子、白芷、茜草、堿草灰、巖鹽依次按第一味的兩倍遞增研磨，用溫開水調服，也能消除腹脹、刺痛、心痛和瘤塊。 將木尼榮兩份、胡椒四份、訶子五份研磨，與等量的糖在糖漿中煮至糖漿狀製成丸劑，可治療大便閉塞病。 飲食方面，應食用生青稞細磨的粥配以牛奶或肉湯，或其他適宜的食物。 如果由風引動導致大便閉塞，繼而膽和痰變得嚴重時，應對這兩者分別使用有益的下部藥物。由風引起的大便閉塞病會引起尿道疼痛。由膽引起的則臍部發熱。由痰引起的則心痛、胸悶、口水流出。由三病素俱聚引起的則具備所有癥狀，應當避免。

།དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི། ལ་ལ་ཕུད་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་། ཁ་རུ་ཚྭ་དང་། ཨ་རུ་ར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་ཞིམ་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་སེལ་བར་ བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཁ་རུ་ཚ་དང་ཤུ་དག་དང་། གོ་སྙོད་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ཡས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་དུ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཉིས་འགྱུར་དུ་བསྐྱེད་དེ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བརྫིས་པའི་རིལ་བུ་ཟོས་ན་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ 211-251a

ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ལ། ཚྭ་དང་། སྟར་བུ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། ཁ་ལུང་གི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་རིལ་ལུར་ བྱས་པ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ལྡུམ་བུ་སེ་ཡབ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། མ་ནུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་རུ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ནས་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པ་དང་། སྐྲན་དང་། རླུང་ནད། རྨུགས་བྱེད་རྣམས་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ཡས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་དང་། བི་ད་རིའི་ཁུ་བ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བའི་ཁུ་བ་དང་། རྒུན་གྱི་ཁུ་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ ན་སྐྱུ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་འབྲས་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་ས་འགགས་པའི་ནད་ལ་ནི། ཤུ་དག་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་རྣམས་ཀྱི་ ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བིལྦ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་མོ་ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ།། །། ༈ སྙིང་ན་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་སྙིང་ན་བའི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། རླུང་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་གསུམ་སོ་སོ་ལས་ གྱུར་པ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དང་སྲིན་བུའི་ཉེས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པ་ནི། སྙིང་གཡའ་ཞིང་ན། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། ཙང་ཤུ་བསྲེས་ པའི་ནང་དུ། ཏིལ་མར་དང་རྒྱམ་ཚ་བླུགས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཏིལ་མར་སྐོལ་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཟུངས་ན། སྐྲན་དང་། ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་བ་ཡང་སེལ་ཏོ།

對於由風引起的大便閉塞病，將拉拉布、訶子、巖鹽、炒青稞灰、黑鹽、訶子等研成粉末，與美酒調服即可治癒。或者將黑鹽、白芷、果綻、那勒占依次按前味的兩倍遞增研磨成粉，與卡龍汁調和製成丸劑服用，也能治療由風引起的大便閉塞病。 或者對於由風引起的大便閉塞病，將鹽、達布、三辛香、拉拉布、巖鹽、黑鹽、巖鹽等研成粉末，與卡龍汁調和製成丸劑服用。 將杜布色雅、訶子、訶子、曼努、巖鹽、黑鹽、巖鹽等研成粉末，與煮青稞汁調服，也能治療由風引起的大便閉塞、瘤塊、風病和昏迷。 對於由膽引起的大便閉塞病，將酸果汁、比達日汁、狗舌草汁、葡萄汁任選其一與白糖調服，立即可治。或者將酸果粉與蜂蜜調和，炒米粉與白糖蜂蜜調服。 對於由痰引起的大便閉塞病，將白芷、甘松、土香、訶子、布澤謝等研成粉末與牛尿調和，或者將畢爾瓦等類別煎煮的溫汁與炒青稞灰調服。 心痛分類說明： 現在要說明心痛的分類。心痛有五種：由風等三病素各自引起的、由三病素俱聚引起的、由蟲害引起的，都會引起刺痛。特別是由蟲引起的會心癢並痛。對於由風引起的心痛，應在藏秋湯中加入芝麻油和巖鹽飲用。或者將煮沸的芝麻油與牛尿調服，也能治療瘤塊、刺痛和腹脹。

།ཡང་ན་ཨ་རུ་རའི་འབྲུམ་བུ་ལྔ་བཅུའི་ཕྱེ་མ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་སྲང་གཉིས། མར་ 211-251b

སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་སྙིང་ན་བ་དང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་སྐྲན་རྣམས་སེལ་ཏོ། །བཅའ་སྒ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། བལ་བོ་སེའུ་དང་། སྟར་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་ མ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བ་དང་སྙིང་ན་བ་སེལ་ཏོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། སྨན་བསིལ་བའི་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པས་ལུས་ལ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་བསིལ་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་མངར་ནག་གི་ བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་གྱི་ཕྱེ་མའམ། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་གང་ཡང་རུང་བ་ཁ་ར་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་བླུགས་ཏེ་བཏུང་ངོ་། །སྨན་སྟི་ར་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། མར་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། འོ་མ་དང་། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་དང་། རྒུན་གྱི་ཁུ་བ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མར་གྱི་ཚད་དང་མཉམ་པའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་སེལ་ཏོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། པི་པི་ལིང་དང་། ལི་ཟུར་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ར་སྣ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། མ་ནུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་བསྲེས་པ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ངམ། ཡང་ན་སྨན་དེ་དག་ཉིད་བ་གཅིན་དང་བསྐོལ་ཏེ་བཞི་ཆ་ལུས་པ་བཏུང་བར་ བྱའོ། །ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། ཐོག་མར་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་བྱས་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཞིང་། རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་གང་ཤས་ཆེ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །སྲིན་བུ་ལས་གྱུར་པའི་སྙིང་ན་བ་ལ་ནི། བྱི་དང་ག་དང་། རུ་རྟའི་ཕྱེ་མ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །རྟུག་སྐམ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་པ། སྨྱོ་བྱེད་དང་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ལེའུ། ༈ སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་བཤད་པ། དེ་ནས་སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ནི་གཞན་གྱིས་ངན་ 211-252a

དུ་བྱས་པ་དང་། ཟས་དང་སྐོམ་མི་གཙང་བ་ཟོས་ཤིང་འཐུངས་པ་དང་། འཇིགས་ཤིང་སྔངས་པ་དང་། མྱ་ངན་གྱིས་གདུངས་ནས། ཡིད་དང་བློ་དང་། དྲན་པ་ལོག་ཅིང་འཁྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་བཤད་དེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། རང་ཉིད་ལ་ཚམ་རྔམ་བྱ་ཞིང་རྡེག་པ་དང་། ངུ་བ་དང་། དགོད་པ་དང་། གླུ་ལེན་པ་རྣམས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

或者將五十顆訶子果實研粉，黑鹽二兩，酥油三十二兩，在四倍水中煮沸，待只剩酥油時適量飲用，可治療心痛、呼吸不適和瘤塊。將蓽茇、黑鹽、訶子、尼泊爾桑和達布等研成粉末，用溫開水調服，也能治療呼吸不適和心痛。 對於由膽引起的心痛，應用涼性藥汁等澆淋身體，塗抹涼性藥膏，服用甘黑瀉藥。或者將布澤謝粉末或甘草粉任選其一與白糖水調和飲用。 將司帝熱等類別研成粉末，在酥油及其四倍水量，以及等量于酥油的牛奶、甘蔗汁、葡萄汁三者之一中煮沸，待只剩酥油時過濾后適量飲用，也能治療由膽引起的心痛。 對於由痰引起的心痛，將胡椒、利則瓦、白芷、茵陳、蓽茇、訶子、曼努等研成粉末與牛尿調和飲用，或者將這些藥材用牛尿煮至剩四分之一飲用。 對於由三病素俱聚引起的心痛，首先要進行禁食，之後根據體力，按照風、膽、痰哪個比重大的程式治療。 對於由蟲引起的心痛，應將吉當嘎和茹達研成粉末與牛尿調服。 第十九章治療大便乾結完。 第二十章 治療癲狂和遺忘 癲狂病說明： 現在要說明治療癲狂和遺忘病的章節。其中癲狂病是由他人加害、食用不潔飲食、恐懼驚嚇、憂傷煎熬，導致意識、智力和記憶錯亂紊亂。這又分為五種。 其中由風引起的癲狂癥狀為：對自己兇暴打擊、哭泣、大笑、唱歌等，應當了知。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། ཁྲོ་བ་དང་། བསལ་བ་འདོད་པ་དང་། བསྡིགས་པ་དང་། སྙེགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། གཉིད་ཆེ་བ་དང་། སྨྲ་བ་ཉུང་བ་དང་། འུད་མེད་ལ་དགའ་ཞིང་སྙེག་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འདོད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ དང་ལྡན་ཏེ། མ་རུངས་པ་ཡིན་གྱི་སྤང་བར་བྱའོ། །གློ་བུར་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ནི། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་གདོན་འཁྲུགས་པས་ངན་དུ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། མི་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་ཉེན་དང་། སྟོབས་དང་། ཚིག་དང་། དཔའ་ བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ལ་ནི། ཐོག་མར་སྨན་མར་བཏུང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཐོག་མར་སྐྱུག་སྨན་ བཏང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སོ་སོའི་ཆོ་ག་སྔར་བྱ་བ་རྣམས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་རིམ་བཞིན་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་ དང་། ཤུ་དག་དང་། ཡུངས་ཀར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། ཀཊ་བྷི་དང་། ཤྭེ་ཏ་དང་། བཙོད་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཀ་རཉྫ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་བ་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ 211-252b

པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྨན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ར་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་སྨན་གནོད་སེལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་བཏུང་ན་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་དུག་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་པ་ ཐ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། ཤིག་གྲུ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་རའི་འོ་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་ལྕེ་བདེ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ལས་རན་པར་ ཟོས་ན། དྲན་པ་གསལ་བ་དང་ཡིད་གཞུངས་པར་འགྱུར་ཞིང་། འོན་པ་དང་། དིག་པ་དང་། ལྐུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་མཐུས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ཤུ་དག་དང་། རྒྱ་སྤོས་དང་། ཤི་རི་ཤ་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། རུ་རྟ་ རྣམས་ར་གཅིན་གྱི་ནང་དུ་བརྡར་ཏེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བ་སྣར་བླུགས་ཤིང་། མིག་ཏུ་བསྐུ་བར་བྱའོ།། །།སྨྱོ་བྱེད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ། ཐོག་མ་ནས་བཅིང་བ་དང་། བརྡེག་པ་དང་། གར་ཡང་མི་བཏང་བར་བསྲུང་ཞིང་། ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡིགས་ ལ་དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་འཇམ་པོས་གཞོམ་པར་བྱའོ།

由膽引起的癥狀是：憤怒、想要清涼、威脅、追逐等。由痰引起的癥狀是：嗜睡、少言、喜歡追逐女人、食慾不振等。由三者俱聚引起的具有所有癥狀，因為是惡性的應當捨棄。突發性癲狂是由於神等鬼神擾亂作祟所致，應知具有非人的智慧、敏感、力量、言語、勇猛等特徵。 對於由風引起的癲狂病，首先應服用藥油。由膽引起的，首先要服用瀉藥。由痰引起的，首先要服用催吐藥。這樣對各自做完前述儀軌之後，依次進行溫和灌腸、強力灌腸等儀軌。 之後將薑黃、醋栗、三果、香附、白芷、芥子、訶子、合歡、迦他比、白草、紅花、三辛、桂皮、卡蘭加等研成粉末，在酥油和牛尿中煮沸，待只剩酥油時過濾后適量飲用可治療癲狂病。 或者將這些藥材的粉末在酥油和羊尿中煮沸，待只剩酥油時過濾，名為”消害藥”，服用此藥可治療遺忘病和解毒。 將巴塔、訶子、希格如、白芷、三辛、巖鹽各一兩的粉末與三十二兩酥油在羊奶中煮沸，待只剩酥油時過濾，名為”舌安藥”，適量服用可使記憶清晰、心智正常，並能以其力量治癒耳聾、口吃、啞癥。 或者將甘草、訶子、白芷、安息香、合歡、韭菜、茹達等在羊尿中研磨過濾后，將其汁液滴鼻並涂眼。 對於癲狂發作者，從一開始就要約束、打擊、不讓其到處走動而加以看護，用各種方法恐嚇后再用溫和的言語勸導。

།གློ་བུར་ལས་གྱུར་པའི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ་ནི། སྨན་པ་གཙང་ཞིང་རེ་བ་མེད་པས་མཆོད་པ་དང་། གཏོར་མ་དང་། བཤོས་དང་། མཆོད་སྦྱིན་དང་། སྦྱིན་སྲེག་དང་། སྔགས་དང་། མིག་ཏུ་ བསྐུ་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསལ་བར་བྱའོ།། །། ༈ བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བརྗེད་བྱེད་ནི། མུན་པ་འདྲ་བས་སེམས་ནོན་ནས་ནད་གཞི་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་པ་ལས་དྲན་པ་ཉམས་ཤིང་ཁྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་ བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་མ་རུངས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མདོག་གནག་པ་དང་། སེར་བ་དང་། དཀར་བ་རྣམས་ཡིན་ 211-253a

ཏེ་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་དང་། ཅི་མཐོང་ངོ་ཅོག་ཀྱང་དེ་དག་སོ་སོའི་རྣམ་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་ཅར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་ ལ་ཐོག་མར་ནི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་གཏང་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། སྨན་སྣར་བླུགས་པ་དང་། ཆོ་ག་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་རྣམས་ནད་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་ གྱུར་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ངོ་། །སྨན་སྣར་བླུགས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྨན་ལས་སྦྱར་ན་ཀུན་ལ་ཡང་ ཕན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། གང་ཤས་ཆེ་བ་དང་ཡང་སྦྱར་ཞིང་ཆོ་ག་དེ་རྣམས་ལས་གང་འོས་པ་གཏང་བར་བྱའོ། །ཆོ་ག་དེ་དག་གིས་ལུས་རབ་ཏུ་དག་པར་གྱུར་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་བསལ་བའི་ཆོ་ག་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ བྱའོ། །ཡང་ན་སྨན་ཤད་ཀ་པུ་ཤི་པ་དང་། ཤུ་དག་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྨན་བྲམ་མྷི་ཁུ་བ་དང་། མར་རྙིང་པ་ལོ་དུ་མ་ལོན་པའི་ནང་དུ་སྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་ཅི་རན་པར་འཐུངས་ན་བརྗེད་བྱེད་དང་། སྨྱོ་བྱེད་ཅན་སེལ་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་པར་ བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །མར་དང་ཏིལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། འོ་མ་མར་གྱི་བཅུ་དྲུག་གི་ནང་དུ་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྨན་སྣ་བཅོ་ལྔར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྲང་རེ་རེ་སྐོལ་ལ་མར་དང་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་རན་པར་འཐུངས་ན་ ཡང་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ།

對於突發性癲狂病患者，應由清凈無慾的醫生依次進行供養、食子、供食、祭祀、火供、咒語、眼部涂敷、鼻部滴注等儀軌來治療。 遺忘病的分類說明： 現在要說明遺忘病的分類。遺忘病是指如同黑暗般壓制心識，病根嚴重紊亂導致記憶力減退併發怒的病癥，稱為遺忘病。這也分為四種，應知是惡性的。其中由風引起的、由膽引起的、由痰引起的這些癥狀，其膚色分別為黑色、黃色、白色，依次對應，所見一切也都呈現這些各自的形態。 由三種病根俱聚引起的遺忘病具有所有癥狀，因難以治癒，對這些首先要進行強力灌腸、溫和灌腸、催吐、瀉下、滴鼻這五種儀軌，要根據病根的情況來使用。其中對於由風引起的要進行強力灌腸和溫和灌腸。由膽引起的要進行瀉下。由痰引起的要進行催吐。滴鼻用各自的藥物配製則對一切都有益。 對於三者俱聚引起的，要根據哪種占主導地位來配製，並使用這些儀軌中適合的進行治療。通過這些儀軌使身體完全清凈后，之後要按照前面所說的治療癲狂病的儀軌來進行。 或者將夏達卡普希巴、白芷、茹達等藥物的粉末在婆羅門茶汁和陳年酥油中煮沸，待只剩酥油時過濾，適量飲用可治療遺忘病和癲狂病，是使心智正常的最佳方法。 將各三十二兩的酥油和芝麻油，在十六倍于酥油量的牛奶中，加入所謂”養生”的十五種藥材各一兩的粉末煮沸，待只剩酥油和芝麻油時過濾，適量飲用也可治癒遺忘病。

།ཤིང་ཀྲུ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། གོ་སྙོད་དང་། སྒོག་སྐྱ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཀུན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མར་གཅིན་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་སྐོལ་བའི་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་སྣར་བླུགས་ན་ཡང་ 211-253b

བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ། །སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་ནད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་ལ། ཆུ་དང་། མེ་དང་། ཤིང་དང་། བྲག་ལ་སོགས་པ་གནས་ངན་པ་རྣམས་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །སེམས་གསལ་ཞིང་ཡིད་གཞུངས་པར་འགྱུར་བའི་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ནི་ བསྒྲིམས་ཏེ་རྟག་ཏུ་བཟའ་བར་བྱའོ། །སྨྱོ་བྱེད་དང་། བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ། རླུང་ནད་ཀྱི་ལེའུ། དེ་ནས་རླུང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རླུང་ནད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅུ་ནི། རླུང་འཁྲུགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་རྣམས་སྤྱིའི་མཚན་མ་ནི་ ན་བ་དང་། ཡན་ལག་ཆག་པ་སྙམ་བྱེད་པ་དང་། ཟུག་པ་དང་། ཡན་ལག་འཁུམས་པ་དང་། ཤ་སྐམ་པ་དང་། དྲག་ཏུ་བཙིར་བ་འདྲ་བར་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ནད་དམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དབང་མེད་པར་ལུས་འགུལ་བ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནད་སྒུར་པོ་གཞུ་འཁུམས་ བཞིན་དུ་འདུག་པའོ། །རླུང་ནད་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་རིལ་གྱིས་ན་བར་བྱེད་པའོ། །རླུང་ནད་ལག་པ་ཡ་གཅིག་འཇེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གིས་ཕྲག་པའི་རྩ་འཁུམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རླུང་ནད་དཔྱི་མིག་མན་ ཆད་ཟུག་པའི་ནད་ནི། བརླ་མན་ཆད་དུ་ན་སྟེ། བརྐྱང་བསྐུམ་མི་ནུས་ཤིང་། རྟིང་བ་ནས་སོར་མོའི་བར་དུ་ན་ཞིང་འགྲོ་མི་ཤེས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནད་ཁ་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་གིས་ཁ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཡོ་བར་བྱས་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །རླུང་ནད་པུས་མོ་སྐྲངས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དང་ཁྲག་རྒྱས་པས་པུས་མོའི་ལྷ་ང་སྐྲངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྨན་མར་གྱིས་ལུས་བསྐུ་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྨན་མས་བཏང་བ་དང་སྣར་བླུགས་པ་དང་། སྣུམ་གྱིས་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ཁ་ཟས་སྣུམ་པ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། མངར་བ་དང་། རོ་ཙ་བར་བྱེད་པའི་བག་རྣམས་ནི་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །སྨན་པ་ལ་དང་། སེ་རི་ཡ་གང་ཡང་རུང་བ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱེ་མ། ཏིལ་མར་དང་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་འཐུངས་ན། རླུང་ 211-254a

ནད་ཀྱི་སྣ་གྲངས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

將木楝、茹達、龍腦香、阿魏、蔥白、三辛香、訶子等藥物的粉末在尿液和芝麻油中煮沸，待只剩酥油時過濾后滴鼻，也可治癒遺忘病。 對於癲狂病和遺忘病，應當避開水邊、火邊、樹林、懸崖等危險場所。應當專注地經常服用能使心智清明正常的滋補藥物。 癲狂病和遺忘病治療章第二十終。 第二十一章 風病章 現在要說明治療風病的章節。八十種風病是由風紊亂而產生，其共同癥狀是疼痛、肢體如同斷裂般、刺痛、肢體萎縮、肌肉乾枯、如同劇烈擠壓般疼痛等。其中所謂僵直性風病是指身體不由自主地顫動。駝背風病是如弓般彎曲。所謂半身風病是指身體一側全部疼痛。所謂單臂麻痹風病，應知是由風使肩部脈絡萎縮所致。髖關節以下疼痛的風病是指大腿以下疼痛，不能伸屈，從腳跟到腳趾都疼痛且不能行走。所謂歪嘴風病，說的是被風使嘴歪向一邊。所謂膝蓋腫脹風病，是由風和血擴張導致膝蓋骨腫脹。 對此，用藥油涂身、熱敷、灌腸、滴鼻、油性瀉藥、油膩食物、酸味、鹹味、甜味和具有增進食慾性質的食物都可治療風病。將帕拉或色日亞任一種煎煮的汁液，與其粉末、芝麻油和牛奶一起煮沸，待只剩芝麻油時過濾飲用，可治癒所有型別的風病。

།ཡང་ན། ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། སྨན་ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་སྲང་ལྔ་བཅུ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ། སྤང་སྤོས་དང་། ཤིང་ཙ་དང་། གནྡྷ་ པ་ཏྲ་དང་། བཙོད་དང་། ཏྲ་བནྟི་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཛཱ་ཏི་དང་། བ་ལ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྟི་ར་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ར་སྣ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། མ་ནུ་དང་། ཤུ་དག་དང་། གཟེ་མ་དང་། རུ་རྟ་དང་། པུ་ཏི་ཀ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། པུཌྞ་ཎ་བ་དང་། པྲཾ་ཧ་ཏཱི་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། བི་ར་རི་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་ཨ་ཤྭ་གནྡ་ལ་སོགས་པའི་ཏིལ་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཏུང་བ་དང་། ལུས་བསྐུ་བ་དང་། སྣར་བླུགས་པ་དང་། མས་ བཏང་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་ཏུ་སྦྱར་ན་རླུང་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་དང་། ལ་ཕུག་གི་ཁུ་བ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། ཞོ་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་། འོ་མ་རྣམས་ལས་རེ་རེ་ཡང་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་བཞི་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ། ཤུ་དག་དང་། བ་ལ་དང་། ར་སྣ་དང་། མ་ནུ་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། གཟེ་མ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་ཏིལ་མར་གྱི་སྨན་ཡང་རླུང་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ བ་ཡིན་ནོ། །ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། སྨན་པྲ་ས་ར་ནི་སྲང་བརྒྱ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྨན་ཛི་བ་ཀ་དང་། རི་ཤ་བྷ་ཀ་དང་། མེ་ད་རྣམ་གཉིས་དང་། བུ་ཚད་རྟོང་དང་། ར་མཉེ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ཙན་དན་རྣམ་གཉིས་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། བཙོད་དང་། ར་སྣ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་འདི་ལས་མས་བཏང་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་ན་ཡང་རླུང་སེལ་ཏོ། །ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། 211-254b

གཟེ་མའི་ཁུ་བ་ཏིལ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བུ་རམ་དང་། བཅའ་སྒའི་ཕྱེ་མ་སྲང་བརྒྱད་བརྒྱད་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་ལ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་ཏེ་རན་པར་འཐུངས་པའི་འོག་ཏུ་འོ་མ་འཐུངས་ལ་ཐུར་དུ་འཁྲུས་པ་ཆོད་པའི་རྗེས་ལ། བཅའ་སྒ་དང་བུ་རམ་སྦྱར་བ་ཟོས་ནས་སྨན་ སྔ་མ་བཏང་བ་དང་། ཞུ་བར་གྱུར་པའི་འོག་ཏུ་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟོས་ན་རླུང་ནད་མི་བཟད་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ།

或者，取芝麻油和牛奶各三十二兩，阿育吠陀藥五十兩煎煮的汁液放入四倍量的酥油中，再加入藏香、木香、甘達帕特拉葉、紅花、特拉班提、雞骨草、肉豆蔻、巴拉、桂皮、斯提拉、甘草、拉斯那、蓽茇、馬努、白芷、澤瑪、茹達、普提卡、生薑、普德那瓦、普拉哈提、普謝爾澤、比拉日等各二錢的粉末，一起煎煮，待只剩芝麻油時過濾，稱為阿育吠陀等芝麻油。用於飲用、涂身、滴鼻、灌腸這四種方式，可治癒一切風病。 取芝麻油和蘿蔔汁各三十二兩，酸奶、發酵液、牛奶各取芝麻油的四倍量，在其中加入白芷、巴拉、拉斯那、馬努、藏菖蒲、苦馬菜、木楝、巖鹽、澤瑪、胡椒的粉末煎煮，待只剩芝麻油時過濾，這種芝麻油藥劑也能治癒一切風病所致的衰弱。 取芝麻油和牛奶各三十二兩，普拉薩拉尼藥一百兩煎煮的汁液取芝麻油的四倍量，在其中加入吉瓦卡、利沙巴卡、兩種美達、布察東、拉涅、茹達、兩種檀香、生薑、桂皮、紅花、拉斯那等藥物的粉末煎煮，待只剩芝麻油時過濾，用於灌腸等治療也可祛除風病。 取芝麻油和牛奶各三十二兩，在澤瑪汁芝麻油四倍量中加入糖和藏菖蒲粉末各八兩一起煎煮，待只剩芝麻油時過濾，適量飲用后飲牛奶，待下瀉停止后，食用藏菖蒲和糖的混合物，然後服用前述藥物，待消化后與牛奶一起進食，可治癒一切難治的風病。

།མར་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། སྒོག་སྐྱ་སྲང་བརྒྱ་སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་དབྱི་མོ་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། པི་པི་ ལིང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། ལན་ཚྭ་རྣམ་ལྔ་དང་། འདི་རྣམས་ལས་སྲང་རེ་རེ་དང་། སྟར་བུ་སྲང་ཕྱེད་དང་། འདི་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐོལ་ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའི་མིང་ནི་སྒོག་སྐྱ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་རླུང་ནད་དང་། རླུང་ནད་རྐང་ཟུག་ཡ་གཅིག་འཇས་པ་དང་། རླུང་ནད་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བ་དང་། སྐྲན་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཏོ། །དབྱི་མོང་དང་། ཁ་རུ་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིག་གྲུ་དང་། རྒྱམ་ཚྭ་དང་། འུ་སུའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་གཉིས་གཉིས་དང་། མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ལ་ཕུག་གི་ཁུ་བ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་གྱི་ཁུ་བ་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། ཚྭ་དང་། རྩབས་སྐྱུར་པོ་དང་། ཞོ་ག་ཆུ་དང་། དར་བ་རྣམས་ལས་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ནང་དུ་སྐོལ་ ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །རླུང་ཉི་ཚེའི་ནད་ལ་ནི། སྣུམ་རྣམ་པ་བཞི་པོ། ཞག་དང་རྐང་དང་། མར་དང་། ཏིལ་མར་རྣམས་ཀྱི་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །རླུང་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ། བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པའི་བླ་གཉན་གྱིས་ ཐེབས་པ་ལ་ནི་རེ་ཞིག་བླ་གཉེན་བཙན་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ཇེ་བྱའོ། །དེ་ལ་བད་ཀན་ལ་ནི་སྨན་དྲོད་ཆེ་ཞིང་རྣོ་བ་རྣམས་བཏང་ངོ་། །མཁྲིས་པ་ལ་ནི་སྨན་མངར་ཞིང་བསིལ་བའི་བག་གཏང་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་རྐང་ཟུག་ཡ་གཅིག་འཇས་པ་དང་། རླུང་ནད་པུས་ 211-255a

མོར་སྐྲངས་པ་ལ་ནི། ཐོག་མར་གཏར་ཏེ་ཁྲག་ཕྱུང་ལ། དེ་ནས་རླུང་ནད་སེལ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །བརླའི་ནད་ནི་བད་ཀན་དང་། ཚིལ་འདུག་པ་གཉིས་ལྡན་པས་རླུང་ནོན་ཏེ། བརླ་རིངས་པའི་ནད་དྲག་པོ་བསྐྱེད་པའི་ནད་ཀྱི་ མཚན་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བར་གྱུར་ཅིང་སྒྱིད་ལུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཐོག་མར་བད་ཀན་སེལ་བའི་སྨན་རྩུབ་པོ་ཅོག་གི་ཆོ་ག་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་བསལ་བའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །དྲེག་ནི། མི་སྐྱེད་དེ་བར་འདུག་ཅིང་སྡུག་མ་མྱོང་བ་ལས་ངལ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲག་ ཤུལ་གྱི་བག་བྱས་པས་རླུང་དང་ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཐོག་མ་ནི་རྐང་ལག་གི་ནང་ན་གནས་ལ་ཕྱི་ས་ལུས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་བའི་དྲེག་གི་མཚན་མ་ནི། ན་བ་དང་། རུས་པ་གྲུམ་ཞིང་འགས་པ་དང་། ལུས་སྐེམ་པ་དང་། རྩུབ་པ་ དང་། མདོག་གནག་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ།

取酥油一百二十八兩，大蒜一百兩煎煮的汁液取酥油四倍量，在其中加入獨一味、苦馬菜、胡椒各二錢粉末，以及藏菖蒲、阿魏、五種鹽各一兩，茴香半兩，一起煎煮，待只剩酥油時過濾，稱為大蒜等藥用酥油。適量飲用可治療風病、風病性單側跛行、風病性半身痛、瘤等病。 取獨一味、黑鹽、三辛香、芥菜、巖鹽、烏蘇果實等各二錢粉末，酥油三十二兩，蘿蔔汁、酸漿汁、肉湯、鹽、發酵液、酸奶清、乳清各三十二兩，放入其中煎煮，待只剩酥油時過濾，適量飲用也可治癒風病。 單純風病應使用四種油脂藥劑：動物脂肪、骨髓、酥油和芝麻油。 若風病上兼有痰病和膽病的併發癥，則應先以併發癥為主進行平息的治療。其中痰病應服用溫熱銳利的藥物，膽病則應服用甘涼性質的藥物。 對於風病性單側跛行和風病性膝關節腫脹，首先要放血，然後進行所有治療風病的療法。 大腿病是由於痰和脂肪兩者共同壓迫風氣，引起嚴重的大腿僵硬病，其癥狀是極其沉重且懶惰。對此首先要進行所有祛痰的粗糙藥物療法，之後進行所有祛風的療法。 關節炎是由於長期保持不動且未經勞累的人突然進行劇烈活動等，導致風氣和血液紊亂而產生，最初位於手足內部，後來會進入全身。其中風氣偏重的關節炎癥狀是疼痛、骨頭痠痛和破裂、身體消瘦、粗糙和膚色發黑等。

།ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་གི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དམར་ཞིང་སྐྲངས་པ་དང་། ལྷང་ལྷང་པོར་ན་བ་དང་། ཆུ་སེར་འཛག་ཅིང་འཇིག་པ་དང་། ན་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། མདོག་འཇམ་པ་རྣམས་ ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་གི་མཚན་མ་ནི། ཆེར་མི་ན་ལ། ལུས་གཡའ་ཞིང་རེངས་པ་དང་། ཆེར་སྐྲངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གཉིས་གཉིས་འདུས་པ་དང་། གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་གི་མཚན་མ་ནི། མཚན་མ་གོང་དུ་བསྟན་ པ་རྣམས་ཆ་འདྲེས་པ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དྲེག་ནད་གཞི་གཅིག་ལས་བྱུང་ལ། གསར་པ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གཉིས་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ། ལོ་གཅིག་ཚུན་ཆད་ལོན་པ་ནི། ཁ་ཟས་དང་སྨན་གྱིས་གསོ་ཙམ་དུ་འཇོག་ནུས་སོ། །ནད་གཞི་ གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་ལ། རྨ་རྡོལ་ཞིང་འཛག་སྟེ་རུས་པ་འགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་གསོར་མི་རུང་སྟེ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲེག་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། ཐོག་མར་སྨན་མར་བླུད་དེ། ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ། རླུང་ཉི་ཚེ་ལས་གྱུར་པ་མ་ 211-255b

གཏོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལ་གཏར་ག་གདབ་ཅིང་ཁྲག་དབྱུང་ངོ་། །དེའི་འོག་ཏུ་ནད་གཞི་གང་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་ཞིང་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྨན་སྣར་བླུགས་པ་དང་། ཆོ་ག་ རྣམ་པ་ལྔ་པོ་སྔར་བསྟན་པ་འདི་རྣམས་ལས་གང་འོས་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྨན་མས་གཏང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་བཀྲུ་སྨན་བཏང་ངོ་། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ གྱུར་པའི་དྲེག་ལ་ནི། བག་ཕྱེ་མར་དང་། རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཏིལ་བརྔོས་པའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཟར་མའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཤུ་ཏའི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཨེ་རཎྚའི་ས་བོན་གྱི་ཕྱེ་ མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་གང་ཡང་རུང་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆུ་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་ཉ་ལ་སོགས་པའི་ཤ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིབ་ཏུ་བརྡུངས་པ་སྟེ། སྤོད་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཏབ་ལ་ལེགས་པར་བཙོས་པས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ དྲེག་ལ་ནི། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཕྱེ་རྣམས་སྦྱར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྨན་སྣ་བཅུ་པོ་རྣམས་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་ལ་ནི། ཨ་ཤྭ་གནྡྷ་དང་། ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཕྱེ་མའམ། ཡང་ན་པུརྞ་རྣ་བ་དང་། ཤི་ཀྲུའི་ཕྱེ་མ་དང་། འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་བ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བར་བྱའོ།

血液和膽汁引起的關節炎癥狀是：呈紅色且腫脹、劇烈疼痛、滲出黃水並潰爛、疼痛、身體發熱、膚色光滑等。 痰病引起的關節炎癥狀是：不太疼痛、身體發癢且僵硬、嚴重腫脹等。 由兩種病因結合或三種病因結合引起的關節炎癥狀，應從上述所示的癥狀混合特徵中辨識。 關節炎由單一病因引起且為新發病例時容易治癒。由兩種病因結合引起且病程在一年以內的，可通過飲食和藥物進行一定程度的治療。由三種病因結合引起，且已潰爛流膿以致骨頭破裂的，則無法治癒應當放棄。 關節炎的治療方法是：首先服用藥用酥油以增強體力，之後除了單純風病以外的其他病癥都要放血。然後根據具體病因採用以下五種療法中的適當方法：強力灌腸、溫和灌腸、催吐、瀉下和鼻腔滴藥等前述的五種療法。 風病引起的應進行灌腸療法。膽病引起的應進行瀉下療法。痰病引起的應進行催吐療法。 或者對於風氣偏重引起的關節炎，可用麵粉與酥油和羊奶調和塗抹即可消除。或者用炒芝麻粉與牛奶調和，或豌豆粉與牛奶調和，或生薑粉與牛奶調和，或蓖麻子粉與牛奶調和，任選其一進行塗抹。或者將水生動物如魚等任何肉類搗碎，加入各種調味料充分煮熟后塗抹。 膽病偏重引起的關節炎，應用甘草粉與酥油、牛奶和麵粉調和成膏塗抹。或者將名為”救命”的十味藥研成粉末與酥油調和塗抹。 痰病偏重引起的關節炎，應用假馬齒莧和芝麻粉，或者芥子粉，或者土茯苓和酸模的粉末，以上任選其一與牛尿調和塗抹。

།དྲེག་གོ་ཅོག་ལ་ནི་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་བུ་རམ་དང་སྦྱར་བ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་ སྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་འོ་མར་སྐོལ་བའི་སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་པི་པི་ལིང་ལྔ་ལྔས་བསྐྱེད་དེ། པི་པི་ལིང་གི་གྲངས་བརྒྱར་ཕྱིན་ནས། ཉིན་གཅིག་བཞིན་པི་པི་ལིང་ལྔ་ལྔས་ཕྲི་སྟེ། པི་པི་ལིང་ལྔ་ 211-256a

ལ་ཐུག་ནས་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་དེ། བསྐོལ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོ་གས་ལེགས་པར་བསྲུང་ཞིང་རྟག་ཏུ་བཏུང་བར་བྱའོ། །རླུང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ། ཆད་ནད་ཀྱི་ལེའུ། དེ་ནས་ཆང་ནད་ གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དུག་ལ་ཕན་གནོད་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཆང་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་བཏུང་ཉེས་པ་ལས་ནད་གཞི་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་རྣམས་འཁྲུགས་ནས། ཆང་ནད་དྲག་པོ་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རླུང་གིས་ཚུལ་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། སྨྲ་བ་ཐོགས་པ་དང་། མང་དུ་སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བ་ལ་བསྐམ་པ་དང་། ཚིག་མི་བརྟན་ཞིང་ཁྲལ་ཁྲུལ་བ་དང་། ལུས་རྩུབ་ཅིང་མདོག་སྔོན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། དམར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མྱོས་ པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་ཚུལ་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དམར་ཞིང་སེར་བ་དང་། ཁྲོ་ཞིང་འཐབ་པར་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་གྱིས་ཚུལ་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ནི། སྨྲ་བ་ཉུང་བ་དང་། ཚིག་འབྲེལ་པ་དང་། སེམས་པ་ དང་། བཞིན་མདོག་དཔལ་སྐྱ་བ་དང་། རྒྱུད་ཞེན་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་ཀུན་འདུས་པ་ལས་ཚུལ་གྱུར་པ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྙིང་དང་། ཀླད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ ན་བ་དང་། ལུས་རེངས་པ་དང་། སྐྱིགས་བུས་འདེབས་པ་དང་། ལུད་པ་ལུ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆང་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། རྔུལ་འབྱུང་བ་དང་། མདོག་སེར་པོར་འགྱུར་ བ་དང་། མི་དྲན་ཞིང་མྱོས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མེར་མེར་པོ་དང་། ཁ་ནས་ཆུ་འབྱུང་བ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། ལུས་རེངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་ 211-256b

པ་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི། ཆང་སྔ་མ་འཐུངས་པ་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་འོག་ཏུ། ཆང་གི་ནང་དུ་ཁ་རུ་ཚ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཆུ་ཉུང་ཟད་ ཅིག་བླུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་སེལ་བར་བྱེད་དོ།

對於所有關節炎，應食用訶子粉與糖調和。或者飲用獨活煎煮的湯液。或者飲用胡椒在牛奶中煎煮的精華，每天增加五顆胡椒，直到達到一百顆，然後每天減少五顆，直到減至五顆，之後再如前增加，按照這樣的煎煮方法嚴格遵守並持續飲用。 風病治療章第二十一完。 第二十二章 酒病章 現在講解酒病的治療章節。如同毒物有十種利弊，酒也具有這些特性。由於飲酒不當，風、膽和痰三種病因失調，會引發嚴重的酒病。 其中風引起的癥狀表現是：言語遲鈍、話多、言語乾澀、言語不穩且混亂、身體粗糙且膚色發青、發紅和醉態等。 膽病引起的癥狀表現是：膚色紅黃、易怒好鬥。 痰病引起的癥狀表現是：話少、言語連貫、沉思、面色蒼白、性情執著等。 諸病因混合引起的癥狀具有以上所有特徵。 其中風引起的酒病癥狀是：心臟、腦部、肋部疼痛、身體僵硬、打嗝、咳嗽等。 膽病引起的酒病癥狀是：口渴嚴重、身體發熱、出汗、膚色發黃、神志不清且醉酒等。 痰病引起的酒病癥狀是：昏沉、口水流出、食慾不振、嘔吐、身體僵硬等。 三種病因混合引起的酒病應知具有所有癥狀。 對於風引起的酒病，在前次飲酒消化后，在酒中加入巖鹽、三辛粉（即乾薑、胡椒、長鬍椒）和少許水飲用可以消除。

།ཡང་ན་ཆང་གི་ནང་དུ་ཚ་དང་ཁ་རུ་ཚ་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཟིམ་ཐིག་ལེ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བླུགས་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་དྲག་པོ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་རླུང་ལས་ གྱུར་པའི་ཆང་ནད་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཆང་འོལ་ཀོན་གྱི་སྐྱོ་མར་བྱས་པའི་ནང་དུ། རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་། ཏིནྟི་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ལ་ལ་ཕུད་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བླུགས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །སྐོམ་དུ་ནི་ཁ་ལུང་དང་། བལ་པོ་སེའུ་སྐྱུར་ཆུའི་ནང་དུ་མཉེས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །རི་དྭགས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་ཁུ་སྣུམ་དང་ལྡན་པའམ། རྒྱམ་ཚ་དང་། བལ་པོ་སེའུ་དང་སྦྱར་བ་ཡང་བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་སྤག་པར་བཟང་ངོ་། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི། ཆང་དང་ཆུ་ ཕྱེད་མར་བྱས་ལ། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྨན་མངར་བག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ། མོན་སྲན་སྡེ་འུའི་ཁུ་བཅུད་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བའམ་སྨན་མངར་བག་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་ཤ་བཙོས་ཏེ་བསྡུས་པའི་ཁུ་བ་ རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་གྲང་མོས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཆང་ནད་ལ་ནི་སྐྱུག་སྨན་ཆང་དང་སྦྱར་ཏེ་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་སྦྱར་ཏེ་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་ཡང་བྱའོ། །ཡང་ན་དྲོད་བསྐྱེད་པའི་ སྨན་གྱི་ཕྱེ་མ་ཆང་དང་སྦྱར་བའམ། འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་ཞིང་ཆོ་ག་བསྲུང་བར་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ནི་ནས་ལས་བྱས་པའི་ཁ་ཟས་ལ་ཕུག་སྐམ་པོའི་ཁུ་བཅུད་དང་། རྒྱ་སྲན་གྱི་ཁུ་བཅུད་གང་ཡང་རུང་བས་ 211-257a

སྤོད་ཚ་བས་ཤ་སྐྱེད་དེ་སྦྱར་བ་དང་། རི་དྭགས་སྐམ་ས་ནས་གནས་པའི་ཤ་སྣུམ་བག་ཆུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བཟའོ། །ཆང་ནད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐམ་པའི་ནད་དང་། རིམས་དང་། ལུད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་ དང་། འཁྲུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་བླ་གཉན་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ལ་ནི་སོ་སོའི་སྨན་བཏང་བས་ཞི་བར་བྱའོ། །ཆང་གིས་ལུས་ཀྱི་ཤ་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། སྣུམ་གྱིས་ ལུས་བསྐུ་ཞིང་དྲིལ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། སྨན་མར་དང་། འོ་མ་བླུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྨན་མར་ནི་ཉེའུ་ཤིང་དང་། པུརྞ་རྞ་བ་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ ལས་རན་པར་བཏུང་ངོ་། །ཡང་ན་བ་ལ་དང་། ཨ་ཏི་ལ་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་ཟད་བྱེད་ཀྱི་ནད་སེལ་ཏོ།

或者在酒中加入生薑、巖鹽、訶子、小豆蔻、葫蘆巴等的粉末飲用，也能消除由風引起的嚴重酒病。或者爲了消除由風引起的酒病，應在以糟釀製的淡酒中，加入杜松子果實、木瓜、酸棗果、葫蘆巴、巖鹽等的粉末飲用。作為飲料，應將石榴和木瓜在酸水中揉碎飲用。 應飲用生活在乾燥地帶的野獸肉湯配以油脂，或者與巖鹽、木瓜調配，這些都適合作為食物。 對於膽病引起的酒病，應將酒和水各半調配，加入蜂蜜和糖飲用。或者飲用甘味藥煎煮的湯液加糖，或者綠豆的精華加糖，或者用甘味藥煎煮的湯液煮肉后濃縮的湯汁，以上任何一種都可飲用，且都要冷卻後服用。 對於痰病引起的酒病，應服用與酒調配的催吐藥進行催吐，也要根據體力情況進行禁食療法。或者飲用溫熱藥粉與酒調配，或者三果煎煮的湯液配以三辛粉，並且要遵守療法。食物方面，應食用以大麥製成的食物配以干蘿蔔精華或豌豆精華任一種，加入辛香料增進食慾，並與生活在乾燥地帶的野獸肉（脂肪含量少的）一同食用。 對於因酒病引起的消瘦病、發熱、咳嗽、肋痛、腹瀉等任何嚴重疾病，都應使用相應的藥物使其平息。對於因酒導致身體消瘦者，應進行強效灌腸、溫和灌腸、用油脂按摩身體、沐浴、服用藥酥油和牛奶來調養。 其中藥酥油是將檀香、補骨脂、甘草的粉末放入酥油中，加入四倍的水煎煮，直到只剩下酥油為止，適量飲用。或者飲用檳榔、補骨脂煎煮的湯液配以牛奶，可以消除消瘦病。

།པུ་རྣ་རྣ་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ། མར་དང་། འོ་མ་དང་། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་བླུགས་ཏེ། བསྐོལ་ ལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙིར་བ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་། ཆང་འཐུངས་པས་མདངས་མེད་པར་བྱས་པ་ཕྱིར་བརྟ་ཞིང་སོར་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །ཆང་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ། མེ་དབལ་གྱི་ལེའུ། དེ་ནས་མེ་དབལ་གསོ་བའི་ ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མེ་དབལ་ནི། ལན་ཚྭ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། དྲོད་ཆེ་ཞིང་རྣོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་ཟས་རྟག་ཏུ་ཟོས་པས་ནད་གཞི་འཁྲུགས་པར་བྱས་པ་ལས་མེ་དབལ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མེ་དབལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཆེད་ཅིང་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་གྱི་མཚན་མ་ནི། འབྲུམ་བུ་འཇམ་ཞིང་མདོག་གནག་པ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། གཟེར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ 211-257b

མེ་དབལ་གྱི་མཚན་མ་ནི། འབྲུམ་བུའི་མདོག་སེར་ཞིང་དམར་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་གྱི་མཚན་མ་ནི། འབྲུམ་བུའི་མདོག་དཀར་ཞིང་དབལ་སྐྱ་བ་དང་། གཡའ་ ཞིང་བད་ཀན་གྱི་རིམས་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །གློ་རྡོལ་བ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ནི། ཁྲག་དང་། མཁྲིས་པ་གཉིས་ལས་འབྱུང་སྟེ། འབྲུམ་པའི་མདོག་ གནག་པ་དང་། སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། སྐྲངས་པ་དང་བརྣགས་ནས་རྡོལ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། རིམས་བདོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །མེའི་མེ་དབལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དག་ལས་འབྱུང་ སྟེ། འབྲུམ་བུའི་མདོག་མེས་བསྲེགས་པ་འདྲ་ལ། ཉེ་སྐོར་མེ་མདག་བཞིན་དུ་དམར་ཞིང་། ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་དད་ཆེ་བ་དང་། འཁྲུ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །མེ་དབལ་རྫབ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་ པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། འབྲུམ་པའི་མདོག་དབལ་སྐྱ་ཞིང་དམར་བ་དང་། གནག་ཅིང་འཚེར་ཏེ་དྲི་མས་གཡོགས་པ་དང་། ཚ་ཞིང་ཉེ་སྐོར་དུ་ཆུ་སེར་གྱིས་འདམ་ཞིང་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་གསུམ་སོ་སོ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ནི་གསོ་ སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་གཞན་རྣམས་ནི་གསོར་མི་རུང་བར་བཤད་དོ།

在補骨脂煎煮的湯液中，加入酥油、牛奶、甘草粉，煎煮至只剩酥油后壓榨，適量飲用，也能使因飲酒而失去光澤的身體恢復健康。酒病療愈品第二十二完。 第二十三 火毒品 現在講解治療火毒的品章。火毒是由於經常食用鹹味、酸味、辛辣、溫熱刺激等食物，導致病根失調而產生，應知有七種火毒。所謂火毒，是遍及全身蔓延的疾病。 其中風引起的火毒癥狀是：瘡皰柔軟呈黑色、腫脹、發熱發作、疼痛等。膽引起的火毒癥狀是：瘡皰呈黃紅色、身體發熱、發熱發作等。痰引起的火毒癥狀是：瘡皰呈白色和灰白色、發癢，並伴有痰熱發作。 三病綜合引起的火毒具有所有癥狀。由肺部破裂引起的火毒是由血和膽兩者引起，其癥狀是：瘡皰呈黑色、青灰色、紅色，腫脹后化膿破裂，身體發熱，發熱頻繁發作。 所謂火的火毒是由風和膽引起，瘡皰的顏色如被火燒過一樣，周圍如火炭般發紅，身體發熱，極度口渴，腹瀉等癥狀可以判斷。所謂泥狀火毒是由痰和膽引起，瘡皰呈灰白色帶紅，黑色發亮被污垢覆蓋，發熱且周圍有黃水浸潤。 其中由三種病根各自引起的火毒容易治癒，其餘幾種據說都無法治癒。

།ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀར་བྱུང་བ་དང་། ཚིགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བྱུང་བ་ནི། བདུན་ཆར་ཡང་ལྷག་པར་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ལ་ནི། རྩ་བ་ལྔའི་སྨན་ ལྔ་ཕྲུགས་ལྔ་སྔར་བཤད་པའི་ནང་ནས། རྩའི་རྩ་བ་ལྔ་པ་མ་གཏོགས་པར་རྩ་བ་ལྔ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་ལུས་བསྐུ་བ་དང་། ནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་མར་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཡང་ན་འབྲས་དང་། ནས་དང་། 211-258a

ཤིང་མངར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་{མར་དང་} འོ་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཐུག་པ་ཚོས་པར་བྱས་པས་ན་བའི་སྟེང་དུ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འོ་མ་ན་བའི་སྟེང་དུ་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་མར་གྱི་སྙིང་པོ་སྟེང་དུ་བླུགས་པར་ བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ལ་ནི། སྨན་པྲ་པུཎྚ་རཱི་ཀ་དང་། བཙོད་དང་། ཤུག་པ་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཙན་དན་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཨུཏྤལ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་ པའི་སྡེ་ཚན་སྔར་བཤད་པས་ནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཁུ་བ་བླུགས་པ་དང་། བསྡུ་བ་དང་། སྨན་མར་སྦྱར་བ་རྣམས་བྱས་ན་བཟང་ངོ་། །ཡང་ན་མར་གཞུ་ཞིང་འཁྱག་ཏུ་བཅུག་པ་དེ་ལྟ་བུར་ལན་བརྒྱའི་བར་དུ་བྱས་ཏེ། རུལ་བར་གྱུར་པའི་ནང་དུ། ཤིང་མངར་གྱི་ཕྱེ་མ་ཤས་ཆེར་ བླུག་སྟེ་སྦྱར་བས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ལིཀྦུ་མིག་དང་། པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་། ཙན་དན་དང་། གླ་སྒང་དང་། མུ་ཏིག་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བཙག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། མར་དང་འོ་མར་སྦྱར་ཏེ། བསྐུས་ན་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་སེལ་ཏོ། ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ལ་ནི། སེང་ལྡེང་དང་། སཔྟ་པརྣ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་དྷ་བ་དང་། དོང་ག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཀུ་རཎྚ་རྣམས་བརྡར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། བུ་ཚད་རྟོ་དང་། ཤི་རི་ཤ་རྣམས་བརྡར་བའི་ལྡེ་གུས་བསྐུའོ། །ཡང་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་ལ། སྨན་པ་རུ་ན་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། ཁུ་བས་བླུགས་པ་དང་། སྨན་མར་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་བཟང་ངོ་། །པ་ཏོ་ལ་དང་། ནིམྦ་དང་། སྐྱེར་པའི་རྩ་བའི་ ཤུན་ལྤགས་དང་། པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ཁྱི་ལྕེ་བ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུང་ན་ཡང་མེ་དབལ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །གླ་སྒང་དང་། ནིམྦ་དང་། པ་ཏོ་ལ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཡང་། མེ་དབལ་ལོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པ་ཏོ་ལ་དང་། 211-258b

མོན་སྲན་སྡེའུ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །མདོར་ན་མེ་དབལ་ལ་ནི། དང་པོར་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་སྦྱང་བ་དང་། གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་བྱའོ།

身體內外兩處發生的和關節處發生的火毒，七種都更加難以治癒。對於風引起的火毒，應從前述五根藥五組中，除了草根五味外，用其餘四種五根藥中任何一種塗抹身體、傾注于病處，或製成藥油等。 或者將大米、青稞、甘草等粉末在酥油和牛奶中煮成稠粥，塗抹于病處。或者將牛奶傾注于病處。或者將酥油精華傾注于病處。 對於膽引起的火毒，應將白蓮花、紅花、柏木、水晶鹽、檀香、甘草、青蓮花等研成粉末，與牛奶調和后塗抹。或者用前述榕樹等類別的藥汁傾注于病處，收斂治療，製成藥油，都有良效。或者將酥油反覆融化凝固百次，在其變質後加入大量甘草粉調和后塗抹。或者將石榴眼、水晶鹽、檀香、草烏、珍珠、寶石、硃砂等研成粉末，與酥油和牛奶調和塗抹，可消除膽引起的火毒。 對於痰引起的火毒，用紫檀、七葉樹、草烏、達瓦樹、冬果、松木、庫蘭達等研磨成膏塗抹可以平息。或者用甘草、三果、布擦朵、合歡樹等研磨成膏塗抹。或者對痰引起的火毒，用帕魯那等類別的藥物塗抹、傾注藥汁、製成藥油等都有良效。 飲用波托拉、楝樹、醋栗根皮、水晶鹽、狗舌草、甘草等煎煮的湯液，也能消除一切火毒。飲用草烏、楝樹、波托拉等煎煮的湯液，也能消除所有火毒。或者將訶子、波托拉、豌豆等煎煮的湯液與酥油調和后飲用。 總之，對於火毒，首先要用催吐藥和瀉藥清凈體內，也要放血療法。

།ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་འབྲུམ་བུ་རྣག་སྟེ་ རྡོལ་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་གར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་བྱའོ། །མེ་དབལ་བསལ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ། སྐྲངས་པའི་ལེའུ། སྨན་དཔྱད་གཅེས་པ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ། བམ་པོ་དྲུག་པའོ། །དེ་ནས་སྐྲངས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་ བཤད་པར་བྱའོ། །སྐྲངས་པའི་ནད་ནི། མི་བཟད་པས། ཁ་ཟས་ལྕི་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། བད་ཀན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཟས་ཟོས་ནས། ནད་གཞི་རྣམས་འཁྲུགས་པ་ལས་སྐྲངས་པའི་ནད་མི་བཟད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྲངས་སོ་ཅོག་གི་མཚན་ མ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲངས་པའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། སྐྲངས་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་དུ་འཕོ་ཞིང་། གར་མནན་པའི་མལ་ཤོང་དེར་འདུག་པ་དང་། མདོག་གནག་ཅིང་དམར་བ་དང་མི་བཟོད་པར་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་ གྱུར་པའི་སྐྲངས་པའི་མཚན་མ་ནི། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་རྡོལ་བ་དང་། མདོག་འཇམ་པ་དང་། སེར་ཞིང་དམར་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲངས་པའི་མཚན་མ་ནི་མདོག་སྣུམ་ཞིང་དཀར་བ་དང་། དབལ་ སྐྱ་བ་དང་། མཁྲང་བ་དང་། གཡའ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པ་དང་། གློ་བུར་གྱིས་སྐྲངས་པའི་མཚན་མ་ནི། མཁྲིས་པའི་མཚན་མ་དང་འདྲའོ། །ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲངས་པའི་མཚན་མ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་གཞི་ཕོ་ བའི་ནང་ན་གནས་ན་ནི། རོ་སྟོད་སྐྲངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་ལོང་གའི་ནང་ན་གནས་ན་ནི། རོ་སྨད་དུ་སྐྲངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་བར་ན་གནས་ན་ནི་བར་དུ་སྐྲངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཞི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་ན་ནི། ལུས་རིལ་གྱིས་སྐྲངས་ 211-259a

པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྐྲངས་པའི་ནད་གཞི་གཅིག་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ནད་བླ་གཉན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་ཐེབས་ཏེ། མི་ཉལ་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་བྱུང་ན་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ལུས་རིལ་གྱིས་སྐྲངས་པ་དང་། མས་ཡར་མཆེད་དེ་སྐྲངས་པ་ནི་མ་རུངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྲངས་པའི་ནད་ལ་སྨན་པས་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཞིང་ནད་གཞི་སོ་སོའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་རྣམས་ཀྱིས་སྨན་མར་སྦྱར་བ་དང་ཏིལ་མར་གྱི་སྨན་སྦྱར་བ་དང་།བསྐུ་བ་དང་། ནད་ཀྱི་སྟེང་དུ་བླུགས་པ་དང་། བཏུང་བ་རྣམས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་བཏང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་མས་བཏང་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དང་། སྨན་སྣར་བླུགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚ་བས་ཆེ་ཆུང་དང་སྦྱར་ཤིང་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གཏང་ བར་བྱའོ།

即便按照上述方法進行治療，對於膿瘡破潰所致的病癥，應當採用所有治療創傷的方法。火毒治療章第二十三完。 第二十四章 腫脹章 醫療精要成就論 第六卷。現在講解治療腫脹病的章節。腫脹病因其難以忍受，食用沉重、酸性及生痰的食物后，諸病根失調而生起六種難以忍受的腫脹病。所有腫脹的癥狀都較易治癒。 其中，風引起的腫脹病癥狀為：腫脹處遊走不定，按壓后留下凹陷，呈黑紅色且疼痛難忍。膽引起的腫脹癥狀為：迅速成熟破潰，色澤光滑，呈黃紅色，發熱且使身體發熱。痰引起的腫脹癥狀為：色澤油亮發白，呈灰白色，堅硬且發癢。血引起的和突發性腫脹的癥狀與膽引起的癥狀相似。諸病根混合引起的腫脹癥狀具備所有特徵。 若病根位於胃內，則上身腫脹。若病根位於大腸內，則下身腫脹。若病根位於中部，則中部腫脹。若病根遍佈全身，則全身腫脹。 對於由單一病根引起，且未被其他嚴重疾病侵襲，發生在體力強健且能活動的人身上的腫脹，較易治癒。全身腫脹和由下向上蔓延的腫脹則較為嚴重。 對於腫脹病，醫生應當根據病根配製相應藥物類別的藥油、芝麻油藥劑，用於塗抹、傾注于病處和飲用。五種治療方法：強效下瀉藥、溫和下瀉藥、催吐藥、瀉藥和鼻腔滴藥，也應根據病情輕重按照規範使用。

།དེ་མ་ཡིན་པ་སྐྲངས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྤྱིའི་ཆོ་ག་གཞན་ཡང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐང་ཤིང་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་པུ་ན་རྣ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་སྐོལ་བ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་བྱི་དང་ག་དང་། བོང་ང་དཀར་པོ་དང་། དུག་མོ་ཉུང་གི་ཤུན་ལྤགས་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་བསྐོལ་བ་དྲོན་པོ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ ཐལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ། འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲངས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། འབྲས་བུ་གསུམ་ བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་གུ་གུལ་དཀར་པོ་བ་གཅིན་དང་སྦྱར་བ་དང་། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་དང་ཆ་བསྙམས་ཏེ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་བུ་རམ་བཅའ་སྒ་དང་ཆ་བསྙམས་ཏེ་ 211-259b

སྦྱར་བ་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་དང་། སྒེའུ་གཤེར་ཚོད་རན་པར་བཟའོ། །རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁ་ཟས་ཤ་ཁུ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཁ་ཟས་འོ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཁ་ཟས་ཁུ་བཅུད་ རྩུབ་པའི་བག་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བར་བྱའོ། །ཆོ་ག་དེ་ལྟར་བྱས་ན་སྐྲངས་པའི་ནད་དང་། སྐེམས་པའི་ནད་དང་། དམུ་རྫིངས་དང་། སྨྱོ་བྱེད་དང་། སྐྲན་དང་། གཞང་འབྲུམ་དང་། དབུགས་མི་བདེ་བ་རྣམས་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐང་ཤིང་དང་། བུ་ན་རྣ་བ་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་འོ་མ་དང་སྦྱར་བ་འམ། ཡང་ན་ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། ཐང་ཤིང་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་འཐུངས་ན་ཡང་སྐྲངས་པའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྐང་འབམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིལ་དང་། ཤའི་ནད་ ལས་གྱུར་ཏེ། རྐང་པ་གཉིས་བུམ་པ་འདྲ་བར་སྐྲངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ནད་གཞི་གསུམ་ལ་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ་ནད་གཞི་སོ་སོའི་མཚན་མས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གྲང་ཞིང་སེར་ཆེ་ལ། སྐམ་དུ་མི་བཏུབ་པའི་ སར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལོ་གཅིག་ལྷག་པ་དང་། རྐང་འབམ་གྲོག་མཁར་ལྟ་བུ་ནི་མི་འཚོའོ། །དེ་ལ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི་ནད་གཞི་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། གཏར་ཏེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་དང་། སྐྲངས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ གར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བྱ་བར་བཤད་དོ།

現在講解其他治療腫脹病的一般方法：將檀香、訶子、蓽茇、土茯苓等研成粉末，用溫開水調服；或者將胡椒、白蘆薈、蘿蔔皮、蓽茇、檀香、訶子等研成粉末，用溫開水調服；或者將三辛香、鐵粉、炒麥炭灰等研成粉末，與三果煎湯調服，也能治癒腫脹病。或者將硫磺、鐵粉、三辛香、木香等研成粉末，與三果煎湯調服；或者將白安息香與牛尿調服；或者將胡椒粉與牛奶調服。或者將糖與訶子粉等量調和食用；或者將糖與蓽茇等量調和食用。 或者適量食用糖和酸奶。風引起的腫脹應與肉湯一同食用。膽引起的腫脹應與牛奶一同食用。痰引起的腫脹應與粗糙的濃湯一同食用。 按此方法治療，可以治癒腫脹病、消瘦病、水腫病、癲狂病、瘤病、痔瘡病和呼吸困難等病。將檀香、土茯苓、蓽茇等研成粉末與牛奶調服；或者飲用枳實、三辛香、木香、檀香等煎煮的湯液，也能治癒腫脹病。 所謂象腿病，是由脂肪和肉病引起的，兩腿如瓶般腫脹。這種病有三種類型，主要是由三病根中痰佔主導引起的，可以通過各自的癥狀來識別。此病在任何時候都會在寒冷、潮濕且不適合乾燥的地方發生。超過一年的象腿病和蟻穴狀的象腿病是不可治癒的。其治療方法是說要根據病根使用合適的藥物進行塗抹、熱敷、放血等治療，以及採用所有治療腫脹病的適當方法。

།ལྦ་བ་ནི་རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཚིལ་ལས་གྱུར་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལྦ་བའི་མཚན་མ་ནི། མདོག་ནག་ཅིང་དམར་བ་དང་། ཁ་དྲི་མི་ཞིམ་པ་དང་། རྐན་སྐམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་ལྦ་བའི་མཚན་མ་ནི། འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ལྦ་བའི་མཚན་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་སྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རིད་དེ་བ་ལ་བྱུང་བ་དང་། ལོ་གཅིག་ཕན་ཆད་ལོན་པ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ 211-260a

ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྐོག་མར་བད་ཀན་དང་། ཚིལ་གཉིས་ལས་སྐྱུ་རུ་རའི་རུས་པ་འདྲ་བར་རྨེན་བུར་གྱུར་པ་མང་པོས་བསྐོར་བའི་མིང་ནི་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཡུན་རིང་དུ་མི་འབྱང་བར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྦ་བ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ ནི། སྨན་པས་ནད་གཞི་དང་སྦྱར་ཞིང་། ནད་གཞི་སོ་སོའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་གྱིས་དུགས་བྱ་བ་དང་། བསྐུ་བ་དང་། ལུམས་བྱ་བ་དང་། གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་སྨན་བཏུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལྦ་ བ་མེད་པར་བྱའོ། །འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་ལ་ནི། སྨན་ཤ་ཀོ་ཏ་ཀའི་ཤུན་ལྤགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཙགས་པའམ། ཡང་ན་ནིམྤ་དང་། ཨ་ཤྭ་མ་ར་དང་། ནི་རྒུནྟི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་ བསྐོལ་ལ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་བཅགས་ཏེ་སྣར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་འབྲས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་མ་སྨིན་པ་ལ་ནི་དྲལ་ཏེ་རྨེན་བུ་ཕྱུང་ལ་རྨ་ཁ་བསྲེག་གོ། །སྨིན་ཅིང་རྡོལ་བ་ལ་ནི་སྨན་མུ་ག་ཀའི་ཐལ་བའི་སྨན་སྦྱར་བས་བསྐུ་ཞིང་སྦྱངས་ལ་འདི་གཉི་ག་ཡང་རྨའི་ ཆོ་ག་བཞིན་དུ་གསོ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་རྟིང་པ་ནས་སོར་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གོང་དུ་བྱིན་པ་དྲལ་ཏེ་བྱིན་པའི་ནང་ན་ཚིལ་གྱི་རྨེན་བུ་ཉའི་སྒོ་ང་འདྲ་བ་འདུག་པ་རྣམས་ཕྱུང་ལ། རྨ་ཁ་བསྲེགས་ཏེ་རྨ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཤ་རྨེན་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་སོ་ སོ་ལས་གྱུར་ཏེ་ཁྲག་དང་ཤ་དང་ཚིལ་རྣམས་ཀྱི་རྨེན་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ནད་གཞི་སོ་སོའི་མཚན་མ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཁྲག་དང་ཤ་ལས་གྱུར་པའི་ཤ་རྨེན་ནི། གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ཤ་རྨེན་གསོ་བའི་ཐབས་ནི། ལྦ་བ་གསོ་བའི་ཆོ་གར་ བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཡང་ན་དྲལ་བ་དང་། བསྲེག་པ་དང་། སྨན་གྱི་ཐལ་བས་གདབ་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱ་ཞིང་། རས་མའམ་ལོ་མས་གཡོགས་པར་བྱའོ། །སྐྲངས་པའི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །། 211-260b

༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ། རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ། དེ་ནས་རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།

瘰疬病有風引起、脂肪引起和痰引起三種類型。其中風引起的瘰疬癥狀是：顏色黑而發紅，口臭，上顎乾燥。脂肪引起的瘰疬癥狀是：柔軟而油膩。痰引起的瘰疬癥狀是：特別大而堅硬。其中發生在消瘦者身上的和超過一年的是不可治癒的。 所謂米珠鏈，是指在喉部由痰和脂肪形成如橄欖核般的腺體，被許多小腺體環繞，稱為米珠鏈，長期難以痊癒。 對於瘰疬的治療方法是：醫生要根據病根，用各自病根對應的藥物類別進行熱敷、塗抹、蒸汽浴、放血、催吐藥和瀉藥治療，以及服用芝麻油藥，以消除瘰疬。 對於米珠鏈，應將沙棗樹皮粉末與芝麻油和水煮沸，過濾留下純油；或者將印度楝樹、馬鞭草、菖蒲等粉末與芝麻油和水煮沸，過濾留下純油滴入鼻中。或者對未成熟的米珠鏈，應切開取出腺體后燒灼傷口。對於已成熟破潰的，應塗抹木槿灰製成的藥膏進行清潔，這兩種情況都要按照傷口治療方法來醫治。 或者從腳跟向上十二指處切開小腿，取出小腿內如魚卵般的脂肪腺體，燒灼傷口，按照傷口治療方法處理。 肉瘤是由三種病根各自引起的血液、肉和脂肪的腺體。這可以從各種病根的癥狀來識別。其中由血液和肉引起的肉瘤是不可治癒的。肉瘤的治療方法應按照治療瘰疬的方法進行。或者也可以切開、燒灼、撒藥粉，並用棉布或樹葉包紮。 腫脹病治療章第二十四完。 第二十五章 傷口治療章 現在講解傷口治療章。

།རྨ་ནི་ལུས་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་དང་། གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་ནད་གཞི་རྣམས་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ནི་མཚོན་ལ་སོགས་པས་རྨས་ པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། རྨའི་ཉེ་སྐོར་རྩུབ་ཅིང་མདོག་དམར་ལ་སྔོ་སྐྱར་འདུག་པ་དང་། འཛག་པ་ཉུང་ཞིང་འདར་བ་དང་། ཆེར་མི་ན་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། རྨ་དང་ཉེ་ སྐོར་གྱི་མདོག་སེར་ཞིང་དམར་ལ་སྔོ་བ་དང་། འཛག་པ་ཆེ་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། མཁྲང་ཞིང་དབལ་སྐྱ་བ་དང་། ཆུ་སེར་སྐྱ་བོ་འཛག་ཅིང་གྲང་ལ་བསྐ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ནད་ལས་ གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི། མདོག་དམར་ཞིང་ཁྲག་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཞི་གཉིས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨའི་མཚན་མ་ནི་གང་དང་གང་འདུས་པ་དེ་དང་དེའི་མཚན་མ་འདྲེས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་མ་ སྨིན་པའི་ཚེ་ནི། ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ནན་རྩིས་བསྐུའོ། །རྣག་ཏུ་ཚ་བ་ལ་ནི་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །རྣག་ཟིན་པ་ལ་ནི་བརྟོལ་ཏེ་འཇིབ་པའི་སྨན་གྱིས་རྣག་དང་ཆུ་སེར་དག་པར་བསལ་ནས་རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བའི་སྨན་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣག་པར་བྱ་བའི་སྨན་ ནི། ཏིལ་དང་། ཕབས་དང་། ཟར་མ་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཕྱེ་དང་རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཞོ་སྐྱུར་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ། བརྫིས་པའི་གོང་བུ་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་རྣག་ཏུ་ཚ་བའི་མཚན་མ་ནི། ཚ་བ་འུར་འུར་ པོར་འདུག་པ་དང་། ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། མདོག་དམར་བ་དང་སྐྲངས་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །རྣག་པའི་མཚན་མ་ནི་གོང་མ་སྨིན་དུ་ཆེ་བའི་མཚན་མ་རྣམས་རྩེ་གཞིལ་བར་འགྱུར་ལ། གཉེར་མ་འདུས་ཤིང་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མཐོན་པོ་ཅོག་ཅོག་ 211-261a

པོར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྡོལ་བར་བྱ་བའི་སྨན་ནི། ཤིང་ཉེ་རོང་དང་། སྣུ་ཧ་ཀྵི་ར་དང་། ཨསྨརི་དང་། ཙི་རི་བིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཀྲུ་ཏྲུག་ཏྲེས་དང་། ཐི་བ་དང་། བྱ་གག་དང་། མཆིལ་པའི་རྟུག་པ་རྣམས་ ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་མུ་སྐའི་ཐལ་བའི་སྨན་སྦྱར་བས་བསྐུ་བ་ནི་རྡོལ་བར་བྱ་བའི་སྨན་གྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ནོ། །འཇིབ་པའི་སྨན་གྱིས་རྣག་དང་ཆུ་སེར་བསལ་བའི་ཐབས་ནི། ཏིལ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནིམྤའི་ལོ་མ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཤིང་ཉེ་རོང་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་ནིམྤ་བ་ཏྲ་དང་། ཏིལ་གྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་རྨ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།

應當知道傷口分為身體自身產生和突發產生兩種型別。其中前者是由病根引起的，後者是由兵器等造成的損傷。 其中風引起的傷口癥狀是：傷口周圍粗糙，呈紅色帶青白，滲出物少且顫動，疼痛不劇烈。 膽引起的傷口癥狀是：傷口及周圍呈黃色帶紅藍，滲出物多，身體發熱。 痰引起的傷口癥狀是：堅硬而發白，滲出淡黃色漿液，寒冷而收縮。 血病引起的傷口癥狀是：呈紅色且流血。 由兩種病根結合引起和三種病根結合引起的傷口癥狀，是由各自結合的病根癥狀混合表現。 對於初期未成熟時，應塗抹能平息的藥膏。對於化膿發熱的，應進行促使成熟的治療。對於已經化膿的，應切開後用吸收藥物清除膿液和漿液，然後使用促進傷口生肉的藥物。 其中促使化膿的藥物是：芝麻、酵母、豌豆、土大黃等的粉末，以及麵粉和巖鹽，與酸奶混合揉成團塊，這被認為是最好的成熟劑。 其中化膿發熱的癥狀是：發熱劇烈，疼痛刺痛，呈紅色且腫脹。 化膿的癥狀是：上述成熟癥狀更加明顯，表面下陷，一處隆起成塊狀。 用於使其破潰的藥物是：將木槿、大戟乳汁、石榴、醋栗等類別，以及芥菜、蒜、鴿糞等的粉末調製；或者塗抹木槿灰製成的藥物，這是破潰藥中最好的。 用吸收藥物清除膿液和漿液的方法是：將芝麻、巖鹽、甘草、印度楝樹葉、芥末、醋栗、木槿等的粉末與酥油調和塗抹。或者將印度楝樹葉

།རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བའི་སྨན་ནི། ནས་རྗེན་པར་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་རྨ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྨ་རུབ་པའི་མཚན་མ་ནི། སྐྲངས་པ་མེད་ལ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་པ་དང་། ལྕེའི་མདོག་འདྲ་བར་དམར་བ་དང་། ན་བ་མེད་ཅིང་འཛག་པ་ཆད་པ་དང་། རློབ་མེད་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་ རྨ་དག་པར་འགྱུར་བའི་རྟགས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་སྨན་རྩ་བ་ལྔ་པའི་སྡེ་ཚན་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་ བར་བྱའོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རྨ་ལ་ནི་དོང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་དང་། བ་ལ་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། མེ་ད་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཙན་དན་དང་། ས་མངྒ་དང་། དྷ་ཏ་ཀི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་མྱུ་གུའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་བ་ཏའི་ཡལ་གའི་ཐོར་ཏོ་དང་། སེང་ལྡེང་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ 211-261b

ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་རྨ་ཁ་འདྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཤིང་ཨརྫུ་ན་དང་། ཨུ་དུམ་བཱ་ར་དང་། ཨ་ཤྭངྠ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། ཛམ་བཱུའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཀཏྤ་ལ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་ བཏབ་པ་ན་ཡང་། རྨའི་ཤའུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་། སྤྲ་ཚིལ་དང་། ཡུང་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ནཀྟ་མ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་། ལོ་མ་དང་། མ་ལ་ཏི་དང་། ནིམྤའི་ལོ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ཡང་རྨ་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། བུ་ཚང་རྟོ་དང་། ར་མཉེ་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཤིང་འོ་མ་ཅན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་རྣམས་ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ ལུས་པ་བཙགས་པ་ཡང་རྨ་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་ཁ་སྨན་གྱིས་བསྐུས་པའི་སྟེང་དུ། ཤིང་ཀ་རཉྫ་དང་། པླཀྵ་དང་། ཛམ་བཱུ་ལ་སོགས་པའི་ལོ་མས་གླན་ལ་དེའི་སྟེང་དུ་རས་ལ་སོགས་པས་དཀྲི་བ་ནི་བཟང་སྟེ་རྨ་སྦྱོང་ཞིང་འཚོ་བར་བྱེད་དོ། །རྨ་ལ་ འབུ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་བྱིའུ་རུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྦྱར་བས་རྨ་ཁ་དང་རྨའི་ནང་དུ་བསྐུས་ན་ཕན་ནོ། །རྨ་སོས་པའི་མལ་ཤོང་དུ་གྱུར་པ་ལ་ནི། སྲན་མ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་ལ་སོགས་པ་སྲན་མའི་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་ བའམ། ཡང་ན་ཤིང་ཏོག་ཀོ་ཤའམ། ཤིང་ལྦང་ཀོ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ན་སླར་གང་བར་འགྱུར་རོ།

我將為您完整直譯這段藏文醫學文獻： 促進傷口生肉的藥物是：將生大麥磨成粉末，與酥油和蜂蜜調和塗抹，則傷口會癒合。 傷口癒合的癥狀是：無腫脹而柔軟光滑，呈現如舌頭般的紅色，無疼痛且停止滲出，無凹凸不平，這些被說是傷口痊癒的徵兆。 對於風引起的傷口，應在所有治療中使用大小兩類五根藥物類別。對於膽引起的傷口，應在所有治療中使用尼拘律樹等類別。對於痰引起的傷口，應在所有治療中使用冬果等類別。 另外，將青蓮花、婆羅、醋栗、美達、甘草、檀香、薩曼伽、達塔基等的粉末與酥油調和塗抹，也能促進傷口生肉。 或者將含乳樹芽的粉末與酥油調和，或者將三果、婆羅樹枝芽、紫檀、白檀等的粉末與酥油調和塗抹，則傷口會癒合。 或者用阿周那樹、烏曇婆羅樹、菩提樹、白檀、蒲桃樹皮、甘草、迦特帕拉、藤黃等的粉末撒上，也會促進傷口生肉。 將水晶、獐脂、芥末、甘草、夜茉莉果實、葉子、茉莉花、印度楝樹葉等的粉末與酥油在水中煎煮，留下純酥油也對傷口有益。 或者將白蓮花、甘草、土當歸、蓍草、檀香等的粉末，與含乳樹煎煮的汁液在芝麻油中煎煮，過濾留下的純芝麻油也能治癒傷口。 在塗抹藥物的傷口表面，用卡蘭加樹、波羅叉樹、蒲桃樹等的葉子覆蓋，再用布等包紮，這很好，能清潔並治癒傷口。 對於傷口中有蟲的，用雞冠花等類別調製后塗抹傷口表面和內部即有效。 對於傷口癒合后留下凹陷的，用豌豆、綠豆等豆類的葉子粉末與水調和塗抹，或者用柯沙果或樺樹皮磨成的粉末與水調和塗抹，則會重新填平。

།རྨ་འཁྱིམས་པ་ལ་ནི་ཆོ་ག་ཤེས་པས་རྨའི་བག་གར་བྱུང་བ་བརྟགས་ཏེ། མཚོན་གྱིས་དྲལ་ལ་དག་པར་བསལ་ཞིང་། རྣག་ དང་། ཆུ་སེར་འཇིབ་པའི་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་མྱང་བ་སྟེ། རྨ་ཁར་ཤའུ་སྐྱེ་ཞིང་འདྲུབ་པའི་སྨན་ལ་སོགས་པ་རྨའི་ཆོ་ག་ཐམས་ཅད་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རྔུ་བ་ཁོང་ན་ཡོད་པའི་རྨ་ལ་ནི། རྔུ་བ་སྐམ་པས་དྲངས་ཏེ་ཕྱུང་ལ། རྨ་གསོ་བའི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ 211-262a

བསྟན་པ་རིམ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །རྨ་རྙིང་རིང་དུ་ལོན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤ་ཟད་ཅིང་སྐམ་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི། ཤ་རྟས་པའི་སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ཡང་བྱ་ཞིང་། རྨ་ཡང་གསོ་བར་བྱའོ། །རྨ་རང་པ་ལ་ནི་རྨའི་ཉེ་སྐོར་གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་ བ་དང་། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་བཏང་། གློ་བུར་གྱི་རྨ་ལ་རྨ་བྱུང་བའི་མོད་ལ། མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་བསྐུས་ཏེ་བཅིངས་ལ། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་གི་དྲོད་ཚ་བ་དབྲི་ཞིང་བསིལ་བའི་ཆོ་ག་རྣམས་བྱའོ། །རུས་པ་ཆག་གམ་ཚིགས་བྱུང་ བ་ལ་ནི། ཆོ་ག་ཤེས་པས་སྲང་ཞིང་། ཚིགས་བཅུག་ལ། མར་དང་ཤིང་མངར་གྱིས་བསྐུས་ཏེ་བཅིངས་ལ་རས་ཀྱིས་དམ་དུ་དཀྲིས་ལ། ཤིང་འོ་མ་ཅན་གྱི་ཤུན་ལྤགས་ཀྱིས་མི་འགུལ་བར་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཅི་ནས་ཀྱང་མ་རྣག་པར་ནན་ཏན་དུ་ བསྲུང་བར་བྱའོ། །རྨ་དང་། ཆག་གྲུགས་དང་བུར་བའི་ཁ་ཟས་ནི་འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་ནས་ལས་བྱས་པ་དང་། རི་དྭགས་སྐམ་ས་ན་གནས་པའི་ཤ་རྣམས་བཟའོ། །ཞོ་དང་། འོ་མ་དང་། སྐྱུར་བག་དང་། ཁ་ཟས་ལྕི་ བའི་བག་དང་ཉལ་པོ་རྣམས་སྤང་བར་བྱའོ། །རྨ་གསོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་རྫོགས་སོ།། །། ༄། །ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ། མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ། ༈ མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་བཤད་པ། དེ་ནས་མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ། །མིག་སྨན་གྱི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ། ལུས་འཕགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ རྒྱ་ཆེས་པས་ན། འདིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་བཤད་པར་ཆ་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མིག་གི་རང་བཞིན་ནི་གོང་བུར་འདུག་པ་དང་། དམར་བ་དང་། དཀར་བ་དང་། གནག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ས་དང་། ཆུ་དང་མེ་ དང་རླུང་རྣམས་དང་ལྡན་པར་བཤད་དོ། །གནས་ཁུང་བུ་ཡིན་པས་ན་ནམ་མཁའ་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། བད་ཀན་དང་། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲག་པོ་རྣམ་པ་བཞིར་ 211-262b

འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་མིག་ནད་དོ་ཅོག་འབྱུང་བའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། མཆི་མ་གྲང་བ་དང་། རྔུ་མ་སྐམ་པོ་ཡོད་པ་དང་། ན་ཞིང་ཧ་རེ་འདུག་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད་དོ།

對於傷口蔓延的情況，懂得治療方法者應觀察傷口的狀況，用刀具切開並徹底清理，塗抹能吸收膿液和漿液的藥物進行處理，然後按順序進行所有促進傷口生肉癒合等傷口治療方法。 對於體內有異物的傷口，應用乾燥法將異物牽引取出，然後按順序進行所述的傷口治療藥物方法。 對於因長期舊傷導致肌肉消瘦乾枯的，應同時進行增強肌肉的藥物治療和傷口治療。 對於單純性傷口，應在傷口周圍放血，使用催吐藥和瀉藥。對於突發性傷口，在受傷之時，應立即用酥油和蜂蜜調和塗抹幷包扎，進行降低膽汁和血液熱度的降溫治療。 對於骨折或關節脫位，懂得治療方法者應進行矯正，復位后塗抹酥油和甘草，用布緊密包紮，用含乳樹皮固定使其不能活動，務必要特別注意防止化膿。 傷口、骨折和脫位的飲食應食用稻米、綠豆和大麥製成的食物，以及生活在乾燥地區的野獸肉類。 應當避免酸奶、牛奶、酸性食物、重口味食物和性行為。 傷口治療章第二十五完。 第二十六章 眼藥醫典章 眼藥醫典解說 現在要解說眼藥醫典章。關於所謂眼藥醫典，由身量王所說的內容因過於廣泛，此處不作全部闡述，僅說明其中一部分。其中，眼睛的本性是球狀、紅色、白色和黑色。並且說明它具有地、水、火、風四大元素。因為位於凹處，所以也具有空性。其中，由風、膽、痰、血的病變差別而產生嚴重的流淚眼病四種，這是幾乎所有眼病產生的基礎。其中，風引起的流淚眼病的癥狀是：眼淚冰冷、睫毛乾枯、疼痛並且呆滯。

།མཁྲིས་ པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། མཆི་མ་ཚ་བ་དང་། རྔུ་མ་སེར་བ་དང་། ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ཅིང་རྩ་དམར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། རྔུ་མ་དཀར་པོས་ ཡོགས་པ་དང་། མཆི་མ་འབྱར་འབྱར་པོ་དང་། གཡའ་ཞིང་སྐྲངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་གི་ཉེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་མཚན་མ་ནི། མིག་དམར་ཞིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ལ། དམར་པོ་ཤར་ཤར་པོར་འབྱུང་ཞིང་། མཆི་མ་རྩ་དམར་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ཟོས་པ་དང་། དུས་བཞིན་དུ་མི་ཟ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་ནི། མིག་ནད་རྡུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། མིག་དང་ཀླད་པའི་ཕྱེད་མི་བཟད་ པར་ན་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་མཚན་མ་ཡང་གོང་དུ་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་ནད་གཞི་སོ་སོའི་མཚན་མ་དང་སྦྱར་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། ཁ་ར་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་ འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་པའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་ཁ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་དང་། ཤ་བ་རིའི་སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ཆོ་ག་གོང་མ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ་མིག་ཏུ་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུ་སྟ་རའི་མེ་ཏོག་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཁ་ར་དང་། བཅའ་སྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཞོ་ཁ་ཆུ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་པའམ། ཡང་ན་བཅའ་སྒ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སེང་ཕྲོམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་གྱི་ནང་དུ་བརྔོས་པའི་ཁུ་བས་མིག་ཏུ་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་དང་། ཙན་ 211-263a

དན་དང་། བཙོད་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙགས་པའམ། ཡང་ན་བིལྦ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྐོལ་བས་མིག་གི་ནང་དུ་བླུགས་ན་ཡང་མིག་ནད་མི་བཟད་པར་ན་བ་སེལ་ ཏོ། །ཡང་ན་ཨེ་རཎྜ་འི་རྩ་བ་རའི་འོ་མའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། འཇམ་ཙམ་དུ་བསྒྲངས་ལ་མིག་གདངས་ཏེ། རས་དཀར་པོ་གཙང་མས་གཡོགས་པའི་སྟེང་དུ། མིག་འགྲམ་ལོགས་ནས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བླུགས་པ་ནི། མིག་སྨན་ཚགས་ལས་བཏང་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་དང་། བལ་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་རའི་འོ་མར་བསྐོལ་ཏེ་འཇམ་ཙམ་དུ་བསྒྲངས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཚགས་ལས་བཏང་བའི་སྨན་བྱས་ན་ཡང་མིག་ནད་མི་བཟད་པ་ན་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ ན་ལྕགས་སམ་ཟངས་ཀྱི་སྣོད་དུ་རྒྱམ་ཚ་དང་ཞོ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཟངས་སམ་ལྕགས་ཀྱི་གཏུན་གྱི་ནང་དུ་འཁར་བའི་གཏུན་བུས་ཡུང་དང་པི་པི་ལིང་ཞིབ་ཏུ་བརྡུངས་ལ་ཞོ་དང་སྦྱར་ཏེ་སྣོད་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཞག་ལོན་པར་བཞག་པ་ཟངས་དང་ལྕགས་ཀྱི་མིག་སྨན་ གྱི་ཐུར་མས་བླང་ཞིང་མིག་ཏུ་བསྐུས་ན་མིག་མི་བཟད་པར་ན་བ་སེལ་ཏོ།

膽汁引起的流淚眼病的癥狀是：眼淚灼熱、睫毛髮黃、熱感劇烈並且血管發紅。痰引起的流淚眼病的癥狀是：睫毛被白色物質覆蓋、眼淚粘稠、發癢並且腫脹。血液病變引起的流淚眼病的癥狀是：眼睛發紅且熱感劇烈，呈現鮮紅色，眼淚中帶有紅色血絲。 由於食用不適宜的食物和不按時進食而導致的嚴重流淚眼病，會發展成為所謂的眼病衝擊，會導致眼睛和半邊頭部產生難以忍受的疼痛。其癥狀應如前所述，根據各種病因的特徵來判斷識別。 對於風引起的眼病的治療方法是：將白糖、芫荽和巖鹽研成粉末，用溫水調和過濾后的汁液；或者將白糖、蓽茇和芫荽按照上述方法制成后滴入眼中。或者將枸櫞花、甘草、白糖和蓽茇研成粉末，用溫和的酸奶水調和過濾；或者將蓽茇、巖鹽、甘草和芫荽研成粉末，在酥油中煎煮后取其汁液滴入眼中。或者將甘草、檀香、紅花、芫荽和藍靛研成粉末，用溫水調和過濾；或者用木蘋果等類別的煎煮液滴入眼中，也能消除難以忍受的眼痛。 或者將蓖麻根在羊奶中煎煮，待溫和后，讓病人睜開眼睛，用乾淨的白布遮蓋，從眼角處持續滴入，這是稱為”過濾眼藥”的最佳方法。或者將胡椒、槲皮、甘草和巖鹽在羊奶中煎煮至溫和，如前所述用過濾法使用，也能消除難以忍受的眼痛。 或者在鐵器或銅器中將巖鹽和酸奶調和；或者在銅器或鐵器的臼中用玉石杵將薑黃和胡椒細細研磨后與酸奶調和，在該容器中存放數日，用銅製或鐵製的眼藥棒取藥塗抹眼睛，能消除難以忍受的眼痛。

།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི་པྲ་པུཎྜ་རཱི་ཀ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ཤུག་པ་རྣམས་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་སྦྱར་ཏེ་སྔར་ བསྟེན་པ་བཞིན་དུ། ཚགས་ལས་བཏང་ཞིང་རྒྱུན་དུ་བླུགས་ན་མིག་ནད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཙན་དན་དང་། ཨ་རི་ཤྟའི་ལོ་མ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ལྕེ་མྱང་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ། སྦྲང་རྩི་དང་། ཁ་ར་དང་ལྡན་ པར་བྱས་ལ་ཚགས་ལས་བཏང་ཞིང་རྒྱུན་དུ་བླུགས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི། དུད་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་ཆ་རེ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་ཆ་གཉིས་གཉིས་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཚགས་ལས་བཏང་ 211-263b

ཞིང་རྒྱུན་དུ་བླུགས་ན་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྣོད་ཁ་སྦྱར་ནིམྤའི་ཁུ་བ་བསྐུས་པའི་ནང་དུ། སེང་ཕྲོམ་ཆ་བཞི་དང་། དུད་པ་དང་། ཡུངས་ཀར་ཆ་རེ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཚིག་མར་བརྔོས་ཏེ་བཏགས་ནས། ཆུ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྱར་བ་ ཡང་ཚགས་ལས་བཏང་ཞིང་རྒྱུན་དུ་བླུགས་པར་བྱའོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་ལ་ནི། སྨན་ཏི་རི་ཏ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ཁ་ར་དང་། གླ་སྒང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་གྲང་མོ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཚགས་ལས་བཏང་ཞིང་ རྒྱུན་དུ་བླུགས་ན་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་སེལ་ཏོ། །སེང་ཕྲོམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་རའི་འོ་མ་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྐྱེར་པའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཐུར་མས་ བླངས་ལ་མིག་ལ་བསྐུས་ན་མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཐོག་མ་མིག་ནད་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་ན་བ་བདོ་བ་ལ་ནི། སེང་ཕྲོམ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་ཁྲེལ་བུར་སྦྱར་བ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྣོས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ལ་ལྡོང་རོས་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆུ་དང་བརྫིས་ པས་མིག་གི་ཕྱི་རོལ་པགས་པའི་སྟེང་དུ་བསྐུའོ། །ཡང་ན་མིག་སྨན་ཙཀྵུ་རས་གཙང་མའི་ནང་དུ་ཕུར་ལ། བ་ལང་གི་གཅི་བའི་ནང་དུ་བཙོས་ཏེ། ཆན་ཚོས་རབ་ཏུ་གྱུར་པའི་ཤུན་ལྤགས་མེད་པར་བྱས་ཏེ་བསྐམས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་ཉལ་གར་ལན་ ཅིག་རྒྱ་མིག་ཏུ་བླུགས་པ་ཙམ་གྱིས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་མིག་ནད་མི་བཟད་པར་བདོ་བ་ཡང་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་མིག་ན་སྟེ་བདོ་བ་ལ། ཤི་ཀྲུའི་ས་བོན་ཆ་གཅིག་དང་སེང་ཕྲོམ་ཆ་བརྒྱད་དང་། ལྡོང་རོས་ཆ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ པའི་ཕྱེ་མ་སྦྱར་བས་རས་གཙང་མ་ལ་གཞན་པར་བཏབ་སྟེ་མིག་གཡོགས་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། བཙག་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆུ་དྭགས་མར་བྱས་ལ། མིག་གི་ཕྱི་རོལ་པགས་པའི་སྟེང་དུ་བསྐུས་ 211-264a

ན་ཡང་མིག་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ།

對於膽汁引起的眼病，將白蓮花、甘草、薑黃、訶子和杜松煎煮后冷卻，加入蜂蜜和白糖，如前所述用過濾法持續滴注，可以治癒眼病。或者將檀香、天仙子葉、甘草、鼠李和巖鹽研成粉末，與冷水調和，加入蜂蜜和白糖後過濾持續滴注。 對於痰引起的眼病，將菸灰和白芥子各一份、薑黃和鼠李各兩份，將這些研成粉末用溫水調和後過濾持續滴注，可以治癒流淚眼病。或者在塗抹了楝樹汁的密封容器中，將芫荽四份、菸灰和白芥子各一份研成粉末，用酥油煎炒后研磨，用溫水調和后也要過濾持續滴注。 對於血液引起的眼病，將龍膽草、三果、甘草、白糖和大巖鹽研成粉末，用冷水調和後過濾持續滴注，可以治癒流淚眼病。將芫荽、甘草、沒藥、鼠李和鼠李提取物研成粉末與羊奶調和，或者將鼠李汁冷卻後與蜂蜜調和，用藥匙取藥塗抹眼睛，可以治癒一切流淚眼病。 對於剛開始發作的眼病疼痛，將芫荽和訶子製成丸劑，在酥油中炒制后細細研磨，與沒藥調和，用水揉搓后塗抹在眼睛外部面板上。或者將眼藥”察克舒”放入乾淨的布中，在牛尿中煮，待完全煮熟後去皮曬乾，細細研磨成粉末，在睡覺時往眼睛裡滴入一次，立即就能消除難以忍受的眼痛。 或者對於眼痛發作時，將芝麻籽一份、芫荽八份、沒藥三份，將這些細細研磨成粉末調和后，撒在乾淨的布上包敷眼睛。或者將鼠李提取物、訶子、鼠李、紅花和巖鹽一起用水調成糊狀，塗抹在眼睛外部面板上，也能治癒各種眼病。

།མིག་ནད་རྡུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི། དཔྲལ་རྩ་གཏར་ཏེ་ཁྲག་ཕྱུང་ལ། མིག་ནད་མཆི་མ་འཛག་པའི་སྐབས་སུ་སོ་སོའི་རྐྱེན་ཏུ། སྨན་གྱི་ཆོ་ག་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་མཐུན་མཐུན་དུ་བྱའོ། ། མིག་གི་འབྲས་བུ་ན་གུའི་སྟེང་དུ་དཀར་པོའི་ཐིག་ལེ་བྱུང་བ་ནི། ལིང་ཏོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མིག་གི་སྤྲིན་གྱི་སྟེང་དུ་དམར་པོ་བྱུང་བ་ནི། ལིང་ཏོག་དམར་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ལ་ལིང་ཏོག་དཀར་པོ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི། དྲུབ་མར་ཆང་དང་། མེ་ཏོག་མ་དྷུ་ཀའི་ཤིང་གི་སྙིང་པོ་དང་། བ་རུ་རའི་ཚི་གུ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་ཏེ་མིག་ལ་བསྐུས་ན་ལིང་ཏོག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ ག་བུར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། དུང་དང་། བ་ལང་གི་སོ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཤིག་གྲུའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་ལིང་ཏོག་དཀར་པོ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། ། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་དང་། ཁྱིམ་བྱའི་སྒོ་ངའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། དུང་དང་། ཤི་གྲུའི་འབྲས་བུའི་ཚི་གུ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་རི་ལུར་བྱས་པས་བསྐུས་ན་ཡང་ལིང་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གྲིས་བཞོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཁྱིམ་ བྱའི་སྒོ་ངའི་ཤུན་ལྤགས་དང་། ལྡོང་རོས་དང་། དུང་དང་། མཆིང་བུ་དང་། ཙན་དན་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆ་བསྙམས་པའི་སྟེང་དུ། མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་བསྒྲེས་པས་མིག་བྱུག་ན་ཡང་། ལིང་ཏོག་དང་། མིག་འཛེར་ལ་ སོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ཙན་དན་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཡས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་དུ་དང་པོའི་ཆ་རེས་བསྐྱེད་དེ་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མས་བསྒྲེས་པས་མིག་བྱུག་ན་ཡང་ལིང་ཏོག་དང་། མིག་ 211-264b

འཛེར་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ཁ་མ་འབུས་པ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། བཙག་ཡུག་སྣམ་དང་། ཙན་དན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆ་མཉམ་ལ་ཆུ་དང་སྦྱར་བའི་རི་ལུས་མིག་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་སྣད་ཅིང་རྨ་བྱུང་བ་དང་། ལིང་ཏོག་ རྣམས་སེལ་ཞིང་ཁྲག་གིས་རྒྱས་པ་དང་བར་བྱེད་དོ། །ལིང་ཏོག་དམར་པོ་ལ་ནི་དུང་གི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའམ། ཀ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བའམ། རྒྱ་མཚོའི་ལྦུ་བ་ཁ་ར་དང་སྦྱར་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་མིག་བྱུག་པར་ བྱའོ།

對於所有跳動性眼病，應放血額部血管，在眼病流淚的情況下，也要根據各自的病因按照所示的藥物儀軌相應處理。 眼球黑色部分上出現白色斑點稱為翳癥，應知是由痰引起的。眼膜上出現紅色稱為紅翳，是由血液病變引起的。 治療白翳的方法是：將蓖麻油酒、末度迦花樹心、訶子仁和巖鹽中任何一種研成粉末與蜂蜜調和后塗抹眼睛，翳癥就會消失。或者將樟腦、訶子、甘草、貝殼、牛牙、巖鹽、沒藥和檀香研成粉末，與芝麻汁調和製成丸劑塗抹，也能消除白翳。 將海泡沫、家雞蛋殼、巖鹽、貝殼和芝麻果仁研成粉末，用水調和製成丸劑塗抹，也能像用刀刮除一樣消除翳癥等。將家雞蛋殼、沒藥、貝殼、綠松石、檀香和巖鹽等份研成粉末，用眼藥棒調和后涂眼，也能消除翳癥和眼疣等。 將檀香、巖鹽、訶子、紅花研成粉末，按順序每種增加一份調配，用眼藥棒調和后涂眼，也能消除翳癥和眼疣等。將未開放的蘆葦花、紅花、紅布和檀香等份研成粉末，用水調和製成丸劑涂眼，也能治癒眼部瘙癢、潰瘍、翳癥，並能消除血液充盈。 對於紅翳，應用貝殼粉與蜂蜜調和，或者使君子果與巖鹽調和，或者海泡沫與白糖調和，用其中任何一種塗抹眼睛。

།སྣ་མའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པའི་ཕྱེ་མ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ཀྱི་མིག་སྨན་ནམ། ཡང་ན་པི་པི་ལིང་རས་གཙང་མའི་ནང་དུ་ཕུར་ཏེ་བ་ལང་གི་གཅི་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་བཙོས་ལ་སྐམས་པའི་ཕྱེ་མས་མིག་ བྱུགས་ན། མཚན་མོ་མི་མཐོང་བའི་མིག་ནད་སེལ་ཏོ། །ལྡོང་རོས་དང་། ཅུ་གང་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་བ་ལང་གི་མཁྲིས་པས་སྦྲུས་ལ། སྲན་ཙམ་གྱིས་རེང་རེང་པོ་དྲིལ་ལ། ཆུ་ལས་བརྡར་བའམ། ཡང་ན་ཐང་ཤིང་གི་ཕྱེ་མར་ གཅིན་གྱིས་སྦང་ཞིང་སྐམས་པ་དེ་ལྟ་བུར་ལན་གྲངས་མང་དུ་བྱས་པས་མིག་བསྐུས་ན་མིག་མཆི་མས་གང་བ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན། བ་བླ་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤུ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་བྱེའུ་རུག་པའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། རི་ལུར་བྱས་ལ་གྲིབ་ མར་བསྐམས་པས་མིག་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་ཚག་རྙིང་སེལ་ཏོ། །བ་བླ་དང་། སྟང་ཟིལ་དང་། དེ་གཉིས་བསྡོམས་པའི་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་ཟངས་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མའི་ནང་དུ། མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་བསྒྲེས་པས་མིག་བྱུག་གམ། ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་ཚག་པོ་སེལ་ཏོ། །མིག་ནད་རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟི་ཟི་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་གཞན་ཡང་བཤད་དེ། 211-265a

དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཅི་མཐོང་ངོ་ཅོག་རྩ་དམར་ཞིང་གཡོ་བ་དང་། ལང་ལོང་བོར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོར་སྣང་ཞིང་། མེ་འབར་ བ་དང་། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་དང་གློག་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མཐོང་ངོ་ཅོག་མདོག་འཇམ་ཞིང་སྐྱ་བ་དང་། བསྟན་པར་སྣང་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། མཚན་མ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་མཐོང་ངོ་ཅོག་ཤིན་ཏུ་དམར་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མིག་ནད་རབ་རིབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡལ་བར་བོར་ཏེ། ཚབས་ཆེན་པོ་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི་མིག་ནད་བྲིས་ གཡོགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏེ། དེའི་མཚན་མ་ཡང་ཐོག་མར་ནི་ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དང་འདྲ་བ་ལས། ཕྱིར་ཞིང་འཁྲུལ་ཚབས་ཆེ་བ་དང་མི་མཐོང་བར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

蘆葦葉汁與蜂蜜、薑黃、棘樹粉末和棘樹糖製成的眼藥，或者將胡椒包在乾淨布中，在牛尿液中煮干后研成粉末涂眼，能治療夜盲癥。將沒藥、茜草、甘露和三辛香用牛膽汁調和，搓成豆大小的丸劑，用水研磨，或者將桃仁粉用尿液浸泡曬乾，如此反覆多次後涂眼，能治療眼淚充盈。或者將牛蒡、桃仁和白芷研成粉末，與雀麥葉汁調和製成丸劑，在陰涼處晾乾后涂眼，也能治療陳舊性眼癢。 將牛蒡和甘露，以及比這兩味藥兩倍量的銅屑細細研磨成粉末，用眼藥棒調和后涂眼，或者用三辛香粉末與棘樹糖用水調和塗抹，也能治療眼癢。 所有轉為昏花的眼病的共同特徵應知是極度模糊不清。其他各種具體型別解釋如下： 由風引起的昏花癥狀是所見之物呈現紅色脈絡且晃動，顯得搖晃不定。由膽引起的昏花癥狀是呈現藍色和黃色，並見到如火焰、螢火蟲和閃電般的景象。由痰引起的昏花癥狀是所見之物呈現柔和的灰白色且顯得穩定。由三病素混合引起的昏花癥狀是出現如上所述的所有癥狀。由血引起的昏花癥狀是所見之物呈現極度紅色。 眼病昏花如果放任不管，發展成重癥就變成所謂的”眼病遮蔽”，其癥狀最初與前述由各種病因引起的昏花癥狀相似，但應知會逐漸變得更加混亂嚴重直至失明。

།དེ་རྣམས་ ཀྱི་ནང་ན་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མིག་ནད་བྲིས་གཡོགས་པ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ཏེ་རྩ་གཏར་ཞིང་ཁྲག་དབྱུང་ན་བཟང་ངོ་། །དེ་ལ་རབ་རིབ་གསོ་བའི་ཆོ་ག་ནི། ཨ་རུ་རའི་ཚི་གུ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། སྤངས་ མ་རྣམས་ཆུ་བཏགས་སུ་བྱས་པའི་རི་ལུས་བསྐུས་ན་མིག་ནད་རབ་རིབ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཚ་བ་གསུམ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། སྟང་ཟིལ་རྣམས་ཆུ་བཏགས་སུ་བྱས་ཏེ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་རི་ ལུའི་མིང་ནི་རི་ལུ་ནག་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་ནད་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །ཡུང་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། ཀ་ཏ་ཀའི་འབྲས་བུ་དང་། ཡུངས་ཀར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཆར་པའི་ཆུ་དང་སྦྱར་ཏེ། རི་ལུར་བྱས་པས་བསྐུས་ 211-265b

ན་ཡང་མིག་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཏོ། །བྱ་གྷྲྀ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཤིང་ཐོག་ཨ་མྲ་དང་། ཤིང་མངར་དང་། པི་པི་ལིང་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་ཟངས་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་ནང་དུ་རའི་འོ་མ་དང་སྤངས་པའི་རི་ལུས་བསྐུས་ན་ཡང་། མིག་ནད་ ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །རྐང་བཞི་པ་ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་སོ་དང་། རྒྱ་སྐྱེགས་དང་། ཀ་རཉྫའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲི་ཧ་ཏཱིའི་འབྲས་བུ་དང་། གླ་བ་དང་། རྔ་མོའི་རུས་པ་དང་། ཉ་རུས་དང་། བྱི་དང་ཀ་ར་དང་། ཚ་བ་ གསུམ་དང་། རུ་རྟ་རྣམས་ཆ་བསྙམས་ཏེ། ཆུ་བཏགས་སུ་བྱས་པའི་རི་ལུའི་མིང་ནི་སོའི་རི་ལུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་བསྐུས་ན་མིག་ནད་རབ་རིབ་དང་། པྲིས་གཡོགས་པ་དང་། མིག་འཛེར་དང་། འབྲུམ་པ་བྱུང་བ་དང་། རྨ་བྱུང་བ་དང་། ལིང་ ཏོག་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཏོ། །ལྡོང་རོས་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ནག་ཚུར་དང་། དུང་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། སྐྱེར་ཁཎྜ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་ཁུ་བའི་མིག་སྨན་གྱིས་བསྐུས་ན་ཡང་མིག་ནད་པྲིས་གཡོགས་པ་དང་། ལིང་ཏོག་དང་། མིག་འཛེར་དང་། རབ་རིབ་རྣམས་སེལ་ཏོ། །ཤིང་ཀ་བིཏྟའི་ཁུ་བ་མུ་ཟིའི་ཁུ་བ་ཉིས་གྱུར་དང་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་སྐྱེར་ཁཎྜ་དང་། སྟོང་ཟིལ་དང་། གླ་སྒང་གི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཕྱེ་མ་དང་སྦྱར་བའི་ནང་དུ་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་བསྒྲེས་ཏེ་མིག་བྱུགས་ན་ ཡང་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ལི་ཤི་ཆ་གཅིག་དང་། ཟངས་ཆ་གཉིས་དང་། སྟོང་ཟིལ་ཆ་གསུམ་དང་། མུ་ཟི་ཆ་ལྔ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་ཆ་གསུམ་དང་། འདི་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་སྣོད་ཁ་སྦྱར་གྱི་ནང་དུ་ཚིག་པར་བརྔོས་ལ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པས་མིག་ སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་བསྒོ་ཞིང་རྟག་ཏུ་མིག་བྱུག་པར་བྱའོ།

在這些病癥中，由痰引起的眼病遮蔽最容易治療，放血療法效果良好。對於昏花的治療方法是：用訶子果肉、甘草、余甘子、訶子和艾草研磨成水丸塗抹，可治療各種眼部昏花。 三辛香、鐵粉、巖鹽、三果和甘露研磨調和製成的丸劑，名為”黑丸”，塗抹也可治療眼部昏花。 薑黃、余甘子、胡椒、決明子果實和白芥子等研成粉末，用雨水調和製成丸劑塗抹，也可治療一切眼病。 虎耳草、草果、芒果、甘草、胡椒和巖鹽等研成粉末，在銅器中用羊奶調製成丸劑塗抹，也可治療一切眼病。 任何四足牲畜的牙齒、紅花、決明子果實、印度茄果實、麝香、騾骨、魚骨、蔗糖、三辛香和土茯苓等份量相等，研磨成水丸，名為”牙丸”，塗抹可治療眼部昏花、遮蔽、眼疣、皰疹、潰瘍和白翳等。 沒藥、巖鹽、黑鹽、貝殼、三辛香和棘樹糖等研成粉末，用蜂蜜調製的眼藥塗抹，也可治療眼病遮蔽、白翳、眼疣和昏花等。 木瓜汁與兩倍量的石膽汁調和，或者用棘樹糖、甘露和四倍量的草果粉調和，用眼藥棒蘸取涂眼，也可治療昏花。 或者取一份荔枝、兩份銅、三份甘露、五份石膽、三份龍花，將這些研成粉末放入密封容器中烘烤，細細研磨后塗在眼藥棒上，經常涂眼。

།སྟོང་ཟིལའམ། སྐྱུ་རུ་ར་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕྱེ་མ་མར་དང་། སྦྲང་རྩིར་སྦྱར་ཏེ། ཨ་རུ་རའི་སྙིང་པོ་ཕྱུང་བའི་སྐྱིན་པར་ཁོང་དུ་བཅུག་ལ་སླར་ཁ་སྦྱར་ཏེ་བག་ཟན་གྱིས་གཡོགས་ནས། རྒྱ་ཤུག་ 211-266a

གི་མེའི་ནང་དུ་བསྲེགས་ལ། བག་ཟན་ཚིག་སྟེ་དུད་པ་ཆད་ནས་སླར་ཕྱུང་སྟེ་བསྒྲངས་ལ། ཨ་རུ་རའི་ཁོང་ན་སྨན་འདུག་པ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་བསྒོ་ཞིང་མིག་ལ་བྱུགས་པ་ནི་རབ་རིབ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། ཨ་རུ་ར་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། རུ་རྟ་དང་། པི་པི་ལིང་རྣམས་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་འདིའི་མིང་ནི། སངས་རྒྱས་པའི་མིག་སྨན་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་བསྒོ་ཞིང་མིག་ལ་བྱུགས་ན་མིག་ནད་ ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྟང་ཟིལ་དང་། སྤང་སྤོས་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྱར་ལ། སྦྲུལ་ནག་པོ་ཤི་བའི་མགོ་བཅད་པའི་ཁར་བཅུག་ལ་འཇིམ་པས་གཡོགས་ཏེ་བསྲེགས་ལ། འཇིམ་པ་ཚིག་སྟེ་དམར་པོར་གྱུར་ནས་ ཕྱུང་སྟེ་བསྒྲངས་ལ། དེའི་ནང་གི་སྨན་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མས་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་ལ་བསྒོ་ཞིང་མིག་བྱུགས་ན་ཡང་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །དུག་མོ་ཉུང་གི་ས་བོན་མར་དང་སྦྱར་ལ། ཤིང་པ་ཏོའི་ལོ་མོའི་ནང་དུ་ཕུར་མར་བྱས་ཏེ་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ལ་ ཚོས་པར་གྱུར་ནས། ནང་གི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་མིག་ཏུ་བླུགས་པའམ། ཡང་ན་དུག་མོ་ཉུང་གི་ས་བོན་གྱི་སྐྱིན་པར་བྱ་སྐམས་ན་གནས་པའི་སྒོ་ང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་མིག་ཏུ་བླུགས་ན་མིག་བལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འབྲས་བུ་གསུམ་ དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་དང་། ཤིང་མངར་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་ཉལ་ཁར་རྟག་ཏུ་ཟོས་ན་མིག་ནད་དོ་ཅོག་སེལ་ཅིང་། རོ་ཙ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། འོ་མ་དང་། མར་གྱི་ནང་དུ་ འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་བྱེ་མ་བསྐོལ་ཏེ། མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་ནུབ་མོ་ཞིང་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་རིང་མོ་མི་ཐོགས་པར་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ། །སྨན་ར་སྣ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་། རྩ་བ་བཅུ་པ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། མར་གྱི་ནང་ 211-266b

དུ་སྨན་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྣ་བཅུ་པའི་ཕྱེ་མ་བསྐོལ་ཏོ། །མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རན་པར་འཐུངས་ན་ཡང་རབ་རིབ་སེལ་ཏོ།། །། ༈ རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ། ད་ནི་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རྣ་བའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི། རྣ་བ་གཉིས་སུ་ ཟུག་ཅིང་ན་ལ་འོན་ཞིང་སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་འཛག་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྣ་བའི་ནང་སྐམ་ལ་དྲི་མནམ་པ་ཡིན་ནོ།

甘露或余甘子任選其一研成粉末，與酥油和蜂蜜調和，放入去除訶子核心的果殼中，重新合上後用麵團包裹，放入柏木火中燒烤，待麵團烤焦煙消后取出冷卻，將訶子殼中的藥物研成粉末塗抹在眼藥棒上，塗抹眼部，這是治療昏花的最佳方法。 薑黃、棘樹、訶子、艾香、土茯苓和胡椒細細研磨成粉末，此方名為”佛教眼藥”，如前所述塗抹在眼藥棒上涂眼，可治療一切眼病。 或者將甘露、艾香和甘達帕特拉等研成粉末與酥油調和，放入死黑蛇斷頭的口中，用泥包裹后燒烤，待泥烤焦變紅時取出冷卻，將其中的藥物細細研磨成粉末塗抹在眼藥棒上涂眼，也可治療昏花。 將茄子種子與酥油調和，包在木瓜葉中煮熟，待冷卻後將其汁液滴入眼中，或者將茄子種子的果殼中裝入鳥糞，如前所述煮熟后將汁液滴入眼中，眼睛就能看見。 或者將三果、鐵粉和甘草研成粉末，與酥油和蜂蜜調和，睡前經常服用，可治療一切眼病，還能增強性功能。 將三果煮汁，在牛奶和酥油中煮三果粉末，待只剩酥油時，每晚適量飲用，不久就能治癒昏花。 將藥物拉斯那、三果和十根藥煮汁，在酥油中煮名為”活命”的十味藥粉。待只剩酥油時適量飲用，也可治療昏花。 耳病治療法： 現在講解耳病的治療方法。其中風引起的耳病癥狀是：兩耳疼痛、耳聾、有聲音和流液。膽引起的是灼熱感劇烈。痰引起的是耳內乾燥且有異味。

།དེ་དག་གསོ་བའི་སྨན་ནི། སྨན་མུ་རཾ་ག་དང་། ཆུ་ ཤིང་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། ལ་ཕུག་དང་། སྒེའུ་གཤེར་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁུ་བ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བ་དྲོན་པོས་རྣ་བ་གང་བར་བླུགས་ལ། ནང་དུ་ཆུབ་པར་བསྒུལ་ཞིང་ཕྱིར་ཕོས་ན་རྣ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རྒྱམ་ཚ་བཏགས་པ་ཤིང་ཨརྒའི་ལོ་མ་སེར་ པོའི་ནང་དུ་ཕུར་ལ། དེའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་ཡང་། ཨརྒའི་ལོ་མ་རིམ་པ་བདུན་གྱིས་གཡོགས་ཏེ་མེ་མར་མུར་གྱི་ནང་དུ་བཅུག་ལ། ལོ་མ་ནང་རིམ་མ་ཚིག་ཙམ་དུ་བསྲེགས་ནས་ལོ་མ་ཕྱི་རིམ་རྣམས་ཀྱང་བོར། ནང་གི་རྒྱམ་ཚ་ཡང་བོར་ལ། ནང་རིམ་གྱི་ལོ་མ་ སེར་པོ་ལ་གཤེར་བག་ཡོད་པ་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་རྣ་བར་བླུགས་ན་ཡང་རྣ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །བིལྦ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། སྒྲོན་ཤིང་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཤིང་བུའི་ཐོར་ཏོ་རས་ཀྱིས་དཀྲིས་ཏེ། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་ སྨྱུགས་ལ་བསྲེགས་ཏེ། འབད་དུ་བཅུག་པའི་ཁུ་བ་ཟགས་པ་དྲོན་པོ་རྣ་བར་བླུགས་ན་ཡང་རྣ་བའི་ནད་སེལ་ཏོ། །རུ་རྟ་དང་། བུ་བྲན་ཤིང་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཐང་ཤིང་དང་། ཤུ་ཏི་དང་། ཤིང་ཀུན་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མར་ གཅིན་དང་། ཏིལ་མར་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་དྲོན་པོ་རྣ་བར་བླུགས་ན་ཡང་རྣ་བའི་ནད་ཀྱིས་ཉམ་ཐག་པ་སེལ་ཏོ། །རུ་རྟ་དང་། ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་ཤིང་མངར་དང་། བུ་ཚངས་སྟོ་དང་། མོན་ 211-267a

སྲན་སྡེའུ་དང་། འུ་སུ་དང་། ཕག་ཚིལ་རྣམས་བསྐོལ་ཏེ། ཕག་ཚིལ་གྱི་ཞག་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་ལས་རྣ་བར་བླུགས་ན་ཡང་རྣ་བ་ན་ཞིང་སྒྲ་བྱུང་བ་སེལ་ཏོ། །རྣ་བ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་། སྒྲ་འབྱུང་ལ། ཆུ་སེར་འཛག་པ་ལ་ བསྲོས་པ་དྲོན་པོ་དང་། ལྕེ་མྱོང་ཚ་སྦྱར་བ་རྣ་བར་བླུགས་སོ། །ཡང་ན་ཤིང་བ་རུ་ན་དང་། ཀ་པིཏྟ་དང་། ཨ་མྲ་དང་། ཛམྦཱུ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་མའི་ཕྱེ་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ་ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པའམ། ཡང་ན་སྣ་མའི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་རྣ་བར་བླུགས་ ན། རྣ་བ་ནས་རྣག་འཛག་པའི་ན་བ་སེལ་ཏེ། ཐབས་ཏེ་ལྟར་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་། རྣག་སྐམ་པོ་ནང་དུ་ལུས་པ་ལ་ནི། སྔར་ཏིལ་མར་རམ། སྨན་མར་གྱིས་སྦྱར་ཞིང་འབྱུང་དུ་བཏུབ་པར་བྱ་བའི་སྨན་སྣུམ་བག་བླུགས་པ་དང་དུགས་ཀྱིས་བདུགས་པ་རྣམས་ བྱས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སྐྲ་གཞར་འཇམ་པོས་རུལ་བ་བྲུ་བར་བྱའོ།། །། ༈ སྣའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་པ། ད་ནི་སྣའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། དེ་ལ་སྣའི་ནད་ཆམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནད་གཞི་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་འགྱུར་ཏེ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་ནི་སྣ་ནས་འཛག་པ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འཛག་པའི་མདོག་སེར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ནི་འཛག་པ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

這些病癥的治療藥物是：取姆朗嘎藥、水木、希克如、蘿蔔、格烏協任一種的汁液與巖鹽調和，溫熱灌滿耳內，在內部攪動后倒出，可治療耳病。 將研磨的巖鹽包在阿嘎樹黃葉中，外面再用七層阿嘎樹葉包裹，放入炭火中，待內層葉子剛要燒焦時取出，去掉外層葉子，倒掉巖鹽，將內層帶有水分的黃葉擠出汁液滴入耳中，也可治療耳病。 取畢爾瓦等類、檀香、燈木任一種的木枝頂端用布包裹，浸入芝麻油中點燃，將滴下的溫熱油汁滴入耳中，也可治療耳病。 將土茯苓、布蘭樹、白芷、檀香、胡椒、阿魏、巖鹽等研成粉末，在尿液和芝麻油中煮，待只剩芝麻油時趁溫滴入耳中，也可治療耳病帶來的痛苦。 將土茯苓、訶子等煮汁，在其中煮甘草、布倉朵、豌豆、烏蘇和豬油，待只剩豬油時滴入耳中，也可治療耳痛和耳鳴。 對於劇烈耳痛、有聲音和滲出漿液的情況，將溫熱的酥油和辣椒混合后滴入耳中。 或者將瓦如那樹、迦比他、芒果、蒲桃等樹葉研成粉末，在芝麻油和水中煮，待只剩芝麻油時，或者用蘆葦葉汁滴入耳中，可治療耳朵流膿的疼痛。按此方法治療后，對於耳內殘留的干膿，應先用芝麻油或藥油調和使其軟化，然後用燻蒸法燻蒸，之後用柔軟的刮刀將腐爛物刮除。 鼻病的分類： 現在講解鼻病的分類。其中鼻病中的感冒是由三種病根引起的：風引起的是容易流出；膽引起的是流出物呈黃色；痰引起的是難以流出。

།ནད་གཞི་ཀུན་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆམ་པའི་སྨན་ནི། མགོ་སྣུམ་གྱིས་ བསྐུ་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། སྣར་སྨན་བླུག་པ་དང་། སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་དང་། སྨན་མར་བཏུང་བ་དང་། ཁ་ཟས་ནི་ཚ་ཞིང་སྐྱུར་བ་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨན་པས་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆམ་པ་ལ་ནི་སྨན་དྲི་ཞིམ་མོ་ཅོག་སྣོད་ཁ་སྦྱར་ གྱི་ནང་དུ་བསྲེགས་པའི་དུད་པ་སྦྱིའུས་དྲངས་ཏེ། ཁ་སྣར་བརྔུབ་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་དྲི་སྣ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ། ཤིང་ཚ་དང་། སུག་སྨེལ་དང་། གནྡྷ་པ་ཏྲ་དང་། ནཱ་ག་གེ་སར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྦྱར་བའམ། ཡང་ན་ཐ་ཕེ་ནག་པོ་ཕུར་མར་འཕུར་ཏེ་སྣར་ 211-267b

བསྣམ་པར་བྱའོ། །ལི་ཟིར་བ་དང་། ཏ་མ་ལ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་གྱི་ཕྱེ་མ་མར་དང་བུ་རམ་གྱི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། སྦྱར་བ་ཟོས་ན་ཡང་ཆམ་པ་དང་། གློ་རྡོལ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། སྙིང་ན་བ་དང་། མཁལ་རྐེད་ན་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ། ། བྱ་གྷྲི་དང་། དནྡའི་རྩ་བ་དང་། ཤུ་དག་དང་། ཤི་ཀྲུ་དང་། བྱིའུ་རུག་པ་དང་། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མ་ཏིལ་མར་དང་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ་ཏེ། ཏིལ་མར་ཉི་ཚེ་ལུས་པ་སྣར་བླུགས་ན། ཆམ་པ་ཡལ་བར་བོར་བ་ལས་སྣ་ལས་རྣག་འཛག་ པའི་ལུད་སེལ་ཏོ།། །། ༈ ལྕེ་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ། ད་ནི་ལྕེ་ནད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྕེ་ནད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ལྕེ་ནད་ནི། ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་མི་ཚོར་ཞིང་སློ་སློ་བོར་གྱུར་པ་དང་། འགགས་པ་དང་། ཤྭིང་ཨ་ཤ་ཀའི་ལོ་མ་བཞིན་དུ་དམར་བ་རྣམས་ ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། ལྕེ་རྩུབ་ཅིང་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་ལ་ཙག་ཙག་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ནི། ལྕེ་རིལ་གྱིས་སྟུག་པོ་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལྕེ་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་ལ་ ནི། ལྕེ་བཞར་ཞིང་ནད་ཁྲག་ངན་པ་ཕྱུང་ལ་ནད་གཞི་གང་ལས་གྱུར་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ནད་གཞི་སོ་སོའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ལས་སྣར་བླུགས་པ་དང་། མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་ཕྱིར་དབོ་བ་དང་། ལྕེ་ལ་བསྐུ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱའོ།། །། ༈ སོ་ན་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ། ད་ནི་སྭོ་ན་བའི་ཆོ་ག་ བཤད་དེ། སོ་ནད་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། བརྩེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི། རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་ཡང་། མར་རམ་ཏིལ་མར་རླུང་སྨན་དང་སྦྱར་བ་དྲོན་པོའམ། རླུང་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དྲོན་པོས་ཁ་བཤལ་ཞིང་ཕྱིར་དབོ་བའམ་ཡང་ན་པུ་ཙེ་ ཤེལ་དང་། གླ་སྒང་དང་། ཏེ་ཛོ་བ་ཏི་དང་། པ་ཐ་དང་། ཡུང་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། སེང་ཕྲོམ་དང་། རུ་རྟ་དང་། ས་མངྒ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱེ་མས་སོ་དྲུད་ན། སོའི་དྲུད་གཡའ་བ་དང་། སོ་ཁྲག་འཛག་པ་དང་ཟུག་ཅིང་ན་བ་རྣམས་སེལ་ཏོ།

由所有病根混合引起的則具有所有癥狀。對於感冒的治療是：塗抹頭部油膏、進行燻蒸、滴入鼻藥、服用催吐藥、飲用藥油，飲食方面則食用熱性和酸性食物等，醫生應按照儀軌進行。 或者對於感冒，可將所有香藥放入密閉容器中燃燒，用管子引導煙氣，從口鼻吸入。 或者用四香藥，即肉桂、蓽茇、甘達帕札（香葉）、那嘎格薩（龍花）一起調配，或者將黑色鼻菸吹入鼻中。 將利則瓦、塔瑪拉、三辛香的粉末在酥油和糖漿中煮制調配后服用，也可治療感冒、肺病、肋痛、心痛和腰腎疼痛。 將拜格日（虎足）、丹達根、白芷、希克如、苦蕎、三辛香、巖鹽等的粉末在芝麻油和水中煮，待只剩芝麻油時滴入鼻中，可治療由感冒演變成的鼻膿流出的咳嗽。 舌病的儀軌： 現在講解舌病的儀軌。舌病有三種：風引起的舌病癥狀是嘗不出食物味道、鬆軟無力、阻塞，以及像阿夏迦樹葉一樣發紅。膽引起的癥狀是舌頭粗糙發熱、腫脹且刺痛。痰引起的癥狀是舌頭整體濃厚僵硬。 對於這樣僵硬的舌頭，應刮舌並放出不好的病血，然後根據病根來源，從各自病根的藥物類別中選擇鼻滴劑、漱口后吐出、塗抹舌頭等儀軌進行治療。 牙痛的儀軌： 現在講解牙痛的儀軌。牙病中的劇痛和痠痛兩種是由風引起的。對這兩種情況，可用溫熱的酥油或芝麻油配合治風藥，或用煮治風藥的溫熱湯液漱口后吐出，或者用普澤謝（草果）、甘松、德卓瓦帝、帕塔、薑黃、醋栗、仙蒲、土茯苓、薩曼嘎等的粉末擦牙，可治療牙齒髮癢、牙齦出血和劇痛。

།བཅའ་ལྡན་ 211-268a

ཞིང་ཁ་ནས་འབྲུམ་པ་འབྱུང་བ་ནི། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་པ་ལས་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ནི་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། བཀྲུ་སྨན་བཏང་བ་དང་། མར་དང་། ཏིལ་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། འོ་མ་དང་། བ་གཅིན་རྣམས་ལས་གང་ ཡང་རུང་བས་ཁ་བཀང་ལ་རིང་དུ་བཞག་ལ་ཕྱིར་དབོའོ། །ཡང་ན་སྣ་མའི་ལོ་མ་དང་། སླེ་ཏྲེས་དང་། རྒུན་དང་། བྱི་ཚེར་དང་། སྐྱེར་པ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་པོ་རྣམས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་མཁུར་བ་བཀང་ཞིང་བྱིར་ {ཕོ་}ན་ཚ་ལྡན་ཞིང་ཁར་འབྲུམ་པ་བྱུང་བ་སེལ་ཏོ། །རྐན་གྱི་ཕུག་ནས་ལྕེའུ་ཆུང་འདུག་པའམ་སྐྲངས་པའི་ནད་ནི། བད་ཀན་དང་། ཁྲག་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བརྟོལ་ལ། ཚ་བ་གསུམ་དང་། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཤུ་དག་དང་། སྦྲང་ རྩི་རྣམས་སྦྱར་བ་ཁར་བཞག་ཅིང་ཁུ་བ་ཕྱིར་དབོ་བས་བད་ཀན་དྲང་བར་བྱའོ།། །། ༈ ལྐོག་མའི་ནད་ཤ་ལུ་ཀ་བཤད་པ། ལྐོག་མའི་ནད་ཤ་ལུ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ། ལྐོག་མའི་ནང་དུ་འབྲུམ་པ་རྒྱ་ཤུག་གི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་རིལ་རིལ་པོར་འབྱུང་བ་ནི། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཆོ་ག་ནི་གཏར་ བའི་དཔྱད་མཛུབ་མོ་གཙགས་བུ་ཕྲེའུ་བཅིངས་པས་བརྟོལ་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་དང་འཕྲོད་པའི་སྨན་མུར་ཞིང་། ཁུ་བ་ཕྱིར་དབོ་བར་བྱའོ། །ལྐོག་མའི་ནད་རོ་ཧི་ནི་ཞེས་བྱ་བ། ལྐོག་མའི་ནང་དུ་ཤ་ལྷག་མྱུ་གུ་ལྟར་སྐྱེ་བ་རིང་པོ་ཞིག་འབྱུང་བ་ནི་ནད་ གཞི་གསུམ་པོ་རེ་རེ་དང་། ཀུན་འདུས་པ་དང་། ཁྲག་གི་ཉེས་པ་རྣམས་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་མཚན་མའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཆོ་ག་མཆིས་ཏེ་ཆེར་སྐྱེས་ན། སྲོག་ལ་ཡང་འབབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཆོ་ག་མྱུར་ཏེ་བྱའོ། །དེ་ལ་ ཆོ་ག་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གཏར་ག་བྱ་ཞིང་ཁྲག་ཕྱུང་ལ། ནད་གཞི་སོ་སོ་གང་ལས་གྱུར་པའི་སྨན་སྦྱར་བས་ཁ་ན་བཞག་བཞག་ཅིང་བད་ཀན་དྲང་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་ནི། རྒྱམ་ཚ་དང་། ཁ་རུ་ཚ་དང་། རྩབས་ 211-268b