《佛遺教經》原始佛法課誦集【巴利戒本】
《佛遺教經》The Buddhist Daily Chantings 原始佛法課誦集【巴利戒本】 姚秦 三藏法師 鳩摩羅什 恭譯,佛曆 2563. 11. 8 心 法師 整理 Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammā Sambuddhassa. 皈命──於世尊、應供阿羅漢、獨覺自現證、平等正覺者 To Make Offerings to Supreme Buddha, Dhamma, Holy Scriptures. 供養──無上世尊、無上法身、無上舍利
巴利聖典 palitxt@gmail.com ✍ https:# sites.google.com/site/palishengdian
原始佛法課誦集【大綱】(Outline) ♡ Work out your salvation with diligence! - Last Days of the Buddha ☼
《佛遺教經》The Buddhist Daily Chantings 1 原始佛法課誦集【大綱】(Outline) 2 原始佛法課誦集【目錄】(Contents) 3 原始佛法課誦集【詳細目錄】(Inventory) 7 啊!佛陀的智慧 What! Buddha’s Wisdom 28 三 皈 依 Tisaraṇa / Three Refuges 29 原始佛法課誦集、巴利戒本 The Buddhist Daily Chantings 30 ♨ 第一篇 佛遺教經 The Buddha’s Last Bequest 30 ♨ 第二篇 重要法偈 Dhammagāthā 54 ♨ 第三篇 三皈戒文 Ti-saraṇa & Sikkhāpada 65 ♨ 第四篇 原始佛法課誦集 The Buddhist Daily Chantings 67 ♨ 第五篇 比丘波羅提木叉 Bhikkhupātimokkha / Bhikkhu’s Precepts of Patimokkha 87 ♨ 第六篇 比丘尼波羅提木叉 Bhikkhunīpātimokkha / Bhikkhuni’s Precepts of Patimokkha 168 參考資料 Reference Documents 267 附錄一、 佛子行三十七頌 The Virtue of Buddha’s Son 267 附錄二、 古印度月份巴利文名稱 Buddhist Calendar 275 聖典凡例 Text’s Introduction 277 免費流通,歡迎助印! Free circulation, welcomed posted! 279
原始佛法課誦集【目錄】(Contents) ♡ Work out your salvation with diligence! - Last Days of the Buddha ☼
《佛遺教經》The Buddhist Daily Chantings 1 原始佛法課誦集【大綱】(Outline) 2 原始佛法課誦集【目錄】(Contents) 3 原始佛法課誦集【詳細目錄】(Inventory) 7 啊!佛陀的智慧 What! Buddha’s Wisdom 28 三 皈 依 Tisaraṇa / Three Refuges 29 原始佛法課誦集、巴利戒本 The Buddhist Daily Chantings 30 ♨ 第一篇 佛遺教經 The Buddha’s Last Bequest 30 ♨ 第二篇 重要法偈 Dhammagāthā 54 ♨ 第三篇 三皈戒文 Ti-saraṇa & Sikkhāpada 65 第一章 ✫ 禮佛偈 Vandanā 65 第二章 ✫ 三皈依 Ti-saraṇa 65 第三章 ✫ 五戒、八戒、十戒文 Sikkhāpada 66 ♨ 第四篇 原始佛法課誦集 The Buddhist Daily Chantings 67 第一品 ✩ 禮敬三寶 Ti-ratana Vandanā 67 第二品 ✩ 禮讚佛陀 Buddha Vandanā 67 第三品 ✩ 禮讚法 Dhamma Vandanā 68 第四品 ✩ 禮讚僧伽 Saṅgha Vandanā 69 第五品 ✩ 每天的省思(四聖種 Cattāro ariyavaṃsā) 71 第一章 ✫ 食的省思 71 第二章 ✫ 衣的省思 71 第三章 ✫ 住的省思 72 第四章 ✫ 藥的省思 72 第六品 ✩ 四依法的省思 Cattāro nissayā 73 第七品 ✩ 長部經典《沙門果經》 Sāmaññaphalasutta 75 第八品 ✩ 皈依偈 Ti-saraṇa 77 第九品 ✩ 真實言行偈──迴向功德 Pattidāna 77 第十品 ✩ 求授三皈五戒 Ti-saraṇa & Pañca-sīla 79 第十一品 ✩ 八關齋戒 Aṭṭhaṅga-uposatha 81 第十二品 ✩ 求授出家十戒 Dasa Sikkhāpada 84 ♨ 第五篇 比丘波羅提木叉 Bhikkhupātimokkha / Bhikkhu’s Precepts of Patimokkha 87 第一品 ✩ 準備工作 87 第二品 ✩ 誦出──二二七條比丘戒 88 序誦 Nidānuddeso 88 第一章 ✫ 四波羅夷法 Pārājikuddeso 90 第二章 ✫ 十三僧殘法 Saṅghādisesuddeso 93 第三章 ✫ 二不定法 Aniyatuddeso 101 第四章 ✫ 三十捨懺法 Nissaggiyapācittiyā 103 第一節 ❦ 迦絺那衣品 Kaṭhina 103 第二節 ❦ 蠶絲品 Kosiya 109 第三節 ❦ 蓄缽品 Patta 112 第五章 ✫ 九十二波逸提法 Suddhapācittiyā 117 第一節 ❦ 妄語品 Musāvāda 117 第二節 ❦ 植物品 Bhūtagāma 119 第三節 ❦ 教誡品 Ovāda 122 第四節 ❦ 受食品 Bhojanavaggo 125 第五節 ❦ 裸行品 Acelaka 128 第六節 ❦ 飲酒品 Surāpāna 131 第七節 ❦ 水生物品 Sappāṇa 134 第八節 ❦ 依法品 Sahadhammika 138 第九節 ❦ 寶物品 Ratana 142 第六章 ✫ 四提舍尼法 Pāṭidesanīya 146 第七章 ✫ 七十五眾學法 Sekhiya 149 第一節 ❦ 圓整品 Parimaṇḍalavaggo 149 第二節 ❦ 哄笑品 Ujjagghikavaggo 151 第三節 ❦ 叉腰品 Khambhakatavaggo 153 第四節 ❦ 恭敬品 Sakkaccavaggo 155 第五節 ❦ 飯球品 Kabaḷavaggo 157 第六節 ❦ 飲食品 Surusuruvaggo 159 第七節 ❦ 穿鞋品 Pādukavaggo 161 第八章 ✫ 七滅諍法 Adhikaraṇasamathā 165 ♨ 第六篇 比丘尼波羅提木叉 Bhikkhunīpātimokkha / Bhikkhuni’s Precepts of Patimokkha 168 第一品 ✩ 準備工作 168 第二品 ✩ 誦出──三一一條比丘尼戒 169 序誦 Nidānuddeso 169 第一章 ✫ 八波羅夷法 Pārājikuddeso 171 第二章 ✫ 十七僧殘法 Saṅghādisesuddeso 176 第三章 ✫ 三十捨懺法 Nissaggiya pācittiyā 189 第一節 ❦ 蓄缽品 Pattavaggo 189 第二節 ❦ 乞衣品 Cīvaravaggo 191 第三節 ❦ 金銀品 Pattavaggo 196 第四章 ✫ 百六十六波逸提法 Suddhapācittiyā 200 第一節 ❦ 食蒜品 Lasuṇavaggo 200 第二節 ❦ 暗夜品 Rattandhakāravaggo 202 第三節 ❦ 裸露品 Naggavaggo 204 第四節 ❦ 共臥品 Tuvaṭṭavaggo 206 第五節 ❦ 畫室品 Cittāgāravaggo 209 第六節 ❦ 僧園品 Ārāmavaggo 211 第七節 ❦ 孕婦品 Gabbhinivaggo 213 第八節 ❦ 童女品 Kumāribhūtavaggo 215 第九節 ❦ 持傘著履品 Chattupāhanavaggo 218 第十節 ❦ 妄語品 Musāvādavaggo 221 第十一節 ❦ 植物品 Bhūtagāmavaggo 223 第十二節 ❦ 受食品 Bhojanavaggo 226 第十三節 ❦ 拜訪品 Cārittavaggo 229 第十四節 ❦ 點火品 Jotivaggo 232 第十五節 ❦ 邪見品 Diṭṭhivaggo 236 第十六節 ❦ 如法品 Dhammikavaggo 241 第五章 ✫ 八提舍尼法 Pāṭidesanīyā 245 第六章 ✫ 七十五眾學法 Sekhiyā 248 第一節 ❦ 圓整品 Parimaṇḍalavaggo 248 第二節 ❦ 哄笑品 Ujjagghikavaggo 250 第三節 ❦ 叉腰品 Khambhakatavaggo 252 第四節 ❦ 恭敬品 Sakkaccavaggo 254 第五節 ❦ 飯球品 Kabaḷavaggo 256 第六節 ❦ 飲食品 Surusuruvaggo 258 第七節 ❦ 穿鞋品 Pādukavaggo 260 第七章 ✫ 七滅諍法 Adhikaraṇasamathā 264 參考資料 Reference Documents 267 附錄一、 佛子行三十七頌 The Virtue of Buddha’s Son 267 附錄二、 古印度月份巴利文名稱 Buddhist Calendar 275 聖典凡例 Text’s Introduction 277 免費流通,歡迎助印! Free circulation, welcomed posted! 279
原始佛法課誦集【詳細目錄】(Inventory) ♡ Work out your salvation with diligence! - Last Days of the Buddha ☼
《佛遺教經》The Buddhist Daily Chantings 1 原始佛法課誦集【大綱】(Outline) 2 原始佛法課誦集【目錄】(Contents) 3 原始佛法課誦集【詳細目錄】(Inventory) 7 啊!佛陀的智慧 What! Buddha’s Wisdom 28 三 皈 依 Tisaraṇa / Three Refuges 29 原始佛法課誦集、巴利戒本 The Buddhist Daily Chantings 30 ♨ 第一篇 佛遺教經 The Buddha’s Last Bequest 30 ♨ 第二篇 重要法偈 Dhammagāthā 54 ✩ 禮佛偈 Vandanā 54 ✩ 三皈依 Ti-saraṇa 54 ✩ 自洲、法洲 ─➢ 自燈明,法燈明! 55 ✩ 諸佛通偈 55 ✩ 原始佛陀的教說,應與「三法印」相應 56 ✩ 原始佛陀的教說,應與「無常偈」相應 56 ✩ 原始佛陀的教說,應與「四聖諦」相應 57 ✩ 不放逸 Appamādena 57 ✩ 一夜賢者經偈 Bhaddekaratta gāthā 58 ✩ 四預流果 Cattāri sotāpannassa aṅga 59
- 佛不壞信 Buddhānussati 59
- 法不壞信 Dhammānussati 60
- 僧不壞信 Saṅghānussati 61
- 戒不壞信 Sīlānussati 62 ✩ 卡拉瑪經偈──佛陀法語 Kesamuttisutta 63 ✩ 三十二身分 Dvattiṃsa-ākāra 64 ♨ 第三篇 三皈戒文 Ti-saraṇa & Sikkhāpada 65 第一章 ✫ 禮佛偈 Vandanā 65 第二章 ✫ 三皈依 Ti-saraṇa 65 第三章 ✫ 五戒、八戒、十戒文 Sikkhāpada 66 ♨ 第四篇 原始佛法課誦集 The Buddhist Daily Chantings 67 第一品 ✩ 禮敬三寶 Ti-ratana Vandanā 67 第二品 ✩ 禮讚佛陀 Buddha Vandanā 67 第三品 ✩ 禮讚法 Dhamma Vandanā 68 第四品 ✩ 禮讚僧伽 Saṅgha Vandanā 69 第五品 ✩ 每天的省思(四聖種 Cattāro ariyavaṃsā) 71 第一章 ✫ 食的省思 71 第二章 ✫ 衣的省思 71 第三章 ✫ 住的省思 72 第四章 ✫ 藥的省思 72 第六品 ✩ 四依法的省思 Cattāro nissayā 73
- 食物的來源──出家依乞食,不可經營生意 73
- 衣服的來源──出家著糞掃衣,謂視同糞土 73
- 坐臥的處所──出家依樹下住,不宜營治舍宅 73
- 醫藥的獲得──出家依陳棄藥,不貪樂新好,而預積蓄 74 第七品 ✩ 長部經典《沙門果經》 Sāmaññaphalasutta 75 一、遠離殺生 75 二、離不與取 75 三、離婬欲法 75 四、遠離妄語 75 五、遠離兩舌 75 六、遠離惡口 76 七、離雜穢語 76 八、遠離採伐等 76 第八品 ✩ 皈依偈 Ti-saraṇa 77 第九品 ✩ 真實言行偈──迴向功德 Pattidāna 77 第十品 ✩ 求授三皈五戒 Ti-saraṇa & Pañca-sīla 79 第十一品 ✩ 八關齋戒 Aṭṭhaṅga-uposatha 81 第十二品 ✩ 求授出家十戒 Dasa Sikkhāpada 84 ♨ 第五篇 比丘波羅提木叉 Bhikkhupātimokkha / Bhikkhu’s Precepts of Patimokkha 87 第一品 ✩ 準備工作 87 一、預備布薩物品 Pubbakaraṇaṃ-4 87 二、五項前置作業 Pubbakiccaṃ-5 87 三、四項時機成熟 Pattakallaaṅgā-4 87 第二品 ✩ 誦出──二二七條比丘戒 88 序誦 Nidānuddeso 88 第一章 ✫ 四波羅夷法 Pārājikuddeso 90 一、不淨行 Methunadhamma 90 二、偷盜 Adinnādāna 90 三、奪取人命 Manussaviggaha 90 四、妄稱證得上人法 Uttarimanussadhamma 91 第二章 ✫ 十三僧殘法 Saṅghādisesuddeso 93 一、故泄不淨 Sukkavissaṭṭhi 93 二、染心碰觸 Kāyasaṃsagga 93 三、染心粗話 Duṭṭhullavācā 93 四、不淨侍奉 Attakāmapāricariya 93 五、作媒人 Sañcaritta 94 六、自造小屋 Kuṭikāra 94 七、自造精舍 Vihārakāra 94 八、惡意誹謗 Duṭṭhadosa 95 九、藉口誹謗 Aññabhāgiya 95 十、分裂僧團 Saṅghabheda 96 十一、同黨破僧 Bhedānuvattaka 96 十二、難以勸告 Dubbaca 97 十三、賄賂居士 Kuladūsaka 98 第三章 ✫ 二不定法 Aniyatuddeso 101 一、可淫屏處 Paṭhamaaniyata 101 二、淫穢語處 Dutiyaaniyata 101 第四章 ✫ 三十捨懺法 Nissaggiyapācittiyā 103 第一節 ❦ 迦絺那衣品 Kaṭhina 103 一、多餘布料 Kathina 103 二、離衣過夜 Udosita 103 三、逾期布料 Akālacīvara 103 四、令洗衣物 Purāṇacīvara 104 五、強索衣物 Cīvarapaṭiggahaṇa 104 六、無故乞衣 Aññātakaviññatti 104 七、多取布料 Tatuttari 104 八、奢望好衣 Paṭhamaupakkhaṭa 105 九、豫備衣資 Dutiyaupakkhaṭa 105 十、索取布料 Rāja 106 第二節 ❦ 蠶絲品 Kosiya 109 十一、混以蠶絲 Kosiya 109 十二、純黑毯子 Suddhakāḷaka 109 十三、雜色毯子 Dvebhāga 109 十四、持用六年 Chabbassa 109 十五、舊墊作邊 Nisīdanasanthata 110 十六、攜帶羊毛 Eḷakaloma 110 十七、洗染羊毛 Eḷakalomadhovāpana 111 十八、接受金銀 Rūpiya 111 十九、買賣金銀 Rūpiyasaṃvohāra 111 二十、交易物品 Kayavikkaya 111 第三節 ❦ 蓄缽品 Patta 112 二十一、存多餘缽 Patta 112 二十二、五綴換缽 Ūnapañcabandhana 112 二十三、存七日藥 Bhesajja 112 二十四、穿雨浴衣 Vassikasāṭika 113 二十五、奪回贈衣 Cīvaraacchindana 113 二十六、乞紗織衣 Suttaviññatti 113 二十七、賄賂織工 Mahāpesakāra 114 二十八、特施衣 Accekacīvara 114 二十九、恐佈森林 Sāsaṅka 115 三十、轉移僧物 Pariṇata 115 第五章 ✫ 九十二波逸提法 Suddhapācittiyā 117 第一節 ❦ 妄語品 Musāvāda 117 一、妄語 Musāvāda 117 二、惡口 Omasavāda 117 三、兩舌 Pesuñña 117 四、逐句同誦 Padasodhamma 117 五、同宿三夜 Paṭhamasahaseyya 117 六、與女同宿 Dutiyasahaseyya 118 七、秘密說法 Dhammadesanā 118 八、證上人法 Bhūtārocana 118 九、說粗惡罪 Duṭṭhullārocana 118 十、掘地修建 Pathavīkhaṇana 118 第二節 ❦ 植物品 Bhūtagāma 119 十一、砍伐 Bhūtagāma 119 十二、答非所問 Aññavādaka 119 十三、譏毀執事 Ujjhāpanaka 119 十四、舖曬臥具 Paṭhamasenāsana 119 十五、舖設臥具 Dutiyasenāsana 119 十六、強佔僧房 Anupakhajja 120 十七、搶奪僧房 Nikkaḍḍhana 120 十八、脫腳床 Vehāsakuṭi 120 十九、建大精舍 Mahallakavihāra 120 二十、誤傷眾生 Sappāṇaka 121 第三節 ❦ 教誡品 Ovāda 122 二十一、未經選派 Ovāda 122 二十二、日落不歸 Atthaṅgata 122 二十三、病比丘尼 Bhikkhunupassaya 122 二十四、毀謗長老 Āmisa 122 二十五、送非親衣 Cīvaradāna 122 二十六、縫非親衣 Cīvarasibbana 123 二十七、約定同行 Saṃvidhāna 123 二十八、同船渡河Nāvābhiruhana 123 二十九、聳恿供食 Paripācita 123 三十、與尼共坐 Rahonisajja 124 第四節 ❦ 受食品 Bhojanavaggo 125 三十一、施食處 Āvasathapiṇḍa 125 三十二、一起受邀 Gaṇabhojana 125 三十三、連續受邀 Paramparabhojana 125 三十四、兩三缽滿 Kāṇamātu 125 三十五、吃飽又吃 Paṭhamapavāraṇā 126 三十六、引誘犯戒 Dutiyapavāraṇā 126 三十七、非時食 Vikālabhojana 126 三十八、儲存糧食 Sannidhikāraka 127 三十九、乞求美食 Paṇītabhojana 127 四十、尚未授食 Dantapona 127 第五節 ❦ 裸行品 Acelaka 128 四十一、親手給予 Acelaka 128 四十二、驅逐同伴 Uyyojana 128 四十三、擅闖人家 Sabhojana 128 四十四、隱密共坐 Rahopaṭicchanna 129 四十五、單獨共坐 Rahonisajja 129 四十六、爽約受邀 Cāritta 129 四十七、索藥無度 Mahānāma 129 四十八、參觀軍隊 Uyyuttasenā 130 四十九、寄宿軍隊 Senāvāsa 130 五十、參觀演習 Uyyodhika 130 第六節 ❦ 飲酒品 Surāpāna 131 五十一、飲用酒類 Surāpāna 131 五十二、胳肢令笑 Aṅgulipatodaka 131 五十三、戲水 Hasadhamma 131 五十四、受教不恭 Anādariya 131 五十五、故意驚嚇 Bhiṃsāpana 131 五十六、起火暖身 Joti 132 五十七、不知適量沐浴 Nahāna 132 五十八、未作記號 Dubbaṇṇakaraṇa 133 五十九、淨施不捨 Vikappana 133 六十、藏匿捉弄 Apanidhāna 133 第七節 ❦ 水生物品 Sappāṇa 134 六十一、故意殺生 Sañcicca 134 六十二、害水生物 Sappāṇaka 134 六十三、擾亂判決 Ukkoṭana 134 六十四、掩護重罪 Duṭṭhulla 134 六十五、授未成年 Ūnavīsativassa 134 六十六、伴隨走私 Theyyasattha 135 六十七、女伴同行 Saṃvidhāna 135 六十八、邪見障道 Ariṭṭha 135 六十九、邪見為伍 Ukkhittasambhoga 136 七十、障礙沙彌 Kaṇṭaka 136 第八節 ❦ 依法品 Sahadhammika 138 七十一、不遵學處 Sahadhammika 138 七十二、毀謗學處 Vilekhana 138 七十三、不知學處 Mohana 138 七十四、憤怒毆打 Pahāra 139 七十五、作勢毆打 Talasattika 139 七十六、無根毀謗 Amūlaka 140 七十七、令人不安 Sañcicca 140 七十八、偷聽口角 Upassuti 140 七十九、反悔決議 Kammappaṭibāhana 141 八十、表決缺席 Chandaṃadatvāgamana 141 八十一、嫌不公平 Dubbala 141 八十二、轉施僧物 Pariṇāmana 141 第九節 ❦ 寶物品 Ratana 142 八十三、進入寢宮 Antepura 142 八十四、撿拾寶物 Ratana 142 八十五、非時入村 Vikālagāmappavesana 142 八十六、骨製針盒 Sūcighara 143 八十七、床椅過高 Mañcapīṭha 143 八十八、床椅嵌棉 Tūlonaddha 143 八十九、製作坐墊 Nisīdana 143 九十、瘡衣過長 Kaṇḍuppaṭicchādi 144 九十一、作雨浴衣 Vassikasāṭika 144 九十二、袈裟過長 Nanda 144 第六章 ✫ 四提舍尼法 Pāṭidesanīya 146 一、尼托缽食 Paṭhamapāṭidesanīya 146 二、擾亂用餐 Dutiyapāṭidesanīya 146 三、有學居士 Tatiyapāṭidesanīya 147 四、危險住處 Catutthapāṭidesanīya 147 第七章 ✫ 七十五眾學法 Sekhiya 149 第一節 ❦ 圓整品 Parimaṇḍalavaggo 149 一、內衣整齊 Parimaṇḍalasikkhāpadaṃ 149 二、上衣整齊 Dutiyaparimaṇḍalasikkhāpadaṃ 149 三、整齊而行 Suppaṭicchannasikkhāpadaṃ 149 四、整齊而坐 Dutiyasuppaṭicchannasikkhāpadaṃ 149 五、威儀而行 Susaṃvutasikkhāpadaṃ 150 六、威儀而坐 Dutiyasusaṃvutasikkhāpadaṃ 150 七、垂視而行 Okkhittacakkhusikkhāpadaṃ 150 八、垂視而坐 Dutiya-okkhittacakkhusikkhāpadaṃ 150 九、不提衣角而行 Ukkhittakasikkhāpadaṃ 150 十、不提衣角而坐 Dutiya-ukkhittakasikkhāpadaṃ 150 第二節 ❦ 哄笑品 Ujjagghikavaggo 151 十一、行不哄笑 Ujjagghikasikkhāpadaṃ 151 十二、坐不哄笑 Dutiya-ujjagghikasikkhāpadaṃ 151 十三、安靜而行 Uccasaddasikkhāpadaṃ 151 十四、安靜而坐 Dutiya-uccasaddasikkhāpadaṃ 151 十五、行不搖身 Kāyappacālakasikkhāpadaṃ 151 十六、坐不搖身 Dutiyakāyappacālakasikkhāpadaṃ 151 十七、行不搖臂 Bāhuppacālakasikkhāpadaṃ 152 十八、坐不搖臂 Dutiyabāhuppacālakasikkhāpadaṃ 152 十九、行不搖頭 Sīsappacālakasikkhāpadaṃ 152 二十、坐不搖頭 Dutiyasīsappacālakasikkhāpadaṃ 152 第三節 ❦ 叉腰品 Khambhakatavaggo 153 二十一、行不叉腰 Khambhakatasikkhāpadaṃ 153 二十二、坐不叉腰 Dutiyakhambhakatasikkhāpadaṃ 153 二十三、脫帽而行 Oguṇṭhitasikkhāpadaṃ 153 二十四、脫帽而坐 Dutiya-oguṇṭhitasikkhāpadaṃ 153 二十五、行不踮腳 Ukkuṭikasikkhāpadaṃ 153 二十六、坐不翹腳 Pallatthikasikkhāpadaṃ 153 二十七、恭敬受食 Sakkaccapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ 154 二十八、專心受食 Pattasaññinīpaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ 154 二十九、適量菜餚 Samasūpakapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ 154 三十、適量缽食 Samatittikasikkhāpadaṃ 154 第四節 ❦ 恭敬品 Sakkaccavaggo 155 三十一、恭敬用餐 Sakkaccabhuñjanasikkhāpadaṃ 155 三十二、專心用餐 Pattasaññinībhuñjanasikkhāpadaṃ 155 三十三、依序用餐 Sapadānasikkhāpadaṃ 155 三十四、飯菜各半 Samasūpakasikkhāpadaṃ 155 三十五、保持美觀 Na thūpakatasikkhāpadaṃ 155 三十六、不貪菜餚 Odanappaṭicchādanasikkhāpadaṃ 156 三十七、不求菜餚 Sūpodanaviññattisikkhāpadaṃ 156 三十八、滿足缽食 Ujjhānasaññinīsikkhāpadaṃ 156 三十九、大小適口 Kabaḷasikkhāpadaṃ 156 四十、形狀適口 Ālopasikkhāpadaṃ 156 第五節 ❦ 飯球品 Kabaḷavaggo 157 四十一、不張口食 Anāhaṭasikkhāpadaṃ 157 四十二、手不入口 Bhuñjamānasikkhāpadaṃ 157 四十三、食時不言 Sakabaḷasikkhāpadaṃ 157 四十四、不擲口食 Piṇḍukkhepakasikkhāpadaṃ 157 四十五、不咬斷食 Kabaḷāvacchedakasikkhāpadaṃ 157 四十六、不大口食 Avagaṇḍakārakasikkhāpadaṃ 158 四十七、食不甩手 Hatthaniddhunakasikkhāpadaṃ 158 四十八、不撒飯粒 Sitthāvakārakasikkhāpadaṃ 158 四十九、不伸舌頭 Jivhānicchārakasikkhāpadaṃ 158 五十、食不出聲 Capucapukārakasikkhāpadaṃ 158 第六節 ❦ 飲食品 Surusuruvaggo 159 五十一、飲不作響 Surusurukārakasikkhāpadaṃ 159 五十二、不舐手食 Hatthanillehakasikkhāpadaṃ 159 五十三、不舐缽食 Pattanillehakasikkhāpadaṃ 159 五十四、不舐唇食 Oṭṭhanillehakasikkhāpadaṃ 159 五十五、不污水瓶 Sāmisasikkhāpadaṃ 159 五十六、收拾飯粒 Sasitthakasikkhāpadaṃ 159 五十七、離傘說法 Chattapāṇisikkhāpadaṃ 160 五十八、離杖說法 Daṇḍapāṇisikkhāpadaṃ 160 五十九、離刀說法 Satthapāṇisikkhāpadaṃ 160 六十、離械說法 Āvudhapāṇisikkhāpadaṃ 160 第七節 ❦ 穿鞋品 Pādukavaggo 161 六十一、室內脫鞋 Pādukasikkhāpadaṃ 161 六十二、室外脫鞋 Upāhanasikkhāpadaṃ 161 六十三、離車說法 Yānasikkhāpadaṃ 161 六十四、離床說法 Sayanasikkhāpadaṃ 161 六十五、端坐說法 Pallatthikasikkhāpadaṃ 161 六十六、脫帽說法 Veṭhitasikkhāpadaṃ 162 六十七、卸下口罩 Oguṇṭhitasikkhāpadaṃ 162 六十八、高處說法 Chamāsikkhāpadaṃ 162 六十九、高座說法 Nīcāsanasikkhāpadaṃ 162 七十、坐著說法 Ṭhitāsikkhāpadaṃ 162 七十一、走在前面 Pacchatogacchantīsikkhāpadaṃ 162 七十二、走在路中 Uppathenagacchantīsikkhāpadaṃ 163 七十三、上洗手間 Ṭhitāuccārasikkhāpadaṃ 163 七十四、愛護植物 Hariteuccārasikkhāpadaṃ 163 七十五、環境衛生 Udakeuccārasikkhāpadaṃ 163 第八章 ✫ 七滅諍法 Adhikaraṇasamathā 165 ♨ 第六篇 比丘尼波羅提木叉 Bhikkhunīpātimokkha / Bhikkhuni’s Precepts of Patimokkha 168 第一品 ✩ 準備工作 168 一、預備布薩物品 Pubbakaraṇaṃ-4 168 二、五項前置作業 Pubbakiccaṃ-5 168 三、四項時機成熟 Pattakallaaṅgā-4 168 第二品 ✩ 誦出──三一一條比丘尼戒 169 序誦 Nidānuddeso 169 第一章 ✫ 八波羅夷法 Pārājikuddeso 171 一、不淨行 Methunadhammasikkhāpadaṃ 171 二、偷盜 Adinnādānasikkhāpadaṃ 171 三、奪取人命 Manussaviggahasikkhāpadaṃ 171 四、妄稱證得上人法 Uttarimanussadhammasikkhāpadaṃ 172 五、染心撫摩 Ubbhajāṇumaṇḍalikāsikkhāpadaṃ 173 六、覆藏罪 Vajjappaṭicchādikāsikkhāpadaṃ 173 七、追隨被罷黜比丘 Ukkhittānuvattikāsikkhāpadaṃ 173 八、八事驅擯 Aṭṭhavatthukāsikkhāpadaṃ 174 第二章 ✫ 十七僧殘法 Saṅghādisesuddeso 176 一、訴訟 Ussayavādikāsikkhāpadaṃ 176 二、接受賊女 Corīvuṭṭhāpikāsikkhāpadaṃ 176 三、獨往村中 Ekagāmantaragamanasikkhāpadaṃ 176 四、將被罷黜者復權 Ukkhittaka-osāraṇasikkhāpadaṃ 177 五、染心受食 Bhojanapaṭiggahaṇapaṭhamasikkhāpadaṃ 177 六、勸受染心食 Bhojanapaṭiggahaṇadutiyasikkhāpadaṃ 177 七、作媒人 Sañcarittasikkhāpadaṃ 178 八、惡意誹謗 Duṭṭhadosasikkhāpadaṃ 178 九、藉口誹謗 Aññabhāgiyasikkhāpadaṃ 178 十、捨學 Sikkhaṃpaccācikkhaṇasikkhāpadaṃ 179 十一、惡口 Adhikaraṇakupitasikkhāpadaṃ 180 十二、惡行 Pāpasamācārapaṭhamasikkhāpadaṃ 181 十三、誹謗僧團 Pāpasamācāradutiyasikkhāpadaṃ 182 十四、分裂僧團 Saṅghabhedakasikkhāpadaṃ 183 十五、同黨破僧 Bhedānuvattakasikkhāpadaṃ 184 十六、難以勸告 Dubbacasikkhāpadaṃ 185 十七、賄賂居士 Kuladūsakasikkhāpadaṃ 186 第三章 ✫ 三十捨懺法 Nissaggiya pācittiyā 189 第一節 ❦ 蓄缽品 Pattavaggo 189 一、積蓄餘缽 Pattasannicayasikkhāpadaṃ 189 二、非時衣──功德衣逾期 Akālacīvarabhājanasikkhāpadaṃ 189 三、奪回交換衣 Cīvaraparivattanasikkhāpadaṃ 189 四、索求更多 Aññaviññāpanasikkhāpadaṃ 189 五、換購物品 Aññacetāpanasikkhāpadaṃ 190 六、挪用僧物 Paṭhamasaṅghikacetāpanasikkhāpadaṃ 190 七、乞用僧物 Dutiyasaṅghikacetāpanasikkhāpadaṃ 190 八、挪用公物 Paṭhamagaṇikacetāpanasikkhāpadaṃ 190 九、乞用公物 Dutiyagaṇikacetāpanasikkhāpadaṃ 190 十、乞用他物 Puggalikacetāpanasikkhāpadaṃ 190 第二節 ❦ 乞衣品 Cīvaravaggo 191 十一、求貴重衣 Garupāvuraṇasikkhāpadaṃ 191 十二、求輕便衣 Lahupāvuraṇasikkhāpadaṃ 191 十三、多餘布料 Kathinasikkhāpadaṃ 191 十四、離衣過夜 Udositasikkhāpadaṃ 191 十五、逾期布料 Akālacīvarasikkhāpadaṃ 192 十六、無故乞衣 Aññātakaviññattisikkhāpadaṃ 192 十七、多取布料 Tatuttarisikkhāpadaṃ 192 十八、奢望好衣 Paṭhama-upakkhaṭasikkhāpadaṃ 193 十九、豫備衣資 Dutiya-upakkhaṭasikkhāpadaṃ 193 二十、索取布料 Rājasikkhāpadaṃ 194 第三節 ❦ 金銀品 Pattavaggo 196 二十一、接受金銀 Rūpiyasikkhāpadaṃ 196 二十二、買賣金銀 Rūpiyasaṃvohārasikkhāpadaṃ 196 二十三、交易物品 Kayavikkayasikkhāpadaṃ 196 二十四、五綴換缽 Ūnapañcabandhanasikkhāpadaṃ 196 二十五、存七日藥 Bhesajjasikkhāpadaṃ 197 二十六、奪回贈衣 Cīvara-acchindanasikkhāpadaṃ 197 二十七、乞紗織衣 Suttaviññattisikkhāpadaṃ 197 二十八、賄賂織工 Mahāpesakārasikkhāpadaṃ 197 二十九、特施衣 Accekacīvarasikkhāpadaṃ 198 三十、轉移僧物 Pariṇatasikkhāpadaṃ 198 第四章 ✫ 百六十六波逸提法 Suddhapācittiyā 200 第一節 ❦ 食蒜品 Lasuṇavaggo 200 一、貪多食蒜 Lasuṇasikkhāpadaṃ 200 二、剃密處毛 Sambādhalomasikkhāpadaṃ 200 三、自慰 Talaghātakasikkhāpadaṃ 200 四、情趣用品 Jatumaṭṭhakasikkhāpadaṃ 200 五、洗淨密處 Udakasuddhikasikkhāpadaṃ 200 六、擾亂用餐 Upatiṭṭhanasikkhāpadaṃ 201 七、乞生穀 Āmakadhaññasikkhāpadaṃ 201 八、亂丟垃圾 Paṭhamauccārachaḍḍanasikkhāpadaṃ 201 九、污染環境 Dutiyauccārachaḍḍanasikkhāpadaṃ 201 十、歌舞表演 Naccagītasikkhāpadaṃ 201 第二節 ❦ 暗夜品 Rattandhakāravaggo 202 十一、暗夜私會 Rattandhakārasikkhāpadaṃ 202 十二、屏處私會 Paṭicchannokāsasikkhāpadaṃ 202 十三、空地私會 Ajjhokāsasallapanasikkhāpadaṃ 202 十四、街巷私會 Dutiyikauyyojanasikkhāpadaṃ 202 十五、不告離去 Anāpucchāpakkamanasikkhāpadaṃ 202 十六、不告而坐 Anāpucchāabhinisīdanasikkhāpadaṃ 203 十七、不告而宿 Anāpucchāsantharaṇasikkhāpadaṃ 203 十八、誤會嫌恨 Paraujjhāpanakasikkhāpadaṃ 203 十九、咒詛自他 Paraabhisapanasikkhāpadaṃ 203 二十、傷害自己 Rodanasikkhāpadaṃ 203 第三節 ❦ 裸露品 Naggavaggo 204 二十一、河邊裸浴 Naggasikkhāpadaṃ 204 二十二、沐浴衣 Udakasāṭikasikkhāpadaṃ 204 二十三、妄語縫衣 Cīvarasibbanasikkhāpadaṃ 204 二十四、留置大衣 Saṅghāṭicārasikkhāpadaṃ 204 二十五、偷他人衣 Cīvarasaṅkamanīyasikkhāpadaṃ 204 二十六、妨礙施衣 Gaṇacīvarasikkhāpadaṃ 205 二十七、阻擋分衣 Paṭibāhanasikkhāpadaṃ 205 二十八、衣贈外道 Cīvaradānasikkhāpadaṃ 205 二十九、寄望施衣 Kālaatikkamanasikkhāpadaṃ 205 三十、阻擋捨衣 Kathinuddhārasikkhāpadaṃ 205 第四節 ❦ 共臥品 Tuvaṭṭavaggo 206 三十一、共臥一床 Ekamañcatuvaṭṭanasikkhāpadaṃ 206 三十二、同蓋一被 Ekattharaṇatuvaṭṭanasikkhāpadaṃ 206 三十三、惱亂他人 Aphāsukaraṇasikkhāpadaṃ 206 三十四、不顧病患 Naupaṭṭhāpanasikkhāpadaṃ 206 三十五、驅趕客僧 Nikkaḍḍhanasikkhāpadaṃ 206 三十六、俗人雜居 Saṃsaṭṭhasikkhāpadaṃ 207 三十七、國內遠行 Antoraṭṭhasikkhāpadaṃ 207 三十八、國外遠行 Tiroraṭṭhasikkhāpadaṃ 207 三十九、雨期遠行 Antovassasikkhāpadaṃ 207 四十、矇眛四方 Cārikanapakkamanasikkhāpadaṃ 208 第五節 ❦ 畫室品 Cittāgāravaggo 209 四十一、參觀王宮 Rājāgārasikkhāpadaṃ 209 四十二、奢侈高床 Āsandiparibhuñjanasikkhāpadaṃ 209 四十三、從事紡織 Suttakantanasikkhāpadaṃ 209 四十四、受雇為傭 Gihiveyyāvaccasikkhāpadaṃ 209 四十五、妄語滅諍 Adhikaraṇasikkhāpadaṃ 209 四十六、賄賂俗人 Bhojanadānasikkhāpadaṃ 210 四十七、月華衣 Āvasathacīvarasikkhāpadaṃ 210 四十八、不捨住處 Āvasathavihārasikkhāpadaṃ 210 四十九、學畜生咒 Tiracchānavijjāpariyāpuṇanasikkhāpadaṃ 210 五十、教畜生咒 Tiracchānavijjāvācanasikkhāpadaṃ 210 第六節 ❦ 僧園品 Ārāmavaggo 211 五十一、擅入僧園 Ārāmapavisanasikkhāpadaṃ 211 五十二、辱罵比丘 Bhikkhuakkosanasikkhāpadaṃ 211 五十三、責罵大眾 Gaṇaparibhāsanasikkhāpadaṃ 211 五十四、吃飽又吃 Pavāritasikkhāpadaṃ 211 五十五、嫉妒施主 Kulamaccharinīsikkhāpadaṃ 211 五十六、兩部安居 Abhikkhukāvāsasikkhāpadaṃ 212 五十七、兩部自恣 Apavāraṇāsikkhāpadaṃ 212 五十八、不受教誡 Ovādasikkhāpadaṃ 212 五十九、不問布薩 Ovādūpasaṅkamanasikkhāpadaṃ 212 六十、單獨醫療 Pasākhejātasikkhāpadaṃ 212 第七節 ❦ 孕婦品 Gabbhinivaggo 213 六十一、孕婦出家 Gabbhinīsikkhāpadaṃ 213 六十二、兒婦出家 Pāyantīsikkhāpadaṃ 213 六十三、未學二年 Paṭhamasikkhamānasikkhāpadaṃ 213 六十四、未得許可 Dutiyasikkhamānasikkhāpadaṃ 213 六十五、婦女出家 Paṭhamagihigatasikkhāpadaṃ 213 六十六、婦女未學二年 Dutiyagihigatasikkhāpadaṃ 214 六十七、婦女未得許可 Tatiyagihigatasikkhāpadaṃ 214 六十八、二年不教 Paṭhamasahajīvinīsikkhāpadaṃ 214 六十九、二年不學 Pavattinīnānubandhanasikkhāpadaṃ 214 七十、不令遠離 Dutiyasahajīvinīsikkhāpadaṃ 214 第八節 ❦ 童女品 Kumāribhūtavaggo 215 七十一、童女出家 Paṭhamakumāribhūtasikkhāpadaṃ 215 七十二、童女未學二年 Dutiyakumāribhūtasikkhāpadaṃ 215 七十三、童女未得許可 Tatiyakumāribhūtasikkhāpadaṃ 215 七十四、未滿十二夏 Ūnadvādasavassasikkhāpadaṃ 215 七十五、未得授戒許可 Paripuṇṇadvādasavassasikkhāpadaṃ 215 七十六、事後抱怨 Khiyyanadhammasikkhāpadaṃ 216 七十七、授戒索賄 Paṭhamasikkhamānanavuṭṭhāpanasikkhāpadaṃ 216 七十八、授戒承諾 Dutiyasikkhamānanavuṭṭhāpanasikkhāpadaṃ 216 七十九、怨婦出家 Sokāvāsasikkhāpadaṃ 217 八十、親人未許 Ananuññātasikkhāpadaṃ 217 八十一、別住授戒 Pārivāsikasikkhāpadaṃ 217 八十二、年年授戒 Anuvassasikkhāpadaṃ 217 八十三、二人受戒 Ekavassasikkhāpadaṃ 217 第九節 ❦ 持傘著履品 Chattupāhanavaggo 218 八十四、持傘著履 Chattupāhanasikkhāpadaṃ 218 八十五、交通工具 Yānasikkhāpadaṃ 218 八十六、婦女腰布 Saṅghāṇisikkhāpadaṃ 218 八十七、著裝飾物 Itthālaṅkārasikkhāpadaṃ 218 八十八、塗香抹脂 Gandhavaṇṇakasikkhāpadaṃ 218 八十九、香料塗身 Vāsitakasikkhāpadaṃ 218 九十、令尼師按摩 Bhikkhuniummaddāpanasikkhāpadaṃ 219 九十一、令學法女按摩 Sikkhamānaummaddāpanasikkhāpadaṃ 219 九十二、令沙彌尼按摩 Sāmaṇerīummaddāpanasikkhāpadaṃ 219 九十三、令白衣女按摩 Gihiniummaddāpanasikkhāpadaṃ 219 九十四、不問而坐Anāpucchāsikkhāpadaṃ 219 九十五、質問比丘 Pañhāpucchanasikkhāpadaṃ 219 九十六、僧祇支衣 Asaṃkaccikasikkhāpadaṃ 220 第十節 ❦ 妄語品 Musāvādavaggo 221 九十七、妄語 Musāvādasikkhāpadaṃ 221 九十八、惡口 Omasavādasikkhāpadaṃ 221 九十九、兩舌 Pesuññasikkhāpadaṃ 221 百、逐句同誦 Padasodhammasikkhāpadaṃ 221 百一、同宿三夜 Paṭhamasahaseyyasikkhāpadaṃ 221 百二、與男同宿 Dutiyasahaseyyasikkhāpadaṃ 222 百三、秘密說法 Dhammadesanāsikkhāpadaṃ 222 百四、證上人法 Bhūtārocanasikkhāpadaṃ 222 百五、說粗惡罪 Duṭṭhullārocanasikkhāpadaṃ 222 百六、掘地修建 Pathavīkhaṇanasikkhāpadaṃ 222 第十一節 ❦ 植物品 Bhūtagāmavaggo 223 百七、砍伐 Bhūtagāmasikkhāpadaṃ 223 百八、答非所問 Aññavādakasikkhāpadaṃ 223 百九、譏毀執事 Ujjhāpanakasikkhāpadaṃ 223 百十、舖曬臥具 Paṭhamasenāsanasikkhāpadaṃ 223 百十一、舖設臥具 Dutiyasenāsanasikkhāpadaṃ 224 百十二、強佔僧房 Anupakhajjasikkhāpadaṃ 224 百十三、搶奪僧房 Nikkaḍḍhanasikkhāpadaṃ 224 百十四、脫腳床 Vehāsakuṭisikkhāpadaṃ 224 百十五、建大精舍 Mahallakavihārasikkhāpadaṃ 225 百十六、誤傷眾生 Sappāṇakasikkhāpadaṃ 225 第十二節 ❦ 受食品 Bhojanavaggo 226 百十七、施食處 Āvasathapiṇḍasikkhāpadaṃ 226 百十八、一起受邀 Gaṇabhojanasikkhāpadaṃ 226 百十九、兩三缽滿 Kāṇamātusikkhāpadaṃ 226 百二十、非時食 Vikālabhojanasikkhāpadaṃ 227 百二十一、儲存糧食 Sannidhikārakasikkhāpadaṃ 227 百二十二、尚未授食 Dantaponasikkhāpadaṃ 227 百二十三、驅逐同伴 Uyyojanasikkhāpadaṃ 227 百二十四、擅闖人家 Sabhojanasikkhāpadaṃ 228 百二十五、隱密共坐 Rahopaṭicchannasikkhāpadaṃ 228 百二十六、單獨共坐 Rahonisajjasikkhāpadaṃ 228 第十三節 ❦ 拜訪品 Cārittavaggo 229 百二十七、爽約受邀 Cārittasikkhāpadaṃ 229 百二十八、索藥無度 Mahānāmasikkhāpadaṃ 229 百二十九、參觀軍隊 Uyyuttasenāsikkhāpadaṃ 229 百三十、寄宿軍隊 Senāvāsasikkhāpadaṃ 229 百三十一、參觀演習 Uyyodhikasikkhāpadaṃ 230 百三十二、飲用酒類 Surāpānasikkhāpadaṃ 230 百三十三、胳肢令笑 Aṅgulipatodakasikkhāpadaṃ 230 百三十四、戲水 Hasadhammasikkhāpadaṃ 230 百三十五、受教不恭 Anādariyasikkhāpadaṃ 230 百三十六、故意驚嚇 Bhiṃsāpanasikkhāpadaṃ 231 第十四節 ❦ 點火品 Jotivaggo 232 百三十七、起火暖身 Jotisikkhāpadaṃ 232 百三十八、不知適量沐浴 Nahānasikkhāpadaṃ 232 百三十九、未作記號 Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadaṃ 233 百四十、淨施不捨 Vikappanasikkhāpadaṃ 233 百四十一、藏匿捉弄 Apanidhāpanasikkhāpadaṃ 233 百四十二、故意殺生 Sañciccasikkhāpadaṃ 233 百四十三、害水生物 Sappāṇakasikkhāpadaṃ 234 百四十四、擾亂判決 Ukkoṭanasikkhāpadaṃ 234 百四十五、伴隨走私 Theyyasatthasikkhāpadaṃ 234 百四十六、邪見障道 Ariṭṭhasikkhāpadaṃ 234 第十五節 ❦ 邪見品 Diṭṭhivaggo 236 百四十七、邪見為伍 Ukkhittasambhogasikkhāpadaṃ 236 百四十八、誤沙彌尼 Kaṇṭakasikkhāpadaṃ 236 百四十九、不遵學處 Sahadhammikasikkhāpadaṃ 237 百五十、毀謗學處 Vilekhanasikkhāpadaṃ 237 百五十一、不知學處 Mohanasikkhāpadaṃ 238 百五十二、憤怒毆打 Pahārasikkhāpadaṃ 239 百五十三、作勢毆打 Talasattikasikkhāpadaṃ 239 百五十四、無根毀謗 Amūlakasikkhāpadaṃ 239 百五十五、令人不安 Sañciccasikkhāpadaṃ 239 百五十六、偷聽口角 Upassuti sikkhāpadaṃ 240 第十六節 ❦ 如法品 Dhammikavaggo 241 百五十七、反悔決議 Kammappaṭibāhanasikkhāpadaṃ 241 百五十八、表決缺席 Chandaṃadatvāgamanasikkhāpadaṃ 241 百五十九、嫌不公平 Dubbalasikkhāpadaṃ 241 百六十、轉施僧物 Pariṇāmanasikkhāpadaṃ 241 百六十一、撿拾寶物 Ratanasikkhāpadaṃ 242 百六十二、骨製針盒 Sūcigharasikkhāpadaṃ 242 百六十三、床椅過高 Mañcapīṭhasikkhāpadaṃ 242 百六十四、床椅嵌棉 Tūlonaddhasikkhāpadaṃ 243 百六十五、瘡衣過長 Kaṇḍuppaṭicchādisikkhāpadaṃ 243 百六十六、袈裟過長 Nandasikkhāpadaṃ 243 第五章 ✫ 八提舍尼法 Pāṭidesanīyā 245 一、無病乞酥 Sappiviññāpanasikkhāpadaṃ 245 二、無病乞油 Telaviññāpanasikkhāpadaṃ 245 三、無病乞蜜 Madhuviññāpanasikkhāpadaṃ 245 四、無病乞糖 Phāṇitaviññāpanasikkhāpadaṃ 245 五、無病乞魚 Macchaviññāpanasikkhāpadaṃ 246 六、無病乞肉 Maṃsaviññāpanasikkhāpadaṃ 246 七、無病乞乳 Khīraviññāpanasikkhāpadaṃ 246 八、無病乞酪 Dadhiviññāpanasikkhāpadaṃ 246 第六章 ✫ 七十五眾學法 Sekhiyā 248 第一節 ❦ 圓整品 Parimaṇḍalavaggo 248 一、內衣整齊 Parimaṇḍalasikkhāpadaṃ 248 二、上衣整齊 Dutiyaparimaṇḍalasikkhāpadaṃ 248 三、整齊而行 Suppaṭicchannasikkhāpadaṃ 248 四、整齊而坐 Dutiyasuppaṭicchannasikkhāpadaṃ 248 五、威儀而行 Susaṃvutasikkhāpadaṃ 249 六、威儀而坐 Dutiyasusaṃvutasikkhāpadaṃ 249 七、垂視而行 Okkhittacakkhusikkhāpadaṃ 249 八、垂視而坐 Dutiya-okkhittacakkhusikkhāpadaṃ 249 九、不提衣角而行 Ukkhittakasikkhāpadaṃ 249 十、不提衣角而坐 Dutiya-ukkhittakasikkhāpadaṃ 249 第二節 ❦ 哄笑品 Ujjagghikavaggo 250 十一、行不哄笑 Ujjagghikasikkhāpadaṃ 250 十二、坐不哄笑 Dutiya-ujjagghikasikkhāpadaṃ 250 十三、安靜而行 Uccasaddasikkhāpadaṃ 250 十四、安靜而坐 Dutiya-uccasaddasikkhāpadaṃ 250 十五、行不搖身 Kāyappacālakasikkhāpadaṃ 250 十六、坐不搖身 Dutiyakāyappacālakasikkhāpadaṃ 250 十七、行不搖臂 Bāhuppacālakasikkhāpadaṃ 251 十八、坐不搖臂 Dutiyabāhuppacālakasikkhāpadaṃ 251 十九、行不搖頭 Sīsappacālakasikkhāpadaṃ 251 二十、坐不搖頭 Dutiyasīsappacālakasikkhāpadaṃ 251 第三節 ❦ 叉腰品 Khambhakatavaggo 252 二十一、行不叉腰 Khambhakatasikkhāpadaṃ 252 二十二、坐不叉腰 Dutiyakhambhakatasikkhāpadaṃ 252 二十三、脫帽而行 Oguṇṭhitasikkhāpadaṃ 252 二十四、脫帽而坐 Dutiya-oguṇṭhitasikkhāpadaṃ 252 二十五、行不踮腳 Ukkuṭikasikkhāpadaṃ 252 二十六、坐不翹腳 Pallatthikasikkhāpadaṃ 253 二十七、恭敬受食 Sakkaccapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ 253 二十八、專心受食 Pattasaññinīpaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ 253 二十九、適量菜餚 Samasūpakapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ 253 三十、適量缽食 Samatittikasikkhāpadaṃ 253 第四節 ❦ 恭敬品 Sakkaccavaggo 254 三十一、恭敬用餐 Sakkaccabhuñjanasikkhāpadaṃ 254 三十二、專心用餐 Pattasaññinībhuñjanasikkhāpadaṃ 254 三十三、依序用餐 Sapadānasikkhāpadaṃ 254 三十四、飯菜各半 Samasūpakasikkhāpadaṃ 254 三十五、保持美觀 Na thūpakatasikkhāpadaṃ 254 三十六、不貪菜餚 Odanappaṭicchādanasikkhāpadaṃ 255 三十七、不求菜餚 Sūpodanaviññattisikkhāpadaṃ 255 三十八、滿足缽食 Ujjhānasaññinīsikkhāpadaṃ 255 三十九、大小適口 Kabaḷasikkhāpadaṃ 255 四十、形狀適口 Ālopasikkhāpadaṃ 255 第五節 ❦ 飯球品 Kabaḷavaggo 256 四十一、不張口食 Anāhaṭasikkhāpadaṃ 256 四十二、手不入口 Bhuñjamānasikkhāpadaṃ 256 四十三、食時不言 Sakabaḷasikkhāpadaṃ 256 四十四、不擲口食 Piṇḍukkhepakasikkhāpadaṃ 256 四十五、不咬斷食 Kabaḷāvacchedakasikkhāpadaṃ 256 四十六、不大口食 Avagaṇḍakārakasikkhāpadaṃ 257 四十七、食不甩手 Hatthaniddhunakasikkhāpadaṃ 257 四十八、不撒飯粒 Sitthāvakārakasikkhāpadaṃ 257 四十九、不伸舌頭 Jivhānicchārakasikkhāpadaṃ 257 五十、食不出聲 Capucapukārakasikkhāpadaṃ 257 第六節 ❦ 飲食品 Surusuruvaggo 258 五十一、飲不作響 Surusurukārakasikkhāpadaṃ 258 五十二、不舐手食 Hatthanillehakasikkhāpadaṃ 258 五十三、不舐缽食 Pattanillehakasikkhāpadaṃ 258 五十四、不舐唇食 Oṭṭhanillehakasikkhāpadaṃ 258 五十五、不污水瓶 Sāmisasikkhāpadaṃ 258 五十六、收拾飯粒 Sasitthakasikkhāpadaṃ 258 五十七、離傘說法 Chattapāṇisikkhāpadaṃ 259 五十八、離杖說法 Daṇḍapāṇisikkhāpadaṃ 259 五十九、離刀說法 Satthapāṇisikkhāpadaṃ 259 六十、離械說法 Āvudhapāṇisikkhāpadaṃ 259 第七節 ❦ 穿鞋品 Pādukavaggo 260 六十一、室內脫鞋 Pādukasikkhāpadaṃ 260 六十二、室外脫鞋 Upāhanasikkhāpadaṃ 260 六十三、離車說法 Yānasikkhāpadaṃ 260 六十四、離床說法 Sayanasikkhāpadaṃ 260 六十五、端坐說法 Pallatthikasikkhāpadaṃ 260 六十六、脫帽說法 Veṭhitasikkhāpadaṃ 260 六十七、卸下口罩 Oguṇṭhitasikkhāpadaṃ 261 六十八、高處說法 Chamāsikkhāpadaṃ 261 六十九、高座說法 Nīcāsanasikkhāpadaṃ 261 七十、坐著說法 Ṭhitāsikkhāpadaṃ 261 七十一、走在前面 Pacchatogacchantīsikkhāpadaṃ 261 七十二、走在路中 Uppathenagacchantīsikkhāpadaṃ 261 七十三、上洗手間 Ṭhitāuccārasikkhāpadaṃ 262 七十四、愛護植物 Hariteuccārasikkhāpadaṃ 262 七十五、環境衛生 Udakeuccārasikkhāpadaṃ 262 第七章 ✫ 七滅諍法 Adhikaraṇasamathā 264 參考資料 Reference Documents 267 附錄一、 佛子行三十七頌 The Virtue of Buddha’s Son 267 附錄二、 古印度月份巴利文名稱 Buddhist Calendar 275 聖典凡例 Text’s Introduction 277 免費流通,歡迎助印! Free circulation, welcomed posted! 279
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammā Sambuddhassa. 皈命──於世尊、應供阿羅漢、獨覺自現證、平等正覺者。 Refuge in the Buddha, Arhat, Supreme Enlightenment.
✩ Vayadhammā saṅkhārā, appamādena sampādetha.
諸行皆是壞滅之法,
應自精進不放逸。
Decay is inherent in all component things.
Work out your salvation with diligence!
✩ 當勤精進,早求解脫; 以智慧明,滅諸痴暗。 But do strive diligently, and quickly seek out freedom. With the light of perfect wisdom, destroy the darkness of ignorance!
༺ ⎈ ༻
啊!佛陀的智慧 What! Buddha’s Wisdom
✩ 似乎,每個人── 都喜歡發表! Seems, everyone… enjoy published!
都有,他自己, 高超的見解……。 Has, himself… super views.
似乎,每個人── 都有,勝過佛陀的智慧 ‼ Seems everyone… have, better than Buddha’s wisdom!
可是,對於原始的── 「佛 陀 教 法」是什麼 ¿ ? However, what is… “the original teachings of Buddha?”
並不瞭解, ♨ 也不想瞭解, 更沒有時間去瞭解。 Do not know, not understand, and no time to understand.
因為,他們都在── Because they are…
忙於,自己的: 『所知、所見……?』 Busy with their own… “I know, I see… ?”
༺ ⎈ ༻
三 皈 依 Tisaraṇa / Three Refuges
Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, ✩ 我皈依──於佛陀; I refuge in the Buddha;
Abhabbo parihānāya nibbānasseva! 涅槃,無衰退! Nibbana, no recession!
Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, ✩ 我皈依──正法律; I refuge in the Dhamma;
Hiri ottappa sampanno! 具足,慚與愧! Be ashamed and reflection!
Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi, ✩ 我皈依──賢聖僧; I refuge in the Sangha;
Sikkhāya tibba gāravo! 熱心,尊敬學! Ardent to learning respectfully!
༺ ⎈ ༻
原始佛法課誦集、巴利戒本 The Buddhist Daily Chantings
♨ 第一篇 佛遺教經 The Buddha’s Last Bequest
Vayadhammā saṅkhārā, appamādena sampādetha. ✩ 諸行皆是壞滅之法,應自精進不放逸。 ~《長部經典‧Mahāparinibbānasutta 大般涅槃經》(DN 16, 185)
✩ 「當勤精進,早求解脫;以智慧明,滅諸痴暗。」 ☆ 《佛垂般涅槃略說教誡經》 ➾ 全部以《沙門果經》作為說明。 ~姚秦 三藏法師 鳩摩羅什 譯【菩提僧團、心 法師 整理】
[1] 釋迦牟尼佛,初轉法輪,度阿若憍陳如;最後說法,度須跋陀羅。[2] 所應度者,皆已度訖;於娑羅雙樹間,將入涅槃。[3] 是時中夜,寂然無聲,為諸弟子,略說法要:
[4] 「汝等比丘!於我滅後,當尊重、珍敬,波羅提木叉。[5] 如暗遇明,貧人得寶。[6] 當知此,則是,汝等大師,若我住世,無異此也! (具足清淨之身業、語業,過清淨生活,戒具足,守護諸根門,圓滿具足,正念正知。)
[7] 持淨戒者,不得,販賣貿易、安置田宅、畜養人民、奴婢、畜生; (遠離受男、女之奴僕;遠離受山羊和綿羊;遠離受雞、豬;遠離受象、牛、馬、騾;遠離受耕田、宅地;遠離差使、仲介所為之事;遠離買賣。)
[8] 一切種植,及諸財寶,皆當遠離,如避火坑; (遠離受蓄金銀;遠離受生穀物。)
[9] 不得,斬伐草木、墾土掘地。 (遠離採伐種子、植物。)
[10] 合和湯藥、占相吉凶、仰觀星宿、推步盈虛、曆數算計,皆所不應。 (例如──① 占卜手足之相、② 占前兆吉凶、③ 占流星、④ 占夢、⑤ 占體全身相、⑥ 占鼠所咬、⑦ 火護摩獻供、⑧ 杓子護摩獻供、⑨ 穀皮護摩獻供、⑩ 糠護摩獻供、⑪ 米護摩獻供、⑫ 熟酥護摩獻供、⑬ 油護摩獻供、⑭ 口護摩獻供、⑮ 血護摩獻供、⑯ 肢節明──命相預言、⑰ 宅地明──風水地理、⑱ 剎帝利明──政治學、⑲ 濕婆明──求濕婆神之庇護、⑳ 鬼神明──驅魔、㉑ 地明──土地學、㉒ 蛇明──蛇陀羅尼、㉓ 毒藥明、㉔ 蠍明、㉕ 鼠明、㉖ 鳥明、㉗ 烏鴉明、㉘ 命數預言、㉙ 防箭咒、㉚ 解獸聲法等。遠離如是等任何無益徒勞之橫明。)
[11] 節身時食、清淨自活; (日中一食,夜不食,離非時食。)
[12-1] 不得,參預世事、通致使命; (例如──國王、大臣、剎帝利、梵行者、居士、童子令:『汝來此處、往彼處,汝來持此、持此往彼。』遠離如是任何使者、傳信之行為。)
[12-2] 咒術仙藥、結好貴人、親厚媟慢,皆不應作。 (例如──① 許願、② 還願、③ 召魂收驚驅魔、④ 對地基作咒、⑤ 得精力有子、⑥ 失精力無子、⑦ 堪輿相宅地、⑧ 對宅地撒祭物、⑨ 祭壇灑淨、⑩ 淨身儀式、⑪ 供犧牲、⑫ 催吐劑、⑬ 催瀉藥、⑭ 祛痰劑、⑮ 利尿劑、⑯ 頭痛藥、⑰ 點耳油、⑱ 洗眼水、⑲ 灌鼻、⑳ 眼藥水、㉑ 塗藥油、㉒ 眼科醫、㉓ 外科醫、㉔ 小兒科醫、㉕ 授予根藥──藥劑師、㉖ 藥草下劑──內科醫等。遠離如是任何無益徒勞之橫明。)
[13] 當自端心、正念求度;[14] 不得,包藏瑕疵、顯異惑眾; (捨妄語、離妄語,語真實、不外真實,誠實可信賴,不欺世間……捨兩舌,離兩舌,不彼處聞,來此處告以離間此等之諸人;亦不此處聞,往彼處告以離間彼等之諸人。)
[15] 於四供養,知量知足,趣得供事,不應蓄積。 (例如──食物之貯蓄、飲物之貯蓄、乘具之貯蓄、衣服之貯蓄、臥具之貯蓄、香料之貯蓄、財物之貯蓄等。遠離如是享樂貯蓄物。)
[16] 此則略說,持戒之相。[17] 戒是正順、解脫之本,故名:『波羅提木叉!』[18] 因依此戒,得生諸禪定,及滅苦智慧。[19] 是故比丘,當持淨戒,勿令毀缺。[20] 若人,能持淨戒,是則,能有善法;[21] 若無淨戒,諸善功德,皆不得生。[22] 是以當知,戒為:『第一安穩,功德住處!』 (恰如一灌頂之剎帝利,制伏怨敵,無論於何處,皆不見怖畏。比丘而戒具足者,由戒之護持故,無論於何處,皆不見怖畏。具足此聖戒蘊,彼之內心,感受無垢純淨安樂。)
[23] 汝等比丘!已能住戒,當制五根,勿令放逸,入於五欲。[24] 譬如,牧牛之人,執杖視之,不令縱逸,犯人苗稼。[25] 若縱五根,非唯五欲,將無涯畔,不可制也;[26] 亦如惡馬,不以轡制,將當牽人,墜於坑埳。 (茲有比丘以眼見色時,不執取主題,不執取細節。彼若放逸,不防護眼根,而隨著流入──貪愛、憂悲、過惡、不淨法。彼遂行攝禦,以防護眼根,令達眼根之防護。)
[27] 如被賊劫,苦止一世;[28] 五根賊禍,殃及累世。[29] 為害甚重,不可不慎![30] 是故智者,制而不隨,持之如賊,不令縱逸;[31] 假令縱之,皆亦不久,見其磨滅。[32] 此五根者,心為其主,是故汝等,當好制心。 (以意知法時,不執取主題,不執取細節。彼若放逸,不防護意根,而隨著流入──貪愛、憂悲、過惡、不淨法。彼遂行攝禦,以防護意根,令達意根之防護。彼依此聖具足諸根之防護,感受內心無垢純淨之安樂。)
[33] 心之可畏,甚於毒蛇、惡獸、怨賊、大火越逸,未足喻也。[34] 譬如有人,手執蜜器,動轉輕躁,但觀於蜜,不見深坑。 (如何比丘具足正念、正知耶?……茲有比丘① 於前往、於返回,以具正知;② 於瞻前、於顧後,具正知;③ 又屈伸手足時,具正知;④ 持下衣、上衣及缽時,具正知;⑤ 飲食嚐味時,具正知;⑥ 大、小便時,亦具正知;⑦ 行、住、坐、臥時;⑧ 覺醒時、語時、默時,皆具正知。)
[35] 譬如,狂象無鉤,猿猴得樹,騰躍踔躑,難可禁制。[36] 當急挫之,無令放逸![37] 縱此心者,喪人善事;[38] 制之一處,無事不辦。[39] 是故比丘,當勤精進,折伏汝心! (比丘捨離此等之五蓋,以觀察自己,猶如:① 無負債、② 無疾病、③ 出獄、④ 自由、⑤ 安穩者。觀察自己,捨離彼五蓋者,而生歡喜;生歡喜者,而身輕安;身輕安者,而覺樂;覺樂者,而心得三昧。)
[40] 汝等比丘!受諸飲食,當如服藥,於好於惡,勿生增減。[41] 趣得支身,以除饑渴; (如是出家,彼防護身、口、意而住,以滿足最低限度之衣、食,樂於離世靜居。)
[42] 如蜂採華,但取其味,不損色香。[43] 比丘亦爾,受人供養,趣自除惱,無得多求,壞其善心。[44] 譬如智者,籌量牛力,所堪多少?不令過分,以竭其力! (供彼衣、食、住宿及病之醫藥、用具,並如法保護、護衛、守護彼。)
[45] 汝等比丘!晝則勤心,修習善法,無令失時;[46] 初夜、後夜,亦勿有廢;中夜誦經,以自消息。[47] 無以,睡眠因緣,令一生空過,無所得也![48] 當念,無常之火,燒諸世間,早求自度,勿睡眠也! (捨棄惛沈、睡眠,光明想而正念正知,脫離惛沈、睡眠而住;由離惛沈、睡眠,令心淨化。)
[49] 諸煩惱賊,常伺殺人,甚於怨家,安可睡眠,不自警寤?[50] 煩惱毒蛇,睡在汝心,譬如黑蚖,在汝室睡;[51] 當以,持戒之鉤,早摒除之。[52] 睡蛇既出,乃可安眠;[53] 不出而眠,是無慚人! (惛眠蓋──猶如有人,囚禁於牢獄,彼其後健全安樂,又不減損彼之財物,得解放此牢獄。其時彼思惟:『我雖嘗囚禁於牢獄,但今健全安穩,又不減損我之財物,得解放此牢獄。』彼由此喜且悅樂。)
[54] 慚恥之服,於諸莊嚴,最為第一。[55] 慚如鐵鉤,能制人非法;[56] 是故,常當慚恥,無得暫替。[57] 若離慚恥,則失諸功德。[58] 有愧之人,則有善法;[59] 若無愧者,與諸禽獸,無相異也。 (若人認罪過為罪過,其如法懺悔者,以將來自調禦,此乃聖者之律,繁盛之所以也。)
[60] 汝等比丘!若有人來,節節肢解,當自攝心,無令瞋恨;[61] 亦當護口,勿出惡言。[62] 若縱恚心,則自妨道,失功德利。 (捨惡口,離惡口,凡語無過失、樂耳、悅意、感銘、眾人所愛。)
[63] 忍之為德,持戒、苦行,所不能及。[64] 能行忍者,乃可名為:『有力大人!』 (捨棄掉舉、憂悔,內心寂靜,無躁鬱而住;由離掉舉、憂悔,令心淨化。)
[65] 若其不能,歡喜忍受,惡罵之毒,如飲甘露者,不名:『入道、智慧人也!』 (掉悔蓋──猶如有人為奴隸……其時,彼思惟:『我曾為奴隸,不隸屬自己而隸屬他人,不得如自己所欲而往;今我得解放奴隸之境遇,隸屬自己,不隸屬他人,獨立自由,得任自己所欲而往。』彼由此喜且悅樂。)
[66] 所以者何?瞋恚之害,則破諸善法,壞好名聞,今世、後世,人不喜見。 (捨棄害心、瞋恚,慈憫一切生物,無瞋害心而住;由離害心、瞋恚,令心淨化。)
[67] 當知瞋心,甚於猛火,常當防護,無令得入。[68] 劫功德賊,無過瞋恚。 (瞋恚蓋──猶如有人,為重病所惱,不喜食物,而消失體力。然,其後,彼脫離其疾病,喜得食物,以恢復體力。)
[69] 白衣受欲,非行道人,無法自制,瞋猶可恕;[70] 出家行道,無慾之人,而懷瞋恚,甚不可也![71] 譬如,清冷雲中,霹靂起火,非所應也。 (當心有瞋恚時,徹知:『心有瞋恚』;當心離瞋恚時,徹知:『心離瞋恚』。)
[72] 汝等比丘!當自摸頭,已捨飾好,著壞色衣,執持應器,以乞自活,自見如是; (然,即令我剃除鬚髮,著袈裟衣,出家而為無家者。)
[73] 若起憍慢,當疾滅之![74] 增長憍慢,尚非世俗、白衣所宜,何況出家、入道之人:[75] 『為解脫故,自降其身,而行乞耶?』 (如是出家,依『別解脫律儀』之防護,持戒而住,精勤於正行,見小罪亦恐怖,受學處而修學。)
[76] 汝等比丘!諂曲之心,與道相違;是故宜應,質直其心。[77] 當知諂曲,但為欺誑,入道之人,則無是處;[78] 是故汝等,宜當端心,以質直為本。 (有某沙門、梵行者,受食信施而生活。而專心住於欺瞞、饒諛──諂媚饒舌、暗示、騙詐、利養、貪求。遠離如是欺瞞、饒諛──諂媚饒舌。此亦為比丘戒之一分。)
[79] 汝等比丘!當知,多欲之人,多求利故,苦惱亦多;[80] 少欲之人,無求無欲,則無此患。[81] 直爾少欲,尚宜修習;何況少欲,能生諸功德! (彼於世間,捨棄愛欲、離愛欲而住;由離愛欲,令心淨化。)
[82] 少欲之人,則無諂曲,以求人意;亦復不為,諸根所牽。[83] 行少欲者,心則坦然,無所憂畏,觸事有餘,常無不足。[84] 有少欲者,則有涅槃,是名:『少欲!』 (愛欲蓋──猶如有人,以負債而營事業,其事業繁榮,得還清負債之本金,尚有剩餘,得以養妻。其時,彼思惟:『我曾負債以營事業,事業繁榮,得還清負債之本金,尚有剩餘,得以養妻。』彼由此喜且悅樂。)
[85] 汝等比丘!若欲,脫諸苦惱,當觀知足。[86] 知足之法,即是富樂、安穩之處。 (茲有比丘,滿足其護身之衣及其養體之施食,彼往何處,唯持此等衣、缽而往。)
[87] 知足之人,雖臥地上,猶為安樂;[88] 不知足者,雖處天堂,亦不稱意。[89] 不知足者,雖富而貧;知足之人,雖貧而富。[90] 不知足者,常為,五欲所牽;[91] 為知足者,之所憐愍,是名:『知足!』 (猶如有翼之鳥,飛往何處,亦只持其翼而飛。……如是,比丘滿足其護身之衣及養體之施食,往何處,唯持此等而往。)
[92] 汝等比丘!欲求寂靜,無為安樂,當離憒鬧,獨處閒居。[93] 靜處之人,帝釋諸天,所共敬重;[94] 是故,當捨:『己眾、他眾!』[95] 空閒獨處,思滅苦本。[96] 若樂眾者,則受眾惱;[97] 譬如大樹,眾鳥集之,則有,枯折之患。[98] 世間縛者,沒於眾苦;[99] 譬如,老象溺泥,不能自出,是名:『遠離!』 (具足此聖戒蘊、聖諸根之防護、聖正念、正知、聖知足,獨住遠離──近空閒處、樹下、山嶽、岩窟、峽谷、塚間、森林、露地、稻草堆處。)
[100] 汝等比丘!若勤精進,則事無難者;是故汝等,當勤精進。[101] 譬如,小水長流,則能穿石。[102] 若行者之心,數數懈廢;[103] 譬如鑽火,未熱而息,雖欲得火,火難可得,是名:『精進!』 (更有比丘,捨樂離苦,前所感受之喜、憂具滅,不苦不樂,成為『捨念清淨』,達第四禪而住。彼以純淨心,遍滿其身而坐,其純淨之心,無不普洽其全身。)
[104] 汝等比丘!求善知識,求善護助,無如不忘念。[105] 若有,不忘念者,諸煩惱賊,則不能入;[106] 是故汝等,常當攝念在心。[107] 若失念者,則失諸功德;若念力堅強,雖入,五欲賊中,不為所害。[108] 譬如,著鎧入陣,則無所畏,是名:『不忘念!』 (以身接觸時,不執取主題,不執取細節。彼若放逸,不防護身根,而隨著流入──貪愛、憂悲、過惡、不淨法。彼遂行攝禦,以防護身根,令達身根之防護。)
[109] 汝等比丘!若攝心者,心則在定;心在定故,能知世間,生滅法相。[110] 是故汝等,常當精勤,修習諸定;若得定者,心則不散。[111] 譬如,惜水之家,善治堤塘;[112] 行者亦爾,為智慧水故,善修禪定,令不漏失,是名為:『定!』 (彼離諸欲、離不善法;有尋有伺、由『離生喜、樂』,達初禪而住。彼由離生喜、樂,以流潤充滿,盈溢周遍其身;以由離生喜、樂,無不普洽其全身。)
[113] 汝等比丘!若有智慧,則無貪著。[114] 常自省察,不令有失;是則,於我法中,能得解脫。[115] 若不爾者,既非道人、又非白衣,無所名也。 (如實證知:『此是漏』,如實證知:『此是漏之集』,如實證知:『此是漏之滅』,如實證知:『此是到達漏滅之道』。如是知、如是見故,其心解脫──❶ 慾漏、❷ 有漏、❸ 無明漏。)
[116] 實智慧者,則是:『度老、病、死海,堅牢船也;[117] 亦是,無明黑暗,大明燈也;[118] 一切病者,之良藥也;[119] 伐煩惱樹,之利斧也!』[120] 是故汝等,當以:『聞、思、修』慧,而自增益。[121] 若人有:『智慧之照!』雖無天眼;而是,明見人也,是名:『智慧!』 (而於解脫,『解脫』之智慧生,證知:『生已漏盡,梵行已立;應作已辦,不受後有!』)
[122] 汝等比丘!種種戲論,其心則亂,雖復出家,猶未得脫;[123] 是故,比丘!當急捨離,亂心戲論。[124] 若汝欲得,寂滅樂者;唯當善滅,戲論之患,是名:『不戲論!』 (例如──① 王論、② 盜賊論、③ 大臣論、④ 軍兵論、⑤ 恐怖論、⑥ 戰爭論、⑦ 食物論、⑧ 飲料論、⑨ 衣服論、⑩ 臥具論、⑪ 華鬘論、⑫ 香料論、⑬ 親族論、⑭ 乘具論、⑮ 村里論、⑯ 鄉鎮論、⑰ 都市論、⑱ 國土論、⑲ 婦女論、⑳ 英雄論、㉑ 路邊論、㉒ 井邊風傳論、㉓ 祖先論、㉔ 種性論,㉕ 世界起源論、㉖ 海洋起源論、㉗ 如是有無之論爭。遠離如是等無益徒勞之論。)
[125] 汝等比丘!於諸功德,常當一心,捨諸放逸,如離怨賊。」 (例如──① 塗身、② 刮痧推拿、③ 香精油淨身、④ 腳底按摩、⑤ 鏡子裝飾、⑥ 染眉塗眼、⑦ 華蔓塗香、⑧ 撲臉粉、⑨ 抹油化妝、⑩ 手環、⑪ 耳環領飾、⑫ 手杖裝飾、⑬ 藥袋瓶飾、⑭ 刀劍、⑮ 遮陽傘、⑯ 彩履、⑰ 頭巾、⑱ 金銀珠寶、⑲ 拂塵、⑳ 白衣俗服、㉑ 長緣袖飾等。遠離如是等任何裝飾之放逸處。)
[126] 大悲世尊,所說利益,皆已究竟![127] 「汝等但當,勤而行之: (證知:『生已漏盡,梵行已立;應作已辦,不受後有!』……此實見沙門修行之現世果報,其他絕無有比此更殊勝、更微妙、沙門修行之現世果報!)
[128] 『若於山間、若空澤中、若在樹下、閒處靜室,念所受法,勿令忘失;[129] 常當自勉,精進修之,無為空死,後致有悔!』 (近空閒處、樹下、山嶽、岩窟、峽谷、塚間、森林、露地、稻草堆處。彼乞食而歸,食已而結跏趺坐、端正身體,熱切於前方,遍滿而念住。)
[130] 我如良醫,知病說藥,服與不服,非醫咎也;[131] 又如善導,導人善道,聞之不行,非導過也! (疑惑蓋──猶如有人,財豎富裕,不能踏行曠野之道,以求食,於危險怖畏戰慄。然後,彼出此曠野,安穩無難,抵達無怖畏之村落。)
[132] 『汝等若於,苦等四(聖)諦,有所疑者,可疾問之;毋得懷疑,不求決也!』」[133] 爾時,世尊,如是三唱;人無問者……。所以者何?眾無疑故! (捨棄疑,於淨法無有疑,脫離疑而住;由離疑,令心淨化。)
[134] 時阿那律陀〔阿㝹ㄋㄡˊ樓馱〕,觀察眾心,而白佛言:[135] 「世尊!月可令熱,日可令冷,佛說四(聖)諦,不可令異。[136] 佛說:『苦(聖)諦實苦,不可令樂;[137] 集(聖諦)真是因,更無異因;[138] 苦若滅(聖諦)者,即是因滅,因滅故果滅;[139] 滅苦之道(聖諦),實是真道,更無餘道。』[140] 世尊!是諸比丘,於四(聖)諦中,決定無疑!」 (彼如實證知:『此是苦』,如實證知:『此是苦之集』,如實證知:『此是苦之滅』,如實證知:『此是到達苦滅之道』。)
[141] 於此眾中,所作未辦者,見佛滅度,當有悲感。[142] 若有,初入法者,聞佛所說,即皆得度;譬如,夜見電光,即得見道。[143] 若所作已辦,已度苦海者,但作是念: [144] 「世尊滅度,一何疾哉?」
[145] 阿那律陀,雖說此語:「眾中……皆悉了達,四聖諦義!」[146] 世尊欲令,此諸大眾,皆得堅固,以大悲心,復為眾說:[147] 「汝等比丘!勿懷悲惱。若我,住世一劫,會亦當滅;會而不離,終不可得。[148] 自利利他,法皆具足;若我久住,更無所益。[149] 應可度者,若天上人間,皆悉已度;其未度者,皆亦已作,得度因緣。
[150] 自今以後,我諸弟子,展轉行之;則是如來,法身常在,而不滅也。 (世尊如是說,彼等比丘,心滿意足、歡喜信受世尊之所說!)
[151] 是故,當知:『世皆無常,會必有離,勿懷憂惱,世相如是!』 (捨棄掉舉、憂悔,內心寂靜,無躁鬱而住;由離掉舉、憂悔,令心淨化。)
[152] 『當勤精進,早求解脫;以智慧明,滅諸痴暗!』 (如是心寂靜、純淨,無煩惱、遠離垢穢,柔軟、堪任,而且在安住不動之狀態時,比丘之心,傾注於智見。他這樣徹知:『我此身是由色所成、四大種所成、父母之所生、飯粥所長養者,是無常、破壞、粉碎、斷絕、壞滅之法。然而,我之識與此身相關連、依此身而存在者。』)
[153] 世實危脆,無堅牢者;[154] 我今得滅,如除惡病。[155] 此是,應捨之身,罪惡之物,假名為身,沒在老病、生死大海;[156] 何有智者,得除滅之,如殺怨賊,而不歡喜? (如是心寂靜、純淨,無煩惱、遠離垢穢,柔軟、堪任,而且安住在不動之狀態時,比丘之心,傾注於漏盡智。)
[157] 『汝等比丘!常當一心,勤求出道![158] 一切世間、動、不動法;皆是,敗壞、不安之相。』[159] 汝等且止,勿得復語,時將欲過,我欲滅度。[160] 是我最後,之所教誨!」 (證知:『生已漏盡,梵行已立;應作已辦,不受後有!』……此實見沙門修行之現世果報,其他絕無有比此更殊勝、更微妙、沙門修行之現世果報!)
༺ ⎈ ༻
♨ 第二篇 重要法偈 Dhammagāthā
✩ 禮佛偈 Vandanā
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammā Sambuddhassa.
皈命──於世尊、阿羅漢、正等覺者
~《婆羅門相應‧Dhanañjānīsutta 陀然闇仁》(SN 7.1, 187)
༺ ⎈ ༻
✩ 三皈依 Ti-saraṇa
Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi; 我以佛為皈依處,
Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi; 我以法為皈依處,
Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi. 我以僧伽為皈依處。
~《因緣相應‧Acelakassapasutta 阿支羅》(SN 12.17)
༺ ⎈ ༻
✩ 自洲、法洲 ─➢ 自燈明,法燈明!
“Ye hi keci, ānanda, etarahi vā mama vā accayena attadīpā viharissanti attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā, tamatagge me te, ānanda, bhikkhū bhavissanti ye keci sikkhākāmā”ti.
「阿難!於現在,或我滅後,若有人『以自燈明,隨時自歸依,不歸依他人;以法燈明,隨時法歸依,不歸依他人』者──阿難!彼等,於我比丘眾中,將在最高境地,必定樂於修學。」
~《長部經典‧Mahāparinibbānasutta 大般涅槃經》(DN 16, 165)
༺ ⎈ ༻
✩ 諸佛通偈
Sabbapāpassa akaraṇaṃ, kusalassa upasampadā; Sacittapariyodapanaṃ, etaṃ buddhāna sāsanaṃ.
諸惡莫作,眾善奉行, 自淨其意,是諸佛教。
~《法句經‧Ānandattherapañhavatthu 阿難問諸佛教誨》(Dhp 14.4, 183)
༺ ⎈ ༻
✩ 原始佛陀的教說,應與「三法印」相應
“Sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe saṅkhārā dukkhā, sabbe dhammā anattā.”
諸行無常,諸行是苦,諸法無我。
~《增支部經典‧三集‧戰士品‧Uppādāsutta 如來出世經》(AN 3.137) ~《法句經‧Maggavagga 道品》(Dhp 20, 277-279)
༺ ⎈ ༻
✩ 原始佛陀的教說,應與「無常偈」相應
“Aniccā vata saṅkhārā, uppādavaya dhammino;
Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho”ti.
諸行無常,是生滅法; 生滅滅已,寂滅為樂。
~《無始相應‧Vepullapabbatasutta 毘富羅山》(SN 15.20, 143)
༺ ⎈ ༻
✩ 原始佛陀的教說,應與「四聖諦」相應
「月可令熱,日可令冷, 佛說四諦,不可令異。」
「苦諦實苦,不可令樂; 集真是因,更無異因; 苦若滅者,即是因滅,因滅故果滅; 滅苦之道,實是真道,更無餘道。」
「當勤精進,早求解脫; 以智慧明,滅諸痴暗。」
~《佛遺教經》
༺ ⎈ ༻
✩ 不放逸 Appamādena
Vayadhammā saṅkhārā, appamādena sampādetha.
諸行皆是壞滅之法, 應自精進不放逸。
~《長部經典‧Mahāparinibbānasutta 大般涅槃經》(DN 16, 185)
༺ ⎈ ༻
✩ 一夜賢者經偈 Bhaddekaratta gāthā
Atītaṃ nānvāgameyya, nappaṭikaṅkhe anāgataṃ;
勿追於過去,勿願於未來;
Yadatītaṃ pahīnaṃ taṃ, appattañca anāgataṃ.
一切過去者,彼已皆捨棄,未來者未至!
Paccuppannañca yo dhammaṃ, tattha tattha vipassati;
而彼現在法,處處善觀察;
Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, taṃ vidvā manubrūhaye.
現觀五蘊法──不搖又不動,了知彼修習!
Ajjeva kiccamātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
唯應今日作──必須熱心作,誰知明日死?
Na hi no saṅgaraṃ tena, mahāsenena maccunā.
實謂無其事?不遇死大軍!
Evaṃ vihāriṃ ātāpiṃ, ahorattamatanditaṃ;
熱心如是住,晝夜不懈怠;
Taṃ ve bhaddekarattoti, santo ācikkhate muni.
此一夜賢者,謂靜寂默者。
~《中部經典‧Bhaddekarattasutta 一夜賢者經》(MN 131)
༺ ⎈ ༻
✩ 四預流果 Cattāri sotāpannassa aṅga 成就四不壞信 Cattāri aveccapasāda samannāgata
☆ 由「有信」於「親近善士」,成就「佛不壞信」 ➾ 由「慚愧」於「聽聞正法」,成就「法不壞信」 ➾ 由「精進」於「如理作意」,成就「僧不壞信」 ➾ 由「有慧」於「法隨法行」,成就「戒不壞信」。
-
佛不壞信 Buddhānussati
Itipi so Bhagavā ① arahaṃ ② sammāsambuddho ③ vijjācaraṇasampanno ④ sugato ⑤ lokavidū ⑥ anuttaro ⑦ purisadammasārathi ⑧ satthā devamanussānaṃ ⑨ buddho ⑩ Bhagavā.
如是,世尊實是:「① 阿羅漢──應供者、② 正遍知──正等覺、③ 明行足者、④ 善逝者、⑤ 世間解者、⑥ 無上士者、⑦ 調御丈夫者、⑧ 天人師、⑨ 佛、⑩ 世尊。」
Indeed, the Blessed One is ① worthy and ② rightly self-awakened, ③ consummate in knowledge & conduct, ④ well-gone, ⑤ an expert with regard to the world, ⑥ unexcelled ⑦ as a trainer for those people fit to be tamed, ⑧ the Teacher of divine & human beings, ⑨ awakened, ⑩ blessed.
(Such indeed is the Blessed One, ① exalted, ② omniscient, ③ endowed with knowledge and virtues, ④ gone beyond, ⑤ knower of the worlds, ⑥ a guide incomparable ⑦ for the training of individuals, ⑧ teacher of gods and men, ⑨ enlightened ⑩ and holy.)
卍 卍 卍
-
法不壞信 Dhammānussati
Svākkhāto Bhagavatā dhammo ① sandiṭṭhiko ② akāliko ③ ehipassiko ④ opaneyyiko ⑤ paccattaṃ veditabbo viññūhī.
於正法成就不壞信,即:「世尊善說,① 現見之法、② 能超越時,③ 即身近觀,言能知見,④ 示導涅槃、⑤ 唯智者所親證。」 (① 現見緣法,離開熾燃;② 不待時節,通達涅槃;③ 即身近觀,言能知見;④ 攝入引導,法隨法行;⑤ 智者親證,緣自覺知。)
The Dhamma is well-expounded by the Blessed One, ① to be seen here & now, ② timeless, ③ inviting verification, ④ pertinent, ⑤ to be realized by the wise for themselves.
(Well-expounded is the Dhamma by the Blessed One, ① to be self-realised; ② with immediate fruit; ③ to be but approached to be seen; ④ capable of being entered upon; ⑤ to be attained by the wise, each by himself.)
卍 卍 卍
-
僧不壞信 Saṅghānussati
① Suppaṭipanno Bhagavato sāvakasaṅgho, ② ujuppaṭipanno Bhagavato sāvakasaṅgho, ③ ñāyappaṭipanno Bhagavato sāvakasaṅgho, ④ sāmīcippaṭipanno Bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ ⑤ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā, esa Bhagavato sāvakasaṅgho ⑥ āhuneyyo ⑦ pāhuneyyo ⑧ dakkhiṇeyyo ⑨ añjalikaraṇīyo ⑩ anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā.
世尊之聖弟子僧伽,即:「① 具足勝妙行、② 具足質直行、③ 具足如理行、④ 具足如法行,所謂 ⑤ 四雙八輩。世尊之聖弟子僧伽, ⑥ 應恭敬、⑦ 尊重、⑧ 供養、⑨ 合掌禮拜、⑩ 是世間之無上福田。」 ( ① 具足勝妙行──指「親近善士」、② 具足質直行──指「聽聞正法」、③ 具足如理行──指「如理作意」、④ 具足如法行──指「法隨法行」)
The Sangha of the Blessed One’s disciples ① who have practiced well…② who have practiced straight-forwardly…③ who have practiced methodically…④ who have practiced masterfully-in other words, ⑤ the four types of noble disciples when taken as pairs, the eight when taken as individual types-they are the Sangha of the Blessed One’s disciples: ⑥ worthy of gifts, ⑦ worthy of hospitality, ⑧ worthy of offerings, ⑨ worthy of respect, ⑩ the incomparable field of merit for the world.
(① Of good conduct is the Order of the Disciples of the Blessed One. ② Of upright conduct is the Order of the Disciples of the Blessed One. ③ Of wise conduct is the Order of the Disciples of the Blessed One. ④ Of dutiful conduct is the Order of the Disciples of the Blessed One.
This Order of the Disciples of the Blessed One, namely, ⑤ these Four Pairs of Persons, ⑥ is worthy of offerings. ⑦ is worthy of hospitality, ⑧ is worthy of gifts, ⑨ is worthy of reverential salutation, ⑩ is an incomparable field of merits to the World.)
卍 卍 卍
-
戒不壞信 Sīlānussati
Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti ① akhaṇḍehi ② acchiddehi ③ asabalehi ④ akammāsehi ⑤ bhujissehi ⑥ viññuppasatthehi ⑦ aparāmaṭṭhehi ⑧ samādhisaṃvattanikehi.
成就聖者所愛之戒,即:「① 不壞碎、② 無瑕疵、③ 無斑點、④ 無雜穢、⑤ 解脫自由、⑥ 智者所讚、⑦ 無執取、⑧ 導於定。」 (① 不壞碎──指「正見」、② 無瑕疵──指「正思惟」、③ 無斑點──指「正語」、④ 無雜穢──指「正業」、⑤ 解脫自在──指「正命」、⑥ 智者讚歎──指「正精進」、⑦ 無執取──指「正念」、⑧ 導於定──指「正定」)
He/she is endowed with virtues that are appealing to the noble ones: ① untorn, ② unbroken, ③ unspotted, ④ unsplattered, ⑤ liberating, ⑥ praised by the wise, ⑦ untarnished, ⑧ leading to concentration.
~《因緣相應‧Pañcaverabhayasutta 五罪畏》(SN 12.41)
༺ ⎈ ༻
✩ 卡拉瑪經偈──佛陀法語 Kesamuttisutta
☆ 《卡拉瑪經》與《四大教法》的忠告 ☞ 「如是我聞」不能代表佛說!
“❶ Mā anussavena, ❷ mā paramparāya, ❸ mā itikirāya, ❹ mā piṭakasampadānena, ❺ mā takkahetu, ❻ mā nayahetu, ❼ mā ākāraparivitakkena, ❽ mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā, ❾ mā bhabbarūpatāya, ❿ mā samaṇo no garūti. Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha – ‘① ime dhammā akusalā, ② ime dhammā sāvajjā, ③ ime dhammā viññugarahitā, ④ ime dhammā samattā samādinnā ahitāya dukkhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe, kālāmā, pajaheyyāthā… Yadā tumhe, kālāmā, attanāva jāneyyātha – ‘⑤ ime dhammā kusalā, ⑥ ime dhammā anavajjā, ⑦ ime dhammā viññuppasatthā, ⑧ ime dhammā samattā samādinnā hitāya sukhāya saṃvattantī’ti, atha tumhe, kālāmā, upasampajja vihareyyāthā”ti.
「❶ 汝等勿信風俗;❷ 勿輕信傳統;❸ 勿輕信聽聞;❹ 勿信因與經教相合;❺ 勿信基於推理;❻ 勿信基於學術研究;❼ 勿信情況考慮周詳;❽ 勿信見解卓越;❾ 勿信形象權威;❿ 勿信因此沙門,是我等祖師。
卡拉瑪眾!若汝等發現──『① 此法是不善,② 此法是有罪,③ 此法是智者所訶毀,④ 如果實踐此法,能導致無益與苦!』卡拉瑪眾!其時,則應捨棄此法……。
卡拉瑪眾!若汝等發現──『⑤ 此法是善,⑥ 此法是無罪,⑦ 此法是智者所稱讚,⑧ 如果實踐此法,能帶來利益快樂!』卡拉瑪眾!其時,則應圓滿受持!」
~《增支部經典‧三集‧Kesamuttisutta 卡拉瑪經》(AN 3.66)
༺ ⎈ ༻
✩ 三十二身分 Dvattiṃsa-ākāra
‘atthi imasmiṃ kāye ① kesā ② lomā ③ nakhā ④ dantā ⑤ taco, ⑥ maṃsaṃ ⑦ nhāru ⑧ aṭṭhi ⑨ aṭṭhimiñjaṃ ⑩ vakkaṃ, ⑪ hadayaṃ ⑫ yakanaṃ ⑬ kilomakaṃ ⑭ pihakaṃ ⑮ papphāsaṃ, ⑯ antaṃ ⑰ antaguṇaṃ ⑱ udariyaṃ ⑲ karīsaṃ [karīsaṃ ⑳ matthaluṅgaṃ (ka.)], ㉑ pittaṃ ㉒ semhaṃ ㉓ pubbo ㉔ lohitaṃ ㉕ sedo ㉖ medo, ㉗ assu ㉘ vasā ㉙ kheḷo ㉚ siṅghāṇikā ㉛ lasikā ㉜ mutta’nti.
「在此身中,有① 頭髮、② 膚毛、③ 指甲、④ 牙齒、⑤ 皮膚,⑥ 肌肉,⑦ 筋腱、⑧ 骨、⑨ 髓、⑩ 腎,⑪ 心、⑫ 肝臟、⑬ 肋膜、⑭ 脾臟、⑮ 肺,⑯ 腸、⑰ 腸膈膜、⑱ 胃臟、⑲ 糞便、⑳ 腦,㉑ 膽汁、㉒ 痰、㉓ 膿、㉔ 血、㉕ 汗、㉖ 脂肪,㉗ 眼淚、㉘ 油、㉙ 唾液、㉚ 鼻涕、㉛ 骨液、㉜ 尿水。」
~《長部經典‧Mahāsatipaṭṭhānasutta 大念住經》(DN 22, 377)
༺ ⎈ ༻
♨ 第三篇 三皈戒文 Ti-saraṇa & Sikkhāpada
第一章 ✫ 禮佛偈 Vandanā
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammā Sambuddhassa. 皈命──於世尊、阿羅漢、正等覺者。
第二章 ✫ 三皈依 Ti-saraṇa
Buddhaṃ saraṇaṃ ga-cchā-mi; ⑴ 我以佛為皈依處,
Dhammaṃ saraṇaṃ ga-cchā-mi; 我以法為皈依處,
Saṅghaṃ saraṇaṃ ga-cchā-mi. 我以僧伽為皈依處。
Dutiyampi buddhaṃ saraṇaṃ ga-cchā-mi; ⑵ 再次,我以佛為皈依處,
Dutiyampi dhammaṃ saraṇaṃ ga-cchā-mi; 再次,我以法為皈依處,
Dutiyampi saṅghaṃ saraṇaṃ ga-cchā-mi. 再次,我以僧伽為皈依處。
Tatiyampi buddhaṃ saraṇaṃ ga-cchā-mi; ⑶ 三次,我以佛為皈依處,
Tatiyampi dhammaṃ saraṇaṃ ga-cchā-mi; 三次,我以法為皈依處,
Tatiyampi saṅghaṃ saraṇaṃ ga-cchā-mi. 三次,我以僧伽為皈依處。
第三章 ✫ 五戒、八戒、十戒文 Sikkhāpada
-
Pāṇā-tipātā veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi. 我願學習:「受持不殺生。」
-
Adinn-ādānā veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi. 我願學習:「受持不偷盜。」
-
A-brahma-cariyā / kāmesu-micchā-cārā veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi. 我願學習:「受持不婬、清淨梵行 (八戒、十戒) / 不邪婬 (五戒)。」
-
Musā-vādā veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi. 我願學習:「受持不妄語。」
-
Surā-meraya-majja-pamāda-ṭ-ṭhānā veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi. 我願學習:「受持不飲用迷亂心意之物──如穀酒、果酒、烈酒等。」
-
Vikāla-bhojanā veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi. 我願學習:「受持遠離非時進食──如日中後至黎明進食等。」(八戒、十戒)
-
Nacca-gīta-vādita-visūka-dassanā [veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi.] 我願學習:「受持不放逸於戲樂──如舞蹈、歌唱、奏樂、觀看表演等。」(八戒、十戒)
-
Mālā-gandha-vilepana-dhāraṇa-maṇḍana-vibhūsana-ṭṭhānā veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi. 我願學習:「受持不放逸於化妝身體──如穿花蔓、塗香抹脂、戴裝飾品等。」 (八戒:將7, 8兩項合起來;十戒,為分開)
-
Uccā-sayana-mahā-sayanā veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi. 我願學習:「受持不放逸於坐臥享受──如高、廣大床等。」(八戒、十戒)
-
Jātarūpa-rajata-paṭiggahaṇā veramaṇī-sikkhā-padaṃ samādiyāmi. 我願學習:「受持遠離貪取財物──如接受金、銀、錢財等。」(十戒)
༺ ⎈ ༻
♨ 第四篇 原始佛法課誦集 The Buddhist Daily Chantings
第一品 ✩ 禮敬三寶 Ti-ratana Vandanā
世尊, 遠離塵垢, 斷盡煩惱,自證圓滿,成正等正覺者。 我禮敬佛陀、世尊。 【一頂禮】
法,世尊已善妙及詳盡解說。 我禮敬法。 【一頂禮】
世尊之追隨者,良好修行於八正道的僧伽。 我禮敬僧伽。 【一頂禮】
第二品 ✩ 禮讚佛陀 Buddha Vandanā
(現在讓我們合掌,禮讚佛陀) 皈命──於世尊、應供、正等覺者。 (禮佛偈三次)
至尊的如來,應供、正等覺、明行足、善逝、世間解、無上士調御丈夫、天人師、佛、世尊。
佛陀具有阿羅漢之崇高美德、清淨、無上智、與大悲共聚於一身,他覺醒有智者, 猶如太陽照耀,蓮花綻放。
佛陀是一切眾生最安穩的皈依處。
佛陀是我偉大之善導; 佛陀是眾苦的摧毀者,賜於我滅苦的利益與幸福, 對於佛陀,讓我奉獻此身心。
於我並無其他皈依處,卓越的佛陀是我真正的皈依處。
我最虔誠地禮敬世尊,於世尊,我俯首頂禮。 【一頂禮】 從我的身,口、意,對於佛, 我所造的任何惡業, 請求佛容受及原諒一切過失, 在將來,對於佛,我會更謹慎。 【一頂禮】
第三品 ✩ 禮讚法 Dhamma Vandanā
(現在讓我們合掌,禮讚法): 世尊所善妙解說的「聖法」: 是現見──眼前,能夠「完全」被發現的; 是無時──不需要等待時機因緣; 是來觀──只要出現在眼前的事物,請你親自現前觀察; 是引導──也能透過聖者的引導、接近,自然通達「涅槃」的真相! 是智者各自證知──「覺悟的心」是獲得「真理智慧」的聖者們,各自覺知發現的,可作為真理的證明!
「法」是一切眾生最安穩的皈依處。
法是我偉大之善導; 法是眾苦的摧毀者, 賜於我滅苦的利益與幸福。 對於法,讓我奉獻此身心。
於我並無其他皈依處,卓越的法是我真正的皈依處。
我最虔誠地禮敬法,於法,我俯首頂禮。 【一頂禮】
從我的身、口、意,對於法, 我所造的任何惡業, 請求法容受及原諒一切過失, 在將來,對於法,我會更謹慎。 【一頂禮】
第四品 ✩ 禮讚僧伽 Saṅgha Vandanā (現在讓我們合掌,禮讚僧伽): 僧伽是世尊的追隨弟子,良好地修行佛法; 僧伽是世尊的追隨弟子,直接地修行佛法; 僧伽是世尊的追隨弟子,正確地修持佛法以求脫離苦; 僧伽是世尊的追隨弟子,適當地依教奉行修習清淨梵行。
他們即是四雙八輩人,那才是世尊的追隨者僧伽。
應當虔誠禮敬,應當熱忱歡迎; 應當佈施供養,應當合十敬禮。 是世間的無上福田。
「僧伽」是一切眾生最安穩之皈依處。
僧伽是我偉大之善導; 僧伽是苦的摧毀者, 賜於我滅苦的利益與幸福, 對於僧伽,讓我奉獻此身心。
於我並無其他皈依處,卓越的僧伽是我真正的皈依處。
我最虔誠地禮敬僧伽,於僧伽,我俯首頂禮。 【一頂禮】 從我的身、口、意,對於僧伽,我所造的任何惡業,請求僧伽容受及原諒一切過失,在將來,對於僧伽,我會更謹慎。 【一頂禮】
卍 卍 卍
第五品 ✩ 每天的省思(四聖種 Cattāro ariyavaṃsā)
我們是業的主人,是自己業的繼承人,由自己的業而生,是自己業的親族,依自己的業的支撐而活,不論我們造何種業,善的或惡的,我們必將去承擔,這是肯定的,我們應當天天如此地思維及反省 。
第一章 ✫ 食的省思
我應當正念地省思我所受用的飲食,
那不是為了縱情玩樂, 那不是為了肥壯, 那不是為了美麗, 那不是為了裝飾,
只為了維持這個身體,讓他能夠支延生存下去, 令不損傷,以便助於修習梵行。
依照如此的實行,我將消除舊有的飢餓感受,以及不令新的飽脹感受產生。 這樣,我才不致生理上受苦,而得以無過的安住。
第二章 ✫ 衣的省思
我應當正念地省思我所受用的衣物,那只是── 為了排除寒冷,為了排除炎熱, 為了抵禦惡風、烈日、虻、蚊、以及一切爬蟲類的侵擾,同時以便覆蓋身體,得以遮羞。
第三章 ✫ 住的省思
我應當正念地省思我所受用的房舍、臥具,那只是── 為了排除寒冷,為了排除炎熱,為了抵禦惡風、烈日、虻、蚊、以及一切爬蟲類的侵擾,同時,也是為了防禦惡劣的天氣所引起的險難,以便讓行者擁有安全修行的地方。
第四章 ✫ 藥的省思
我應當正念地省思我所受用以治療病痛的藥物、藥具,那只是為了── 消除種種疾病,所引起的苦受;以便使自己從病痛中,解脫出來,以得安適與自在。
卍 卍 卍
第六品 ✩ 四依法的省思 Cattāro nissayā ~《律藏‧大品‧Cattāronissaya 四依法》(MV 1.64, 128)
-
食物的來源──出家依乞食,不可經營生意
出家人,當以托缽乞食為生,發誓盡形壽乃至於命終,都要努力實踐。 (自力而食,違背了本誓願,是邪活命;)
除了乞食外,也可以接受信眾如法、如律的供養。 (如:送到僧團食、指定供養食、邀請招待食、餐券分配食、半月給食、布薩食、月初給食……)
-
衣服的來源──出家著糞掃衣,謂視同糞土
出家人,當著世人所棄弊垢之衣,發誓盡形壽乃至於命終,都要努力實踐。 (如此洗淨、補湊穿著,則心無所戀,能成道業;)
除了糞掃衣,也可以接受如法、如律的佈施。 (如:亞麻布、棉布、絲綢絹布、毛織布、麻布、粗麻布……)
-
坐臥的處所──出家依樹下住,不宜營治舍宅
出家人,當依樹下、阿蘭若住,發誓盡形壽乃至於命終,都要努力實踐。 (石窟中、或塚間,隨意而居,修習禪定;)
除此,也可以居住在其他如法、如律的地方。 (如:精舍、平房、閣樓、樓房、洞窟……)
-
醫藥的獲得──出家依陳棄藥,不貪樂新好,而預積蓄
出家人,當依陳棄的藥物,發誓盡形壽乃至於命終,都要努力實踐。 (患病時,若無信眾佈施醫藥,當用陳年朽腐之藥而調治之;)
如果有信眾護持,也可以看醫生住院,接受現代化醫療,或服用其他如法、如律的藥物。 (如:奶酥、奶油﹑油﹑蜂蜜﹑糖漿……)
卍 卍 卍
第七品 ✩ 長部經典《沙門果經》 Sāmaññaphalasutta
☆ 出家無家,不作種種販賣,不自手掘地,不壞鬼神村,當專心辦道!
大王!如何為比丘戒具足耶?
一、 遠離殺生
大王!於此有比丘,捨殺生,離殺生,不用刃、杖,有羞恥之念,充足慈悲心,憐憫利益一切生物、友善而住。此亦為比丘戒之一分。
二、 離不與取
捨不與取,離不與取,取所與物,期望所與,無何等之盜心,自清淨而住。此亦為比丘戒之一分。
三、 離婬欲法
捨非梵行而修梵行,離染污濁,離婬欲法。此亦為比丘戒之一分。
四、 遠離妄語
沙門瞿曇捨妄語、離妄語,語真實、不外真實,誠實可信賴,不欺世間。此亦為比丘戒之一分。
五、 遠離兩舌
捨兩舌,離兩舌,不此處聞往彼處告以離間此等諸人,亦不彼處聞來此處告以離間此等之諸人。如是和解分裂者,親密者更令親密,愛和合、好和合、喜和合、持和合。此亦為比丘戒之一分。
六、 遠離惡口
捨惡口,離惡口,凡語無過失、樂耳、悅意、感銘、眾人所愛。此亦為比丘戒之一分。
七、 離雜穢語
捨雜穢語,離雜穢語,語適時,語真實,語法,語義,語律儀,語應明確、有段落、適義、可銘記於心。此亦為比丘戒之一分。
八、 遠離採伐等
① 遠離採伐種子、植物,日中一食,夜不食,離非時食;② 遠離舞蹈、歌謠、演奏、觀劇之戲樂;③ 離持華鬘、香料、塗香、穿戴裝飾品、裝飾住處;④ 離使用高床、大床;⑤ 遠離受蓄金銀;⑥ 遠離受生穀物;⑦ 遠離受生肉;⑧ 遠離受婦人、少女;⑨ 遠離受男、女之奴僕;⑩ 遠離受山羊和綿羊;⑪ 遠離受雞、豬;⑫ 遠離受象、牛、馬、騾;⑬ 遠離受耕田、宅地;⑭ 遠離差使、仲介所為之事;⑮ 遠離買賣;⑯ 遠離欺瞞秤、偽貨、尺之欺瞞;⑰ 遠離賄賂、虛偽、欺詐、走後門之邪行;⑱ 遠離傷害、殺戮、捕縛、劫奪、竊盜,強盜。此亦為比丘戒之一分。
卍 卍 卍
第八品 ✩ 皈依偈 Ti-saraṇa
【三頂禮】 皈命──於世尊、應供、正等覺者。(三次)
我皈依佛,我皈依法,我皈依僧。
第二次我皈依佛,我皈依法,我皈依僧。
第三次我皈依佛,我皈依法,我皈依僧。
第九品 ✩ 真實言行偈──迴向功德 Pattidāna
於我並無其他皈依處, 佛陀是我最上的皈依處,以這虔誠的真實語,願眾生得到幸福與安樂。
於我並無其他皈依處,法是我最上的皈依處, 以這虔誠的真實語,願眾生得到幸福與安樂。
於我並無其他皈依處,僧伽是我最上的皈依處, 以這虔誠的真實語,願眾生得到幸福與安樂。
【三寶威力偈】 世上任何寶,此處他處求,無寶等佛寶,願你得安祥。 世上任何寶,此處他處求,無寶等法寶,願你得安祥。 世上任何寶,此處他處求,無寶等僧寶,願你得安祥。
【適時供養感恩偈】
智者善供與慷慨,能於聖者起淨信
正行所生諸福德,適時適當作供養
供養不失其所值,眾人隨喜勤修習
若人能修隨喜心,亦能共享供養福
佈施之人別動搖,適時善為作供養
當念福德諸資糧,眾生來世須依賴。
【功德迴向偈】 願我所作之功德,現在或是過去者, 迴向給於諸有情,無量無邊無窮盡, 我所敬愛有德者,父親母親如斯等,
能見或是不見者,中立或是敵對者, 世間一切的眾生,三界四生諸有情, 五蘊一蘊或四蘊,輪迴大小世界中,
在此迴向之功德,願諸有情皆隨喜, 尚未知此迴向者,惟願天人代傳報, 由此隨喜所作因,及我迴向之功德,
願諸有情常安樂,遠離一切仇與怨, 願諸眾生獲安樂,一切願望皆成就。 此刻我所積功德,皆因行善並迴向, 願我所行悉清淨,成就九種出世法。
☆ 九種出世法 ➾ 欲界修持惑斷得自在,四色界禪修持惑斷得自在,四無色界禪修持惑斷得自在。
卍 卍 卍
第十品 ✩ 求授三皈五戒 Ti-saraṇa & Pañca-sīla
【頂禮尊者大德三次】
(求受者俯首,合掌恭念:) 尊者大德,我向您求授三皈依與五戒。 第二次,尊者大德,我向您求授三皈依與五戒。 第三次,尊者大德,我向您求授三皈依與五戒。
(接下來比丘先誦禮佛偈如下:) 皈命──於世尊、應供、正等覺者。(三次)
(求受者合掌,念三皈依:)
我以佛為皈依處,
我以法為皈依處,
我以僧伽為皈依處。
第二次,我以佛為皈依處,
第二次,我以法為皈依處,
第二次,我以僧伽為皈依處。
第三次,我以佛為皈依處,
第三次,我以法為皈依處,
第三次,我以僧伽為皈依處。
(比丘說:) 善哉,三皈依已授完畢。
(受戒者合掌,答:) 是的,大德。
(受戒者合掌念:五戒三遍)
- 我願學習:受持不殺生戒;
- 我願學習:受持不偷盜戒;
- 我願學習:受持不邪婬戒;
- 我願學習:受持不妄語戒;
- 我願學習:受持不飲酒戒; (任何能致使心意迷亂之物,皆屬酒類之範圍)
(比丘祝福如下:) 因持戒,將給你(們)帶來安樂, 因持戒,將使你(們)達證涅槃, 故此,你(們)應該嚴持此淨戒,謹慎莫放逸!
(受戒者合掌,答:) 是的,大德。
(比丘說:) 善哉,五戒已授完畢。
(受戒者俯首,合掌答:) 是的,大德。 善哉,善哉,善哉!
【三頂禮】
卍 卍 卍
第十一品 ✩ 八關齋戒 Aṭṭhaṅga-uposatha (求授三皈八戒、八關齋戒、短期出家戒)
【頂禮尊者大德三次】
(求受者俯首,合掌念:) 尊者大德,我向您求授三皈八戒。 第二次,尊者大德,我向您求授三皈八戒。 第三次,尊者大德,我向您求授三皈八戒。
(接下來比丘先誦禮佛偈如下:) 皈命──於世尊、應供、正等覺者。(三次)
(求受者合掌,念三皈依:) 我以佛為皈依處, 我以法為皈依處, 我以僧伽為皈依處。
第二次,我以佛為皈依處, 第二次,我以法為皈依處, 第二次,我以僧伽為皈依處。
第三次,我以佛為皈依處, 第三次,我以法為皈依處, 第三次,我以僧伽為皈依處。
(比丘說:) 善哉,三皈依已授完畢。
(受戒者合掌,答:) 是的,大德。
(受戒者合掌,念:八戒三遍)
-
我願學習:受持不殺生戒;
-
我願學習:受持不偷盜戒;
-
我願學習:受持不婬戒(梵行戒);
-
我願學習:受持不妄語戒;
-
我願學習:受持不飲酒戒; (任何能致使心意迷亂之物,皆屬酒類之範圍)
-
我願學習:受持遠離非時(日中後至黎明)進食戒; (不貪著口腹之欲)
-
我願學習:受持不唱歌、不跳舞、不奏樂、不觀看娛樂、不以鮮花、香水、及化妝品裝飾美化身體戒; (不沉迷於感官欲樂、不追求身體的享受)
-
我願學習:受持不坐睡高貴奢侈之大床戒。 (不放逸於坐臥享受、驕慢奢侈)
(比丘祝福如下:) 因持戒,將給你(們)帶來安樂, 因持戒,將使你(們)達證涅槃, 故此,你(們)應該嚴持此淨戒,謹慎莫放逸!
(受戒者合掌,答:) 是的,大德。
(比丘說:) 善哉,八戒已授完畢。
(受戒者俯首,合掌答:) 是的,大德。 善哉,善哉,善哉! 【三頂禮】
卍 卍 卍
第十二品 ✩ 求授出家十戒 Dasa Sikkhāpada
【頂禮尊者大德三次】
(求受者俯首,合掌念:) 尊者大德,我向您求授出家十戒; 好讓我,能從生死苦海當中,得以解脫。 第二次,尊者大德,我向您求授出家十戒; 好讓我,能從生死苦海當中,得以解脫。 第三次,尊者大德,我向您求授出家十戒; 好讓我,能從生死苦海當中,得以解脫。
(接下來比丘先誦禮佛偈如下:) 皈命──於世尊、應供、正等覺者。(三次)
(求受者合掌,念三皈依:) 我以佛為皈依處, 我以法為皈依處, 我以僧伽為皈依處。
第二次,我以佛為皈依處, 第二次,我以法為皈依處, 第二次,我以僧伽為皈依處。
第三次,我以佛為皈依處, 第三次,我以法為皈依處, 第三次,我以僧伽為皈依處。
(比丘說:) 善哉,三皈依已授完畢。
(受戒者合掌,答:) 是的,大德。
(受戒者合掌,念:出家十戒三遍)
-
我願學習:終生奉行,不殺生戒;
-
我願學習:終生奉行,不偷盜戒;
-
我願學習:終生奉行,不婬戒(梵行戒);
-
我願學習:終生奉行,不妄語戒;
-
我願學習:終生奉行,不飲酒戒; (任何能致使心意迷亂之物,皆屬酒類之範圍)
-
我願學習:終生奉行,遠離非時(日中後至黎明)進食戒; (不貪著口腹之欲)
-
我願學習:終生奉行,不唱歌、不跳舞、不奏樂、不觀看娛樂戒; (不沉迷於感官欲樂)
-
我願學習:終生奉行,不以鮮花、香水、及化妝品裝飾美化身體戒; (不追求身體的享受)
-
我願學習:終生奉行,不坐睡高貴奢侈之大床戒; (不放逸於坐臥享受、驕慢奢侈)
-
我願學習:終生奉行,遠離貪取、接受金銀戒。 (不接受及儲存金錢:不滋長貪欲)
(比丘祝福如下:) 「因持戒,將給你(們)帶來長久的安樂, 因持戒,將使你(們)在今世現證涅槃, 故此,你(們)應該嚴持:『出家淨戒,謹慎莫放逸!』」
(受戒者合掌,答:) 是的,大德。
(比丘說:) 善哉,出家十戒已授完畢。
(受戒者俯首,合掌答:) 是的,大德。 善哉,善哉,善哉!
【三頂禮】
卍 卍 卍
免費結緣品
敬希恭敬禮拜法寶
༺ ⎈ ༻
♨ 第五篇 比丘波羅提木叉 Bhikkhupātimokkha / Bhikkhu’s Precepts of Patimokkha Dvemātikāpāḷi 戒本
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa 皈命──於世尊、應供、正等覺者。(禮佛偈三次)
第一品 ✩ 準備工作
一、 預備布薩物品 Pubbakaraṇaṃ-4
Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanena ca; Uposathassa etāni, “pubbakaraṇa”nti vuccati. ➊ 掃帚、➋ 燈、➌ 水、➍ 及座位,此等為布薩之預備工作。
二、 五項前置作業 Pubbakiccaṃ-5
Chanda, pārisuddhi, utukkhānaṃ, bhikkhugaṇanā ca ovādo; Uposathassa etāni, “pubbakicca”nti vuccati. ➊ 與欲──請假者委託代表、➋ 發露清淨、➌ 季節宣告、➍ 算比丘人數、➎ 教誡開示,此等為布薩之前置作業。
三、 四項時機成熟 Pattakallaaṅgā-4
Uposatho, yāvatikā ca bhikkhū kammappattā; Sabhāgāpattiyo ca na vijjanti; Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti, “pattakalla”nti vuccati. 還有,➊ 布薩來到及➋ 比丘出席羯磨,即是:➌ 同區該出席的出席及➍ 應被避開的不出席,這樣就是時機成熟。
Pubbakaraṇapubbakiccāni samāpetvā desitāpattikassa samaggassa bhikkhusaṅghassa anumatiyā pātimokkhaṃ uddisituṃ ārādhanaṃ karoma. ⓵ 預備布薩物品、⓶ 五項前置作業完成之後,⓷ 擯除犯戒者,僧團和合,經比丘僧團的同意,邀請背誦波提木叉。
第二品 ✩ 誦出──二二七條比丘戒
序誦 Nidānuddeso
Suṇātu me bhante saṅgho. Ajjuposatho pannaraso, 大德僧!請聽!今日是十五日布薩也,
yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho uposathaṃ kareyya, pātimokkhaṃ uddiseyya. 若僧伽機熟者,僧伽行布薩,誦出波羅提木叉。
Kiṃ saṅghassa pubbakiccaṃ? 何為僧伽最初行事耶?
Pārisuddhiṃ āyasmanto ārocetha, 謂:「 大德們,應告身清淨。」
pātimokkhaṃ uddisissāmi, 我誦波羅提木叉,
taṃ sabbeva santā sādhukaṃ suṇoma manasi karoma. 在此,我等悉諦聽而應善念。
Yassa siyā āpatti, so āvikareyya, 有罪者,應發露懺悔,
asantiyā āpattiyā tuṇhī bhavitabbaṃ, 無罪者,可默然。
tuṇhībhāvena kho panāyasmante “parisuddhā”ti vedissāmi. 依默然,而知大德們之清淨。
Yathā kho pana paccekapuṭṭhassa veyyākaraṇaṃ hoti, 如對,一一質問而 有答,
evamevaṃ evarūpāya parisāya yāvatatiyaṃ anusāvitaṃ hoti. 如是,集會 進行中,應問至三次。
Yo pana bhikkhu yāvatatiyaṃ anusāviyamāne 若比丘,被 問至三次時,
saramāno santiṃ āpattiṃ nāvikareyya, 記憶有罪,而不發露者,
sampajānamusāvādassa hoti. 得故意妄語罪。
Sampajānamusāvādo kho panāyasmanto antarāyiko dhammo vutto bhagavatā, 大德們!故意妄語,是障道法,乃世尊所說也。
tasmā saramānena bhikkhunā āpannena 是故,記憶有罪之比丘,
visuddhāpekkhena santī āpatti āvikātabbā, 求自 身清淨,應發露其罪,
āvikatā hissa phāsu hoti. 發露者,彼得安樂。
Uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānaṃ. 大德僧!戒經之序誦出已。
Tatthāyasmante pucchāmi, 在這裡,我今問大德們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 二次問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyasmanto, 今 大德們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Nidānaṃ niṭṭhitaṃ 序誦結束───
第一章 ✫ 四波羅夷法 Pārājikuddeso
Tatrime cattāro pārājikā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 大德僧!今誦出四波羅夷法。
一、 不淨行 Methunadhamma
- Yo pana bhikkhu bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno sikkhaṃ appaccakkhāya dubbalyaṃ anāvikatvā methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyya, 〔一〕任何比丘,受比丘之學戒,不捨戒、戒羸不告示而行不淨法者,
antamaso tiracchānagatāyapi, pārājiko hoti asaṃvāso. 即使與畜生行,亦是波羅夷不共住。 〔比丘尼波羅夷一〕
二、 偷盜 Adinnādāna
- Yo pana bhikkhu gāmā vā araññā vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyya, 〔二〕任何比丘,若由村落或蘭若,以盜心不與而取者,
yathārūpe adinnādāne rājāno coraṃ gahetvā haneyyuṃ vā bandheyyuṃ vā pabbājeyyuṃ vā corosi bālosi mūḷhosi thenosīti, tathārūpaṃ bhikkhu adinnaṃ ādiyamāno ayampi pārājiko hoti asaṃvāso. 對於如是竊盜,諸王逮捕盜人而如是說:「汝為盜人、汝為愚者、汝為痴者、汝為盜賊。」然後,或殺、或縛、或逐──比丘!如是盜取者,亦是波羅夷不共住。 〔比丘尼波羅夷二〕
三、 奪取人命 Manussaviggaha
- Yo pana bhikkhu sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropeyya, 〔三〕任何比丘,若故意奪人體之生命,
satthahārakaṃ vāssa pariyeseyya, maraṇavaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyya, maraṇāya vā samādapeyya 或因此而求持殺具者、或讚歎死之美、或以死勸導,云:
“ambho purisa kiṃ tuyhiminā pāpakena dujjīvitena, mataṃ te jīvitā seyyo”ti, 「人呀!此惡苦之生,於汝何益?汝死勝於生。」
iti cittamano cittasaṅkappo anekapariyāyena maraṇavaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyya, 如是心意,如是決心,以種種方便讚歎死之美,
maraṇāya vā samādapeyya, ayampi pārājiko hoti asaṃvāso. 以死勸導者,此亦波羅夷不共住。 〔比丘尼波羅夷三〕
四、 妄稱證得上人法 Uttarimanussadhamma
- Yo pana bhikkhu anabhijānaṃ uttarimanussadhammaṃ 〔四〕任何比丘,未證知,而認為己有上人法,
attupanāyikaṃ alamariyañāṇadassanaṃ samudācareyya “iti jānāmi, iti passāmī”ti, 主張自己已經獲得,或接近聖者之最勝智見,並欲於言談舉止對人宣說:「我如是知!我如是見!」
tato aparena samayena samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā 彼於其後,或被追問、或不被追問,
āpanno visuddhāpekkho evaṃ vadeyya 冀望清淨其罪,而如是言:
“ajānamevaṃ āvuso avacaṃ jānāmi, apassaṃ passāmi, tucchaṃ musā vilapi”nti, 「友!我不知而言如是知,不見而言見,言虛誑妄語者。」
aññatra adhimānā, ayampi pārājiko hoti asaṃvāso. 除增上慢外,此亦波羅夷不共住。 〔比丘尼波羅夷四〕
Uddiṭṭhā kho āyasmanto cattāro pārājikā dhammā. 大德僧!四波羅夷法已誦竟。
Yesaṃ bhikkhu aññataraṃ vā aññataraṃ vā āpajjitvā 若比丘,犯其中任何一項者,
na labhati bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāsaṃ 不得與比丘們共住。
yathā pure, tathā pacchā, 爾後,如於出家前,
pārājiko hoti asaṃvāso. 若為波羅夷,不得共住。
Tatthāyasmante pucchāmi, 在這裡,我今問大德們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyasmanto, 今大德們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Pārājikaṃ niṭṭhitaṃ 誦出波羅夷終───
第二章 ✫ 十三僧殘法 Saṅghādisesuddeso
Ime kho panāyasmanto terasa saṅghādisesā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 大德僧!今誦出十三僧殘法。
一、 故泄不淨 Sukkavissaṭṭhi
- Sañcetanikā sukkavissaṭṭhi aññatra supinantā saṅghādiseso. 〔一〕除夢中外,若故意行泄不淨者,僧殘。
二、 染心碰觸 Kāyasaṃsagga
- Yo pana bhikkhu otiṇṇo vipariṇatena cittena mātugāmena saddhiṃ kāyasaṃsaggaṃ samāpajjeyya hatthaggāhaṃ vā veṇiggāhaṃ vā aññatarassa vā aññatarassa vā aṅgassa parāmasanaṃ, saṅghādiseso. 〔二〕若有比丘懷有貪愛,以墮落心和女人發生身體的接觸,牽手或摸頭髮,或是碰觸到身體的任何部分,犯僧殘。
三、 染心粗話 Duṭṭhullavācā
- Yo pana bhikkhu otiṇṇo vipariṇatena cittena mātugāmaṃ duṭṭhullāhi vācāhi obhāseyya yathā taṃ yuvā yuvatiṃ methunupasaṃhitāhi, saṅghādiseso. 〔三〕若有比丘懷有貪愛,以墮落心對女人用與不淨行有關的粗俗語詞說話,就像是少年對少女說話一樣,犯僧殘。
四、 不淨侍奉 Attakāmapāricariya
- Yo pana bhikkhu otiṇṇo vipariṇatena cittena mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhāseyya “etadaggaṃ bhagini pāricariyānaṃ yā mādisaṃ sīlavantaṃ kalyāṇadhammaṃ brahmacāriṃ etena dhammena paricareyyā”ti methunupasaṃhitena, saṅghādiseso. 〔四〕若有比丘心懷貪愛,以墮落心在女人面前稱讚侍奉自己的慾念說:「女居士,這樣才是最殊勝的侍奉,像我這種持戒者﹑行為端正的梵行者,應該用這種不淨行之類的方式侍奉。」犯僧殘。
五、 作媒人 Sañcaritta
- Yo pana bhikkhu sañcarittaṃ samāpajjeyya itthiyā vā purisamatiṃ purisassa vā itthimatiṃ, jāyattane vā jārattane vā, antamaso taṅkhaṇikāyapi, saṅghādiseso. 〔五〕任何比丘,為媒者,即為女人傳達男子之情意、或為男子傳達女人之情意、或令成夫婦、或令成情人,雖一時之關係,亦僧殘。 〔比丘尼僧殘七〕
六、 自造小屋 Kuṭikāra
- Saññācikāya pana bhikkhunā kuṭiṃ kārayamānena assāmikaṃ attuddesaṃ pamāṇikā kāretabbā, 〔六〕若有比丘自行乞求,為自己建沒有施主的小屋,應按照尺寸建造。
tatridaṃ pamāṇaṃ, dīghaso dvādasa vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ sattantarā, 尺寸如下:長度為十二指距,以佛指距為準,內部寬七個。
bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāya, tehi bhikkhūhi vatthu desetabbaṃ anārambhaṃ saparikkamanaṃ. 應帶領諸比丘去指示地點,應由這些比丘指示一個不會傷害生命,可以經行的地點。
Sārambhe ce bhikkhu vatthusmiṃ aparikkamane saññācikāya kuṭiṃ kāreyya, bhikkhū vā anabhineyya vatthudesanāya, pamāṇaṃ vā atikkāmeyya, saṅghādiseso. 自行乞求而建小屋,或是不帶領諸比丘去指示地點,或是超過尺寸,犯僧殘。
七、 自造精舍 Vihārakāra
- Mahallakaṃ pana bhikkhunā vihāraṃ kārayamānena sassāmikaṃ attuddesaṃ bhikkhū abhinetabbā vatthudesanāya, tehi bhikkhūhi vatthu desetabbaṃ anārambhaṃ saparikkamanaṃ. 〔七〕若有比丘為自己建有施主的大房舍,應帶領比丘們去指示地點,應由這些比丘指示一個不會傷害生命,可以經行的地點。
Sārambhe ce bhikkhu vatthusmiṃ aparikkamane mahallakaṃ vihāraṃ kāreyya, bhikkhū vā anabhineyya vatthudesanāya, saṅghādiseso. 如果比丘在會傷害生命,不可以經行的地方,建大寺院,或是不帶領比丘們去指示地點,犯僧殘。
八、 惡意誹謗 Duṭṭhadosa
- Yo pana bhikkhu bhikkhuṃ duṭṭho doso appatīto amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṃseyya 〔八〕任何比丘,對他比丘惡瞋不滿,而以無根波羅夷法誹謗之,思:
“appeva nāma naṃ imamhā brahmacariyā cāveyya”nti, 「可能令彼由此梵行退墮。」
tato aparena samayena samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā amūlakañceva taṃ adhikaraṇaṃ hoti, bhikkhu ca dosaṃ patiṭṭhāti, saṅghādiseso. 彼於後時,或被詰問或不被詰問,其事情無根者,而且比丘出發點是瞋恨者,僧殘。 〔比丘尼僧殘八〕
九、 藉口誹謗 Aññabhāgiya
- Yo pana bhikkhu bhikkhuṃ duṭṭho doso appatīto aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñcidesaṃ lesamattaṃ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṃseyya 〔九〕任何比丘,對他比丘惡瞋不滿,唯取異事中之某種類似點,以波羅夷法誹謗之,思:
“appeva nāma naṃ imamhā brahmacariyā cāveyya”nti, 「由此,可能令彼由此梵行退墮。」
tato aparena samayena samanuggāhīyamāno vā asamanuggāhīyamāno vā aññabhāgiyañceva taṃ adhikaraṇaṃ hoti 彼於後時,或被詰問或不被詰問,而言唯取其異事之某種類似點。
kocideso lesamatto upādinno, bhikkhu ca dosaṃ patiṭṭhāti, saṅghādiseso. 因比丘住於瞋恚故者,僧殘。 〔比丘尼僧殘九〕
十、 分裂僧團 Saṅghabheda
- Yo pana bhikkhu samaggassa saṅghassa bhedāya parakkameyya, bhedanasaṃvattanikaṃ vā adhikaraṇaṃ samādāya paggayha tiṭṭheyya, so bhikkhu bhikkhūhi evamassa vacanīyo 〔十〕任何比丘,企圖破和合僧或取導致破僧之事件,揭示於公眾而住立,比丘們應對彼比丘作如是言:
“māyasmā samaggassa saṅghassa bhedāya parakkami, bhedanasaṃvattanikaṃ vā adhikaraṇaṃ samādāya paggayha aṭṭhāsi, sametāyasmā saṅghena, samaggo hi saṅgho sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsu viharatī”ti, 「尊者!勿企圖破和合僧或取導致破僧之事件揭示於公眾而住立。 尊者!應與僧伽和合。僧伽實為歡喜、和合、無諍,同一說戒,安穩而住。」
evañca so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno tatheva paggaṇheyya, so bhikkhu bhikkhūhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbo tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamāno taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ, no ce paṭinissajjeyya, saṅghādiseso. 比丘們對彼比丘作如是言已,尚固執者,比丘們為令彼比丘捨其執,應三次諫告。至三次諫告時,若捨則善,若不捨則僧殘。」 〔比丘尼僧殘十四〕
十一、 同黨破僧 Bhedānuvattaka
- Tasseva kho pana bhikkhussa bhikkhū honti anuvattakā vaggavādakā eko vā dve vā tayo vā, te evaṃ vadeyyuṃ 〔十一〕若有比丘等,為彼比丘之隨順者、結黨者,若一人、若二人、若三人,而彼等如是言:
“māyasmanto etaṃ bhikkhuṃ kiñci avacuttha, dhammavādī ceso bhikkhu, vinayavādī ceso bhikkhu, amhākañceso bhikkhu chandañca ruciñca ādāya voharati, jānāti, no bhāsati, amhākampetaṃ khamatī”ti, 「尊者!對彼比丘勿說何事,彼比丘是法語者,彼比丘是律語者。彼比丘是取我等所欲求、所喜樂而語,知我等之所欲而語。是故對彼,我等應忍可。」
te bhikkhū bhikkhūhi evamassu vacanīyā “māyasmanto evaṃ avacuttha, na ceso bhikkhu dhammavādī, na ceso bhikkhu vinayavādī, māyasmantānampi saṅghabhedo ruccittha, sametāyasmantānaṃ saṅghena, samaggo hi saṅgho sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsu viharatī”ti, 比丘們應對彼比丘等作如是言:「尊者!勿作如是言,彼比丘非法語者,彼比丘非律語者。至於尊者等,亦勿歡喜破僧。尊者等應與僧伽和合。僧伽實為歡喜、和合、無諍,同一說戒,安穩而住。」
evañca te bhikkhū bhikkhūhi vuccamānā tatheva paggaṇheyyuṃ, te bhikkhū bhikkhūhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyyuṃ, iccetaṃ kusalaṃ, no ce paṭinissajjeyyuṃ, saṅghādiseso. 比丘們對彼比丘等作如是言已,尚固執者,比丘們為令彼比丘捨其執,應三次諫告。至三次諫告時,若捨則善,若不捨則僧殘。 〔比丘尼僧殘十五〕
十二、 難以勸告 Dubbaca
- Bhikkhu paneva dubbacajātiko hoti uddesapariyāpannesu sikkhāpadesu bhikkhūhi sahadhammikaṃ vuccamāno attānaṃ avacanīyaṃ karoti 〔十二〕若有個性不聽話的比丘,在包含於誦出的學處內,被比丘們依法勸告,他為使自己難以被勸告,言:
“mā maṃ āyasmanto kiñci avacuttha kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, ahampāyasmante na kiñci vakkhāmi kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, viramathāyasmanto mama vacanāyā”ti, 「尊者!比丘們!不要勸我任何好的或是壞的,我也不會去勸告比丘們任何好的或是壞的。請比丘尼們免勸告我!」
so bhikkhu bhikkhūhi evamassa vacanīyo “māyasmā attānaṃ avacanīyaṃ akāsi, vacanīyamevāyasmā attānaṃ karotu, āyasmāpi bhikkhū vadatu sahadhammena, bhikkhūpi āyasmantaṃ vakkhanti sahadhammena, evaṃ saṃvaddhā hi tassa bhagavato parisā yadidaṃ aññamaññavacanena aññamaññavuṭṭhāpanenā”ti, 比丘們應對彼比丘作如是言:「尊者!勿以己為不可共語。尊者!應以己為可共語。請尊者對比丘們亦如法語之,比丘們亦對尊者如法語之。如是,佛弟子眾由相互語、相互勉勵而增長。」
evañca so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno tatheva paggaṇheyya, so bhikkhu bhikkhūhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbo tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamāno taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ, no ce paṭinissajjeyya, saṅghādiseso. 比丘們對彼比丘作如是言已,尚固執者,比丘們為令彼比丘捨其執,應三次諫告。至三次諫告時,若捨則善,若不捨則僧殘。」 〔比丘尼僧殘十六〕
十三、 賄賂居士 Kuladūsaka
- Bhikkhu paneva aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati kuladūsako pāpasamācāro, tassa kho pāpakā samācārā dissanti ceva suyyanti ca, kulāni ca tena duṭṭhāni dissanti ceva suyyanti ca, so bhikkhu bhikkhūhi evamassa vacanīyo 〔十三〕若比丘依村或城鎮而住,以惡行賄賂、穢污俗家。彼之惡行被見且被聞,由彼所賄賂、穢污之俗家,亦被見且被聞。比丘們應對彼比丘作如是言:
“āyasmā kho kuladūsako pāpasamācāro, āyasmato kho pāpakā samācārā dissanti ceva suyyanti ca, kulāni cāyasmatā duṭṭhāni dissanti ceva suyyanti ca, pakkamatāyasmā imamhā āvāsā, alaṃ te idha vāsenā”ti, 「尊者是惡行賄賂、穢污俗家者,尊者之惡行被見且被聞,又由尊者所賄賂、穢污之俗家,亦被見且被聞。尊者!請離去此住處!尊者!不得再住此處!」
evañca so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno te bhikkhū evaṃ vadeyya 比丘們如是言彼比丘已,比丘對比丘們作如是言:
“chandagāmino ca bhikkhū, dosagāmino ca bhikkhū, mohagāmino ca bhikkhū, bhayagāmino ca bhikkhū tādisikāya āpattiyā ekaccaṃ pabbājenti, ekaccaṃ na pabbājentī”ti, 「比丘們是隨愛、隨瞋、隨痴、隨怖。對如是罪,或者驅出,或不驅出。」
so bhikkhu bhikkhūhi evamassa vacanīyo 比丘們應對彼比丘作如是言:
“māyasmā evaṃ avaca, na ca bhikkhū chandagāmino, na ca bhikkhū dosagāmino, na ca bhikkhū mohagāmino, na ca bhikkhū bhayagāmino, āyasmā kho kuladūsako pāpasamācāro, āyasmato kho pāpakā samācārā dissanti ceva suyyanti ca, kulāni cāyasmatā duṭṭhāni dissanti ceva suyyanti ca, pakkamatāyasmā imamhā āvāsā, alaṃ te idha vāsenā”ti, 「尊者!勿作如是言,比丘們非隨愛、非隨瞋、非隨痴、非隨怖。尊者以惡行賄賂、穢污俗家,尊者之惡行,正被見且被聞,由尊者所賄賂、穢污之俗家,亦被見且被聞。尊者!離去此住處!尊者!不得再住此處。」
evañca so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno tatheva paggaṇheyya, so bhikkhu bhikkhūhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbo tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamāno taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ, no ce paṭinissajjeyya, saṅghādiseso. 比丘們對彼比丘如是言已,尚固執者。比丘們為令彼比丘捨其執,應三次諫告。 至三次諫告時,若捨則善,若不捨則僧殘。 〔比丘尼僧殘十七〕
Uddiṭṭhā kho āyasmanto terasa saṅghādisesā dhammā nava paṭhamāpattikā, cattāro yāvatatiyakā. 大德僧!十三僧殘法已誦竟。前之九從最初即成罪,後四是至三次方成罪。
Yesaṃ bhikkhu aññataraṃ vā aññataraṃ vā āpajjitvā yāvatīhaṃ jānaṃ paṭicchādeti, tāvatīhaṃ tena bhikkhunā akāmā parivatthabbaṃ. 比丘犯以上任何一項,明知而隱藏幾天,這位比丘即使不願意,就應別住幾天。
Parivutthaparivāsena bhikkhunā uttari chārattaṃ bhikkhumānattāya paṭipajjitabbaṃ, 別住竟,比丘更於六夜,應入比丘之摩那埵──贖罪別住。
ciṇṇamānatto bhikkhu yattha siyā vīsatigaṇo bhikkhusaṅgho, tattha so bhikkhu abbhetabbo. 比丘摩那埵──贖罪別住竟,其處若有二十人之比丘僧伽時,可准許許復權。
Ekenapi ce ūno vīsatigaṇo bhikkhusaṅgho taṃ bhikkhuṃ abbheyya, so ca bhikkhu anabbhito, 若二十人,雖缺少一人之比丘僧伽,欲使其比丘復權,彼比丘亦不得回復。
te ca bhikkhū gārayhā, ayaṃ tattha sāmīci. 而且,這些比丘應該被呵責,在這裡,是為正確做法。
Tatthāyasmante pucchāmi, 在這裡,我今問大德們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyasmanto, 今大德們,對 此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Saṅghādiseso niṭṭhito 誦出僧殘終───
第三章 ✫ 二不定法 Aniyatuddeso
Ime kho panāyasmanto dve aniyatā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 大德僧!今誦出二不定法。
一、 可淫屏處 Paṭhamaaniyata
- Yo pana bhikkhu mātugāmena saddhiṃ eko ekāya raho paṭicchanne āsane alaṃkammaniye nisajjaṃ kappeyya, 〔一〕若有比丘單獨和女人,秘密地坐在十分合適的隱密座位,
tamenaṃ saddheyyavacasā upāsikā disvā tiṇṇaṃ dhammānaṃ aññatarena vadeyya pārājikena vā saṅghādisesena vā pācittiyena vā, 他的這件事被說話可靠的優婆夷看見後,她應說出是有關驅擯、僧殘或懺悔三類的其中一個。
nisajjaṃ bhikkhu paṭijānamāno tiṇṇaṃ dhammānaṃ aññatarena kāretabbo pārājikena vā saṅghādisesena vā pācittiyena vā, 比丘承認了與女人共坐,應該依據驅擯、僧殘或懺悔三類的其中之一來處置;
yena vā sā saddheyyavacasā upāsikā vadeyya, tena so bhikkhu kāretabbo, ayaṃ dhammo aniyato. 或是根據那位說話可靠的優婆夷所說,來處置這位比丘。這事件,名為不定法。
二、 淫穢語處 Dutiyaaniyata
- Na heva kho pana paṭicchannaṃ āsanaṃ hoti nālaṃkammaniyaṃ, alañca kho hoti mātugāmaṃ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsituṃ, 〔二〕再者,若是不隱密的座位、十分不合適不淨行,而很適合對女人說淫穢話。
yo pana bhikkhu tathārūpe āsane mātugāmena saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappeyya, 若有比丘在這樣的座位上和女人在一起,一對一地坐在無人處。
tamenaṃ saddheyyavacasā upāsikā disvā dvinnaṃ dhammānaṃ aññatarena vadeyya saṅghādisesena vā pācittiyena vā, 他的這件事被說話可靠的優婆夷看見後,她應說出是有關僧殘或捨懺二類的其中一個。
nisajjaṃ bhikkhu paṭijānamāno dvinnaṃ dhammānaṃ aññatarena kāretabbo saṅghādisesena vā pācittiyena vā, 比丘承認了與女人共坐,應該依據僧殘或捨懺二類的其中之一來處置,
yena vā sā saddheyyavacasā upāsikā vadeyya, tena so bhikkhu kāretabbo, ayampi dhammo aniyato. 或是根據那位說話可靠的優婆夷說的,處置這位比丘。這事件,也是不定法。
Uddiṭṭhā kho āyasmanto dve aniyatā dhammā. 大德僧!二不定法已誦竟。
Tatthāyasmante pucchāmi, 在這裡,我今問大德們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyasmanto, 今大德們,對 此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Aniyato niṭṭhito 誦出不定終───
第四章 ✫ 三十捨懺法 Nissaggiyapācittiyā
Ime kho panāyasmanto tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 大德僧!今誦出三十捨懺法。
第一節 ❦ 迦絺那衣品 Kaṭhina
一、 多餘布料 Kathina
- Niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabbaṃ, taṃ atikkāmayato nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔一〕當比丘備妥了衣服、已經捨去迦絺那雨安居功德衣的特許時,額外的布最多可以保存十天,超過這期限的話,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺十三〕
二、 離衣過夜 Udosita
- Niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine ekarattampi ce bhikkhu ticīvarena vippavaseyya, aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二〕當比丘備妥了衣服,迦絺那衣捨已,雖一夜離三衣者,除僧之認許外,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺十四〕
三、 逾期布料 Akālacīvara
- Niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhunā ubbhatasmiṃ kathine bhikkhuno paneva akālacīvaraṃ uppajjeyya, ākaṅkhamānena bhikkhunā paṭiggahetabbaṃ, paṭiggahetvā khippameva kāretabbaṃ, no cassa pāripūri, māsaparamaṃ tena bhikkhunā taṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ ūnassa pāripūriyā satiyā paccāsāya. Tato ce uttari nikkhipeyya satiyāpi paccāsāya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔三〕當比丘備妥了衣服、已經捨出迦絺那功德衣的特許時,如果在不恰當的時間有布料要給比丘,想要衣的比丘可以接受,接受後應該儘快作好。如果這布料不夠作成衣,那位比丘最多可以存放這塊布一個月,以期補足不夠的。如果存放超過這期限,即使是為了期待補足不夠的,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺十五〕
四、 令洗衣物 Purāṇacīvara
- Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā purāṇacīvaraṃ dhovāpeyya vā rajāpeyya vā ākoṭāpeyya vā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔四〕若有比丘讓沒有親戚關係的比丘尼洗、染或捶打穿過的衣物,犯捨懺。
五、 強索衣物 Cīvarapaṭiggahaṇa
- Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā hatthato cīvaraṃ paṭiggaṇheyya aññatra pārivattakā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔五〕若比丘從沒有親戚關係的比丘尼的手中強索衣物,除了交換外,犯捨懺。
六、 無故乞衣 Aññātakaviññatti
- Yo pana bhikkhu aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā cīvaraṃ viññāpeyya aññatra samayā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo, acchinnacīvaro vā hoti bhikkhu, naṭṭhacīvaro vā, ayaṃ tattha samayo. 〔六〕任何比丘,於非親里之居士、居士婦乞衣者,除具其條件外,犯捨懺。於此所謂之條件者,比丘衣被奪時,或失衣之時,是其條件也。 〔比丘尼捨懺十六〕
七、 多取布料 Tatuttari
- Tañce aññātako gahapati vā gahapatānī vā bahūhi cīvarehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyya, santaruttaraparamaṃ tena bhikkhunā tato cīvaraṃ sāditabbaṃ. Tato ce uttari sādiyeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔七〕若彼比丘,非親里之居士、居士婦有多衣供奉而令恣意擇取,彼比丘最多亦當由其衣中取用內衣、外衣。若取用過此者,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺十七〕
八、 奢望好衣 Paṭhamaupakkhaṭa
- Bhikkhuṃ paneva uddissa aññātakassa gahapatissa vā gahapatāniyā vā cīvaracetāpannaṃ upakkhaṭaṃ hoti 〔八〕如果說,沒有親戚關係的居士或女居士,準備了衣服的等值物給比丘,說:
“iminā cīvaracetāpannena cīvaraṃ cetāpetvā itthannāmaṃ bhikkhuṃ cīvarena acchādessāmī”ti, 「用這衣服的等值物來交換衣服後,我將要送給比丘這樣子的衣服。」
tatra ce so bhikkhu pubbe appavārito upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjeyya 然後,如果這位比丘尚未受邀請便前往,對衣服提出建議說:
“sādhu vata maṃ āyasmā iminā cīvaracetāpannena evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā cīvaraṃ cetāpetvā acchādehī”ti 「大德,實在很好,用這衣服的等值物,交換這種樣子的,或那種樣子的衣服,送給我。」
kalyāṇakamyataṃ upādāya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 執著於想要好的衣服,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺十八〕
九、 豫備衣資 Dutiyaupakkhaṭa
- Bhikkhuṃ paneva uddissa ubhinnaṃ aññātakānaṃ gahapatīnaṃ vā gahapatānīnaṃ vā paccekacīvaracetāpannāni upakkhaṭāni honti 〔九〕若兩非親里之居士或居士婦,各自為比丘豫備衣資,思:
“imehi mayaṃ paccekacīvaracetāpannehi paccekacīvarāni cetāpetvā itthannāmaṃ bhikkhuṃ cīvarehi acchādessāmā”ti, 「我等將各自以此衣資,各自購衣,與某甲比丘披覆。」
tatra ce so bhikkhu pubbe appavārito upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjeyya 此時若其比丘未受請先往,就其衣作指示:
“sādhu vata maṃ āyasmanto imehi paccekacīvaracetāpannehi evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā cīvaraṃ cetāpetvā acchādetha ubhova santā ekenā”ti 「善哉!賢者!以各自衣資,兩人共同購如斯一衣與我披覆!」
kalyāṇakamyataṃ upādāya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 望求好衣故,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺十九〕
十、 索取布料 Rāja
- Bhikkhuṃ paneva uddissa rājā vā rājabhoggo vā brāhmaṇo vā gahapatiko vā dūtena cīvaracetāpannaṃ pahiṇeyya 〔十 〕為了特定的比丘,如果國王、國王的臣屬、婆羅門、或在家人派使者送布料的資金去給他,說:
“iminā cīvaracetāpannena cīvaraṃ cetāpetvā itthannāmaṃ bhikkhuṃ cīvarena acchādehī”ti. 「你用這布料的資金買布料後,送布料給某某比丘。」
So ce dūto taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya 如果這位使者參見這位比丘後,如此說:
“idaṃ kho, bhante, āyasmantaṃ uddissa cīvaracetāpannaṃ ābhataṃ, paṭiggaṇhātu āyasmā cīvaracetāpanna”nti. 「大德!這布料的資金特別為大德帶來了;請大德收下布料的資金。」
Tena bhikkhunā so dūto evamassa vacanīyo 這位比丘可以如此告訴這位使者,說:
“na kho mayaṃ, āvuso, cīvaracetāpannaṃ paṭiggaṇhāma, cīvarañca kho mayaṃ paṭiggaṇhāma kālena kappiya”nti. 「朋友!我們不收布料的資金,而布料則我們在恰當的時間適合接受。」
So ce dūto taṃ bhikkhuṃ evaṃ vadeyya 如果這位使者如此問這位比丘:
“atthi panāyasmato koci veyyāvaccakaro”ti. 「大德有任何的侍者嗎?」
Cīvaratthikena, bhikkhave, bhikkhunā veyyāvaccakaro niddisitabbo ārāmiko vā upāsako vā 比丘們!需要布料的比丘可以指出,擔任侍者的道埸服務員或優婆塞,說:
“eso kho, āvuso, bhikkhūnaṃ veyyāvaccakaro”ti. 「朋友!這位是比丘們的侍者。」
So ce dūto taṃ veyyāvaccakaraṃ saññāpetvā taṃ bhikkhuṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya 如果這位使者指導那侍者、拜見那位比丘後,如此報告:
“yaṃ kho, bhante, āyasmā veyyāvaccakaraṃ niddisi, saññatto so mayā, upasaṅkamatāyasmā kālena, cīvarena taṃ acchādessatī”ti. 「大德!我已經指導大德指示的那位侍者,請大德在恰當的時候去,他就會送布料給你。」
Cīvaratthikena, bhikkhave, bhikkhunā veyyāvaccakaro upasaṅkamitvā dvattikkhattuṃ codetabbo sāretabbo 比丘們!需要布料的比丘前往後,可以敦促侍者兩三次,提醒他說:
“attho me, āvuso, cīvarenā”ti, 「朋友!我需要布料。」
dvattikkhattuṃ codayamāno sārayamāno taṃ cīvaraṃ abhinipphādeyya, iccetaṃ kusalaṃ, 當侍者被敦促提醒兩三次時,這布料到手,這樣那就好。
no ce abhinipphādeyya, catukkhattuṃ pañcakkhattuṃ chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtena uddissa ṭhātabbaṃ, catukkhattuṃ pañcakkhattuṃ chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūto uddissa tiṭṭhamāno taṃ cīvaraṃ abhinipphādeyya, iccetaṃ kusalaṃ, 如果沒有到手,那比丘可以為了布料,沉默地站著四次、五次,最多六次。為了布料沉默地站著四次、五次,最多六次時,如果這布料到手,這樣就就好。
tato ce uttari vāyamamāno taṃ cīvaraṃ abhinipphādeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 如果沒有到手,當那比丘,盡力超了過那次數時,這布料到手的話,犯捨懺。
No ce abhinipphādeyya, yatassa cīvaracetāpannaṃ ābhataṃ, tattha sāmaṃ vā gantabbaṃ, dūto vā pāhetabbo 如果布料沒有到手,從哪裡為他送來布料資金,那比丘,就應該親自去、或應該派使者去那裡說:
“yaṃ kho tumhe āyasmanto bhikkhuṃ uddissa cīvaracetāpannaṃ pahiṇittha, na taṃ tassa bhikkhuno kiñci atthaṃ anubhoti, yuñjantāyasmanto sakaṃ, mā vo sakaṃ vinassā”ti, 「賢者!你為了比丘送來的那布料的資金,沒有提供給那位比丘任何好處。請大德受用自己的布料資金,你自己的不要失去。」
ayaṃ tattha sāmīci. 在這裡,是為正確做法。 〔比丘尼捨懺二十〕
───Kathinavaggo paṭhamo 迦絺那衣品終───
第二節 ❦ 蠶絲品 Kosiya
十一、 混以蠶絲 Kosiya
- Yo pana bhikkhu kosiyamissakaṃ santhataṃ kārāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十一〕任何比丘,若混以蠶絲製作寢具者,犯捨懺。
十二、 純黑毯子 Suddhakāḷaka
- Yo pana bhikkhu suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ santhataṃ kārāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十二〕任何比丘,若自己或叫人純粹使用奢侈珍貴之黑羊毛製作毯子者,犯捨懺。
十三、 雜色毯子 Dvebhāga
- Navaṃ pana bhikkhunā santhataṃ kārayamānena dve bhāgā suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ ādātabbā, 〔十三〕若比丘叫人做新毯子時,應該採用兩部分純黑的羊毛、
tatiyaṃ odātānaṃ, catutthaṃ gocariyānaṃ. 第三部份白色的、第四部份褐色的。
Anādā ce bhikkhu dve bhāge suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ, 如果比丘不採用兩部分純黑的羊毛、
tatiyaṃ odātānaṃ, catutthaṃ gocariyānaṃ, 第三部份白色的、第四部份褐色的,
navaṃ santhataṃ kārāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 叫人做新毯子的話,犯捨懺。
十四、 持用六年 Chabbassa
- Navaṃ pana bhikkhunā santhataṃ kārāpetvā chabbassāni dhāretabbaṃ, 〔十四〕若比丘叫人做新毯子後,應該持用六年。
orena ce channaṃ vassānaṃ taṃ santhataṃ vissajjetvā vā avissajjetvā vā 六年內不管捨棄或未捨棄這毯子,
aññaṃ navaṃ santhataṃ kārāpeyya aññatra bhikkhusammutiyā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 而叫人做其它新毯子的話,除了比丘僧團同意外,犯捨懺。
十五、 舊墊作邊 Nisīdanasanthata
- Nisīdanasanthataṃ pana bhikkhunā kārayamānena purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthi ādātabbā dubbaṇṇakaraṇāya. 〔十五〕若比丘叫人製作坐臥用的坐墊時,應該從舊坐墊的邊緣,取用一善逝張手,為了使新坐墊不好看。
Anādā ce bhikkhu purāṇasantha tassa sāmantā sugatavidatthiṃ, navaṃ nisīdanasanthataṃ kārāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 如果比丘不從舊坐墊的邊緣,取用一善逝張手,而叫人做新坐墊的話,犯捨懺。
十六、 攜帶羊毛 Eḷakaloma
- Bhikkhuno paneva addhānamaggappaṭipannassa eḷakalomāni uppajjeyyuṃ, 〔十六〕如果有羊毛,要給走在路途中的比丘,
ākaṅkhamānena bhikkhunā paṭiggahetabbāni, 希望羊毛的比丘可以接受,
paṭiggahetvā tiyojanaparamaṃ sahatthā haritabbāni asante hārake. 接受後如果沒有人幫忙拿,最多可以親手攜帶三由旬,
Tato ce uttari hareyya, 親手攜帶超過那距離,
asantepi hārake, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 又沒有人幫忙拿的話,犯捨懺。
十七、 洗染羊毛 Eḷakalomadhovāpana
- Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā eḷakalomāni dhovāpeyya vā rajāpeyya vā vijaṭāpeyya vā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十七〕若比丘叫沒有親戚關係的比丘尼洗、染或梳羊毛,而怠廢修學,犯捨懺。
十八、 接受金銀 Rūpiya
- Yo pana bhikkhu jātarūparajataṃ uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā upanikkhittaṃ vā sādiyeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十八〕任何比丘,允諾接受金銀、錢財,或叫人拿,或存放者,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺二一〕
十九、 買賣金銀 Rūpiyasaṃvohāra
- Yo pana bhikkhu nānappakārakaṃ rūpiyasaṃvohāraṃ samāpajjeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十九〕若比丘,從事於買賣各種金銀者,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺二二〕
二十、 交易物品 Kayavikkaya
- Yo pana bhikkhu nānappakārakaṃ kayavikkayaṃ samāpajjeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二十〕若比丘,交易種種物品者,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺二三〕
───Kosiyavaggo dutiyo 蠶絲品終───
第三節 ❦ 蓄缽品 Patta
二十一、 存多餘缽 Patta
- Dasāhaparamaṃ atirekapatto dhāretabbo, taṃ atikkāmayato nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二一〕多餘的缽最多應該存放十天,如果超過這個期限,犯捨懺。
二十二、 五綴換缽 Ūnapañcabandhana
- Yo pana bhikkhu ūnapañcabandhanena pattena aññaṃ navaṃ pattaṃ cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二二〕若有比丘,以不到五個補綴的缽,另外換新缽,犯捨懺。
Tena bhikkhunā so patto bhikkhuparisāya nissajjitabbo, yo ca tassā bhikkhuparisāya pattapariyanto, so tassa bhikkhuno padātabbo 這位比丘,應該把這個缽捨給比丘僧眾,而且把比丘僧眾,最後剩下的缽,送給這位比丘,說:
“ayaṃ te bhikkhu patto yāva bhedanāya dhāretabbo”ti, 「比丘,這個是你的缽,應該用到壞掉為止。」
ayaṃ tattha sāmīci. 在這裡,是為正確做法。 〔比丘尼捨懺二四〕
二十三、 存七日藥 Bhesajja
- Yāni kho pana tāni gilānānaṃ bhikkhūnaṃ paṭisāyanīyāni bhesajjāni, seyyathidaṃ—sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ, tāni paṭiggahetvā sattāhaparamaṃ sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbāni, taṃ atikkāmayato nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二三〕若是給生病比丘們服用的藥,像是:酥油、奶油、油、蜂蜜、糖漿。他們服用這些藥後,最多儲存七天食用。如果超過這個期限,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺二五〕
二十四、 穿雨浴衣 Vassikasāṭika
- “Māso seso gimhāna”nti 〔二四〕知道「熱季剩下一個月」,
bhikkhunā vassikasāṭikacīvaraṃ pariyesitabbaṃ, 比丘應該準備雨浴衣;
“addhamāso seso gimhāna”nti katvā nivāsetabbaṃ. 做好後,知道「熱季剩下半個月」,應該穿上。
Orena ce “māso seso gimhāna”nti vassikasāṭikacīvaraṃ pariyeseyya, 如果知道「還沒有到熱季的最後一個月」便準備雨浴衣。
orena“ddhamāso seso gimhāna”nti katvā nivāseyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 知道「還沒有到熱季剩下半個月」,便作好而穿上,犯捨懺。
二十五、 奪回贈衣 Cīvaraacchindana
- Yo pana bhikkhu bhikkhussa sāmaṃ cīvaraṃ datvā kupito anattamano acchindeyya vā acchindāpeyya vā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二五〕若有比丘自動送衣服給其他比丘後,憤怒、不悅,取回或命人取回衣服,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺二六〕
二十六、 乞紗織衣 Suttaviññatti
- Yo pana bhikkhu sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā tantavāyehi cīvaraṃ vāyāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二六〕若比丘自己乞求紗線,命織工們織成衣料的話,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺二七〕
二十七、 賄賂織工 Mahāpesakāra
- Bhikkhuṃ paneva uddissa aññātako gahapati vā gahapatānī vā tantavāyehi cīvaraṃ vāyāpeyya, tatra ce so bhikkhu pubbe appavārito tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjeyya 〔二七〕非親里之居士或居士婦,為比丘令織師織衣。其時,若比丘於居士未受請之前至織師處,就其衣作指示:
“idaṃ kho, āvuso, cīvaraṃ maṃ uddissa viyyati, āyatañca karotha, vitthatañca, appitañca, suvītañca, suppavāyitañca, suvilekhitañca, suvitacchitañca karotha, appeva nāma mayampi āyasmantānaṃ kiñcimattaṃ anupadajjeyyāmā”ti. 「賢者!此衣為我而織,作長、寬、厚、善織、密緻、平滑又易理,我等亦會以物贈賢者耳。」
Evañca so bhikkhu vatvā kiñcimattaṃ anupadajjeyya antamaso piṇḍapātamattampi, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 彼比丘如是語已,賄賂以物,雖僅托缽食,亦捨懺。 〔比丘尼捨懺二八〕
二十八、 特施衣 Accekacīvara
- Dasāhānāgataṃ kattikatemāsikapuṇṇamaṃ bhikkhuno paneva accekacīvaraṃ uppajjeyya, accekaṃ maññamānena bhikkhunā paṭiggahetabbaṃ, paṭiggahetvā yāva cīvarakālasamayaṃ nikkhipitabbaṃ. Tato ce uttari nikkhipeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二八〕未到三個月的雨安居的迦絺那月滿月的前十天,如果有衣料急著佈施給比丘的話,當比丘知道是急著佈施的衣料時,可以接受。接受後,可以存放到適合做衣服的時候。如果存放超過那時限,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺二九〕
二十九、 恐佈森林 Sāsaṅka
- Upavassaṃ kho pana kattikapuṇṇamaṃ yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayāni, 〔二九〕比丘結束安居後,至迦絺那月滿月時,有這種被認為是危險恐佈的森林處所,
tathārūpesu bhikkhu senāsanesu viharanto ākaṅkhamāno tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ antaraghare nikkhipeyya, 如果他就住在那樣子的地方,願意的話,他可以把三衣中的某一件衣服放在在家人的家中。
siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo tena cīvarena vippavāsāya, chārattaparamaṃ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabbaṃ. 而這位比丘不論有任何原因要離開這衣服而住的話,頂多六夜這位比丘可以離開這衣服而住。
Tato ce uttari vippavaseyya aññatra bhikkhusammutiyā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 如果離開超過那期限而住的話,除了比丘僧團同意外,犯捨懺。
三十、 轉移僧物 Pariṇata
- Yo pana bhikkhu jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ attano pariṇāmeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔三十〕任何比丘,明知為供養僧團之物品,而轉移為己有者,犯捨懺。 〔比丘尼捨懺三十〕
───Pattavaggo tatiyo 蓄缽品終───
Uddiṭṭhā kho āyasmanto tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā. 大德僧!三十捨懺法已誦竟。
Tatthāyasmante pucchāmi, 在這裡,我今問大德們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyasmanto, 今大德們,對 此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Nissaggiyapācittiyā niṭṭhitā 誦出捨懺終───
第五章 ✫ 九十二波逸提法 Suddhapācittiyā
Ime kho panāyasmanto dvenavuti pācittiyā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 大德僧!今誦出九十二波逸提法。
第一節 ❦ 妄語品 Musāvāda
一、 妄語 Musāvāda
- Sampajānamusāvāde pācittiyaṃ. 〔一〕故意說謊,波逸提。 〔比丘尼波逸提九七〕
二、 惡口 Omasavāda
- Omasavāde pācittiyaṃ. 〔二〕辱罵,波逸提。 〔比丘尼波逸提九八〕
三、 兩舌 Pesuñña
- Bhikkhupesuññe pācittiyaṃ. 〔三〕若讒言挑撥其他比丘,波逸提。 〔比丘尼波逸提九九〕
四、 逐句同誦 Padasodhamma
- Yo pana bhikkhu anupasampannaṃ padaso dhammaṃ vāceyya, pācittiyaṃ. 〔四〕若比丘帶領未受具足戒的人逐句地一起誦讀法。因此,優婆塞不尊敬比丘、不隨順、不互相敬禮而住,波逸提。 〔比丘尼波逸提一百〕
五、 同宿三夜 Paṭhamasahaseyya
- Yo pana bhikkhu anupasampannena uttaridirattatirattaṃ sahaseyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔五〕任何比丘,與未受具戒者同宿處,過二夜、三夜,若宿者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百一〕
六、 與女同宿 Dutiyasahaseyya
- Yo pana bhikkhu mātugāmena sahaseyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔六〕任何比丘,若與女人同宿處者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二〕
七、 秘密說法 Dhammadesanā
- Yo pana bhikkhu mātugāmassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseyya aññatra viññunā purisaviggahena, pācittiyaṃ. 〔七〕任何比丘,對女人說法超過五、六句者,除有智之男人陪席外,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三〕
八、 證上人法 Bhūtārocana
- Yo pana bhikkhu anupasampannassa uttarimanussadhammaṃ āroceyya, bhūtasmiṃ pācittiyaṃ. 〔八〕任何比丘,對未受具戒者,若說有上人法,即使真實,亦波逸提。 〔比丘尼波逸提百四〕
九、 說粗惡罪 Duṭṭhullārocana
- Yo pana bhikkhu bhikkhussa duṭṭhullaṃ āpattiṃ anupasampannassa āroceyya aññatra bhikkhusammutiyā, pācittiyaṃ. 〔九〕任何比丘,以比丘之粗罪,語未受具戒者,除比丘僧團同意外,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五〕
十、 掘地修建 Pathavīkhaṇana
- Yo pana bhikkhu pathaviṃ khaṇeyya vā khaṇāpeyya vā pācittiyaṃ. 〔十〕任何比丘(為修治講堂),若自掘地或令掘者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百六〕
───Musāvādavaggo paṭhamo 妄語品終───
第二節 ❦ 植物品 Bhūtagāma
十一、 砍伐 Bhūtagāma
- Bhūtagāmapātabyatāya pācittiyaṃ. 〔十一〕砍伐植物,波逸提。 〔比丘尼波逸提百七〕
十二、 答非所問 Aññavādaka
- Aññavādake, vihesake pācittiyaṃ. 〔十二〕若被僧團詢問時,岔開話題,以惱亂他人者,波逸提 。 〔比丘尼波逸提百八〕
十三、 譏毀執事 Ujjhāpanaka
- Ujjhāpanake, khiyyanake pācittiyaṃ. 〔十三〕如果公開譏嫌,或私下毀謗僧職人員,波逸提。 〔比丘尼波逸提百九〕
十四、 舖曬臥具 Paṭhamasenāsana
- Yo pana bhikkhu saṅghikaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā bhisiṃ vā kocchaṃ vā ajjhokāse santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya, na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, pācittiyaṃ. 〔十四〕任何比丘,將僧伽之臥床、椅子、臥褥或坐褥,鋪於露地或使鋪,出時不收、不令收又不託人而離去者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百十〕
十五、 舖設臥具 Dutiyasenāsana
- Yo pana bhikkhu saṅghike vihāre seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamanto neva uddhareyya, na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, pācittiyaṃ. 〔十五〕任何比丘,於僧伽之精舍中,鋪敷臥具或令鋪,出時不收、不令收又不託人而離去者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百十一〕
十六、 強佔僧房 Anupakhajja
- Yo pana bhikkhu saṅghike vihāre jānaṃ pubbupagataṃ bhikkhuṃ anupakhajja seyyaṃ kappeyya “yassa sambādho bhavissati, so pakkamissatī”ti etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiyaṃ. 〔十六〕任何比丘,於僧伽之精舍中,知而擠進先來比丘之床間展設床座,言「感不舒暢者出去」,非有他義而作是理由者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百十二〕
十七、 搶奪僧房 Nikkaḍḍhana
- Yo pana bhikkhu bhikkhuṃ kupito anattamano saṅghikā vihārā nikkaḍḍheyya vā nikkaḍḍhāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔十七〕任何比丘,瞋怒不喜,從僧伽之精舍將比丘拖出或令拖出者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百十三〕
十八、 脫腳床 Vehāsakuṭi
- Yo pana bhikkhu saṅghike vihāre uparivehāsakuṭiyā āhaccapādakaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā abhinisīdeyya vā abhinipajjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔十八〕任何比丘,在僧伽之精舍中,於樓上之脫腳床或脫腳椅坐或臥者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百十四〕
十九、 建大精舍 Mahallakavihāra
- Mahallakaṃ pana bhikkhunā vihāraṃ kārayamānena yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanāya ālokasandhiparikammāya dvatticchadanassa pariyāyaṃ appaharite ṭhitena adhiṭṭhātabbaṃ, tato ce uttari appaharitepi ṭhito adhiṭṭhaheyya, pācittiyaṃ. 〔十九〕比丘叫人建造大房子時,限於門的附近,為了裝設門楣和預留窗戶,工作人員站在無農作物的地方,可以塗蓋兩三層。 即使工作人員,站在無農作物的地方,如果塗蓋超過了那限定,亦波逸提。 〔比丘尼波逸提百十五〕
二十、 誤傷眾生 Sappāṇaka
- Yo pana bhikkhu jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇaṃ vā mattikaṃ vā siñceyya vā siñcāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔二十〕任何比丘,明知而將有生物的水,澆到草或地上,或叫人澆,(誤殺水中生物)波逸提。 〔比丘尼波逸提百十六〕
───Bhūtagāmavaggo dutiyo 植物品終───
第三節 ❦ 教誡品 Ovāda
二十一、 未經選派 Ovāda
- Yo pana bhikkhu asammato bhikkhuniyo ovadeyya, pācittiyaṃ. 〔二一〕任何比丘,若不被僧伽選任而教誡比丘尼者,波逸提。
二十二、 日落不歸 Atthaṅgata
- Sammatopi ce bhikkhu atthaṅgate sūriye bhikkhuniyo ovadeyya, pācittiyaṃ. 〔二二〕雖被選任而若至日落時,仍教誡比丘尼者,波逸提。
二十三、 病比丘尼 Bhikkhunupassaya
- Yo pana bhikkhu bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā bhikkhuniyo ovadeyya aññatra samayā, pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo, gilānā hoti bhikkhunī, ayaṃ tattha samayo. 〔二三〕任何比丘,若至比丘尼住處教誡比丘尼者,除因緣外,波逸提。此處所謂因緣者,乃比丘尼病時之謂。
二十四、 毀謗長老 Āmisa
- Yo pana bhikkhu evaṃ vadeyya “āmisahetu therā bhikkhū bhikkhuniyo ovadantī”ti, pācittiyaṃ. 〔二四〕任何比丘,若作如是言: 「諸長老比丘為利養故,教誡比丘尼們。」波逸提。
二十五、 送非親衣 Cīvaradāna
- Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ dadeyya aññatra pārivattakā, pācittiyaṃ. 〔二五〕若比丘送衣服給沒有親戚關係的比丘尼,除了交換以外,波逸提。
二十六、 縫非親衣 Cīvarasibbana
- Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ sibbeyya vā sibbāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔二六〕若比丘為沒有親戚關係的比丘尼縫製衣服或叫人縫,波逸提。
二十七、 約定同行 Saṃvidhāna
- Yo pana bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyya antamaso gāmantarampi aññatra samayā, pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo, satthagamanīyo hoti maggo, sāsaṅkasammato, sappaṭibhayo, ayaṃ tattha samayo. 〔二七〕若有比丘與比丘尼相約,走在同一條路上,即使是在村落之間。除了正確的時候外,波逸提。在這戒中這是正確時候:是必須結伴而行、認為危險、可怕的道路。在這戒中,這是正確的時候。
二十八、 同船渡河Nāvābhiruhana
- Yo pana bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ saṃvidhāya ekaṃ nāvaṃ abhiruheyya uddhaṃgāminiṃ vā adhogāminiṃ vā aññatra tiriyaṃ taraṇāya, pācittiyaṃ. 〔二八〕若比丘與比丘尼相約搭乘同一條船,往上航行或往下航行,除為了橫向渡過水面以外,波逸提。
二十九、 聳恿供食 Paripācita
- Yo pana bhikkhu jānaṃ bhikkhuniparipācitaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjeyya aññatra pubbe gihisamārambhā, pācittiyaṃ. 〔二九〕若比丘吃了明知是比丘尼,用讚揚來設法取得的缽食,除了居士已經事先準備好,波逸提。
三十、 與尼共坐 Rahonisajja
- Yo pana bhikkhu bhikkhuniyā saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔三十〕任何比丘,單獨與比丘尼於隱密處共坐者,波逸提。
───Ovādavaggo tatiyo 教誡品終───
第四節 ❦ 受食品 Bhojanavaggo
三十一、 施食處 Āvasathapiṇḍa
- Agilānena bhikkhunā eko āvasathapiṇḍo bhuñjitabbo. Tato ce uttari bhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔三一〕無病比丘可以在公共施食處 ,取食一次。如果吃超過那次數,波逸提。 〔比丘尼波逸提百十七〕
三十二、 一起受邀 Gaṇabhojana
- Gaṇabhojane aññatra samayā pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo, gilānasamayo, cīvaradānasamayo, cīvarakārasamayo, addhānagamanasamayo, nāvābhiruhanasamayo, mahāsamayo, samaṇabhattasamayo, ayaṃ tattha samayo. 〔三二〕四人以上的比丘眾一起受邀吃飯,除了適當的條件,波逸提。這裡的適當時候是這樣:生病時,佈施布時,作衣時,旅行時,乘船時,大眾集會時,外道沙門供養食物時。這是這裡的適當條件。 〔比丘尼波逸提百十八〕
三十三、 連續受邀 Paramparabhojana
- Paramparabhojane aññatra samayā pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo, gilānasamayo, cīvaradānasamayo, cīvarakārasamayo, ayaṃ tattha samayo. 〔三三〕連續接受食物供養,除了正確的時候外,波逸提。在這戒中,這是正確時候:生病時,接受衣服時,製作衣服時,在這戒中,這是正確時候。
三十四、 兩三缽滿 Kāṇamātu
- Bhikkhuṃ paneva kulaṃ upagataṃ pūvehi vā manthehi vā abhihaṭṭhuṃ pavāreyya, ākaṅkhamānena bhikkhunā dvattipattapūrā paṭiggahetabbā. Tato ce uttari paṭiggaṇheyya, pācittiyaṃ. Dvattipattapūre paṭiggahetvā tato nīharitvā bhikkhūhi saddhiṃ saṃvibhajitabbaṃ, ayaṃ tattha sāmīci. 〔三四〕在家人邀請到了家裡的比丘恣意地拿糕餅或米麩,需要的比丘可以接受兩三滿缽。如果接受超過那限量,波逸提。接受兩三滿缽,從那裡帶回去後,他應該與比丘們一起分享。這樣地分享,在這裡,是為正確做法。 〔比丘尼波逸提百十九〕
三十五、 吃飽又吃 Paṭhamapavāraṇā
- Yo pana bhikkhu bhuttāvī pavārito anatirittaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔三五〕若有比丘已吃飽,又取用非剩餘之零食或正餐者,波逸提。 〔比丘尼波逸提五四〕
三十六、 引誘犯戒 Dutiyapavāraṇā
- Yo pana bhikkhu bhikkhuṃ bhuttāviṃ pavāritaṃ anatirittena khādanīyena vā bhojanīyena vā abhihaṭṭhuṃ pavāreyya 〔三六〕若比丘以非剩餘的零食或正餐,邀請明知已經吃飽,而拒絕再吃的比丘來接受,期待別人犯錯而勸他:
“handa bhikkhu khāda vā bhuñja vā”ti jānaṃ āsādanāpekkho, bhuttasmiṃ pācittiyaṃ. 「來呀!比丘!咬吧!吃吧!」當受勸比丘吃了,邀請者波逸提。
三十七、 非時食 Vikālabhojana
- Yo pana bhikkhu vikāle khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔三七〕任何比丘,於非時食──在午後至隔天太陽出來前,咀嚼或食用零食或正餐,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二十〕
三十八、 儲存糧食 Sannidhikāraka
- Yo pana bhikkhu sannidhikārakaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔三八〕任何比丘,咀嚼或食用,儲存超過正午的零食或正餐,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二一〕
三十九、 乞求美食 Paṇītabhojana
- Yāni kho pana tāni paṇītabhojanāni, seyyathidaṃ—sappi, navanītaṃ, telaṃ, madhu, phāṇitaṃ, maccho, maṃsaṃ, khīraṃ, dadhi. Yo pana bhikkhu evarūpāni paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔三九〕有這些美味的食物,也就是:酥油、奶油、油、蜂蜜、糖蜜、魚、肉、牛奶、酪。若比丘沒有生病,為了自己的需要乞求那樣的美食來吃,波逸提。
四十、 尚未授食 Dantapona
- Yo pana bhikkhu adinnaṃ mukhadvāraṃ āhāraṃ āhareyya aññatra udakadantaponā, pācittiyaṃ. 〔四十〕任何比丘,若將未給與之食物持至口邊者,除水及刷牙用齒木外,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二二〕
───Bhojanavaggo catuttho 受食品終───
第五節 ❦ 裸行品 Acelaka
四十一、 親手給予 Acelaka
- Yo pana bhikkhu acelakassa vā paribbājakassa vā paribbājikāya vā sahatthā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā dadeyya, pācittiyaṃ. 〔四一〕任何比丘,無論對裸形外道或遍行外道男或遍行外道女,若親手給予零食或正餐者,波逸提。
四十二、 驅逐同伴 Uyyojana
- Yo pana bhikkhu bhikkhuṃ 〔四二〕任何比丘,對他比丘言:
“ehāvuso, gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisissāmā”ti 「友!來呀,我們去村裡或鎮上托缽。」
tassa dāpetvā vā adāpetvā vā uyyojeyya 不管有否托到食物,就趕走他,說:
“gacchāvuso, na me tayā saddhiṃ kathā vā nisajjā vā phāsu hoti, ekakassa me kathā vā nisajjā vā phāsu hotī”ti 「友!走吧,和你一起說話或是坐在一起對我不方便,我一個人說話或坐著才方便。」
etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiyaṃ. 就為了這樣的理由而趕他走,不是因為其他理由,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二三〕
四十三、 擅闖人家 Sabhojana
- Yo pana bhikkhu sabhojane kule anupakhajja nisajjaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔四三〕任何比丘,擅入、強坐於情欲外顯的居士家中,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二四〕
四十四、 隱密共坐 Rahopaṭicchanna
- Yo pana bhikkhu mātugāmena saddhiṃ raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔四四〕任何比丘,與女人共坐於隱密處者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二五〕
四十五、 單獨共坐 Rahonisajja
- Yo pana bhikkhu mātugāmena saddhiṃ eko ekāya raho nisajjaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔四五〕任何比丘,與一女人單獨共坐者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二六〕
四十六、 爽約受邀 Cāritta
- Yo pana bhikkhu nimantito sabhatto samāno santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjeyya aññatra samayā, pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo, cīvaradānasamayo, cīvarakārasamayo, ayaṃ tattha samayo. 〔四六〕若比丘已經受某人邀請吃飯,沒有告訴共住的比丘,就在用餐前或用餐後拜訪其他人家,除了適當的情況,波逸提。這裡的適當情況是這樣:佈施布時、作衣時。這是這裡的適當情況。 〔比丘尼波逸提百二七〕
四十七、 索藥無度 Mahānāma
- Agilānena bhikkhunā catumāsappaccayapavāraṇā sāditabbā aññatra punapavāraṇāya, aññatra niccapavāraṇāya. Tato ce uttari sādiyeyya, pācittiyaṃ. 〔四七〕無病比丘可以接受四個月的醫藥用品供養,除了再次邀請、永久的邀請以外,如果接受超過那限制,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二八〕
四十八、 參觀軍隊 Uyyuttasenā
- Yo pana bhikkhu uyyuttaṃ senaṃ dassanāya gaccheyya aññatra tathārūpappaccayā, pācittiyaṃ. 〔四八〕任何比丘,若參觀出征的軍隊,除了,探病等適當的理由外,波逸提。 〔比丘尼波逸提百二九〕
四十九、 寄宿軍隊 Senāvāsa
- Siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo senaṃ gamanāya, dirattatirattaṃ tena bhikkhunā senāya vasitabbaṃ. Tato ce uttari vaseyya, pācittiyaṃ. 〔四九〕如果比丘,有適當理由要去軍隊中,這位比丘,最多,寄宿軍隊,二至三夜,如果,超過期限,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三十〕
五十、 參觀演習 Uyyodhika
- Dirattatirattaṃ ce bhikkhu senāya vasamāno uyyodhikaṃ vā balaggaṃ vā senābyūhaṃ vā anīkadassanaṃ vā gaccheyya, pācittiyaṃ. 〔五十〕若比丘,有適當理由,寄宿軍隊,二至三夜時,而他又順便參觀演習、集合、佈署或閱兵,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三一〕
───Acelakavaggo pañcamo 裸行品終───
第六節 ❦ 飲酒品 Surāpāna
五十一、 飲用酒類 Surāpāna
- Surāmerayapāne pācittiyaṃ. 〔五一〕飲用穀類或花果,所有釀造的酒類醉品,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三二〕
五十二、 胳肢令笑 Aṅgulipatodaka
- Aṅgulipatodake pācittiyaṃ. 〔五二〕以手指胳肢搔癢他人,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三三〕
五十三、 戲水 Hasadhamma
- Udake hasadhamme pācittiyaṃ. 〔五三〕嬉戲於水中者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三四〕
五十四、 受教不恭 Anādariya
- Anādariye pācittiyaṃ. 〔五四〕受教誡時態度輕侮不恭敬,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三五〕
五十五、 故意驚嚇 Bhiṃsāpana
- Yo pana bhikkhu bhikkhuṃ bhiṃsāpeyya, pācittiyaṃ. 〔五五〕若比丘,故意驚嚇其他比丘者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三六〕
五十六、 起火暖身 Joti
- Yo pana bhikkhu agilāno visibbanāpekkho jotiṃ samādaheyya vā samādahāpeyya vā aññatra tathārūpappaccayā, pācittiyaṃ. 〔五六〕若比丘無病,想要取暖而點火或叫人點火,除了適當的理由,生病等外,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三七〕
五十七、 不知適量沐浴 Nahāna
- Yo pana bhikkhu orenaddhamāsaṃ nahāyeyya aññatra samayā, pācittiyaṃ. 〔五七〕若比丘半個月內洗澡超過一次,除了適當的情況,波逸提。
Tatthāyaṃ samayo 在這裡,適當情況:
“diyaḍḍho māso seso gimhāna”nti 「熱季剩下一個半月」、
“vassānassa paṭhamo māso” 「雨季的第一個月」,
iccete aḍḍhateyyamāsā uṇhasamayo, pariḷāhasamayo, gilānasamayo, kammasamayo, addhānagamanasamayo, vātavuṭṭhisamayo, 這兩個半月是暑時,還有熱時,病時,工作時,旅行時,風雨時。
ayaṃ tattha samayo. 這是這裡的適當情況。 〔比丘尼波逸提百三八〕
五十八、 未作記號 Dubbaṇṇakaraṇa
- Navaṃ pana bhikkhunā cīvaralābhena tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānaṃ aññataraṃ dubbaṇṇakaraṇaṃ ādātabbaṃ nīlaṃ vā kaddamaṃ vā kāḷasāmaṃ vā. Anādā ce bhikkhu tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānaṃ aññataraṃ dubbaṇṇakaraṇaṃ navaṃ cīvaraṃ paribhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔五八〕若比丘獲得新衣時,應塗染點淨以三種暗色:暗青色、泥土色或黑褐色等 ,其中一種,作為記號。若比丘未塗染點淨三種暗色 ,其中一種,作為記號,就穿著、使用新衣者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百三九〕
五十九、 淨施不捨 Vikappana
- Yo pana bhikkhu bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā sikkhamānāya vā sāmaṇerassa vā sāmaṇeriyā vā sāmaṃ cīvaraṃ vikappetvā appaccuddhāraṇaṃ paribhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔五九〕若比丘親自以衣,淨施與對方:或比丘、或比丘尼、或式叉摩那、或沙彌、沙彌尼。卻沒有捨出,仍繼續使用,波逸提。 〔比丘尼波逸提百四十〕
六十、 藏匿捉弄 Apanidhāna
- Yo pana bhikkhu bhikkhussa pattaṃ vā cīvaraṃ vā nisīdanaṃ vā sūcigharaṃ vā kāyabandhanaṃ vā apanidheyya vā apanidhāpeyya vā antamaso hasāpekkhopi, pācittiyaṃ. 〔六十〕若比丘藏匿,或叫人藏匿其他比丘之缽、衣或坐具、針盒、腰帶,雖為戲笑,亦波逸提。 〔比丘尼波逸提百四一〕
───Surāpānavaggo chaṭṭho 飲酒品終───
第七節 ❦ 水生物品 Sappāṇa
六十一、 故意殺生 Sañcicca
- Yo pana bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropeyya, pācittiyaṃ. 〔六一〕任何比丘,故意奪取生物的性命者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百四二〕
六十二、 害水生物 Sappāṇaka
- Yo pana bhikkhu jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ paribhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔六二〕任何比丘,明知水中有生物而飲用者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百四三〕
六十三、 擾亂判決 Ukkoṭana
- Yo pana bhikkhu jānaṃ yathādhammaṃ nihatādhikaraṇaṃ punakammāya ukkoṭeyya, pācittiyaṃ. 〔六三〕若比丘為了重新判決,擾亂明知已經依法處置的諍事,波逸提。 〔比丘尼波逸提百四四〕
六十四、 掩護重罪 Duṭṭhulla
- Yo pana bhikkhu bhikkhussa jānaṃ duṭṭhullaṃ āpattiṃ paṭicchādeyya, pācittiyaṃ. 〔六四〕若比丘明知而不檢舉其他比丘的四驅擯﹑十三僧殘等粗重罪,波逸提。
六十五、 授未成年 Ūnavīsativassa
- Yo pana bhikkhu jānaṃ ūnavīsativassaṃ puggalaṃ upasampādeyya, so ca puggalo anupasampanno, te ca bhikkhū gārayhā, idaṃ tasmiṃ pācittiyaṃ. 〔六五〕若比丘明知而授具足戒給未滿二十歲的人為比丘,而這個人不得戒,且這些在場的比丘應受呵責,羯磨語竟和尚比丘,波逸提,僧眾及阿闍梨突吉羅(惡作)。
六十六、 伴隨走私 Theyyasattha
- Yo pana bhikkhu jānaṃ theyyasatthena saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyya antamaso gāmantarampi, pācittiyaṃ. 〔六六〕任何比丘,明知而與走私商隊相約,走上同一條道路,即使只穿過村落之間,波逸提。 〔比丘尼波逸提百四五〕
六十七、 女伴同行 Saṃvidhāna
- Yo pana bhikkhu mātugāmena saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyya antamaso gāmantarampi, pācittiyaṃ. 〔六七〕若比丘明知而與女人相約,走上同一條道路,即使只穿過村落之間,波逸提。
六十八、 邪見障道 Ariṭṭha
- Yo pana bhikkhu evaṃ vadeyya 〔六八〕任何比丘,若作如是語:
“tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā, te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā”ti, 「我如此理解世尊所開示的法,從事這些世尊所說享樂、障道行為,事實上,不會構成修行的障礙。」
so bhikkhu bhikkhūhi evamassa vacanīyo 該比丘,應該被其他比丘,如此勸告:
“māyasmā evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya, anekapariyāyenāvuso antarāyikā dhammā antarāyikā vuttā bhagavatā, alañca pana te paṭisevato antarāyāyā”ti. 「具壽!不要這樣說,不要誤解、批評世尊,誤解、批評世尊,是不良善,因為,世尊並未這樣說。事實上,世尊用許多譬喻、說明,從事享樂、障道行為,足以構成修行的障礙。」
Evañca so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno tatheva paggaṇheyya, so bhikkhu bhikkhūhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbo tassa paṭinissaggāya. Yāvatatiyañce samanubhāsiyamāno taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ. No ce paṭinissajjeyya, pācittiyaṃ. 而當這位比丘被其他比丘這樣子說時,如果仍然固執己見,為了讓他捨棄這個想法,這位比丘,至少應該被其他比丘勸告三次,如果勸告三次以內,他捨棄了這個想法,這樣便很好。如果他不捨棄的話,波逸提。 〔比丘尼波逸提百四六〕
六十九、 邪見為伍 Ukkhittasambhoga
- Yo pana bhikkhu jānaṃ tathāvādinā bhikkhunā akaṭānudhammena taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissaṭṭhena saddhiṃ sambhuñjeyya vā, saṃvaseyya vā, saha vā seyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔六九〕若比丘明知,而和批評佛所說法、不接受僧團處分、執著自己邪見的人,共食 、共住 、或共宿,波逸提。 〔比丘尼波逸提百四七〕
七十、 障礙沙彌 Kaṇṭaka
- Samaṇuddesopi ce evaṃ vadeyya 〔七十〕若沙彌這樣說:
“tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā, te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā”ti, 「我如此理解世尊所開示的法,從事這些世尊所說享樂、障道行為,事實上,不會構成修行的障礙。」
so samaṇuddeso bhikkhūhi evamassa vacanīyo 這位沙彌,應該被其他比丘,這樣勸誡:
“māvuso, samaṇuddesa evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya, anekapariyāyenāvuso, samaṇuddesa antarāyikā dhammā antarāyikā vuttā bhagavatā, alañca pana te paṭisevato antarāyāyā”ti, 「沙彌!不要這樣說,不要誤解、批評世尊,誤解、批評世尊,是不良善,因為,世尊並未這樣說。事實上,世尊用許多譬喻、說明,從事享樂、障道行為,足以構成修行的障礙。」
evañca so samaṇuddeso bhikkhūhi vuccamāno tatheva paggaṇheyya, so samaṇuddeso bhikkhūhi evamassa vacanīyo 而這位沙彌,被比丘們這樣勸誡時,仍然那樣堅持,比丘們應該如此訓誡這位沙彌:
“ajjatagge te, āvuso, samaṇuddesa na ceva so bhagavā satthā apadisitabbo, yampi caññe samaṇuddesā labhanti bhikkhūhi saddhiṃ dirattatirattaṃ sahaseyyaṃ, sāpi te natthi, cara pire, vinassā”ti. 「沙彌!今後你既不能尊稱世尊為導師,而且,其他的沙彌得與比丘們同宿兩三夜的許可,你也沒有這種權力了。喂!你走開吧,離開!」
Yo pana bhikkhu jānaṃ tathānāsitaṃ samaṇuddesaṃ upalāpeyya vā, upaṭṭhāpeyya vā, sambhuñjeyya vā, saha vā seyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 若有其他比丘,明知如此被逐出師門的沙彌,而安慰他、受他服務、與他共食或共宿,波逸提。 〔比丘尼波逸提百四八〕
───Sappāṇakavaggo sattamo 水生物品終───
第八節 ❦ 依法品 Sahadhammika
七十一、 不遵學處 Sahadhammika
- Yo pana bhikkhu bhikkhūhi sahadhammikaṃ vuccamāno evaṃ vadeyya 〔七一〕若比丘被比丘們依法規勸時,他這樣說:
“na tāvāhaṃ, āvuso, etasmiṃ sikkhāpade sikkhissāmi, yāva na aññaṃ bhikkhuṃ byattaṃ vinayadharaṃ paripucchāmī”ti, pācittiyaṃ. 「友!我尚未請教其他精通戒律的有學問比丘之前,我就不遵行這條學處。」波逸提。
Sikkhamānena, bhikkhave, bhikkhunā aññātabbaṃ paripucchitabbaṃ paripañhitabbaṃ, ayaṃ tattha sāmīci. 比丘們!正在學習的比丘,應該請教詢問以求理解。在這裡,是為正確做法。 〔比丘尼波逸提百四九〕
七十二、 毀謗學處 Vilekhana
- Yo pana bhikkhu pātimokkhe uddissamāne evaṃ vadeyya “kiṃ panimehi khuddānukhuddakehi sikkhāpadehi uddiṭṭhehi, yāvadeva kukkuccāya vihesāya vilekhāya saṃvattantī”ti, sikkhāpadavivaṇṇake pācittiyaṃ. 〔七二〕若比丘在誦波提木叉時,他這樣說:「為什麼誦出這些細小和更細小的學處呢?最多只是導致追悔、困擾、迷惑而已。」擔心日後行為,會經常受檢舉,便毀謗學處,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五十〕
七十三、 不知學處 Mohana
- Yo pana bhikkhu anvaddhamāsaṃ pātimokkhe uddissamāne evaṃ vadeyya 〔七三〕任何比丘,於每半月誦出波羅提木叉時,若作如是言:
“idāneva kho ahaṃ jānāmi, ayampi kira dhammo suttāgato suttapariyāpanno anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchatī”ti. 「現在我才知道,這條規則確實也收在戒經、包含在戒經中,每半個月被誦出來。」
Tañce bhikkhuṃ aññe bhikkhū jāneyyuṃ nisinnapubbaṃ iminā bhikkhunā dvattikkhattuṃ pātimokkhe uddissamāne, ko pana vādo bhiyyo, na ca tassa bhikkhuno aññāṇakena mutti atthi, yañca tattha āpattiṃ āpanno, tañca yathādhammo kāretabbo, uttari cassa moho āropetabbo 如果其他比丘,知道這位比丘,在誦波羅提木叉時,這位比丘,曾經出席過二至三次,無論說多少理由,不因這位比丘,是否真的無知?而不追究。如法地處理,他在此所犯的錯。並進一步,指出他的愚痴說:
“tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṃ, yaṃ tvaṃ pātimokkhe uddissamānena sādhukaṃ aṭṭhiṃ katvā manasi karosī”ti, 「友!你沒有從誦戒中獲益,你難以從誦戒中獲益,在誦波羅提木叉時,你不好好地聽取,並專心致志。」
idaṃ tasmiṃ mohanake pācittiyaṃ. 在這一戒中,導致愚痴,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五一〕
七十四、 憤怒毆打 Pahāra
- Yo pana bhikkhu bhikkhussa kupito anattamano pahāraṃ dadeyya, pācittiyaṃ. 〔七四〕任何比丘,瞋怒不喜而毆打比丘者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五二〕
七十五、 作勢毆打 Talasattika
- Yo pana bhikkhu bhikkhussa kupito anattamano talasattikaṃ uggireyya, pācittiyaṃ. 〔七五〕任何比丘,對比丘瞋怒不喜而舉手作勢毆打者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五三〕
七十六、 無根毀謗 Amūlaka
- Yo pana bhikkhu bhikkhuṃ amūlakena saṅghādisesena anuddhaṃseyya, pācittiyaṃ. 〔七六〕若比丘,以沒有根據之僧殘罪誹謗其他比丘者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五四〕
七十七、 令人不安 Sañcicca
- Yo pana bhikkhu bhikkhussa sañcicca kukkuccaṃ upadaheyya 〔七七〕若有比丘,故意讓其他比丘憂悔,心想:
“itissa muhuttampi aphāsu bhavissatī”ti 「如此一來,他將有一段時間感到不安。」
etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiyaṃ. 正為這樣動機,沒有其他理由,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五五〕
七十八、 偷聽口角 Upassuti
- Yo pana bhikkhu bhikkhūnaṃ bhaṇḍanajātānaṃ kalahajātānaṃ vivādāpannānaṃ upassutiṃ tiṭṭheyya 〔七八〕若有比丘與比丘們發生爭論、吵架或口角衝突,便站著傾聽,心想:
“yaṃ ime bhaṇissanti, taṃ sossāmī”ti 「我將聽聽,他們要說什麼?」
etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiyaṃ. 正為這樣動機,沒有其他理由,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五六〕
七十九、 反悔決議 Kammappaṭibāhana
- Yo pana bhikkhu dhammikānaṃ kammānaṃ chandaṃ datvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajjeyya, pācittiyaṃ. 〔七九〕若比丘未出席,而委託餘比丘,表明同意如法的僧團決議,後來卻批評那決議,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五七〕
八十、 表決缺席 Chandaṃadatvāgamana
- Yo pana bhikkhu saṅghe vinicchayakathāya vattamānāya chandaṃ adatvā uṭṭhāyāsanā pakkameyya, pācittiyaṃ. 〔八十〕任何比丘,於僧伽提議決斷時,不同意,起座而去者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百五八〕
八十一、 嫌不公平 Dubbala
- Yo pana bhikkhu samaggena saṅghena cīvaraṃ datvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajjeyya 〔八一〕當和合的僧團,給予衣服後,若有比丘,感到不滿,說:
“yathāsanthutaṃ bhikkhū saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇāmentī”ti, pācittiyaṃ. 「比丘們依照交情深淺,分配僧團的財物。」波逸提。 〔比丘尼波逸提百五九〕
八十二、 轉施僧物 Pariṇāmana
- Yo pana bhikkhu jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ puggalassa pariṇāmeyya, pācittiyaṃ. 〔八二〕任何比丘,明知已決定供養僧之物品,卻命人轉送給個人者,波逸提。 〔比丘尼波逸提百六十〕
───Sahadhammikavaggo aṭṭhamo 依法品終───
第九節 ❦ 寶物品 Ratana
八十三、 進入寢宮 Antepura
- Yo pana bhikkhu rañño khattiyassa muddhābhisittassa anikkhantarājake aniggataratanake pubbe appaṭisaṃvidito indakhīlaṃ atikkāmeyya, pācittiyaṃ. 〔八三〕當剎帝王族的灌頂國王尚未離開寢室,及王后夫人亦尚未走出前,若有比丘未事先通告而走進去,波逸提。
八十四、 撿拾寶物 Ratana
- Yo pana bhikkhu ratanaṃ vā ratanasammataṃ vā aññatra ajjhārāmā vā ajjhāvasathā vā uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā, pācittiyaṃ. Ratanaṃ vā pana bhikkhunā ratanasammataṃ vā ajjhārāme vā ajjhāvasathe vā uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipitabbaṃ “yassa bhavissati, so harissatī”ti, ayaṃ tattha sāmīci. 〔八四〕任何比丘,除於僧園或房舍內,見寶物或視同寶物者,若撿拾或令撿拾者,波逸提。若於僧園或房舍內,比丘見寶物,或視同寶物者,以為:「此物之所有者,將必持回。」可捉或令捉而收藏放置,在這裡,是為正確做法。 〔比丘尼波逸提百六一〕
八十五、 非時入村 Vikālagāmappavesana
- Yo pana bhikkhu santaṃ bhikkhuṃ anāpucchāvikāle gāmaṃ paviseyya aññatra tathārūpā accāyikā karaṇīyā, pācittiyaṃ. 〔八五〕若有比丘沒有告知在自己身邊的比丘,在非時(在午後至隔天太陽出來前)進入村莊,除非有緊急的事情要辦外,波逸提。
八十六、 骨製針盒 Sūcighara
- Yo pana bhikkhu aṭṭhimayaṃ vā dantamayaṃ vā visāṇamayaṃ vā sūcigharaṃ kārāpeyya, bhedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔八六〕任何比丘,若叫人作骨製、象牙製或獸角製的針盒,波逸提,而且針盒應打破。 〔比丘尼波逸提百六二〕
八十七、 床椅過高 Mañcapīṭha
- Navaṃ pana bhikkhunā mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā kārayamānena aṭṭhaṅgulapādakaṃ kāretabbaṃ sugataṅgulena aññatra heṭṭhimāya aṭaniyā. Taṃ atikkāmayato chedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔八七〕若比丘,叫人製作臥床或椅子時,腳部可以製作八善逝指長,除了下面的接榫部份,超過這長度,波逸提。而且,過長部份應切除。 〔比丘尼波逸提百六三〕
八十八、 床椅嵌棉 Tūlonaddha
- Yo pana bhikkhu mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā tūlonaddhaṃ kārāpeyya, uddālanakaṃ pācittiyaṃ. 〔八八〕若比丘,叫人嵌入棉花在臥床或椅子上,波逸提。而且,棉花應拿掉。 〔比丘尼波逸提百六四〕
八十九、 製作坐墊 Nisīdana
- Nisīdanaṃ pana bhikkhunā kārayamānena pamāṇikaṃ kāretabbaṃ, tatridaṃ pamāṇaṃ, dīghaso dve vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ diyaḍḍhaṃ, dasā vidatthi. Taṃ atikkāmayato chedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔八九〕若有比丘製作坐墊時,應該按照尺寸。這裡的尺寸是這樣:長二善逝張手、寬一個半善逝張手、可以加邊緣寬一善逝張手,由於超過這尺寸,波逸提,而且超過的部份應剪掉。
九十、 瘡衣過長 Kaṇḍuppaṭicchādi
- Kaṇḍuppaṭicchādiṃ pana bhikkhunā kārayamānena pamāṇikā kāretabbā, tatridaṃ pamāṇaṃ, dīghaso catasso vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ dve vidatthiyo. Taṃ atikkāmayato chedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔九十〕當比丘叫人做覆瘡衣時,應該按照尺寸。這裡的尺寸是這樣:長四善逝張手、寬二善逝張手,由於超過這尺寸,波逸提。而且,超過的部份應剪掉。 〔比丘尼波逸提百六五〕
九十一、 作雨浴衣 Vassikasāṭika
- Vassikasāṭikaṃ pana bhikkhunā kārayamānena pamāṇikā kāretabbā, tatridaṃ pamāṇaṃ, dīghaso cha vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ aḍḍhateyyā. Taṃ atikkāmayato chedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔九一〕若有比丘製作雨浴衣時,應該按照尺寸。這裡的尺寸是這樣:長六善逝張手、寬兩個半善逝張手,倘若超過這尺寸,波逸提,而且超過的部份應剪掉。
九十二、 袈裟過長 Nanda
- Yo pana bhikkhu sugatacīvarappamāṇaṃ cīvaraṃ kārāpeyya, atirekaṃ vā, chedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔九二〕若比丘製作袈裟時,和佛衣尺寸相同或超過,應切除,波逸提。
Tatridaṃ sugatassa sugatacīvarappamāṇaṃ, dīghaso nava vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ cha vidatthiyo, idaṃ sugatassa sugatacīvarappamāṇanti. 在這戒中,這是善逝佛衣的尺寸:長九指距以佛指距為準,寬六佛指距。這是善逝佛衣的尺寸。 〔比丘尼波逸提百六六〕
───Ratanavaggo navamo 寶物品終───
Uddiṭṭhā kho āyasmanto dvenavuti pācittiyā dhammā. 大德僧!九十二波逸提法已誦竟。
Tatthāyasmante pucchāmi, 在這裡,我今問大德們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyasmanto, 今大德們,對 此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Pācittiyā niṭṭhitā 誦出波逸提品終───
第六章 ✫ 四提舍尼法 Pāṭidesanīya
Ime kho panāyasmanto cattāro pāṭidesanīyā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 大德僧!今誦出四提舍尼法。
一、 尼托缽食 Paṭhamapāṭidesanīya
- Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā antaragharaṃ paviṭṭhāya hatthato khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādeyya vā bhuñjeyya vā, 〔一〕若有比丘從沒有親戚關係,進城乞食的比丘尼手中,親手接受零食或正餐而咀嚼或食用。
paṭidesetabbaṃ tena bhikkhunā 這位比丘應該悔過說:
“gārayhaṃ, āvuso, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemī”ti. 「大德,我犯了應該責備的事,不該作,應該悔過。我悔過這件事。」
二、 擾亂用餐 Dutiyapāṭidesanīya
- Bhikkhū paneva kulesu nimantitā bhuñjanti, 〔二〕如果說,比丘們受邀到居士家用餐。
tatra ce sā bhikkhunī vosāsamānarūpā ṭhitā hoti 假如有一位比丘尼站在旁邊指示說:
“idha sūpaṃ detha, idha odanaṃ dethā”ti. 「這裡!放菜!這裡!放飯!」
Tehi bhikkhūhi sā bhikkhunī apasādetabbā 比丘應該斥責這位比丘尼說:
“apasakka tāva bhagini, yāva bhikkhū bhuñjantī”ti. 「尊姊,請在比丘們用餐時離去。」
Ekassapi ce bhikkhuno na paṭibhāseyya taṃ bhikkhuniṃ apasādetuṃ 如果沒有任何比丘拒絕這位比丘尼,並責備她說:
“apasakka tāva bhagini, yāva bhikkhū bhuñjantī”ti, 「尊姊,請在比丘們用餐時離去。」
paṭidesetabbaṃ tehi bhikkhūhi 這些比丘應該悔過說:
“gārayhaṃ, āvuso, dhammaṃ āpajjimhā asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemā”ti. 「大德,我們犯了應該責備的罪,不該作,必須悔過,我們悔過這件事。」 〔參考比丘尼波逸提六〕
三、 有學居士 Tatiyapāṭidesanīya
- Yāni kho pana tāni sekkhasammatāni kulāni, 〔三〕如果有信樂佛法的居士,因為佈施僧眾而窮盡家產,被承認為「有學居士」,
yo pana bhikkhu tathārūpesu sekkhasammatesu kulesu pubbe animantito agilāno khādanīyaṃ vā, bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādeyya vā, bhuñjeyya vā, paṭidesetabbaṃ tena bhikkhunā 若有比丘未曾受到邀請、無病,在這樣的「有學居士」家裡,親手接受零食或正餐,咀嚼或食用,這位比丘應該悔過說﹕
“gārayhaṃ, āvuso, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemī”ti. 「大德,我犯了應該責備的罪,這是不該作的,必須悔過,我悔過這件事」。
四、 危險住處 Catutthapāṭidesanīya
- Yāni kho pana tāni āraññakāni senāsanāni sāsaṅkasammatāni sappaṭibhayāni, 〔四〕如果有被認為危險、恐怖的僻靜住處,
yo pana bhikkhu tathārūpesu senāsanesu pubbe appaṭisaṃviditaṃ khādanīyaṃ vā, bhojanīyaṃ vā ajjhārāme sahatthā paṭiggahetvā agilāno khādeyya vā, bhuñjeyya vā, 住在這種地方的無病比丘,沒有事先告知居士,就在僻靜住處,親手接受居士供養之零食或正餐,咀嚼或食用,
paṭidesetabbaṃ tena bhikkhunā 這位比丘,應該悔過說﹕
“gārayhaṃ, āvuso, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemī”ti. 「大德,我犯了應該責備的罪,不該作,必須悔過,我悔過這件事」。
Uddiṭṭhā kho āyasmanto cattāro pāṭidesanīyā dhammā. 大德僧!四提舍尼法已誦竟。
Tatthāyasmante pucchāmi, 在這裡,我今問大德們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyasmanto, 今大德們,對 此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Pāṭidesanīyā niṭṭhitā 誦出提舍尼終───
第七章 ✫ 七十五眾學法 Sekhiya 〔相同於比丘尼眾學法。〕
Ime kho panāyasmanto sekhiyā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 大德僧!今誦出七十五眾學法。
第一節 ❦ 圓整品 Parimaṇḍalavaggo
一、 內衣整齊 Parimaṇḍalasikkhāpadaṃ
- Parimaṇḍalaṃ nivāsessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔一〕「我著內衣,當圓整披覆。」 應當學!
二、 上衣整齊 Dutiyaparimaṇḍalasikkhāpadaṃ
- Parimaṇḍalaṃ pārupissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二〕「我著上衣,當圓整披覆。」 應當學!
三、 整齊而行 Suppaṭicchannasikkhāpadaṃ
- Suppaṭicchanno antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三〕「我當披覆整齊,而行於俗家。」應當學!
四、 整齊而坐 Dutiyasuppaṭicchannasikkhāpadaṃ
- Suppaṭicchanno antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四〕「我當披覆整齊,而坐於俗家。」應當學!
五、 威儀而行 Susaṃvutasikkhāpadaṃ
- Susaṃvuto antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五〕「我當端正威儀,而行於俗家。」應當學!
六、 威儀而坐 Dutiyasusaṃvutasikkhāpadaṃ
- Susaṃvuto antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六〕「我當端正威儀,而坐於俗家。」 應當學!
七、 垂視而行 Okkhittacakkhusikkhāpadaṃ
- Okkhittacakkhu antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七〕「我當以目注視下方,而行於俗家。」應當學!
八、 垂視而坐 Dutiya-okkhittacakkhusikkhāpadaṃ
- Okkhittacakkhu antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔八〕「我當以目注視下方,而坐於俗家。」應當學!
九、 不提衣角而行 Ukkhittakasikkhāpadaṃ
- Na ukkhittakāya antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔九〕「我當不將衣角拉高,而行於俗家。」應當學!
十、 不提衣角而坐 Dutiya-ukkhittakasikkhāpadaṃ
- Na ukkhittakāya antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十〕「我當不將衣角拉高,而坐於俗家。」應當學!
───Parimaṇḍalavaggo paṭhamo 圓整品終───
第二節 ❦ 哄笑品 Ujjagghikavaggo
十一、 行不哄笑 Ujjagghikasikkhāpadaṃ
- Na ujjagghikāya antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十一〕「我當不哄笑,而行於俗家。」應當學!
十二、 坐不哄笑 Dutiya-ujjagghikasikkhāpadaṃ
- Na ujjagghikāya antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十二〕「我當不哄笑,而坐於俗家。」應當學!
十三、 安靜而行 Uccasaddasikkhāpadaṃ
- Appasaddo antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十三〕「我當低聲,而行於俗家。」 應當學!
十四、 安靜而坐 Dutiya-uccasaddasikkhāpadaṃ
- Appasaddo antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十四〕「我當低聲,而坐於俗家。」 應當學!
十五、 行不搖身 Kāyappacālakasikkhāpadaṃ
- Na kāyappacālakaṃ antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十五〕「我當不搖身,而行於俗家。」應當學!
十六、 坐不搖身 Dutiyakāyappacālakasikkhāpadaṃ
- Na kāyappacālakaṃ antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十六〕「我當不搖身,而坐於俗家。」應當學!
十七、 行不搖臂 Bāhuppacālakasikkhāpadaṃ
- Na bāhuppacālakaṃ antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十七〕「我當不搖臂,而行於俗家。」應當學!
十八、 坐不搖臂 Dutiyabāhuppacālakasikkhāpadaṃ
- Na bāhuppacālakaṃ antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十八〕「我當不搖臂,而坐於俗家。」應當學!
十九、 行不搖頭 Sīsappacālakasikkhāpadaṃ
- Na sīsappacālakaṃ antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十九〕「我當不搖頭,而行於俗家。」應當學!
二十、 坐不搖頭 Dutiyasīsappacālakasikkhāpadaṃ
- Na sīsappacālakaṃ antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二十〕「我當不搖頭,而坐於俗家。」應當學!
───Ujjagghikavaggo dutiyo 哄笑品終───
第三節 ❦ 叉腰品 Khambhakatavaggo
二十一、 行不叉腰 Khambhakatasikkhāpadaṃ
- Na khambhakato antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二一〕「我當不以手叉腰張肘,而行於俗家。」應當學!
二十二、 坐不叉腰 Dutiyakhambhakatasikkhāpadaṃ
- Na khambhakato antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二二〕「我當不以手叉腰張肘,而坐於俗家。」應當學!
二十三、 脫帽而行 Oguṇṭhitasikkhāpadaṃ
- Na oguṇṭhito antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二三〕「我當不戴帽子、蓋頭巾,而行於俗家。」應當學!
二十四、 脫帽而坐 Dutiya-oguṇṭhitasikkhāpadaṃ
- Na oguṇṭhito antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二四〕「我當不戴帽子、蓋頭巾,而坐於俗家。」應當學!
二十五、 行不踮腳 Ukkuṭikasikkhāpadaṃ
- Na ukkuṭikāya antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二五〕「我當不踮著腳尖走路,而行於俗家。」應當學!
二十六、 坐不翹腳 Pallatthikasikkhāpadaṃ
- Na pallatthikāya antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二六〕「我當不翹腳──伸出兩腿,而坐於俗家。」應當學!
二十七、 恭敬受食 Sakkaccapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ
- Sakkaccaṃ piṇḍapātaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二七〕「我當恭敬,接受施食。」應當學!
二十八、 專心受食 Pattasaññinīpaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ
- Pattasaññī piṇḍapātaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二八〕「我當注意缽食,接受施食。」應當學!
二十九、 適量菜餚 Samasūpakapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ
- Samasūpakaṃ piṇḍapātaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二九〕「我當接受適量之菜餚。」 應當學!
三十、 適量缽食 Samatittikasikkhāpadaṃ
- Samatittikaṃ piṇḍapātaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三十〕「我當接受適量之缽食。」 應當學!
───Khambhakatavaggo tatiyo 叉腰品終───
第四節 ❦ 恭敬品 Sakkaccavaggo
三十一、 恭敬用餐 Sakkaccabhuñjanasikkhāpadaṃ
- Sakkaccaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三一〕「我當恭敬,受食用餐。」 應當學!
三十二、 專心用餐 Pattasaññinībhuñjanasikkhāpadaṃ
- Pattasaññī piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三二〕「我當注意缽食,受食用餐。」 應當學!
三十三、 依序用餐 Sapadānasikkhāpadaṃ
- Sapadānaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三三〕「我當依照飯菜順序,受食用餐。」應當學!
三十四、 飯菜各半 Samasūpakasikkhāpadaṃ
- Samasūpakaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三四〕「我當依照等量飯菜,受食用餐。」應當學!
三十五、 保持美觀 Na thūpakatasikkhāpadaṃ
- Na thūpakato omadditvā piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三五〕「我當不攪亂飯菜,受食用餐。」應當學!
三十六、 不貪菜餚 Odanappaṭicchādanasikkhāpadaṃ
- Na sūpaṃ vā byañjanaṃ vā odanena paṭicchādessāmi bhiyyokamyataṃ upādāyāti sikkhā karaṇīyā. 〔三六〕「我不為貪愛美味、多得菜餚,而以飯覆藏菜。」應當學!
三十七、 不求菜餚 Sūpodanaviññattisikkhāpadaṃ
- Na sūpaṃ vā odanaṃ vā agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三七〕「我無病時,我不為自己要求多得菜餚。」應當學!
三十八、 滿足缽食 Ujjhānasaññinīsikkhāpadaṃ
- Na ujjhānasaññī paresaṃ pattaṃ olokessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三八〕「我當不心存不滿,而眺視他人之缽。」應當學!
三十九、 大小適口 Kabaḷasikkhāpadaṃ
- Nātimahantaṃ kabaḷaṃ karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三九〕「我當不作過大、不好入口之食物飯球。」應當學!
四十、 形狀適口 Ālopasikkhāpadaṃ
- Parimaṇḍalaṃ ālopaṃ karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四十〕「我當作圓形、文雅美觀、剛好入口之食物飯球。」應當學!
───Sakkaccavaggo catuttho 恭敬品終───
第五節 ❦ 飯球品 Kabaḷavaggo
四十一、 不張口食 Anāhaṭasikkhāpadaṃ
- Na anāhaṭe kabaḷe mukhadvāraṃ vivarissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四一〕「食物飯球未送至時,我不張開嘴。」應當學!
四十二、 手不入口 Bhuñjamānasikkhāpadaṃ
- Na bhuñjamāno sabbahatthaṃ mukhe pakkhipissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四二〕「我於吃東西時,我不將手塞入口中。」應當學!
四十三、 食時不言 Sakabaḷasikkhāpadaṃ
- Na sakabaḷena mukhena byāharissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四三〕「我當不以口含食物飯球而言談。」應當學!
四十四、 不擲口食 Piṇḍukkhepakasikkhāpadaṃ
- Na piṇḍukkhepakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四四〕「我當不將食物飯球投入口中而食。」應當學!
四十五、 不咬斷食 Kabaḷāvacchedakasikkhāpadaṃ
- Na kabaḷāvacchedakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四五〕「我當不咬斷食物飯球而食。」應當學!
四十六、 不大口食 Avagaṇḍakārakasikkhāpadaṃ
- Na avagaṇḍakārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四六〕「我當不大口、脹頰滿口而食。」應當學!
四十七、 食不甩手 Hatthaniddhunakasikkhāpadaṃ
- Na hatthaniddhunakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四七〕「我當於食時不甩手。」應當學!
四十八、 不撒飯粒 Sitthāvakārakasikkhāpadaṃ
- Na sitthāvakārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四八〕「我當不於食時,撒落飯粒。」應當學!
四十九、 不伸舌頭 Jivhānicchārakasikkhāpadaṃ
- Na jivhānicchārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四九〕「我當不於食時,伸出舌頭。」應當學!
五十、 食不出聲 Capucapukārakasikkhāpadaṃ
- Na capucapukārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五十〕「我當不咀嚼出聲而食。」應當學!
───Kabaḷavaggo pañcamo 飯球品終───
第六節 ❦ 飲食品 Surusuruvaggo
五十一、 飲不作響 Surusurukārakasikkhāpadaṃ
- Na surusurukārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五一〕「我當不囌囌作響而飲。」應當學!
五十二、 不舐手食 Hatthanillehakasikkhāpadaṃ
- Na hatthanillehakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五二〕「我當不舐手而食。」應當學!
五十三、 不舐缽食 Pattanillehakasikkhāpadaṃ
- Na pattanillehakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五三〕「我當不舐缽而食。」應當學!
五十四、 不舐唇食 Oṭṭhanillehakasikkhāpadaṃ
- Na oṭṭhanillehakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五四〕「我當不舐唇而食。」應當學!
五十五、 不污水瓶 Sāmisasikkhāpadaṃ
- Na sāmisena hatthena pānīyathālakaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五五〕「我不用拿過食物的手,拿飲用水瓶。」應當學!
五十六、 收拾飯粒 Sasitthakasikkhāpadaṃ
- Na sasitthakaṃ pattadhovanaṃ antaraghare chaḍḍessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五六〕「我當不以混有飯粒之洗缽水,捨棄於俗家。」應當學!
五十七、 離傘說法 Chattapāṇisikkhāpadaṃ
- Na chattapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五七〕「我當不對無病,而手持陽傘者說法。」應當學!
五十八、 離杖說法 Daṇḍapāṇisikkhāpadaṃ
- Na daṇḍapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五八〕「我當不對手持杖者說法。」應當學!
五十九、 離刀說法 Satthapāṇisikkhāpadaṃ
- Na satthapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五九〕「我當不對無病,而手持刀者說法。」應當學!
六十、 離械說法 Āvudhapāṇisikkhāpadaṃ
- Na āvudhapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六十〕「我當不對無病,而手持武器者說法。」應當學!
───Surusuruvaggo chaṭṭho 飲食品終───
第七節 ❦ 穿鞋品 Pādukavaggo
六十一、 室內脫鞋 Pādukasikkhāpadaṃ
- Na pādukāruḷhassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六一〕「我當不對無病,而穿室內鞋者說法。」應當學!
六十二、 室外脫鞋 Upāhanasikkhāpadaṃ
- Na upāhanāruḷhassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六二〕「我當不對無病,而穿室外鞋者說法。」應當學!
六十三、 離車說法 Yānasikkhāpadaṃ
- Na yānagatassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六三〕「我當不對無病,而坐於乘坐物者說法。」應當學!
六十四、 離床說法 Sayanasikkhāpadaṃ
- Na sayanagatassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六四〕「我當不對無病,而臥於床上者說法。」應當學!
六十五、 端坐說法 Pallatthikasikkhāpadaṃ
- Na pallatthikāya nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六五〕「我當不對無病,而以翹腳坐姿──伸出兩腿者說法。」應當學!
六十六、 脫帽說法 Veṭhitasikkhāpadaṃ
- Na veṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六六〕「我當不對無病,而戴帽子、蓋頭巾者說法。」應當學!
六十七、 卸下口罩 Oguṇṭhitasikkhāpadaṃ
- Na oguṇṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六七〕「我當不對無病,而蒙面、戴口罩者說法。」應當學!
六十八、 高處說法 Chamāsikkhāpadaṃ
- Na chamāyaṃ nisīditvā āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六八〕「我當不坐在低地上,而對無病、坐在高處位子的人說法。」應當學!
六十九、 高座說法 Nīcāsanasikkhāpadaṃ
- Na nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六九〕「我當不坐於卑下座位,而對無病、坐於高上座者說法。」應當學!
七十、 坐著說法 Ṭhitāsikkhāpadaṃ
- Na ṭhito nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七十〕「我當不站著,對無病而坐著的人說法。」應當學!
七十一、 走在前面 Pacchatogacchantīsikkhāpadaṃ
- Na pacchato gacchanto purato gacchantassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七一〕「我當不走在後面,對無病而走在前面的人說法。」應當學!
七十二、 走在路中 Uppathenagacchantīsikkhāpadaṃ
- Na uppathena gacchanto pathena gacchantassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七二〕「我當不走在路邊,對無病而走在路中間的人說法。」應當學!
七十三、 上洗手間 Ṭhitāuccārasikkhāpadaṃ
- Na ṭhito agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七三〕「當我無病時,不站立在室外,大、小便。」應當學!
七十四、 愛護植物 Hariteuccārasikkhāpadaṃ
- Na harite agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七四〕「我無病時,當不在青草地上大、小便或吐痰。」應當學!
七十五、 環境衛生 Udakeuccārasikkhāpadaṃ
- Na udake agilāno uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七五〕「我無病時,當不在洗手台上大、小便或吐痰。」應當學!
───Pādukavaggo sattamo 穿鞋品終───
Uddiṭṭhā kho āyasmanto sekhiyā dhammā. 大德僧!眾學法已誦竟。
Tatthāyasmante pucchāmi, 在這裡,我今問大德們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問: 「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyasmanto, 今大德們,對 此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Sekhiyā niṭṭhitā 誦出眾學法終───
第八章 ✫ 七滅諍法 Adhikaraṇasamathā 〔相同於比丘尼七滅諍法。〕
Ime kho panāyasmanto satta adhikaraṇasamathā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 大德僧!今誦出七滅諍法。
Uppannuppannānaṃ adhikaraṇānaṃ samathāya vūpasamāya: 每諍論生起,為止靜而滅除之──
-
Sammukhāvinayo dātabbo. 〔一〕應根據當面澄清原則、
-
Sativinayo dātabbo. 〔二〕應根據當事者回憶原則、
-
Amūḷhavinayo dātabbo. 〔三〕應根據並非痴狂原則、
-
Paṭiññāya kāretabbaṃ. 〔四〕應根據自白承認原則、
-
Yebhuyyasikā. 〔五〕應根據投票表決原則、
-
Tassapāpiyasikā. 〔六〕應根據蒐證調查原則、
-
Tiṇavatthārakoti. 〔七〕應根據如草覆地──撤銷原則。
Uddiṭṭhā kho āyasmanto satta adhikaraṇasamathā dhammā. 大德僧!七滅諍法已誦竟。
Tatthāyasmante pucchāmi, 在這裡,我今問大德們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問: 「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyasmanto, 今大德們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Adhikaraṇasamathā niṭṭhitā 誦出七滅諍法終───
☆ 四諍事 cattāri adhikaraṇāni ➾ ① 爭論諍事(教理諍事:當面法則、服從多數) vivādādhikaraṇa,② 教誡諍事(呵責諍事:當面法則、記憶法則、不痴法則、調查法則) anuvādādhikaraṇa,③ 犯罪諍事(戒律諍事:當面法則、自白法則、撤銷法則) āpattādhikaraṇa,④ 行事諍事(義務諍事:開會方面,當面法則) kiccādhikaraṇa。 (CV 4.8, 215-227)(CV 4.9, 228-242)(PV 5.1, 292-296)
☆ 七止諍(七滅諍、平息諍事) Satta adhikaraṇasamathā ➾ ① 現前毘尼(當面澄清,當面法則:爭論諍事、教誡諍事、犯罪諍事、行事諍事) sammukhāvinayo dātabbo,② 憶念毘尼(事者回憶,記憶法則:教誡諍事) sativinayo dātabbo,③ 不痴毘尼(並非痴狂,不痴法則:教誡諍事) amūḷhavinayo dātabbo,④ 自言毘尼(自白承認,自白法則:犯罪諍事) paṭiññāya kāretabbaṃ,⑤ 多語毘尼(投票表決,服從多數:爭論諍事) yebhuyyasikā,⑥ 覓罪毘尼(蒐證調查,調查法則:教誡諍事) tassapāpiyasikā,⑦ 如草覆地(撤銷不究,撤銷法則:犯罪諍事) tiṇavatthārako。 (MN 104, 41-54)(CV 4.9, 228-242)
Uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānaṃ, uddiṭṭhā cattāro pārājikā dhammā, uddiṭṭhā terasa saṅghādisesā dhammā, uddiṭṭhā dve aniyatā dhammā, uddiṭṭhā tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā, uddiṭṭhā dvenavuti pācittiyā dhammā, uddiṭṭhā cattāro pāṭidesanīyā dhammā, uddiṭṭhā sekhiyā dhammā, uddiṭṭhā satta adhikaraṇasamathā dhammā. 大德僧!已誦出序誦、已誦出四波羅夷法、已誦出十三僧殘法、已誦出二不定法、已誦出三十捨墮法、已誦出九十二波逸提法、已誦出八提舍尼法、已誦出眾學法、已誦出七滅諍法。
Ettakaṃ tassa bhagavato suttāgataṃ suttapariyāpannaṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati. Tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkhitabbanti. 凡是已收入佛之戒經,正確含攝於戒經者,盡於每半月誦出,由此一切和合、歡喜、無諍而修學之。
───Vitthāruddeso pañcamo 戒經細說終─── ───Bhikkhupātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ 比丘波羅提木叉終───
༺ ⎈ ༻
♨ 第六篇 比丘尼波羅提木叉 Bhikkhunīpātimokkha / Bhikkhuni’s Precepts of Patimokkha
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa 皈命──於世尊、應供、正等覺者。(禮佛偈三次)
第一品 ✩ 準備工作
一、 預備布薩物品 Pubbakaraṇaṃ-4
Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanena ca; Uposathassa etāni, “pubbakaraṇa”nti vuccati. ➊ 掃帚、➋ 燈、➌ 水、➍ 及座位,此等為布薩之預備工作。
二、 五項前置作業 Pubbakiccaṃ-5
Chanda, pārisuddhi, utukkhānaṃ, bhikkhunigaṇanā ca ovādo; Uposathassa etāni, “pubbakicca”nti vuccati. ➊ 與欲──請假者委託代表、➋ 發露清淨、➌ 季節宣告、➍ 算比丘尼人數、➎ 教誡開示,此等為布薩之前置作業。
三、 四項時機成熟 Pattakallaaṅgā-4
Uposatho, yāvatikā ca bhikkhunī kammappattā; Sabhāgāpattiyo ca na vijjanti; Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti, “pattakalla”nti vuccati. 還有,➊ 布薩來到及➋ 比丘尼出席羯磨,即是:➌ 同區該出席的出席及➍ 應被避開的不出席,這樣就是時機成熟。
Pubbakaraṇapubbakiccāni samāpetvā desitāpattikassa samaggassa bhikkhunisaṅghassa anumatiyā pātimokkhaṃ uddisituṃ ārādhanaṃ karoma. ⓵ 預備布薩物品、⓶ 五項前置作業完成之後,⓷ 擯除犯戒者,僧團和合,經比丘尼僧團的同意,邀請背誦波提木叉。
第二品 ✩ 誦出──三一一條比丘尼戒
序誦 Nidānuddeso
Suṇātu me ayye saṅgho, ajjuposatho pannaraso, 大德尼僧伽!請聽!今日是十五日布薩也,
yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho uposathaṃ kareyya, pātimokkhaṃ uddiseyya. 若僧伽機熟者,僧伽行布薩,誦出波羅提木叉。
Kiṃ saṅghassa pubbakiccaṃ? 何為僧伽最初行事耶?
Pārisuddhiṃ ayyāyo ārocetha, 謂:「尊姊們,應告身清淨。」
pātimokkhaṃ uddisissāmi, 我誦波羅提木叉,
taṃ sabbāva santā sādhukaṃ suṇoma manasi karoma. 在此,我等悉諦聽而應善念。
Yassā siyā āpatti, sā āvikareyya, 有罪者,應發露懺悔,
asantiyā āpattiyā tuṇhī bhavitabbaṃ, 無罪者,可默然。
tuṇhībhāvena kho panāyyāyo, “parisuddhā”ti vedissāmi. 依默然,而知尊姊們之清淨。
Yathā kho pana paccekapuṭṭhassā veyyākaraṇaṃ hoti, 如對 ,一一質問而有答,
evamevaṃ evarūpāya parisāya yāvatatiyaṃ anusāvitaṃ hoti. 如是,集會進行中,應問至三次。
Yā pana bhikkhunī yāvatatiyaṃ anusāviyamāne 若比丘尼,被問至三次時,
saramānā santiṃ āpattiṃ nāvikareyya, 記憶有罪,而不發露者,
sampajānamusāvādassā hoti. 得故意妄語罪。
Sampajānamusāvādo kho panāyyāyo, antarāyiko dhammo vutto bhagavatā, 尊姊們!故意妄語,是障道法,乃世尊所說也。
tasmā saramānāya bhikkhuniyā āpannāya 是故,記憶有罪之比丘尼,
visuddhāpekkhāya santī āpatti āvikātabbā, 求自身清淨,應發露其罪,
āvikatā hissā phāsu hoti. 發露者,彼得安樂。
Uddiṭṭhaṃ kho, ayyāyo, nidānaṃ. 尊姊們!戒經之序誦出已。
Tatthāyyāyo pucchāmi, 在這裡,我今問尊姊們:
kaccittha parisuddhā? 「尊姊們!對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 二次問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyyāyo, 今尊姊們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Nidānaṃ niṭṭhitaṃ 序誦結束───
第一章 ✫ 八波羅夷法 Pārājikuddeso
Tatrime aṭṭha pārājikā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 尊姊們!今誦出八波羅夷法。
一、 不淨行 Methunadhammasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī chandaso methunaṃ dhammaṃ paṭiseveyya, 〔一〕若比丘尼,由於欲望,從事不淨行,
antamaso tiracchānagatenapi, pārājikā hoti asaṃvāsā. 即使與畜生行,亦是波羅夷不共住。 〔比丘波羅夷一〕
二、 偷盜 Adinnādānasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī gāmā vā araññā vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyya, 〔二〕若比丘尼,由村落或蘭若,以盜心不與而取者,
yathārūpe adinnādāne rājāno coraṃ gahetvā haneyyuṃ vā bandheyyuṃ vā pabbājeyyuṃ vā corāsi bālāsi mūḷhāsi thenāsīti, tathārūpaṃ bhikkhunī adinnaṃ ādiyamānā ayampi pārājikā hoti asaṃvāsā. 對於如是竊盜,諸王逮捕盜人而如是說:「汝為盜人、汝為愚者、汝為痴者、汝為盜賊。」然後,或殺、或縛、或逐──比丘尼!如是盜取者,亦是波羅夷不共住。 〔比丘波羅夷二〕
三、 奪取人命 Manussaviggahasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropeyya, 〔三〕若比丘尼,故意奪人體之生命,
satthahārakaṃ vāssa pariyeseyya, maraṇavaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyya, maraṇāya vā samādapeyya, 或因此尋找攜帶武器者、或讚歎死之美、或以死勸導,云:
“ambho purisa, kiṃ tuyhiminā pāpakena dujjīvitena, mataṃ te jīvitā seyyo”ti, 「人呀!此惡苦之生,於汝何益?汝死勝於生。」
iti cittamanā cittasaṅkappā anekapariyāyena maraṇavaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyya, 如是心意,如是決心,以種種方便讚歎死之美,
maraṇāya vā samādapeyya, ayampi pārājikā hoti asaṃvāsā. 以死勸導者,此亦波羅夷不共住。 〔比丘波羅夷三〕
四、 妄稱證得上人法 Uttarimanussadhammasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī anabhijānaṃ uttarimanussadhammaṃ 〔四〕任何比丘尼,未證知,而認為己有上人法,
attupanāyikaṃ alamariyañāṇadassanaṃ samudācareyya, “iti jānāmi, iti passāmī”ti, 主張自己已經獲得,或接近聖者之最勝智見,並欲於言談舉止對人宣說:「我如是知!我如是見!」
tato aparena samayena samanuggāhīyamānā vā asamanuggāhīyamānā vā 彼於其後,或被追問、或不被追問,
āpannā visuddhāpekkhā evaṃ vadeyya, 冀望清淨其罪,而如是言:
“ajānamevaṃ, ayye, avacaṃ jānāmi, apassaṃ passāmi, tucchaṃ musā vilapi”nti, 「友!我不知而言如是知,不見而言見,言虛誑妄語者。」
aññatra adhimānā, ayampi pārājikā hoti asaṃvāsā. 除增上慢外,此亦波羅夷不共住。 〔比丘波羅夷四〕
五、 染心撫摩 Ubbhajāṇumaṇḍalikāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī avassutā avassutassa purisapuggalassa, adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ āmasanaṃ vā parāmasanaṃ vā gahaṇaṃ vā chupanaṃ vā paṭipīḷanaṃ vā sādiyeyya, ayampi pārājikā hoti asaṃvāsā ubbhajāṇumaṇḍalikā. 〔五〕任何比丘尼,持染心從有染心男子之撫摩、或重摩、或捉、或按、或抱,由頸骨以下、膝以上而受樂者,此亦是波羅夷不共住。此為膝以上波羅夷。
六、 覆藏罪 Vajjappaṭicchādikāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannaṃ bhikkhuniṃ nevattanā paṭicodeyya, na gaṇassa āroceyya, 〔六〕若比丘尼,明知其他比丘尼犯(波羅夷)驅擯法而不責備其罪,不告大眾,
yadā ca sā ṭhitā vā assa cutā vā nāsitā vā avassaṭā vā, sā pacchā evaṃ vadeyya: 其後,該尼或活著、或死亡、或被驅逐、或入外道時,她這樣說:
“pubbevāhaṃ, ayye, aññāsiṃ etaṃ bhikkhuniṃ ‘evarūpā ca evarūpā ca sā bhaginī’ti, no ca kho attanā paṭicodessaṃ, na gaṇassa ārocessa”nti, 「尊姊等!我先前已知那比丘尼如此這般,乃因是姐妹的關係,故自己不欲責其罪,不告眾。」
ayampi pārājikā hoti asaṃvāsā vajjappaṭicchādikā. 這也犯驅擯、不共住,此為「覆罪波羅夷」。
七、 追隨被罷黜比丘 Ukkhittānuvattikāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī samaggena saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuṃ dhammena vinayena satthusāsanena anādaraṃ appaṭikāraṃ akatasahāyaṃ tamanuvatteyya, 〔七〕若比丘尼,隨順彼由和合僧依法、依律、依師教而擯之不恭敬、未容許、不共住之比丘者,
sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: “eso kho, ayye, bhikkhu samaggena saṅghena ukkhitto, dhammena vinayena satthusāsanena anādaro appaṭikāro akatasahāyo, māyye, etaṃ bhikkhuṃ anuvattī”ti, 該比丘尼當由比丘尼們作斯言:「尊姊!彼比丘為由和合僧依法、依律、依師教而擯之不恭敬、未容許、不共住者也。尊姊!勿隨順彼比丘!」
evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, 該比丘尼被比丘尼們作是言而尚固執者,
sā bhikkhunī bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, 比丘尼們為令該比丘尼捨此,應三次諫告。
yāvatatiyaṃ ce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ, 至三次諫告時,若捨則善,
no ce paṭinissajjeyya, ayampi pārājikā hoti asaṃvāsā ukkhittānuvattikā. 若不捨亦是波羅夷不共住。此為「隨順被舉波羅夷」。
八、 八事驅擯 Aṭṭhavatthukāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī avassutā avassutassa purisapuggalassa hatthaggahaṇaṃ vā sādiyeyya, 〔八〕任何比丘尼,➊ 以染心捉有染心男子之手而受樂,
saṅghāṭikaṇṇaggahaṇaṃ vā sādiyeyya, santiṭṭheyya vā, ➋ 或捉衣而受樂,➌ 或共立、➍ 或共語、
sallapeyya vā, saṅketaṃ vā gaccheyya, purisassa vā abbhāgamanaṃ sādiyeyya, channaṃ vā anupaviseyya, ➎ 或指定地點而共行、➏ 或男子來接近而受樂、➐ 或為行染法隨入屏處,
kāyaṃ vā tadatthāya upasaṃhareyya etassa asaddhammassa paṭisevanatthāya, ➑ 而將身相靠近者,
ayampi pārājikā hoti asaṃvāsā aṭṭhavatthukā. 亦是波羅夷不共住。此為「八事驅擯」。
Uddiṭṭhā kho, ayyāyo, aṭṭha pārājikā dhammā. 尊姊們!此八波羅夷法已誦竟。
Yesaṃ bhikkhunī aññataraṃ vā aññataraṃ vā āpajjitvā 若比丘尼,犯其中任何一項者,
na labhati bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvāsaṃ, 不得與比丘尼們共住。
yathā pure, tathā pacchā, 爾後,如於出家前,
pārājikā hoti asaṃvāsā. 若波羅夷者,不得共住。
Tatthāyyāyo, pucchāmi, 在這裡,我今問尊姊們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyyāyo, 今尊姊們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Pārājikaṃ niṭṭhitaṃ 誦出波羅夷終───
第二章 ✫ 十七僧殘法 Saṅghādisesuddeso
Ime kho panāyyāyo sattarasa saṅghādisesā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 尊姊們!今誦出十七僧殘法。
一、 訴訟 Ussayavādikāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ussayavādikā vihareyya gahapatinā vā gahapatiputtena vā 〔一〕若比丘尼,行訴訟者,或與居士、或與居士兒、
dāsena vā kammakārena vā antamaso samaṇaparibbājakenāpi, 或與奴婢、或與傭者,乃至與沙門出家者,
ayampi bhikkhunī paṭhamāpattikaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼已犯從最初即成罪之法,應離去,是僧殘。
二、 接受賊女 Corīvuṭṭhāpikāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ coriṃ vajjhaṃ viditaṃ anapaloketvā rājānaṃ vā saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā pūgaṃ vā seṇiṃ vā, aññatra kappā vuṭṭhāpeyya, 〔二〕若比丘尼明知已被處分的賊女,未得到王、或僧團、或團體、或社團、或公會的允許,而使其出家受戒者,除了適切的狀況,
ayampi bhikkhunī paṭhamāpattikaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 既使這比丘尼初次犯法,也是犯應被逐出的僧殘。
三、 獨往村中 Ekagāmantaragamanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ekā vā gāmantaraṃ gaccheyya, ekā vā nadīpāraṃ gaccheyya, 〔三〕任何比丘尼,獨往村中,或獨渡河、
ekā vā rattiṃ vippavaseyya, ekā vā gaṇamhā ohiyeyya, 或夜晚獨出住宿、或離眾而獨留於後者,
ayampi bhikkhunī paṭhamāpattikaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯從最初即成罪之法,應離去,是僧殘。
四、 將被罷黜者復權 Ukkhittaka-osāraṇasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī samaggena saṅghena ukkhittaṃ bhikkhuniṃ dhammena vinayena 〔四〕任何比丘尼,依和合僧如法、如律、
satthusāsanena anapaloketvā kārakasaṅghaṃ, anaññāya gaṇassa chandaṃ osāreyya, 如師教而舉罪之比丘尼,未得羯磨僧伽之容許,不認僧眾之承諾而解罪者,
ayampi bhikkhunī paṭhamāpattikaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯從最初即成罪之法,應離去,是僧殘。
五、 染心受食 Bhojanapaṭiggahaṇapaṭhamasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī avassutā avassutassa purisapuggalassa hatthato khādanīyaṃ vā, bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā khādeyya vā bhuñjeyya vā, 〔五〕任何比丘尼,持染心從有染心男子之手,以己之手接受零食或正餐而食者,
ayampi bhikkhunī paṭhamāpattikaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯從最初即成罪之法,應離去,是僧殘。
六、 勸受染心食 Bhojanapaṭiggahaṇadutiyasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī evaṃ vadeyya: “kiṃ te, ayye, eso purisapuggalo karissati avassuto vā anavassuto vā, yato tvaṃ anavassutā, iṅgha, ayye, yaṃ te eso purisapuggalo deti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā, taṃ tvaṃ sahatthā paṭiggahetvā khāda vā bhuñja vā”ti, 〔六〕任何比丘尼作如是言:「尊姊!汝無染心故,彼男子染心之有無對汝能如何?然,尊姊!彼男子與汝之零食或正餐可以己之手受食。」
ayampi bhikkhunī paṭhamāpattikaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯從最初即成罪之法,應離去,是僧殘。
七、 作媒人 Sañcarittasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sañcarittaṃ samāpajjeyya itthiyā vā purisamatiṃ, purisassa vā itthimatiṃ, jāyattane vā jārattane vā antamaso taṅkhaṇikāyapi, 〔七〕任何比丘尼,為媒者,即為女人傳達男子之情意、或為男子傳達女人之情意、或令成夫婦、或令成情人,雖一時之關係,
ayampi bhikkhunī paṭhamāpattikaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯從最初即成罪之法,應離去,是僧殘。 〔比丘僧殘五〕
八、 惡意誹謗 Duṭṭhadosasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniṃ duṭṭhā dosā appatītā amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṃseyya: “appeva nāma naṃ imamhā brahmacariyā cāveyya”nti, 〔八〕任何比丘尼,對其他比丘尼惡意、瞋恨、不滿,而以無根波羅夷法誹謗之,思:「可能令彼由此梵行退墮。」
tato aparena samayena samanuggāhīyamānā vā asa manuggāhīyamānā vā amūlakañceva taṃ adhikaraṇaṃ hoti, bhikkhunī ca dosaṃ patiṭṭhāti, 彼於後時,或被詰問或不被詰問,其事情無根者,而且比丘尼的出發點是瞋恨,
ayampi bhikkhunī paṭhamāpattikaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯從最初即成罪之法,應離去,是僧殘。 〔比丘僧殘八〕
九、 藉口誹謗 Aññabhāgiyasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniṃ duṭṭhā dosā appatītā aññabhāgiyassa adhikaraṇassa kiñcidesaṃ lesamattaṃ upādāya pārājikena dhammena anuddhaṃseyya, 〔九〕任何比丘尼,對其他比丘尼惡瞋不滿,唯取異事中之某種類似點,以波羅夷法誹謗之,思:
“appeva nāma naṃ imamhā brahmacariyā cāveyya”nti, 「由此,可能令彼由此梵行退墮。」
tato aparena samayena samanuggāhīyamānā vā asamanuggāhīyamānā vā aññabhāgiyañceva taṃ adhikaraṇaṃ hoti. 彼於後時,或被詰問或不被詰問,而言唯取其異事之某種類似點。
Kocideso lesamatto upādinno, bhikkhunī ca dosaṃ patiṭṭhāti, 而且比丘尼的出發點是瞋恨,
ayampi bhikkhunī paṭhamāpattikaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯從最初即成罪之法,應離去,是僧殘。 〔比丘僧殘九〕
十、 捨學 Sikkhaṃpaccācikkhaṇasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī kupitā anattamanā evaṃ vadeyya: 〔十〕任何比丘尼,瞋怒不喜,且作如是言:
“buddhaṃ paccācikkhāmi dhammaṃ paccācikkhāmi, saṅghaṃ paccācikkhāmi, sikkhaṃ paccācikkhāmi, 「我捨佛、我捨法、我捨僧、我捨戒。
kinnumāva samaṇiyo yā samaṇiyo sakyadhītaro, santaññāpi samaṇiyo lajjiniyo kukkuccikā sikkhākāmā, tāsāhaṃ santike brahmacariyaṃ carissāmī”ti. 何以唯此沙門釋女是沙門女,其他亦有知慚恥、有慎、欲學戒之沙門女,我當往彼處修梵行。」
Sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: “māyye kupitā anattamanā evaṃ avaca 比丘尼們應對此比丘尼作如是言: 「尊姊!勿因瞋怒不喜,且作如是言:
‘buddhaṃ paccācikkhāmi, dhammaṃ paccācikkhāmi, saṅghaṃ paccācikkhāmi, sikkhaṃ paccācikkhāmi, 『我捨佛、我捨法、我捨僧、我捨戒。
kinnumāva samaṇiyo yā samaṇiyo sakyadhītaro, santaññāpi samaṇiyo lajjiniyo kukkuccikā sikkhākāmā, tāsāhaṃ santike brahmacariyaṃ carissāmī’ti, 何以唯此沙門釋女是沙門女,其他亦有知慚恥、有慎、欲學戒之沙門女,我當往彼處修梵行。』
abhiramāyye, svākkhāto dhammo, cara brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā”ti, 尊姊!應歡喜,法已被善說,為了脫苦,當修梵行。」
evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, sā bhikkhunī bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, 比丘尼們對此比丘尼作如是言已,尚固執者,比丘尼們為令此比丘尼捨其執,應三次諫告。
yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ, no ce paṭinissajjeyya, 至三次諫告時,若捨則善,若不捨者,
ayampi bhikkhunī yāvatatiyakaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯至三次即成罪之法,應離去,是僧殘。
十一、 惡口 Adhikaraṇakupitasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī kismiñcideva adhikaraṇe paccākatā kupitā anattamanā evaṃ vadeyya: 〔十一〕任何比丘尼,於何等之諍事被斥責而瞋怒不喜,且作如是言:
“chandagāminiyo ca bhikkhuniyo, dosagāminiyo ca bhikkhuniyo, mohagāminiyo ca bhikkhuniyo, bhayagāminiyo ca bhikkhuniyo”ti, 「比丘尼們是隨欲、隨瞋、隨痴、隨怖。」
sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: 比丘尼們應對此比丘尼作如是言:
“māyye, kismiñcideva adhikaraṇe paccākatā kupitā anattamanā evaṃ avaca 「尊姊!勿於何等諍事被斥責而瞋怒不喜,且作如是言:
‘chandagāminiyo ca bhikkhuniyo, dosagāminiyo ca bhikkhuniyo, mohagāminiyo ca bhikkhuniyo, bhayagāminiyo ca bhikkhuniyo’ti, 『比丘尼們是隨欲、隨瞋、隨痴、隨怖。』
ayyā kho chandāpi gaccheyya, dosāpi gaccheyya, mohāpi gaccheyya, bhayāpi gaccheyyā”ti. 尊姊才是隨欲、隨瞋、隨痴、隨怖。」
Evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, 比丘尼們對此比丘尼作如是言已,尚固執者,
sā bhikkhunī bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, 比丘尼們為令此比丘尼捨其執,應三次諫告。
yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ, no ce paṭinissajjeyya, 至三次諫告時,若捨者則善,若不捨者,
ayampi bhikkhunī yāvatatiyakaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯至三次即成罪之法,應離去,是僧殘。
十二、 惡行 Pāpasamācārapaṭhamasikkhāpadaṃ
- Bhikkhuniyo paneva saṃsaṭṭhā viharanti pāpācārā pāpasaddā pāpasilokā bhikkhunisaṅghassa vihesikā aññamaññissā vajjappaṭicchādikā, tā bhikkhuniyo bhikkhunīhi evamassu vacanīyā: 〔十二〕若比丘尼等相親近而住,共作惡行、得惡聲、溢惡名,為比丘尼僧伽之惱亂、相互覆藏其罪者。比丘尼們應對此等比丘尼作如是言:
“bhaginiyo kho saṃsaṭṭhā viharanti pāpācārā pāpasaddā pāpasilokā bhikkhunisaṅghassa vihesikā aññamaññissā vajjappaṭicchādikā, viviccathāyye, vivekaññeva bhaginīnaṃ saṅgho vaṇṇetī”ti, 「諸姊!相親近而住,共作惡行、得惡聲、溢惡名,為比丘尼僧伽之惱亂、相互覆藏其罪者。諸姊!應遠離。諸姊遠離乃僧伽所讚歎。」
evañca tā bhikkhuniyo bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyyuṃ, 比丘尼們對此等相親近之比丘尼作如是言己,尚固執者,
tā bhikkhuniyo bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, 比丘尼們為令此等比丘尼捨其執,應三次諫告。
yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyyuṃ, iccetaṃ kusalaṃ, no ce paṭinissajjeyyuṃ, 至三次諫告時,若捨則善,若不捨者,
imāpi bhikkhuniyo yāvatatiyakaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此等比丘尼亦犯至三次即成罪之法,應離去,是僧殘。
十三、 誹謗僧團 Pāpasamācāradutiyasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī evaṃ vadeyya: 〔十三〕任何比丘尼作如是言:
“saṃsaṭṭhāva, ayye, tumhe viharatha, mā tumhe nānā viharittha, santi saṅghe aññāpi bhikkhuniyo evācārā evaṃsaddā evaṃsilokā bhikkhunisaṅghassa vihesikā aññamaññissā vajjappaṭicchādikā, 「尊姊等!汝等應相親近而住,汝等勿各別住,僧伽中其他比丘尼亦如是行、得如是聲、溢如是名,為比丘尼僧伽之惱亂者、相互覆藏其罪者。
tā saṅgho na kiñci āha tumhaññeva saṅgho uññāya paribhavena akkhantiyā vebhassiyā dubbalyā evamāha: 僧伽對彼等不言何事,僧伽由於輕侮、蔑視、嫌惡、流言、無力證據,而對汝等作如是言:
‘bhaginiyo kho saṃsaṭṭhā viharanti pāpācārā pāpasaddā pāpasilokā bhikkhunisaṅghassa vihesikā aññamaññissā vajjappaṭicchādikā, viviccathāyye, vivekaññeva bhaginīnaṃ saṅgho vaṇṇetī’”ti, 『諸姊相親近而住共作惡行、得惡聲、溢惡名,為比丘尼僧伽之惱亂者、相互覆藏其罪者。諸姊!應遠離。諸姊之遠離乃僧伽之所讚歎。』」
sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: 比丘尼們應對此比丘尼作如是言:
“māyye, evaṃ avaca, saṃsaṭṭhāva ayye tumhe viharatha, mā tumhe nānā viharittha, santi saṅghe aññāpi bhikkhuniyo evācārā evaṃsaddā evaṃsilokā bhikkhunisaṅghassa vihesikā aññamaññissā vajjappaṭicchādikā, tā saṅgho na kiñci āha, tumhaññeva saṅgho uññāya paribhavena akkhantiyā vebhassiyā dubbalyā evamāha: ‘bhaginiyo kho saṃsaṭṭhā viharanti pāpācārā pāpasaddā pāpasilokā bhikkhunisaṅghassa vihesikā aññamaññissā vajjappaṭicchādikā, viviccathāyye, vivekaññeva bhaginīnaṃ saṅgho vaṇṇetī’”ti, 「 尊姊!勿作如是言:『尊姊等!汝等應相親近而住……所讚歎。』」
evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, sā bhikkhunī bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ, no ce paṭinissajjeyya, 比丘尼們對此比丘尼作如是言已,尚固執者,比丘尼們為令此比丘尼捨其執,應三次諫告。至三次諫告時,若捨則善,若不捨者,
ayampi bhikkhunī yāvatatiyakaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 此比丘尼亦犯至三次即成罪之法,應離去,是僧殘。
十四、 分裂僧團 Saṅghabhedakasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī samaggassa saṅghassa bhedāya parakkameyya, bhedanasaṃvattanikaṃ vā adhikaraṇaṃ samādāya paggayha tiṭṭheyya, sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: 〔十四〕任何比丘尼,企圖破和合僧或取導致破僧之事件揭示於公眾而住立,比丘尼們應對彼比丘尼作如是言:
“māyyā, samaggassa saṅghassa bhedāya parakkami, bhedanasaṃvattanikaṃ vā adhikaraṇaṃ samādāya paggayha aṭṭhāsi, sametāyyā, saṅghena, samaggo hi saṅgho sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsu viharatī”ti. 「尊姊!勿企圖破和合僧或取導致破僧之事件揭示於公眾而住立。尊姊!應與僧伽和合。僧伽實為歡喜、和合、無諍,同一說戒,安穩而住。」
Evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, sā bhikkhunī bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ. No ce paṭinissajjeyya, ayampi bhikkhunī yāvatatiyakaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 比丘尼們對彼比丘尼作如是言已,尚固執者,比丘尼們為令彼比丘尼捨其執,應三次諫告。至三次諫告時,若捨則善,若不捨者,此比丘尼亦犯至三次即成罪之法,應離去,是僧殘。 〔比丘僧殘十〕
十五、 同黨破僧 Bhedānuvattakasikkhāpadaṃ
- Tassāyeva kho pana bhikkhuniyā bhikkhuniyo honti anuvattikā vaggavādikā ekā vā dve vā tisso vā, tā evaṃ vadeyyuṃ: 〔十五〕若有比丘尼等,為彼比丘尼之隨順者、結黨者,若一人、若二人、若三人,而彼等如是言:
“māyyāyo, etaṃ bhikkhuniṃ kiñci avacuttha dhammavādinī cesā bhikkhunī, vinayavādinī cesā bhikkhunī, amhākañcesā bhikkhunī chandañca ruciñca ādāya voharati, jānāti, no bhāsati, amhākampetaṃ khamatī”ti, 「尊姊!對彼比丘尼勿說何事,彼比丘尼是法語者,彼比丘尼是律語者。彼比丘尼是取我等所欲求、所喜樂而語,知我等之所欲而語。是故對彼,我等應忍可。」
tā bhikkhuniyo bhikkhunīhi evamassu vacanīyā: “māyyāyo, evaṃ avacuttha, na cesā bhikkhunī dhammavādinī, na cesā bhikkhunī vinayavādinī, māyyānampi saṅghabhedo ruccittha, sametāyyānaṃ saṅghena, samaggo hi saṅgho sammodamāno avivadamāno ekuddeso phāsu viharatī”ti, 比丘尼們應對彼比丘尼等作如是言:「尊姊!勿作如是言,彼比丘尼非法語者,彼比丘尼非律語者。至於尊姊等,亦勿歡喜破僧。尊姊等應與僧伽和合。僧伽實為歡喜、和合、無諍,同一說戒,安穩而住。」
evañca tā bhikkhuniyo bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyyuṃ, tā bhikkhuniyo bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyyuṃ. Iccetaṃ kusalaṃ. No ce paṭinissajjeyyuṃ, imāpi bhikkhuniyo yāvatatiyakaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 比丘尼們對彼比丘尼等作如是言已,尚固執者,比丘尼們為令彼比丘尼捨其執,應三次諫告。至三次諫告時,若捨則善,若不捨則僧殘。 〔比丘僧殘一一〕
十六、 難以勸告 Dubbacasikkhāpadaṃ
- Bhikkhunī paneva dubbacajātikā hoti uddesapariyāpannesu sikkhāpadesu bhikkhunīhi sahadhammikaṃ vuccamānā attānaṃ avacanīyaṃ karoti: 〔十六〕若有個性不聽話的比丘尼,在包含於誦出的學處內被比丘尼們依法勸告,她為使自己難以被勸告,言:
“mā maṃ ayyāyo kiñci avacuttha kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, ahampāyyāyo, na kiñci vakkhāmi kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, viramathāyyāyo, mama vacanāyā”ti, 「尊姊!不要勸我任何好的或是壞的,我也不會去勸告比丘尼們任何好的或是壞的。請比丘尼們免勸告我!」
sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: “māyyā, attānaṃ avacanīyaṃ akāsi, vacanīyameva, ayyā, attānaṃ karotu, ayyāpi bhikkhuniyo vadatu sahadhammena, bhikkhuniyopi ayyaṃ vakkhanti sahadhammena, evaṃ saṃvaddhā hi tassa bhagavato parisā yadidaṃ aññamaññavacanena aññamaññavuṭṭhāpanenā”ti. 比丘尼們應對彼比丘尼作如是言:「尊姊!勿以己為不可共語。尊姊!應以己為可共語。請尊姊對比丘尼們亦如法語之,比丘尼們亦對尊姊如法語之。如是,佛弟子眾由相互語、相互勉勵而增長。」
Evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, sā bhikkhunī bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ. No ce paṭinissajjeyya, ayampi bhikkhunī yāvatatiyakaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 比丘尼們對彼比丘尼作如是言已,尚固執者,比丘尼們為令彼比丘尼捨其執,應三次諫告。至三次諫告時,若捨則善,若不捨者,此比丘尼亦犯至三次即成罪之法,應離去,是僧殘。 〔比丘僧殘一二〕
十七、 賄賂居士 Kuladūsakasikkhāpadaṃ
- Bhikkhunī paneva aññataraṃ gāmaṃ vā nigamaṃ vā upanissāya viharati kuladūsikā pāpasamācārā, tassā kho pāpakā samācārā dissanti ceva suyyanti ca, kulāni ca tāya duṭṭhāni dissanti ceva suyyanti ca, sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: 〔十七〕若比丘尼依村或城鎮而住,以惡行賄賂、穢污俗家。彼之惡行被見且被聞,由彼所賄賂、穢污之俗家亦被見且被聞。比丘尼們應對彼比丘尼作如是言:
“ayyā, kho kuladūsikā pāpasamācārā, ayyāya kho pāpakā samācārā dissanti ceva suyyanti ca, kulāni cāyyāya, duṭṭhāni dissanti ceva suyyanti ca, pakkamatāyyā imamhā āvāsā, alaṃ te idha vāsenā”ti. 「尊姊是惡行賄賂、穢污俗家者,尊姊之惡行被見且被聞,又由尊姊所賄賂、穢污之俗家亦被見且被聞。尊姊!請離去此住處!尊姊!不得再住此處!」
Evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tā bhikkhuniyo evaṃ vadeyya: 比丘尼們如是言彼比丘尼已,比丘尼對比丘尼們作如是言:
“chandagāminiyo ca bhikkhuniyo, dosagāminiyo ca bhikkhuniyo, mohagāminiyo ca bhikkhuniyo, bhayagāminiyo ca bhikkhuniyo, tādisikāya āpattiyā ekaccaṃ pabbājenti ekaccaṃ na pabbājentī”ti, 「比丘尼們是隨愛、隨瞋、隨痴、隨怖。對如是罪,或者驅出,或不驅出。」
sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: “māyyā, evaṃ avaca, na ca bhikkhuniyo chandagāminiyo, na ca bhikkhuniyo dosagāminiyo , na ca bhikkhuniyo mohagāminiyo, na ca bhikkhuniyo bhayagāminiyo, ayyā kho kuladūsikā pāpasamācārā, ayyāya kho pāpakā samācārā dissanti ceva suyyanti ca, kulāni cāyyāya duṭṭhāni dissanti ceva suyyanti ca, pakkamatāyyā, imamhā āvāsā alaṃ te idha vāsenā”ti. 比丘尼們應對彼比丘尼作如是言:「尊姊!勿作如是言,比丘尼們非隨愛、非隨瞋、非隨痴、非隨怖。尊姊以惡行賄賂、穢污俗家,尊姊之惡行正被見且被聞,由尊姊所賄賂、穢污之俗家亦被見且被聞。尊姊!離去此住處!尊姊!不得再住此處。」
Evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, sā bhikkhunī bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ. No ce paṭinissajjeyya, ayampi bhikkhunī yāvatatiyakaṃ dhammaṃ āpannā nissāraṇīyaṃ saṅghādisesaṃ. 比丘尼們對彼比丘尼如是言已,尚固執者。比丘尼們為令彼比丘尼捨其執,應三次諫告。至三次諫告時,若捨則善,若不捨則僧殘。 〔比丘僧殘一三〕
Uddiṭṭhā kho ayyāyo sattarasa saṅghādisesā dhammā nava paṭhamāpattikā, aṭṭha yāvatatiyakā, 尊姊們!十七僧殘法已誦竟。前之九是從最初即成罪,後之八是至三次方成罪。
yesaṃ bhikkhunī aññataraṃ vā aññataraṃ vā āpajjati, tāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe pakkhamānattaṃ caritabbaṃ. 比丘尼等犯以上任何一項,彼比丘尼於二部僧中行十四日之摩那埵──贖罪別住。
Ciṇṇamānattā bhikkhunī yattha siyā vīsatigaṇo bhikkhunisaṅgho, tattha sā bhikkhunī abbhetabbā. 比丘尼摩那埵──贖罪竟,此處若有二十人之比丘尼僧伽時,應許之復權。
Ekāyapi ce ūno vīsatigaṇo bhikkhunisaṅgho taṃ bhikkhuniṃ abbheyya, sā ca bhikkhunī anabbhitā, 若二十人,雖少一人之比丘尼僧伽,欲令彼比丘尼復權,彼比丘尼亦不得回復。
tā ca bhikkhuniyo gārayhā, ayaṃ tattha sāmīci. 若比丘尼們應受呵責,在這裡,是為正確做法。
Tatthāyyāyo pucchāmi, 在這裡,我今問尊姊們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi, pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyyāyo, 今尊姊們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Saṅghādiseso niṭṭhito 誦出僧殘終───
第三章 ✫ 三十捨懺法 Nissaggiya pācittiyā
Ime kho panāyyāyo tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 尊姊們!今誦出三十捨懺法。
第一節 ❦ 蓄缽品 Pattavaggo
一、 積蓄餘缽 Pattasannicayasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī pattasannicayaṃ kareyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔一〕任何比丘尼,積蓄缽者,犯捨懺。
二、 非時衣──功德衣逾期 Akālacīvarabhājanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī akālacīvaraṃ “kālacīvara”nti adhiṭṭhahitvā bhājāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二〕任何比丘尼,以非時衣為時衣而執持分配者,犯捨懺。
三、 奪回交換衣 Cīvaraparivattanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā saddhiṃ cīvaraṃ parivattetvā sā pacchā evaṃ vadeyya: “handāyye, tuyhaṃ cīvaraṃ, āhara metaṃ cīvaraṃ, yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetaṃ, yaṃ mayhaṃ mayhamevetaṃ, āhara metaṃ cīvaraṃ, sakaṃ paccāharā”ti acchindeyya vā acchindāpeyya vā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔三〕任何比丘尼,與比丘尼交換衣,而後彼比丘尼作如是言:「尊姊!取汝之衣,其衣給我。汝衣屬汝,我衣屬我。其衣給我,汝自取去。」而奪之或令奪者,犯捨懺。
四、 索求更多 Aññaviññāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī aññaṃ viññāpetvā aññaṃ viññāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔四〕任何比丘尼,先乞此而後乞彼者,犯捨懺。
五、 換購物品 Aññacetāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī aññaṃ cetāpetvā aññaṃ cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔五〕任何比丘尼,購此而後換購彼者,犯捨懺。
六、 挪用僧物 Paṭhamasaṅghikacetāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena saṅghikena aññaṃ cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔六〕若比丘尼,使用已為僧伽指定某物而施與之資財,而購他物者,犯捨懺。
七、 乞用僧物 Dutiyasaṅghikacetāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena saṅghikena saññācikena aññaṃ cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔七〕若比丘尼,使用已為僧伽指定某物而施與之資財,又自乞而購他物者,犯捨懺。
八、 挪用公物 Paṭhamagaṇikacetāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena mahājanikena aññaṃ cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔八〕若比丘尼,使用已為大眾指定某物而施與之資財,而購他物者,犯捨懺。
九、 乞用公物 Dutiyagaṇikacetāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena mahājanikena saññācikena aññaṃ cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔九〕若比丘尼,使用已為大眾指定某物而施與之資財,又自乞而購他物者,犯捨懺。
十、 乞用他物 Puggalikacetāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī aññadatthikena parikkhārena aññuddisikena puggalikena saññācikena aññaṃ cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十〕若比丘尼,使用指定某物而施與個人之資財,又自乞而購他物者,犯捨懺。
───Pattavaggo paṭhamo 蓄缽品終───
第二節 ❦ 乞衣品 Cīvaravaggo
十一、 求貴重衣 Garupāvuraṇasikkhāpadaṃ
- Garupāvuraṇaṃ pana bhikkhuniyā cetāpentiyā catukkaṃsaparamaṃ cetāpetabbaṃ. Tato ce uttari cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十一〕比丘尼若求重衣者,最高可求值四康沙量之物,若過此者,犯捨懺。
十二、 求輕便衣 Lahupāvuraṇasikkhāpadaṃ
- Lahupāvuraṇaṃ pana bhikkhuniyā cetāpentiyā aḍḍhateyyakaṃsaparamaṃ cetāpetabbaṃ. Tato ce uttari cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十二〕比丘尼若求輕衣者,最高可求值二康沙半之物,若過此者,犯捨懺。
〔十三~三十〕〔順次同比丘戒捨懺之一、二、三、六、七、八、九、十 、十八、十九、二十 、二二、二三、二五、二六、二七、二八、三十 〕
十三、 多餘布料 Kathinasikkhāpadaṃ
- Niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhuniyā ubbhatasmiṃ kathine dasāhaparamaṃ atirekacīvaraṃ dhāretabbaṃ. Taṃ atikkāmentiyā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十三〕當比丘尼備妥了衣服、已經捨去迦絺那雨安居功德衣的特許時,額外的布最多可以保存十天,超過這期限的話,犯捨懺。 〔比丘捨懺一〕
十四、 離衣過夜 Udositasikkhāpadaṃ
- Niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhuniyā ubbhatasmiṃ kathine ekarattampi ce bhikkhunī ticīvarena vippavaseyya, aññatra bhikkhunisammutiyā nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十四〕當比丘尼備妥了衣服,迦絺那衣捨已,雖一夜離三衣者,除僧之認許外,犯捨懺。 〔比丘捨懺二〕
十五、 逾期布料 Akālacīvarasikkhāpadaṃ
- Niṭṭhitacīvarasmiṃ bhikkhuniyā ubbhatasmiṃ kathine bhikkhuniyā paneva akālacīvaraṃ uppajjeyya, ākaṅkhamānāya bhikkhuniyā paṭiggahetabbaṃ, paṭiggahetvā khippameva kāretabbaṃ, no cassa pāripūri, māsaparamaṃ tāya bhikkhuniyā taṃ cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ ūnassa pāripūriyā satiyā paccāsāya. Tato ce uttari nikkhipeyya satiyāpi paccāsāya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十五〕當比丘尼備妥了衣服、已經捨出迦絺那功德衣的特許時,如果在不恰當的時間有布料要給比丘尼,想要衣的比丘尼可以接受,接受後應該儘快作好。如果這布料不夠作成衣,那位比丘尼最多可以存放這塊布一個月,以期補足不夠的。如果存放超過這期限,即使是為了期待補足不夠的,犯捨懺。 〔比丘捨懺三〕
十六、 無故乞衣 Aññātakaviññattisikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā cīvaraṃ viññāpeyya aññatra samayā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo acchinnacīvarā vā hoti bhikkhunī, naṭṭhacīvarā vā, ayaṃ tattha samayo. 〔十六〕任何比丘尼,於非親里之居士、居士婦乞衣者,除具其條件外,犯捨懺。於此所謂之條件者,比丘尼衣被奪時,或失衣之時,是其條件也。 〔比丘捨懺六〕
十七、 多取布料 Tatuttarisikkhāpadaṃ
- Tañce aññātako gahapati vā gahapatānī vā bahūhi cīvarehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyya, santaruttaraparamaṃ tāya bhikkhuniyā tato cīvaraṃ sāditabbaṃ. Tato ce uttari sādiyeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十七〕若彼比丘尼,非親里之居士、居士婦有多衣供奉而令恣意擇取,彼比丘尼最多亦當由其衣中取用內衣、外衣。若取用過此者,犯捨懺。 〔比丘捨懺七〕
十八、 奢望好衣 Paṭhama-upakkhaṭasikkhāpadaṃ
- Bhikkhuniṃ paneva uddissa aññātakassa gahapatissa vā gahapatāniyā vā cīvaracetāpannaṃ upakkhaṭaṃ hoti: 〔十八〕如果說,沒有親戚關係的居士或女居士,準備了衣服的等值物給比丘尼,說:
“iminā cīvaracetāpannena cīvaraṃ cetāpetvā itthannāmaṃ bhikkhuniṃ cīvarena acchādessāmī”ti. 「用這衣服的等值物來交換衣服後,我將要送給比丘尼這樣子的衣服。」
Tatra cesā bhikkhunī pubbe appavāritā upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjeyya: 然後,如果這位比丘尼尚未受邀請便前往,對衣服提出建議說:
“sādhu vata, maṃ āyasmā iminā cīvaracetāpannena evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā cīvaraṃ cetāpetvā acchādehī”ti 「大德,實在很好,用這衣服的等值物,交換這種樣子的,或那種樣子的衣服,送給我。」
kalyāṇakamyataṃ upādāya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 執著於想要好的衣服,犯捨懺。 〔比丘捨懺八〕
十九、 豫備衣資 Dutiya-upakkhaṭasikkhāpadaṃ
- Bhikkhuniṃ paneva uddissa ubhinnaṃ aññātakānaṃ gahapatīnaṃ vā gahapatānīnaṃ vā paccekacīvaracetāpannāni upakkhaṭāni honti: “imehi mayaṃ paccekacīvaracetāpannehi paccekacīvarāni cetāpetvā itthannāmaṃ bhikkhuniṃ cīvarehi acchādessāmā”ti. Tatra cesā bhikkhūnī pubbe appavāritā upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjeyya: “sādhu vata maṃ āyasmanto imehi paccekacīvaracetāpannehi evarūpaṃ vā evarūpaṃ vā cīvaraṃ cetāpetvā acchādetha ubhova santā ekenā”ti kalyāṇakamyataṃ upādāya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔十九〕若兩非親里之居士或居士婦,各自為比丘尼豫備衣資,思:「我等將各自以此衣資,各自購衣,與某甲比丘尼披覆。」此時若其比丘尼未受請先往,就其衣作指示:「善哉!賢者!以各自衣資,兩人共同購如斯一衣與我披覆!」望求好衣故,犯捨懺。 〔比丘捨懺九〕
二十、 索取布料 Rājasikkhāpadaṃ
- Bhikkhuniṃ paneva uddissa rājā vā rājabhoggo vā brāhmaṇo vā gahapatiko vā dūtena cīvaracetāpannaṃ pahiṇeyya: 〔二十 〕為了特定的比丘尼,如果國王、國王的臣屬、婆羅門、或在家人派使者送布料的資金去給她,說:
“iminā cīvaracetāpannena cīvaraṃ cetāpetvā itthannāmaṃ bhikkhuniṃ cīvarena acchādehī”ti. 「妳用這布料的資金買布料後,送布料給某某比丘尼。」
So ce dūto taṃ bhikkhuniṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya: “idaṃ kho, ayye, ayyaṃ uddissa cīvaracetāpannaṃ ābhataṃ, paṭiggaṇhātāyyā cīvaracetāpanna”nti. 如果這位使者參見這位比丘尼後,如此說:「尊姊!這布料的資金特別為尊姊帶來了;請尊姊收下布料的資金。」
Tāya bhikkhuniyā so dūto evamassa vacanīyo: “na kho mayaṃ, āvuso, cīvaracetāpannaṃ paṭiggaṇhāma, cīvarañca kho mayaṃ paṭiggaṇhāma kālena kappiya”nti. 這位比丘尼可以如此告訴這位使者,說:「朋友!我們不收布料的資金,而布料則我們在恰當的時間適合接受。」
So ce dūto taṃ bhikkhuniṃ evaṃ vadeyya: “atthi panāyyāya, koci veyyāvaccakaro”ti, 如果這位使者如此問這位比丘尼:「尊姊有任何的侍者嗎?」
cīvaratthikāya, bhikkhave, bhikkhuniyā veyyāvaccakaro niddisitabbo ārāmiko vā upāsako vā: “eso kho, āvuso, bhikkhunīnaṃ veyyāvaccakaro”ti. 比丘尼們!需要布料的比丘尼可以指出,擔任侍者的道埸服務員或優婆塞,說:「朋友!這位是比丘尼們的侍者。」
So ce dūto taṃ veyyāvaccakaraṃ saññāpetvā taṃ bhikkhuniṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya: “yaṃ kho, ayye, ayyā veyyāvaccakaraṃ niddisi, saññatto so mayā, upasaṅkamatāyyā kālena, cīvarena taṃ acchādessatī”ti. 如果這位使者指導那侍者、拜見那位比丘尼後,如此報告:「尊姊!我已經指導尊姊指示的那位侍者,請尊姊在恰當的時候去,他就會送布料給妳。」
Cīvaratthikāya, bhikkhave, bhikkhuniyā veyyāvaccakaro upasaṅkamitvā dvattikkhattuṃ codetabbo sāretabbo: “attho me, āvuso, cīvarenā”ti, 比丘尼們!需要布料的比丘尼前往後,可以敦促侍者兩三次,提醒他說:「朋友!我需要布料。」
dvattikkhattuṃ codayamānā sārayamānā taṃ cīvaraṃ abhinipphādeyya, iccetaṃ kusalaṃ, no ce abhinipphādeyya, catukkhattuṃ pañcakkhattuṃ chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtāya uddissa ṭhātabbaṃ, catukkhattuṃ pañcakkhattuṃ chakkhattuparamaṃ tuṇhībhūtā uddissa tiṭṭhamānā taṃ cīvaraṃ abhinipphādeyya, iccetaṃ kusalaṃ. 當侍者被敦促提醒兩三次時,這布料到手,這樣那就好。如果沒有到手,那比丘尼可以為了布料,沉默地站著四次、五次,最多六次。為了布料沉默地站著四次、五次,最多六次時,如果這布料到手,這樣就就好。
Tato ce uttari vāyamamānā taṃ cīvaraṃ abhinipphādeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 如果沒有到手,當那比丘尼,盡力超了過那次數時,這布料到手的話,犯捨懺。
No ce abhinipphādeyya, yatassā cīvaracetāpannaṃ ābhataṃ, tattha sāmaṃ vā gantabbaṃ, dūto vā pāhetabbo: 如果布料沒有到手,從哪裡為她送來布料資金,那比丘尼,就應該親自去、或應該派使者去那裡說:
“yaṃ kho tumhe āyasmanto bhikkhuniṃ uddissa cīvaracetāpannaṃ pahiṇittha, na taṃ tassā bhikkhuniyā kiñci atthaṃ anubhoti, yuñjantāyasmanto sakaṃ, mā vo sakaṃ vinassā”ti, ayaṃ tattha sāmīci. 「賢者!你為了比丘尼送來的那布料的資金,沒有提供給那位比丘尼任何好處。請大德受用自己的布料資金,你自己的不要失去。」在這裡,是為正確做法。 〔比丘捨懺十〕
───Cīvaravaggo dutiyo 乞衣品終───
第三節 ❦ 金銀品 Pattavaggo
二十一、 接受金銀 Rūpiyasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jātarūparajataṃ uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā upanikkhittaṃ vā sādiyeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二一〕任何比丘尼,允諾接受金銀、錢財,或叫人拿,或存放者,犯捨懺。 〔比丘捨懺一八〕
二十二、 買賣金銀 Rūpiyasaṃvohārasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī nānappakārakaṃ rūpiyasaṃvohāraṃ samāpajjeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二二〕若比丘尼,從事於買賣各種金銀者,犯捨懺。 〔比丘捨懺一九〕
二十三、 交易物品 Kayavikkayasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī nānappakārakaṃ kayavikkayaṃ samāpajjeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二三〕若比丘尼,交易種種物品者,犯捨懺。 〔比丘捨懺二十〕
二十四、 五綴換缽 Ūnapañcabandhanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ūnapañcabandhanena pattena aññaṃ navaṃ pattaṃ cetāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二四〕若有比丘尼,以不到五個補綴的缽,另外換新缽,犯捨懺。
Tāya bhikkhuniyā so patto bhikkhuniparisāya nissajjitabbo, yo ca tassā bhikkhuniparisāya pattapariyanto, so tassā bhikkhuniyā padātabbo: 這位比丘尼,應該把這個缽捨給比丘尼僧眾,而且把比丘尼僧眾,最後剩下的缽,送給這位比丘尼,說:
“ayaṃ te bhikkhuni patto yāvabhedanāya dhāretabbo”ti, 「比丘尼,這個是妳的缽,應該用到壞掉為止。」
ayaṃ tattha sāmīci. 在這裡,是為正確做法。 〔比丘捨懺二二〕
二十五、 存七日藥 Bhesajjasikkhāpadaṃ
- Yāni kho pana tāni gilānānaṃ bhikkhunīnaṃ paṭisāyanīyāni bhesajjāni, seyyathidaṃ: sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ, tāni paṭiggahetvā sattāhaparamaṃ sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbāni. Taṃ atikkāmentiyā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二五〕若是給生病比丘尼們服用的藥,像是:酥油、奶油、油、蜂蜜、糖漿。她們服用這些藥後,最多儲存七天食用。如果超過這個期限,犯捨懺。 〔比丘捨懺二三〕
二十六、 奪回贈衣 Cīvara-acchindanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā sāmaṃ cīvaraṃ datvā kupitā anattamanā acchindeyya vā acchindāpeyya vā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二六〕若有比丘尼自動送衣服給其他比丘後,憤怒、不悅,取回或命人取回衣服,犯捨懺。 〔比丘捨懺二五〕
二十七、 乞紗織衣 Suttaviññattisikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā tantavāyehi cīvaraṃ vāyāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二七〕若比丘尼自己乞求紗線,命織工們織成衣料的話,犯捨懺。 〔比丘捨懺二六〕
二十八、 賄賂織工 Mahāpesakārasikkhāpadaṃ
- Bhikkhuniṃ paneva uddissa aññātako gahapati vā gahapatānī vā tantavāyehi cīvaraṃ vāyāpeyya, tatra cesā bhikkhunī pubbe appavāritā tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjeyya: “idaṃ kho āvuso cīvaraṃ maṃ uddissa viyyati, āyatañca karotha, vitthatañca appitañca suvītañca suppavāyitañca suvilekhitañca suvitacchitañca karotha, appeva nāma mayampi āyasmantānaṃ kiñcimattaṃ anupadajjeyyāmā”ti, evañca sā bhikkhunī vatvā kiñcimattaṃ anupadajjeyya antamaso piṇḍapātamattampi, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二八〕非親里之居士或居士婦,為比丘尼令織師織衣。其時,若比丘尼於居士未受請之前至織師處,就其衣作指示:「賢者!此衣為我而織,作長、寬、厚、善織、密緻、平滑又易理,我等亦會以物贈賢者耳。」彼比丘尼如是語已,賄賂以物,雖僅托缽食,所得織衣,亦犯捨懺。 〔比丘捨懺二七〕
二十九、 特施衣 Accekacīvarasikkhāpadaṃ
- Dasāhānāgataṃ kattikatemāsikapuṇṇamaṃ bhikkhuniyā paneva accekacīvaraṃ uppajjeyya, accekaṃ maññamānāya bhikkhuniyā paṭiggahetabbaṃ, paṭiggahetvā yāva cīvarakālasamayaṃ nikkhipitabbaṃ. Tato ce uttari nikkhipeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔二九〕未到三個月的雨安居的迦絺那月滿月的前十天,如果有衣料急著佈施給比丘的話,當比丘知道是急著佈施的衣料時,可以接受。接受後,可以存放到適合做衣服的時候。如果存放超過那時限,犯捨懺。 〔比丘捨懺二八〕
三十、 轉移僧物 Pariṇatasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ attano pariṇāmeyya, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. 〔三十〕任何比丘尼,明知為供養僧團之物品,而轉移為己有者,犯捨懺。 〔比丘捨懺三十〕
───Pattavaggo tatiyo 金銀品終───
Uddiṭṭhā kho, ayyāyo, tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā. 尊姊們!三十捨懺法已誦竟。
Tatthāyyāyo, pucchāmi, 在這裡,我今問尊姊們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyyāyo, 今尊姊們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Nissaggiyapācittiyā niṭṭhitā 誦出捨懺終───
第四章 ✫ 百六十六波逸提法 Suddhapācittiyā
Ime kho panāyyāyo, chasaṭṭhisatā pācittiyā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 尊姊們!今誦出百六十六波逸提法。
第一節 ❦ 食蒜品 Lasuṇavaggo
一、 貪多食蒜 Lasuṇasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī lasuṇaṃ khādeyya pācittiyaṃ. 〔一〕任何比丘尼,貪多食蒜者,波逸提。
二、 剃密處毛 Sambādhalomasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sambādhe lomaṃ saṃharāpeyya, pācittiyaṃ. 〔二〕任何比丘尼,剃除密處之毛者,波逸提。
三、 自慰 Talaghātakasikkhāpadaṃ
- Talaghātake pācittiyaṃ. 〔三〕以掌相拍密處者,波逸提。
四、 情趣用品 Jatumaṭṭhakasikkhāpadaṃ
- Jatumaṭṭhake pācittiyaṃ. 〔四〕使用樹膠生支者,波逸提。
五、 洗淨密處 Udakasuddhikasikkhāpadaṃ
- Udakasuddhikaṃ pana bhikkhuniyā ādiyamānāya dvaṅgulapabbaparamaṃ ādātabbaṃ. Taṃ atikkāmentiyā pācittiyaṃ. 〔五〕比丘尼們以水洗淨密處時,唯二指節可入根中,若過此者,感受樂觸,或傷密處,波逸提。
六、 擾亂用餐 Upatiṭṭhanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhussa bhuñjantassa pānīyena vā vidhūpanena vā upatiṭṭheyya, pācittiyaṃ. 〔六〕若比丘尼,以飲料或搧扇擾亂用餐的比丘者,波逸提。 〔參考比丘提舍尼二〕
七、 乞生穀 Āmakadhaññasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī āmakadhaññaṃ viññatvā vā viññāpetvā vā bhajjitvā vā bhajjāpetvā vā koṭṭetvā vā koṭṭāpetvā vā pacitvā vā pacāpetvā vā bhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔七〕若比丘尼,乞或指使乞生穀,炒或指使炒,搗或指使搗,煮或指使煮而食者,波逸提。
八、 亂丟垃圾 Paṭhamauccārachaḍḍanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī uccāraṃ vā passāvaṃ vā saṅkāraṃ vā vighāsaṃ vā tirokuṭṭe vā tiropākāre vā chaḍḍeyya vā chaḍḍāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔八〕若比丘尼,丟棄小便、或大便、或垃圾、或剩餘飯菜於牆外或籬外,或指使棄者,波逸提。
九、 污染環境 Dutiyauccārachaḍḍanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī uccāraṃ vā passāvaṃ vā saṅkāraṃ vā vighāsaṃ vā harite chaḍḍeyya vā chaḍḍāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔九〕若比丘尼,丟棄小便、或大便、或垃圾、或剩餘飯菜於農作物上,或指使棄者,波逸提。
十、 歌舞表演 Naccagītasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī naccaṃ vā gītaṃ vā vāditaṃ vā dassanāya gaccheyya, pācittiyaṃ. 〔十〕任何比丘尼,往觀聽舞踊、歌謠或音樂者,波逸提。
───Lasuṇavaggo paṭhamo 食蒜品終───
第二節 ❦ 暗夜品 Rattandhakāravaggo
十一、 暗夜私會 Rattandhakārasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī rattandhakāre appadīpe purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭheyya vā sallapeyya vā, pācittiyaṃ. 〔十一〕任何比丘尼,於暗夜中無燈火處與男子單獨並立而語者,波逸提。
十二、 屏處私會 Paṭicchannokāsasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī paṭicchanne okāse purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭheyya vā sallapeyya vā, pācittiyaṃ. 〔十二〕任何比丘尼,於屏覆處與男子單獨並立而語者,波逸提。
十三、 空地私會 Ajjhokāsasallapanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ajjhokāse purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭheyya vā sallapeyya vā, pācittiyaṃ. 〔十三〕任何比丘尼,於露處與男子單獨並立而語者,波逸提。
十四、 街巷私會 Dutiyikauyyojanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī rathikāya vā byūhe vā siṅghāṭake vā purisena saddhiṃ ekenekā santiṭṭheyya vā sallapeyya vā nikaṇṇikaṃ vā jappeyya dutiyikaṃ vā bhikkhuniṃ uyyojeyya, pācittiyaṃ. 〔十四〕任何比丘尼,或於車道、或於小路、或於街巷與男子單獨並立、或語、或盼望耳語、或使伴友比丘尼離去者,波逸提。
十五、 不告離去 Anāpucchāpakkamanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī purebhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā āsane nisīditvā sāmike anāpucchā pakkameyya, pācittiyaṃ. 〔十五〕任何比丘尼,於食前至俗家坐於座床,不告主人而離去者,波逸提。
十六、 不告而坐 Anāpucchāabhinisīdanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī pacchābhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā sāmike anāpucchā āsane abhinisīdeyya vā abhinipajjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔十六〕任何比丘尼,於食後至俗家,不告主人而坐或臥座床者,波逸提。
十七、 不告而宿 Anāpucchāsantharaṇasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī vikāle kulāni upasaṅkamitvā sāmike anāpucchā seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā abhinisīdeyya vā abhinipajjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔十七〕任何比丘尼,於非時(在午後至隔天太陽出來前)至俗家,不告主人而鋪或令鋪臥床而坐、臥者,波逸提。
十八、 誤會嫌恨 Paraujjhāpanakasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī duggahitena dūpadhāritena paraṃ ujjhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔十八〕任何比丘尼,不善領受語,誤解而嫌恨他者,波逸提。
十九、 咒詛自他 Paraabhisapanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī attānaṃ vā paraṃ vā nirayena vā brahmacariyena vā abhisapeyya, pācittiyaṃ. 〔十九〕任何比丘尼,對自己或他人以生地獄、去梵行而咒詛者,波逸提。
二十、 傷害自己 Rodanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī attānaṃ vadhitvā vadhitvā rodeyya, pācittiyaṃ. 〔二十〕任何比丘尼,與比丘尼諍論,因而自打且哭泣者,波逸提。
───Rattandhakāravaggo dutiyo 暗夜品終───
第三節 ❦ 裸露品 Naggavaggo
二十一、 河邊裸浴 Naggasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī naggā nahāyeyya, pācittiyaṃ. 〔二一〕任何比丘尼,河邊裸體沐浴者,波逸提。
二十二、 沐浴衣 Udakasāṭikasikkhāpadaṃ
- Udakasāṭikaṃ pana bhikkhuniyā kārayamānāya pamāṇikā kāretabbā, tatridaṃ pamāṇaṃ , dīghaso catasso vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ dve vidatthiyo. Taṃ atikkāmentiyā chedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔二二〕比丘尼作沐浴衣時,應依尺量而作,即依佛張手尺,長四手尺、寬二手尺,若過此者,波逸提,應切斷之。
二十三、 妄語縫衣 Cīvarasibbanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā cīvaraṃ visibbetvā vā visibbāpetvā vā sā pacchā anantarāyikinī neva sibbeyya, na sibbāpanāya ussukkaṃ kareyya aññatra catūhapañcāhā, pācittiyaṃ. 〔二三〕任何比丘尼,解一比丘尼之衣或令解後,彼尼無有障難,若不予縫製,亦不為縫製而努力,過四五日者,波逸提。
二十四、 留置大衣 Saṅghāṭicārasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī pañcāhikaṃ saṅghāṭicāraṃ atikkāmeyya, pācittiyaṃ. 〔二四〕若比丘尼,不著僧伽梨過五日者,波逸提。
二十五、 偷他人衣 Cīvarasaṅkamanīyasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī cīvarasaṅkamanīyaṃ dhāreyya, pācittiyaṃ. 〔二五〕任何比丘尼,著他人所有之衣者,波逸提。
二十六、 妨礙施衣 Gaṇacīvarasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī gaṇassa cīvaralābhaṃ antarāyaṃ kareyya, pācittiyaṃ. 〔二六〕任何比丘尼,妨礙眾僧得衣者,波逸提。
二十七、 阻擋分衣 Paṭibāhanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī dhammikaṃ cīvaravibhaṅgaṃ paṭibāheyya, pācittiyaṃ. 〔二七〕任何比丘尼,遮止如法分配衣者,波逸提。
二十八、 衣贈外道 Cīvaradānasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agārikassa vā paribbājakassa vā paribbājikāya vā samaṇacīvaraṃ dadeyya, pācittiyaṃ. 〔二八〕任何比丘尼,以沙門之衣與在家者、遍行外道男或遍行外道女者,波逸提。
二十九、 寄望施衣 Kālaatikkamanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī dubbalacīvarapaccāsāya cīvarakālasamayaṃ atikkāmeyya, pācittiyaṃ. 〔二九〕任何比丘尼,寄望於未確定之衣而過衣時者,波逸提。
三十、 阻擋捨衣 Kathinuddhārasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī dhammikaṃ kathinuddhāraṃ paṭibāheyya, pācittiyaṃ. 〔三十〕任何比丘尼,遮止如法捨迦絺那衣者,波逸提。
───Naggavaggo tatiyo 裸露品終───
第四節 ❦ 共臥品 Tuvaṭṭavaggo
三十一、 共臥一床 Ekamañcatuvaṭṭanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhuniyo dve ekamañce tuvaṭṭeyyuṃ, pācittiyaṃ. 〔三一〕若比丘尼,二人共臥一床者,波逸提。
三十二、 同蓋一被 Ekattharaṇatuvaṭṭanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhuniyo dve ekattharaṇapāvuraṇā tuvaṭṭeyyuṃ, pācittiyaṃ. 〔三二〕若比丘尼,二人同蓋一被褥者,波逸提。
三十三、 惱亂他人 Aphāsukaraṇasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā sañcicca aphāsuṃ kareyya, pācittiyaṃ. 〔三三〕任何比丘尼,對比丘尼故意惱亂者,波逸提。
三十四、 不顧病患 Naupaṭṭhāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī dukkhitaṃ sahajīviniṃ neva upaṭṭhaheyya, na upaṭṭhāpanāya ussukkaṃ kareyya, pācittiyaṃ. 〔三四〕任何比丘尼,不為同住之患病比丘尼看病,又不為看病而奔走者,波逸提。
三十五、 驅趕客僧 Nikkaḍḍhanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā upassayaṃ datvā kupitā anattamanā nikkaḍḍheyya vā nikkaḍḍhāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔三五〕任何比丘尼,以住房與比丘尼後,而瞋怒不喜即驅出或令驅出者,波逸提。
三十六、 俗人雜居 Saṃsaṭṭhasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī saṃsaṭṭhā vihareyya gahapatinā vā gahapatiputtena vā, sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: 〔三六〕若比丘尼,與居士或居士兒相親近而住者,比丘尼們應對該比丘尼作如是言:
“māyye, saṃsaṭṭhā vihari gahapatināpi gahapatiputtenāpi, viviccāyye, vivekaññeva bhaginiyā saṅgho vaṇṇetī”ti. 「友!勿與居士及居士兒相親近而住。友!請離去。離去者,僧伽將對姊讚歎。」
Evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, sā bhikkhunī bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya, yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ. No ce paṭinissajjeyya, pācittiyaṃ. 比丘尼們對該比丘尼作如是言已,彼尚固執者,為令彼捨離,比丘尼們應三次諫告。至三次諫告時,若捨則善,若不捨則波逸提。
三十七、 國內遠行 Antoraṭṭhasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī antoraṭṭhe sāsaṅkasammate sappaṭibhaye asatthikā cārikaṃ careyya, pācittiyaṃ. 〔三七〕若比丘尼,於國內見有危險、具恐怖,不與商隊結伴而遊行者,波逸提。
三十八、 國外遠行 Tiroraṭṭhasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī tiroraṭṭhe sāsaṅkasammate sappaṭibhaye asatthikā cārikaṃ careyya, pācittiyaṃ. 〔三八〕若比丘尼,於國外見有危險、具恐怖,不與商隊結伴而遊行者,波逸提。
三十九、 雨期遠行 Antovassasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī antovassaṃ cārikaṃ careyya, pācittiyaṃ. 〔三九〕若比丘尼,於雨期中遊行者,波逸提。
四十、 矇眛四方 Cārikanapakkamanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī vassaṃvuṭṭhā cārikaṃ na pakkameyya antamaso chappañcayojanānipi, pācittiyaṃ. 〔四十〕任何比丘尼,安居竟,若不出遊行五、六天(五、六由旬),亦波逸提。
───Tuvaṭṭavaggo catuttho 共臥品終───
第五節 ❦ 畫室品 Cittāgāravaggo
四十一、 參觀王宮 Rājāgārasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī rājāgāraṃ vā cittāgāraṃ vā ārāmaṃ vā uyyānaṃ vā pokkharaṇiṃ vā dassanāya gaccheyya, pācittiyaṃ. 〔四一〕若比丘尼,為觀王宮、或繪畫堂、或公園、或園林、或蓮池而往者,波逸提。
四十二、 奢侈高床 Āsandiparibhuñjanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī āsandiṃ vā pallaṅkaṃ vā paribhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔四二〕任何比丘尼,用高床或尾毛床者,波逸提。
四十三、 從事紡織 Suttakantanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī suttaṃ kanteyya, pācittiyaṃ. 〔四三〕若比丘尼,紡織紗線者,波逸提。
四十四、 受雇為傭 Gihiveyyāvaccasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī gihiveyyāvaccaṃ kareyya, pācittiyaṃ. 〔四四〕若比丘尼,為在家者作事,波逸提。
四十五、 妄語滅諍 Adhikaraṇasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā: “ehāyye, imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasamehī”ti vuccamānā: “sādhū”ti paṭissuṇitvā sā pacchā anantarāyikinī neva vūpasameyya, na vūpasamāya ussukkaṃ kareyya, pācittiyaṃ. 〔四五〕任何比丘尼,受比丘尼之請託:「尊姊!請來滅此諍事。」應諾:「可!」而後非有障難而不滅,又不為此而努力者,波逸提。
四十六、 賄賂俗人 Bhojanadānasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agārikassa vā paribbājakassa vā paribbājikāya vā sahatthā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā dadeyya, pācittiyaṃ. 〔四六〕任何比丘尼,親手與在家者、遍行道男或遍行外道女零食或正餐者,波逸提。
四十七、 月華衣 Āvasathacīvarasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī āvasathacīvaraṃ anissajjetvā paribhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔四七〕任何比丘尼,不歸還月華衣而繼續私用者,波逸提。
四十八、 不捨住處 Āvasathavihārasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī āvasathaṃ anissajjitvā cārikaṃ pakkameyya, pācittiyaṃ. 〔四八〕若比丘尼,不捨住處而出遊行者,波逸提。
四十九、 學畜生咒 Tiracchānavijjāpariyāpuṇanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī tiracchānavijjaṃ pariyāpuṇeyya, pācittiyaṃ. 〔四九〕任何比丘尼,學畜生咒者,波逸提。
五十、 教畜生咒 Tiracchānavijjāvācanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī tiracchānavijjaṃ vāceyya, pācittiyaṃ. 〔五十〕任何比丘尼,教畜生咒者,波逸提。
───Cittāgāravaggo pañcamo 畫室品終───
第六節 ❦ 僧園品 Ārāmavaggo
五十一、 擅入僧園 Ārāmapavisanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ sabhikkhukaṃ ārāmaṃ anāpucchā paviseyya, pācittiyaṃ. 〔五一〕任何比丘尼,知有比丘之僧園,不問而入者,波逸提。
五十二、 辱罵比丘 Bhikkhuakkosanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuṃ akkoseyya vā paribhāseyya vā, pācittiyaṃ. 〔五二〕任何比丘尼,辱罵或以惡口垢詈比丘者,波逸提。
五十三、 責罵大眾 Gaṇaparibhāsanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī caṇḍīkatā gaṇaṃ paribhāseyya, pācittiyaṃ. 〔五三〕任何比丘尼,瞋而罵眾者,波逸提。
五十四、 吃飽又吃 Pavāritasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī nimantitā vā pavāritā vā khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔五四〕若已受邀請的比丘尼,已吃飽,卻又取食零食或正餐者,波逸提。 〔比丘波逸提三五〕
五十五、 嫉妒施主 Kulamaccharinīsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī kulamaccharinī assa, pācittiyaṃ. 〔五五〕任何比丘尼,慳吝嫉妒居士,供養、佈施其他僧眾者,波逸提。
五十六、 兩部安居 Abhikkhukāvāsasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī abhikkhuke āvāse vassaṃ vaseyya, pācittiyaṃ. 〔五六〕任何比丘尼,於無比丘之住處入安居者,波逸提。
五十七、 兩部自恣 Apavāraṇāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī vassaṃvuṭṭhā ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi na pavāreyya diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, pācittiyaṃ. 〔五七〕任何比丘尼,安居竟,不於二部僧中依見、聞、疑等三事行自恣──發露清淨者,波逸提。
五十八、 不受教誡 Ovādasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ovādāya vā saṃvāsāya vā na gaccheyya, pācittiyaṃ. 〔五八〕任何比丘尼,不為教誡(八敬法)或共住事(共同羯磨──開會、共同說戒、共同學戒)而往受教誡者,波逸提。
五十九、 不問布薩 Ovādūpasaṅkamanasikkhāpadaṃ
- Anvaddhamāsaṃ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā paccāsīsitabbā uposathapucchakañca ovādūpasaṅkamanañca. Taṃ atikkāmentiyā pācittiyaṃ. 〔五九〕比丘尼於每半月應於比丘僧求二法,即問布薩(初一及十五日之二布薩)及求教誡(八敬法),違此者,波逸提。
六十、 單獨醫療 Pasākhejātasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī pasākhe jātaṃ gaṇḍaṃ vā rudhitaṃ vā anapaloketvā saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā purisena saddhiṃ ekenekā bhedāpeyya vā phālāpeyya vā dhovāpeyya vā ālimpāpeyya vā bandhāpeyya vā mocāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔六十〕任何比丘尼,於肢節生癰或瘡,未得僧伽或大眾之允許,單獨一人共男子一人破之,或切開、或洗、或塗、或縛、或解者,波逸提。
───Ārāmavaggo chaṭṭho 僧園品終───
第七節 ❦ 孕婦品 Gabbhinivaggo
六十一、 孕婦出家 Gabbhinīsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī gabbhiniṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔六一〕任何比丘尼,令孕婦出家受戒者,波逸提。
六十二、 兒婦出家 Pāyantīsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī pāyantiṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔六二〕任何比丘尼,使有幼兒之婦女出家受戒者,波逸提。
六十三、 未學二年 Paṭhamasikkhamānasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔六三〕若比丘尼,令未於二年學六法戒式叉摩那──學法女,出家受戒者,波逸提。
六十四、 未得許可 Dutiyasikkhamānasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔六四〕任何比丘尼,令於二年學六法(五戒、過午不食)式叉摩那──學法女,未得僧團許可,出家受戒者,波逸提。
六十五、 婦女出家 Paṭhamagihigatasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ūnadvādasavassaṃ gihigataṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔六五〕任何比丘尼,令未滿十二歲之已婚婦女出家受戒者,波逸提。
六十六、 婦女未學二年 Dutiyagihigatasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔六六〕任何比丘尼,令滿十二歲之已婚婦女,未於二年學六法戒,出家受戒者,波逸提。
六十七、 婦女未得許可 Tatiyagihigatasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔六七〕任何比丘尼,令滿十二歲之已婚婦女,已於二年學六法戒者,未得僧團許可,出家受戒者,波逸提。
六十八、 二年不教 Paṭhamasahajīvinīsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā dve vassāni neva anuggaṇheyya na anuggaṇhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔六八〕任何比丘尼,使弟子出家受戒後,二年不教護,又不令教護者,波逸提。
六十九、 二年不學 Pavattinīnānubandhanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī vuṭṭhāpitaṃ pavattiniṃ dve vassāni nānubandheyya, pācittiyaṃ. 〔六九〕任何比丘尼,出家受戒後,二年不隨師學者,波逸提。
七十、 不令遠離 Dutiyasahajīvinīsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā neva vūpakāseyya na vūpakāsāpeyya antamaso chappañcayojanānipi, pācittiyaṃ. 〔七十〕任何比丘尼,令弟子出家受戒後,不遠離或不令遠離五六由旬(五~六日路程),而為主人所捉者,波逸提。
───Gabbhinivaggo sattamo 孕婦品終───
第八節 ❦ 童女品 Kumāribhūtavaggo
七十一、 童女出家 Paṭhamakumāribhūtasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ūnavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔七一〕任何比丘尼,令未滿二十歲之童女,出家受戒者,波逸提。
七十二、 童女未學二年 Dutiyakumāribhūtasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī paripuṇṇavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔七二〕任何比丘尼,令滿二十歲之童女,未於二年學六法戒,出家受戒者,波逸提。
七十三、 童女未得許可 Tatiyakumāribhūtasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī paripuṇṇavīsativassaṃ kumāribhūtaṃ dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhaṃ saṅghena asammataṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔七三〕任何比丘尼,令滿二十歲之童女,於二年學六法戒,未得僧伽之許可,出家受戒者,波逸提。
七十四、 未滿十二夏 Ūnadvādasavassasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ūnadvādasavassā vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔七四〕任何比丘尼,受具戒後未滿十二夏,而令人出家受戒者,波逸提。
七十五、 未得授戒許可 Paripuṇṇadvādasavassasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī paripuṇṇadvādasavassā saṅghena asammatā vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔七五〕任何比丘尼,滿十二夏,未得僧團之許可,而令人出家受戒者,波逸提。
七十六、 事後抱怨 Khiyyanadhammasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī, “alaṃ tāva te, ayye, vuṭṭhāpitenā”ti vuccamānā, “sādhū”ti paṭissuṇitvā sā pacchā khiyyanadhammaṃ āpajjeyya, pācittiyaṃ. 〔七六〕任何比丘尼,被說:「尊姊!妳確實已具備,令人出家受戒之條件!」但不與授戒許可,而應諾:「是!」等到事後才再抱怨,波逸提。
七十七、 授戒索賄 Paṭhamasikkhamānanavuṭṭhāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sikkhamānaṃ, 〔七七〕任何比丘尼,對式叉摩那言:
“sace me tvaṃ, ayye, cīvaraṃ dassasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī”ti 「友!汝若與我衣,我令汝出家受戒。」
vatvā sā pacchā anantarāyikinī neva vuṭṭhāpeyya, 彼尼其後無障難,不令出家受戒,
na vuṭṭhāpanāya ussukkaṃ kareyya, pācittiyaṃ. 又不為令其出家受戒而努力者,波逸提。
七十八、 授戒承諾 Dutiyasikkhamānanavuṭṭhāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sikkhamānaṃ, “sace maṃ tvaṃ, ayye, dve vassāni anubandhissasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī”ti vatvā sā pacchā anantarāyikinī neva vuṭṭhāpeyya, na vuṭṭhāpanāya ussukkaṃ kareyya, pācittiyaṃ. 〔七八〕任何比丘尼,對式叉摩那言:「友!汝若二年隨我學者,我令汝出家受戒。」其後彼尼無障難,不令出家受戒,又不為令出家受戒,而努力者,波逸提。
七十九、 怨婦出家 Sokāvāsasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī purisasaṃsaṭṭhaṃ kumārakasaṃsaṭṭhaṃ caṇḍiṃ sokāvāsaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔七九〕任何比丘尼,令因與男子及年輕人交往而起瞋恚,陷於憂愁之式叉摩那,出家受戒者,波逸提。
八十、 親人未許 Ananuññātasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī mātāpitūhi vā sāmikena vā ananuññātaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔八十〕任何比丘尼,令父母及丈夫未聽許之式叉摩那,出家受戒者,波逸提。
八十一、 別住授戒 Pārivāsikasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī pārivāsikachandadānena sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔八一〕任何比丘尼,欲由別住──違規受罰者,給予承認,而使式叉摩那,出家受戒者,波逸提。
八十二、 年年授戒 Anuvassasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī anuvassaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔八二〕任何比丘尼,年年使人出家受戒,以致住房不足者,波逸提。
八十三、 二人受戒 Ekavassasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ekaṃ vassaṃ dve vuṭṭhāpeyya, pācittiyaṃ. 〔八三〕任何比丘尼,一年使二人出家受戒,以致住房不足者,波逸提。
───Kumāribhūtavaggo aṭṭhamo 童女品終───
第九節 ❦ 持傘著履品 Chattupāhanavaggo
八十四、 持傘著履 Chattupāhanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā chattupāhanaṃ dhāreyya, pācittiyaṃ. 〔八四〕任何比丘尼,無病而持傘著履者,波逸提。
八十五、 交通工具 Yānasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā yānena yāyeyya, pācittiyaṃ. 〔八五〕任何比丘尼,無病乘於乘坐物而往者,波逸提。
八十六、 婦女腰布 Saṅghāṇisikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī saṅghāṇiṃ dhāreyya, pācittiyaṃ. 〔八六〕任何比丘尼,穿著婦女之腰布者,波逸提。
八十七、 著裝飾物 Itthālaṅkārasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī itthālaṅkāraṃ dhāreyya, pācittiyaṃ. 〔八七〕任何比丘尼,著婦女之裝飾物者,波逸提。
八十八、 塗香抹脂 Gandhavaṇṇakasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī gandhavaṇṇakena nahāyeyya, pācittiyaṃ. 〔八八〕若比丘尼,塗香、脂粉者,波逸提。
八十九、 香料塗身 Vāsitakasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī vāsitakena piññākena nahāyeyya, pācittiyaṃ. 〔八九〕任何比丘尼,以香料、胡麻滓塗於身者,波逸提。
九十、 令尼師按摩 Bhikkhuniummaddāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā ummaddāpeyya vā parimaddāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔九十 〕若比丘尼,令比丘尼揉身或按摩者,波逸提。
九十一、 令學法女按摩 Sikkhamānaummaddāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sikkhamānāya ummaddāpeyya vā parimaddāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔九一〕任何比丘尼,令式叉摩那揉身又按摩者,波逸提。
九十二、 令沙彌尼按摩 Sāmaṇerīummaddāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sāmaṇeriyā ummaddāpeyya vā parimaddāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔九二〕任何比丘尼,令沙彌尼揉身又按摩者,波逸提。
九十三、 令白衣女按摩 Gihiniummaddāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī gihiniyā ummaddāpeyya vā parimaddāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔九三〕任何比丘尼,令白衣女揉身又按摩者,波逸提。
九十四、 不問而坐Anāpucchāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhussa purato anāpucchā āsane nisīdeyya, pācittiyaṃ. 〔九四〕任何比丘尼,於比丘前,不問而坐於座床者,波逸提。
九十五、 質問比丘 Pañhāpucchanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī anokāsakataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ puccheyya, pācittiyaṃ. 〔九五〕任何比丘尼,不得許可而質問比丘者,波逸提。
九十六、 僧祇支衣 Asaṃkaccikasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī asaṃkaccikā gāmaṃ paviseyya, pācittiyaṃ. 〔九六〕任何比丘尼,不著僧祇支衣(掩腋襯衣)而入村者,波逸提。
───Chattupāhanavaggo navamo 持傘著履終───
第十節 ❦ 妄語品 Musāvādavaggo
〔九七-百六六〕〔同比丘波逸提法中之共通戒七十條。〕
九十七、 妄語 Musāvādasikkhāpadaṃ
- Sampajānamusāvāde pācittiyaṃ. 〔九七〕故意說謊,波逸提。 〔比丘波逸提一〕
九十八、 惡口 Omasavādasikkhāpadaṃ
- Omasavāde pācittiyaṃ. 〔九八〕辱罵,波逸提。 〔比丘波逸提二〕
九十九、 兩舌 Pesuññasikkhāpadaṃ
- Bhikkhunipesuññe pācittiyaṃ. 〔九九〕若讒言挑撥其他比丘尼,波逸提。 〔比丘波逸提三〕
百、 逐句同誦 Padasodhammasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī anupasampannaṃ padaso dhammaṃ vāceyya, pācittiyaṃ. 〔一百〕若比丘尼帶領未受具足戒的人逐句地一起誦讀法。因此,優婆塞不尊敬比丘尼、不隨順、不互相敬禮而住,波逸提。 〔比丘波逸提四〕
百一、 同宿三夜 Paṭhamasahaseyyasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī anupasampannāya uttaridirattatirattaṃ sahaseyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔百一〕任何比丘尼,與未受具戒者同宿處,過二夜、三夜,若宿者,波逸提。 〔比丘波逸提五〕
百二、 與男同宿 Dutiyasahaseyyasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī purisena sahaseyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔百二〕任何比丘尼,若與男人同宿處者,波逸提。 〔比丘波逸提六〕
百三、 秘密說法 Dhammadesanāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī purisassa uttarichappañcavācāhi dhammaṃ deseyya aññatra viññunā itthiviggahena, pācittiyaṃ. 〔百三〕任何比丘尼對男人說法超過五、六句,除了能理解的女子在場,波逸提。 〔比丘波逸提七〕
百四、 證上人法 Bhūtārocanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī anupasampannāya uttarimanussadhammaṃ āroceyya, bhūtasmiṃ pācittiyaṃ. 〔百四〕任何比丘尼告訴未受具足戒的人證得上人法,即使是真的,波逸提。 〔比丘波逸提八〕
百五、 說粗惡罪 Duṭṭhullārocanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā duṭṭhullaṃ āpattiṃ anupasampannāya āroceyya aññatra bhikkhunisammutiyā, pācittiyaṃ. 〔百五〕若比丘尼向未受具足戒的人說某比丘尼的粗惡罪 ,除了比丘尼僧團同意外,波逸提。 〔比丘波逸提九〕
百六、 掘地修建 Pathavīkhaṇanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī pathaviṃ khaṇeyya vā khaṇāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔百六〕若比丘尼(為修治講堂),而挖掘或叫人挖掘土地,波逸提。 〔比丘波逸提十〕
───Musāvādavaggo dasamo 妄語品終───
第十一節 ❦ 植物品 Bhūtagāmavaggo
百七、 砍伐 Bhūtagāmasikkhāpadaṃ
- Bhūtagāmapātabyatāya pācittiyaṃ. 〔百七〕砍伐植物,波逸提。 〔比丘波逸提十一〕
百八、 答非所問 Aññavādakasikkhāpadaṃ
- Aññavādake, vihesake pācittiyaṃ. 〔百八〕若被僧團詢問時,岔開話題,以惱亂他人者,波逸提 。 〔比丘波逸提十二〕
百九、 譏毀執事 Ujjhāpanakasikkhāpadaṃ
- Ujjhāpanake, khiyyanake pācittiyaṃ. 〔百九〕如果公開譏嫌,或私下毀謗僧職人員,波逸提。 〔比丘波逸提十三〕
百十、 舖曬臥具 Paṭhamasenāsanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī saṅghikaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā bhisiṃ vā kocchaṃ vā ajjhokāse santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamantī neva uddhareyya, na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, pācittiyaṃ. 〔百十〕若比丘尼在空地上舖曬或叫人舖曬僧團的床、長板凳、床墊、坐墊,她離開那用具時,既未自己收也沒有叫人收或未請人代收,便走了,波逸提。 〔比丘波逸提十四〕
百十一、 舖設臥具 Dutiyasenāsanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī saṅghike vihāre seyyaṃ santharitvā vā santharāpetvā vā taṃ pakkamantī neva uddhareyya, na uddharāpeyya, anāpucchaṃ vā gaccheyya, pācittiyaṃ. 〔百十一〕若比丘尼在僧房中舖設或叫人舖設臥具,她離開那臥具時,既未自己收也沒叫人收或未請人代收,便走了,波逸提。 〔比丘波逸提十五〕
百十二、 強佔僧房 Anupakhajjasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī saṅghike vihāre jānaṃ pubbupagataṃ bhikkhuniṃ anupakhajja seyyaṃ kappeyya, “yassā sambādho bhavissati, sā pakkamissatī”ti etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiyaṃ. 〔百十二〕若比丘尼明知而擠開事先已到僧房裡的比丘尼,而躺下去,說:「覺得擁擠的人就會離開。」就因這樣的理由而擠進去,不為其它理由,波逸提。 〔比丘波逸提十六〕
百十三、 搶奪僧房 Nikkaḍḍhanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniṃ kupitā anattamanā saṅghikā vihārā nikkaḍḍheyya vā nikkaḍḍhāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔百十三〕若比丘尼憤怒不悅,從僧房中把比丘尼拖出去或叫人拖出去,波逸提。 〔比丘波逸提十七〕
百十四、 脫腳床 Vehāsakuṭisikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī saṅghike vihāre uparivehāsakuṭiyā āhaccapādakaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā abhinisīdeyya vā abhinipajjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔百十四〕若比丘尼在僧房樓上,坐或躺在腳會脫落的床或長板凳上,波逸提。 〔比丘波逸提十八〕
百十五、 建大精舍 Mahallakavihārasikkhāpadaṃ
- Mahallakaṃ pana bhikkhuniyā vihāraṃ kārayamānāya yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanāya, ālokasandhiparikammāya dvatticchadanassa pariyāyaṃ appaharite ṭhitāya adhiṭṭhātabbaṃ. Tato ce uttari appaharitepi ṭhitā adhiṭṭhaheyya, pācittiyaṃ. 〔百十五〕比丘尼叫人建造大房子時,限於門的附近,為了裝設門楣和預留窗戶,工作人員站在無農作物的地方,可以塗蓋兩三層。 即使工作人員,站在無農作物的地方,如果塗蓋超過了那限定,亦波逸提。 〔比丘波逸提十九〕
百十六、 誤傷眾生 Sappāṇakasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ tiṇaṃ vā mattikaṃ vā siñceyya vā siñcāpeyya vā, pācittiyaṃ. 〔百十六〕若比丘尼,明知而將有生物的水,澆到草或地上,或叫人澆,(誤殺水中生物)波逸提。 〔比丘波逸提二十〕
───Bhūtagāmavaggo ekādasamo 植物品終───
第十二節 ❦ 受食品 Bhojanavaggo
百十七、 施食處 Āvasathapiṇḍasikkhāpadaṃ
- Agilānāya bhikkhuniyā eko āvasathapiṇḍo bhuñjitabbo. Tato ce uttari bhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔百十七〕無病比丘尼可以在公共施食處 ,取食一次。如果吃超過那次數,波逸提。 〔比丘波逸提三一〕
百十八、 一起受邀 Gaṇabhojanasikkhāpadaṃ
- Gaṇabhojane aññatra samayā pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo, gilānasamayo, cīvaradānasamayo , cīvarakārasamayo, addhānagamanasamayo, nāvābhiruhanasamayo, mahāsamayo, samaṇabhattasamayo, ayaṃ tattha samayo. 〔百十八〕四人以上的比丘尼眾一起受邀吃飯,除了適當的條件,波逸提。這裡的適當時候是這樣:生病時,佈施布時,作衣時,旅行時,乘船時,大眾集會時,外道沙門供養食物時。這是這裡的適當條件。 〔比丘波逸提三二〕
百十九、 兩三缽滿 Kāṇamātusikkhāpadaṃ
- Bhikkhuniṃ paneva kulaṃ upagataṃ pūvehi vā manthehi vā abhihaṭṭhuṃ pavāreyya, ākaṅkhamānāya bhikkhuniyā dvattipattapūrā paṭiggahetabbā. Tato ce uttari paṭiggaṇheyya, pācittiyaṃ. Dvattipattapūre paṭiggahetvā tato nīharitvā bhikkhunīhi saddhiṃ saṃvibhajitabbaṃ, ayaṃ tattha sāmīci. 〔百十九〕在家人邀請到了家裡的比丘尼恣意地拿糕餅或米麩,需要的比丘尼可以接受兩三滿缽。如果接受超過那限量,波逸提。接受兩三滿缽,從那裡帶回去後,她應該與比丘尼們一起分享。這樣地分享,在這裡,是為正確做法。 〔比丘波逸提三四〕
百二十、 非時食 Vikālabhojanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī vikāle khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔百二十〕如果任何比丘尼,於非時食──在午後至隔天太陽出來前,咀嚼或食用零食或正餐,波逸提。 〔比丘波逸提三七〕
百二十一、 儲存糧食 Sannidhikārakasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sannidhikārakaṃ khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā khādeyya vā bhuñjeyya vā, pācittiyaṃ. 〔百二一〕若比丘尼,咀嚼或食用,儲存超過正午的零食或正餐,波逸提。 〔比丘波逸提三八〕
百二十二、 尚未授食 Dantaponasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī adinnaṃ mukhadvāraṃ āhāraṃ āhareyya aññatra udakadantaponā, pācittiyaṃ. 〔百二二〕若比丘尼拿未給與她的食物到嘴吧,波逸提。除了水和刷牙用的齒木外。 〔比丘波逸提四十〕
百二十三、 驅逐同伴 Uyyojanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniṃ, 〔百二三〕若比丘尼,如此對他比丘尼說:
“ehāyye, gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisissāmā”ti 「尊姊!來呀,我們去村裡或鎮上托缽。」
tassā dāpetvā vā adāpetvā vā uyyojeyya, 不管有否托到食物,就趕走她,說:
“gacchāyye, na me tayā saddhiṃ kathā vā nisajjā vā phāsu hoti, ekikāya me kathā vā nisajjā vā phāsu hotī”ti 「尊姊!走吧,和妳一起說話或是坐在一起對我不方便,我一個人說話或坐著才方便。」
etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiyaṃ. 就為了這樣的理由而趕她走,不是因為其他理由,波逸提。 〔比丘波逸提四二〕
百二十四、 擅闖人家 Sabhojanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sabhojane kule anupakhajja nisajjaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔百二四〕若比丘尼擅入、強坐於情欲外顯的居士家中,波逸提。 〔比丘波逸提四三〕
百二十五、 隱密共坐 Rahopaṭicchannasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī purisena saddhiṃ raho paṭicchanne āsane nisajjaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔百二五〕若比丘尼和男人一起共坐在隱密處,波逸提。 〔比丘波逸提四四〕
百二十六、 單獨共坐 Rahonisajjasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī purisena saddhiṃ ekenekā raho nisajjaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔百二六〕若比丘尼和男人一對一單獨地坐著,波逸提。 〔比丘波逸提四五〕
───Bhojanavaggo dvādasamo 受食品終───
第十三節 ❦ 拜訪品 Cārittavaggo
百二十七、 爽約受邀 Cārittasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī nimantitā sabhattā samānā santiṃ bhikkhuniṃ anāpucchā purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā kulesu cārittaṃ āpajjeyya aññatra samayā, pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo, cīvaradānasamayo, cīvarakārasamayo, ayaṃ tattha samayo. 〔百二七〕若比丘尼已經受某人邀請吃飯,沒有告訴共住的比丘尼,就在用餐前或用餐後拜訪其他人家,除了適當的情況,波逸提。這裡的適當情況是這樣:佈施布時、作衣時。這是這裡的適當情況。 〔比丘波逸提四六〕
百二十八、 索藥無度 Mahānāmasikkhāpadaṃ
- Agilānāya bhikkhuniyā catumāsappaccayapavāraṇā sāditabbā aññatra punapavāraṇāya, aññatra niccapavāraṇāya. Tato ce uttari sādiyeyya, pācittiyaṃ. 〔百二八〕無病比丘尼可以接受四個月的醫藥用品供養,除了再次邀請、永久的邀請以外,如果接受超過那限制,波逸提。 〔比丘波逸提四七〕
百二十九、 參觀軍隊 Uyyuttasenāsikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī uyyuttaṃ senaṃ dassanāya gaccheyya aññatra tathārūpappaccayā, pācittiyaṃ. 〔百二九〕若比丘尼,去參觀出征的軍隊,除了,探病等適當的理由外,波逸提。 〔比丘波逸提四八〕
百三十、 寄宿軍隊 Senāvāsasikkhāpadaṃ
- Siyā ca tassā bhikkhuniyā kocideva paccayo senaṃ gamanāya, dirattatirattaṃ tāya bhikkhuniyā senāya vasitabbaṃ. Tato ce uttari vaseyya, pācittiyaṃ. 〔百三十〕如果比丘尼,有適當理由要去軍隊中,這位比丘尼,最多,寄宿軍隊,二至三夜,如果,超過期限,波逸提。 〔比丘波逸提四九〕
百三十一、 參觀演習 Uyyodhikasikkhāpadaṃ
- Dirattatirattaṃ ce bhikkhunī senāya vasamānā uyyodhikaṃ vā balaggaṃ vā senābyūhaṃ vā anīkadassanaṃ vā gaccheyya, pācittiyaṃ. 〔百三一〕如果比丘尼,有適當理由,寄宿軍隊,二至三夜時,而她又順便參觀演習、集合、佈署或閱兵,波逸提。 〔比丘波逸提五十〕
百三十二、 飲用酒類 Surāpānasikkhāpadaṃ
- Surāmerayapāne pācittiyaṃ. 〔百三二〕 飲用穀類或花果,所有釀造的酒類醉品,波逸提。 〔比丘波逸提五一〕
百三十三、 胳肢令笑 Aṅgulipatodakasikkhāpadaṃ
- Aṅgulipatodake pācittiyaṃ. 〔百三三〕以手指胳肢搔癢他人,波逸提。 〔比丘波逸提五二〕
百三十四、 戲水 Hasadhammasikkhāpadaṃ
- Udake hasadhamme pācittiyaṃ. 〔百三四〕在水中嬉戲 ,波逸提。 〔比丘波逸提五三〕
百三十五、 受教不恭 Anādariyasikkhāpadaṃ
- Anādariye pācittiyaṃ. 〔百三五〕受教誡時態度輕侮不恭敬,波逸提。 〔比丘波逸提五四〕
百三十六、 故意驚嚇 Bhiṃsāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniṃ bhiṃsāpeyya, pācittiyaṃ. 〔百三六〕若比丘尼,故意驚嚇其他比丘尼者,波逸提。 〔比丘波逸提五五〕
───Cārittavaggo terasamo 拜訪品終───
第十四節 ❦ 點火品 Jotivaggo
百三十七、 起火暖身 Jotisikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā visibbanāpekkhā jotiṃ samādaheyya vā samādahāpeyya vā aññatra tathārūpappaccayā, pācittiyaṃ. 〔百三七〕若比丘尼無病,想要取暖而點火或叫人點火,除了適當的理由,生病等外,波逸提。 〔比丘波逸提五六〕
百三十八、 不知適量沐浴 Nahānasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī orenaddhamāsaṃ nahāyeyya aññatra samayā, pācittiyaṃ. 〔百三八〕若比丘尼半個月內洗澡超過一次,除了適當的情況,波逸提。
Tatthāyaṃ samayo 在這裡,適當情況:
“diyaḍḍho māso seso gimhāna”nti 「熱季剩下一個半月」、
“vassānassa paṭhamo māso” 「雨季的第一個月」,
iccete aḍḍhateyyamāsā uṇhasamayo, pariḷāhasamayo, gilānasamayo, kammasamayo, addhānagamanasamayo, vātavuṭṭhisamayo, 這兩個半月是暑時,還有熱時,病時,工作時,旅行時,風雨時。
ayaṃ tattha samayo. 這是這裡的適當情況。 〔比丘波逸提五七〕
百三十九、 未作記號 Dubbaṇṇakaraṇasikkhāpadaṃ
- Navaṃ pana bhikkhuniyā cīvaralābhāya tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānaṃ aññataraṃ dubbaṇṇakaraṇaṃ ādātabbaṃ nīlaṃ vā kaddamaṃ vā kāḷasāmaṃ vā. Anādā ce bhikkhunī tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānaṃ aññataraṃ dubbaṇṇakaraṇaṃ navaṃ cīvaraṃ paribhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔百三九〕若比丘尼獲得新衣時,應塗染點淨以三種暗色:暗青色、泥土色或黑褐色等 ,其中一種,作為記號。若比丘尼未塗染點淨三種暗色 ,其中一種,作為記號,就穿著、使用新衣者,波逸提。 〔比丘波逸提五八〕
百四十、 淨施不捨 Vikappanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā sikkhamānāya vā sāmaṇerassa vā sāmaṇeriyā vā sāmaṃ cīvaraṃ vikappetvā apaccuddhāraṇaṃ paribhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔百四十〕若比丘尼親自以衣,淨施與對方:或比丘、或比丘尼、或式叉摩那、或沙彌、沙彌尼。卻沒有捨出,仍繼續使用,波逸提。 〔比丘波逸提五九〕
百四十一、 藏匿捉弄 Apanidhāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā pattaṃ vā cīvaraṃ vā nisīdanaṃ vā sūcigharaṃ vā kāyabandhanaṃ vā apanidheyya vā apanidhāpeyya vā antamaso hasāpekkhāpi, pācittiyaṃ. 〔百四一〕若比丘尼藏匿,或叫人藏匿其他比丘尼之物,或缽、或衣布、或坐具、或針盒、或腰帶,雖為戲笑,亦波逸提。 〔比丘波逸提六十〕
百四十二、 故意殺生 Sañciccasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropeyya, pācittiyaṃ. 〔百四二〕若比丘尼故意奪取生物的性命,波逸提。 〔比丘波逸提六一〕
百四十三、 害水生物 Sappāṇakasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ sappāṇakaṃ udakaṃ paribhuñjeyya, pācittiyaṃ. 〔百四三〕若比丘尼,明知水中有生物而飲用者,波逸提。 〔比丘波逸提六二〕
百四十四、 擾亂判決 Ukkoṭanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ yathādhammaṃ nihatādhikaraṇaṃ punakammāya ukkoṭeyya, pācittiyaṃ. 〔百四四〕若比丘尼為了重新判決,擾亂明知已經依法處置的諍事,波逸提。 〔比丘波逸提六三〕
百四十五、 伴隨走私 Theyyasatthasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ theyyasatthena saddhiṃ saṃvidhāya ekaddhānamaggaṃ paṭipajjeyya antamaso gāmantarampi, pācittiyaṃ. 〔百四五〕若比丘尼明知而與走私商隊相約,走上同一條道路,即使只穿過村落之間,波逸提。 〔比丘波逸提六六〕
百四十六、 邪見障道 Ariṭṭhasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī evaṃ vadeyya: 〔百四六〕若比丘尼如此說:
“tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā, te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā”ti. 「我如此理解世尊所開示的法,從事這些世尊所說享樂、障道行為,事實上,不會構成修行的障礙。」
Sā bhikkhunī bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: 該比丘尼,應該被其他比丘尼,如此勸告:
“māyye evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya, anekapariyāyenāyye antarāyikā dhammā antarāyikā vuttā bhagavatā, alañca pana te paṭisevato antarāyāyā”ti. 「尊姊!不要這樣說,不要誤解、批評世尊,誤解、批評世尊,是不良善,因為,世尊並未這樣說。事實上,世尊用許多譬喻、說明,從事享樂、障道行為,足以構成修行的障礙。」
Evañca sā bhikkhunī bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, sā bhikkhunī bhikkhunīhi yāvatatiyaṃ samanubhāsitabbā tassa paṭinissaggāya. Yāvatatiyañce samanubhāsiyamānā taṃ paṭinissajjeyya, iccetaṃ kusalaṃ. No ce paṭinissajjeyya, pācittiyaṃ. 而當這位比丘尼被其他比丘尼這樣子說時,如果仍然固執己見,為了讓她捨棄這個想法,這位比丘尼,至少應該被其他比丘尼勸告三次,如果勸告三次以內,她捨棄了這個想法,這樣便很好。如果她不捨棄的話,波逸提。 〔比丘波逸提六八〕
───Jotivaggo cuddasamo 點火品終───
第十五節 ❦ 邪見品 Diṭṭhivaggo
百四十七、 邪見為伍 Ukkhittasambhogasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ tathāvādiniyā bhikkhuniyā akaṭānudhammāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissaṭṭhāya saddhiṃ sambhuñjeyya vā, saṃvaseyya vā, saha vā seyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 〔百四七〕若比丘尼明知,而和批評佛所說法、不接受僧團處分、執著自己邪見的人,共食 、共住 、或共宿,波逸提。 〔比丘波逸提六九〕
百四十八、 誤沙彌尼 Kaṇṭakasikkhāpadaṃ
- Samaṇuddesāpi ce evaṃ vadeyya: 〔百四八〕若沙彌尼這樣說:
“tathāhaṃ bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi, yathā yeme antarāyikā dhammā vuttā bhagavatā, te paṭisevato nālaṃ antarāyāyā”ti. 「我如此理解世尊所開示的法,從事這些世尊所說享樂、障道行為,事實上,不會構成修行的障礙。」
Sā samaṇuddesā bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: 這位沙彌尼,應該被其他比丘尼,這樣勸誡:
“māyye, samaṇuddese evaṃ avaca, mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya, anekapariyāyenāyye, samaṇuddese antarāyikā dhammā antarāyikā vuttā bhagavatā, alañca pana te paṭisevato antarāyāyā”ti. 「沙彌尼!不要這樣說,不要誤解、批評世尊,誤解、批評世尊,是不良善,因為,世尊並未這樣說。事實上,世尊用許多譬喻、說明,從事享樂、障道行為,足以構成修行的障礙。」
Evañca sā samaṇuddesā bhikkhunīhi vuccamānā tatheva paggaṇheyya, sā samaṇuddesā bhikkhunīhi evamassa vacanīyā: 而這位沙彌尼,被比丘尼們這樣勸誡時,仍然那樣堅持,比丘尼們應該如此訓誡這位沙彌尼:
“ajjatagge te, ayye, samaṇuddese na ceva so bhagavā satthā apadisitabbo, yampi caññā samaṇuddesā labhanti bhikkhunīhi saddhiṃ dirattatirattaṃ sahaseyyaṃ, sāpi te natthi, cara pire, vinassā”ti. 「沙彌尼!今後妳既不能尊稱世尊為導師,而且,其他的沙彌尼得與比丘尼們同宿兩三夜的許可,妳也沒有這種權力了。喂!妳走開吧,離開!」
Yā pana bhikkhunī jānaṃ tathānāsitaṃ samaṇuddesaṃ upalāpeyya vā, upaṭṭhāpeyya vā, sambhuñjeyya vā, saha vā seyyaṃ kappeyya, pācittiyaṃ. 若有其他比丘尼,明知如此被逐出師門的沙彌尼,而安慰她、受她服務、與她共食或共宿,波逸提。 〔比丘波逸提七十〕
百四十九、 不遵學處 Sahadhammikasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhunīhi sahadhammikaṃ vuccamānā evaṃ vadeyya: 〔百四九〕若比丘尼被比丘尼們依法規勸時,她這樣說:
“na tāvāhaṃ, ayye, etasmiṃ sikkhāpade sikkhissāmi, yāva na aññaṃ bhikkhuniṃ byattaṃ vinayadharaṃ paripucchāmī”ti, pācittiyaṃ. 「尊姊!我尚未請教其他精通戒律的有學問比丘尼之前,我就不遵行這條學處。」波逸提。
Sikkhamānāya, bhikkhave, bhikkhuniyā aññātabbaṃ paripucchitabbaṃ paripañhitabbaṃ, ayaṃ tattha sāmīci. 比丘尼們!正在學習的比丘尼應該請教詢問以求理解。在這裡,是為正確做法。 〔比丘波逸提七一〕
百五十、 毀謗學處 Vilekhanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī pātimokkhe uddissamāne evaṃ vadeyya: “kiṃ panimehi khuddānukhuddakehi sikkhāpadehi uddiṭṭhehi, yāvadeva kukkuccāya vihesāya vilekhāya saṃvattantī”ti, sikkhāpadavivaṇṇake pācittiyaṃ. 〔百五十〕若比丘尼在誦波提木叉時,她這樣說:「為什麼誦出這些細小和更細小的學處呢?最多只是導致追悔、困擾、迷惑而已。」擔心日後行為,會經常受檢舉,便毀謗學處,波逸提。 〔比丘波逸提七二〕
百五十一、 不知學處 Mohanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī anvaddhamāsaṃ pātimokkhe uddissamāne evaṃ vadeyya: 〔百五一〕若有比丘尼在每半個月,誦波羅提木叉時,這樣說:
“idāneva kho ahaṃ, ayye, jānāmi ayampi kira dhammo suttāgato suttapariyāpanno anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchatī”ti, 「尊姊!現在我才知道,這條規則確實也收在戒經、包含在戒經中,每半個月被誦出來。」
tañce bhikkhuniṃ aññā bhikkhuniyo jāneyyuṃ nisinnapubbaṃ imāya bhikkhuniyā dvattikkhattuṃ pātimokkhe uddissamāne, ko pana vādo bhiyyo, na ca tassā bhikkhuniyā aññāṇakena mutti atthi, yañca tattha āpattiṃ āpannā, tañca yathādhammo kāretabbo, uttari cassā moho āropetabbo: 如果其他比丘尼,知道這位比丘尼,在誦波羅提木叉時,這位比丘尼,曾經出席過二至三次,無論說多少理由,不因這位比丘尼,是否真的無知?而不追究。如法地處理,她在此所犯的錯。並進一步,指出她的愚痴說:
“tassā te, ayye, alābhā, tassā te dulladdhaṃ, yaṃ tvaṃ pātimokkhe uddissamāne na sādhukaṃ aṭṭhiṃ katvā manasi karosī”ti, 「尊姊,妳沒有從誦戒中獲益,妳難以從誦戒中獲益,在誦波羅提木叉時,妳不好好地聽取,並專心致志。」
idaṃ tasmiṃ mohanake pācittiyaṃ. 在這一戒中,導致愚痴,波逸提。 〔比丘波逸提七三〕
百五十二、 憤怒毆打 Pahārasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā kupitā anattamanā pahāraṃ dadeyya, pācittiyaṃ. 〔百五二〕若比丘尼憤怒不悅,而打比丘尼,波逸提。 〔比丘波逸提七四〕
百五十三、 作勢毆打 Talasattikasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā kupitā anattamanā talasattikaṃ uggireyya, pācittiyaṃ. 〔百五三〕若比丘尼,憤怒不悅,對比丘尼舉起手掌,作勢欲打狀,波逸提。 〔比丘波逸提七五〕
百五十四、 無根毀謗 Amūlakasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniṃ amūlakena saṅghādisesena anuddhaṃseyya, pācittiyaṃ. 〔百五四〕若比丘尼,沒有根據,毀謗比丘尼,犯僧殘戒,波逸提。 〔比丘波逸提七六〕
百五十五、 令人不安 Sañciccasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhuniyā sañcicca kukkuccaṃ upadaheyya, 〔百五五〕若有比丘尼,故意讓其他比丘尼憂悔,心想:
“itissā muhuttampi aphāsu bhavissatī”ti 「如此一來,她將有一段時間感到不安。」
etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiyaṃ. 正為這樣動機,沒有其他理由,波逸提。 〔比丘波逸提七七〕
百五十六、 偷聽口角 Upassuti sikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī bhikkhunīnaṃ bhaṇḍanajātānaṃ kalahajātānaṃ vivādāpannānaṃ upassutiṃ tiṭṭheyya, 〔百五六〕若有比丘尼與比丘尼們發生爭論、吵架或口角衝突,便站著傾聽,心想:
“yaṃ imā bhaṇissanti, taṃ sossāmī”ti 「我將聽聽,她們要說什麼?」
etadeva paccayaṃ karitvā anaññaṃ, pācittiyaṃ. 正為這樣動機,沒有其他理由,波逸提。 〔比丘波逸提七八〕
───Diṭṭhivaggo pannarasamo 邪見品終───
第十六節 ❦ 如法品 Dhammikavaggo
百五十七、 反悔決議 Kammappaṭibāhanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī dhammikānaṃ kammānaṃ chandaṃ datvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajjeyya, pācittiyaṃ. 〔百五七〕若比丘尼未出席,而委託餘比丘尼,表明同意如法的僧團決議,後來卻批評那決議,波逸提。 〔比丘波逸提七九〕
百五十八、 表決缺席 Chandaṃadatvāgamanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī saṅghe vinicchayakathāya vattamānāya chandaṃ adatvā uṭṭhāyāsanā pakkameyya, pācittiyaṃ. 〔百五八〕若比丘尼在僧團提案時,尚未表決而起座離去,波逸提。 〔比丘波逸提八十〕
百五十九、 嫌不公平 Dubbalasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī samaggena saṅghena cīvaraṃ datvā pacchā khīyanadhammaṃ āpajjeyya, 〔百五九〕當和合的僧團,給予衣服後,若有比丘尼,感到不滿,說:
“yathāsanthutaṃ bhikkhuniyo saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇāmentī”ti, pācittiyaṃ. 「比丘尼們依照交情深淺,分配僧團的財物。」波逸提。 〔比丘波逸提八一〕
百六十、 轉施僧物 Pariṇāmanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ puggalassa pariṇāmeyya, pācittiyaṃ. 〔百六十〕若比丘尼明知,而命人將供養僧團的物品,轉送給個人,波逸提。 〔比丘波逸提八二〕
百六十一、 撿拾寶物 Ratanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī ratanaṃ vā ratanasammataṃ vā aññatra ajjhārāmā vā ajjhāvasathā vā uggaṇheyya vā uggaṇhāpeyya vā, pācittiyaṃ. Ratanaṃ vā pana bhikkhuniyā ratanasammataṃ vā ajjhārāme vā ajjhāvasathe vā uggahetvā vā uggahāpetvā vā nikkhipitabbaṃ, “yassa bhavissati, so harissatī”ti, ayaṃ tattha sāmīci. 〔百六一〕任何比丘尼,除於僧園或房舍內,見寶物或視同寶物者,若撿拾或令撿拾者,波逸提。若於僧園或房舍內,比丘尼見寶物,或視同寶物者,以為:「此物之所有者,將必持回。」可捉或令捉而收藏放置,在這裡,是為正確做法。 〔比丘波逸提八四〕
百六十二、 骨製針盒 Sūcigharasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī aṭṭhimayaṃ vā dantamayaṃ vā visāṇamayaṃ vā sūcigharaṃ kārāpeyya, bhedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔百六二〕若比丘尼叫人作骨製、象牙製或獸角製的針盒,波逸提,而且針盒應打破。 〔比丘波逸提八六〕
百六十三、 床椅過高 Mañcapīṭhasikkhāpadaṃ
- Navaṃ pana bhikkhuniyā mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā kārayamānāya aṭṭhaṅgulapādakaṃ kāretabbaṃ sugataṅgulena aññatra heṭṭhimāya aṭaniyā. Taṃ atikkāmentiyā chedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔百六三〕若比丘尼,叫人製作臥床或椅子時,腳部可以製作八善逝指長,除了下面的接榫部份,超過這長度,波逸提。而且,過長部份應切除。 〔比丘波逸提八七〕
百六十四、 床椅嵌棉 Tūlonaddhasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā tūlonaddhaṃ kārāpeyya, uddālanakaṃ pācittiyaṃ. 〔百六四〕若比丘尼,叫人嵌入棉花在臥床或椅子上,波逸提。而且,棉花應拿掉。 〔比丘波逸提八八〕
百六十五、 瘡衣過長 Kaṇḍuppaṭicchādisikkhāpadaṃ
- Kaṇḍuppaṭicchādiṃ pana bhikkhuniyā kārayamānāya pamāṇikā kāretabbā, tatridaṃ pamāṇaṃ, dīghaso catasso vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ dve vidatthiyo. Taṃ atikkāmentiyā chedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔百六五〕當比丘尼叫人做覆瘡衣時,應該按照尺寸。這裡的尺寸是這樣:長四善逝張手、寬二善逝張手,由於超過這尺寸,波逸提。而且,超過的部份應剪掉。 〔比丘波逸提九十〕
百六十六、 袈裟過長 Nandasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī sugatacīvarappamāṇaṃ cīvaraṃ kārāpeyya, atirekaṃ vā, chedanakaṃ pācittiyaṃ. 〔百六六〕若比丘尼製作袈裟時,和佛衣尺寸相同或超過,應切除,波逸提。
Tatridaṃ sugatassa sugatacīvarappamāṇaṃ, dīghaso nava vidatthiyo sugatavidatthiyā, tiriyaṃ cha vidatthiyo, idaṃ sugatassa sugatacīvarappamāṇanti. 在這戒中,這是善逝佛衣的尺寸:長九指距以佛指距為準,寬六佛指距。這是善逝佛衣的尺寸。 〔比丘波逸提九二〕
───Dhammikavaggo soḷasamo 如法品終───
Uddiṭṭhā kho, ayyāyo, chasaṭṭhisatā pācittiyā dhammā. 尊姊們!百六十六波逸提法已誦竟。
Tatthāyyāyo, pucchāmi, 在這裡,我今問尊姊們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyyāyo, 今尊姊們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Pācittiyā niṭṭhitā 誦出波逸提終───
第五章 ✫ 八提舍尼法 Pāṭidesanīyā
Ime kho panāyyāyo aṭṭha pāṭidesanīyā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 尊姊們!今誦出八提舍尼法。
一、 無病乞酥 Sappiviññāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā sappiṃ viññāpetvā bhuñjeyya, paṭidesetabbaṃ tāya bhikkhuniyā: “gārayhaṃ, ayye, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemī”ti. 〔一〕任何比丘尼,無病乞酥而食者,此比丘尼應懺悔:「友!我犯應受非難、不相應而當懺悔之法,我為此懺悔。」
二、 無病乞油 Telaviññāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā telaṃ viññāpetvā bhuñjeyya … pe … taṃ paṭidesemīti. 〔二〕任何比丘尼,無病乞油而食者,此比丘尼應懺悔:「友!我犯應受非難、不相應而當懺悔之法,我為此懺悔。」
三、 無病乞蜜 Madhuviññāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā madhuṃ viññāpetvā bhuñjeyya … pe … taṃ paṭidesemīti. 〔三〕任何比丘尼,無病乞蜜而食者,此比丘尼應懺悔:「友!我犯應受非難、不相應而當懺悔之法,我為此懺悔。」
四、 無病乞糖 Phāṇitaviññāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā phāṇitaṃ viññāpetvā bhuñjeyya … pe … taṃ paṭidesemīti. 〔四〕任何比丘尼,無病乞砂糖而食者,此比丘尼應懺悔:「友!我犯應受非難、不相應而當懺悔之法,我為此懺悔。」
五、 無病乞魚 Macchaviññāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā macchaṃ viññāpetvā bhuñjeyya … pe … taṃ paṭidesemīti. 〔五〕任何比丘尼,無病乞魚而食者,此比丘尼應懺侮:「友!我犯應受非難、不相應而當懺悔之法,我為此懺悔。」
六、 無病乞肉 Maṃsaviññāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā maṃsaṃ viññāpetvā bhuñjeyya … pe … taṃ paṭidesemīti. 〔六〕任何比丘尼,無病乞肉而食者,此比丘尼應懺悔:「友!我犯應受非難、不相應而當懺悔之法,我為此懺悔。」
七、 無病乞乳 Khīraviññāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā khīraṃ viññāpetvā bhuñjeyya … pe … taṃ paṭidesemīti. 〔七〕任何比丘尼,無病乞乳而食者,此比丘尼應懺悔:「友!我犯應受非難、不相應而當懺悔之法,我為此懺悔。」
八、 無病乞酪 Dadhiviññāpanasikkhāpadaṃ
- Yā pana bhikkhunī agilānā dadhiṃ viññāpetvā bhuñjeyya, paṭidesetabbaṃ tāya bhikkhuniyā: “gārayhaṃ, ayye, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemī”ti. 〔八〕任何比丘尼,無病乞酪而食者,此比丘尼應懺悔:「友!我犯應受非難、不相應而當懺悔之法,我為此懺悔。」
Uddiṭṭhā kho, ayyāyo, aṭṭha pāṭidesanīyā dhammā. 尊姊們!八提舍尼法已誦竟。
Tatthāyyāyo, pucchāmi, 在這裡,我今問尊姊們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問:「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyyāyo, 今尊姊們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Pāṭidesanīyā niṭṭhitā 誦出提舍尼終───
第六章 ✫ 七十五眾學法 Sekhiyā 〔相同於比丘眾學法。〕
Ime kho panāyyāyo, sekhiyā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 尊姊們!今誦出七十五眾學法。
第一節 ❦ 圓整品 Parimaṇḍalavaggo
一、 內衣整齊 Parimaṇḍalasikkhāpadaṃ
- Parimaṇḍalaṃ nivāsessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔一〕「我著內衣,當圓整披覆。」 應當學!
二、 上衣整齊 Dutiyaparimaṇḍalasikkhāpadaṃ
- Parimaṇḍalaṃ pārupissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二〕「我著上衣,當圓整披覆。」 應當學!
三、 整齊而行 Suppaṭicchannasikkhāpadaṃ
- Suppaṭicchannā antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三〕「我當披覆整齊,而行於俗家。」應當學!
四、 整齊而坐 Dutiyasuppaṭicchannasikkhāpadaṃ
- Suppaṭicchannā antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四〕「我當披覆整齊,而坐於俗家。」應當學!
五、 威儀而行 Susaṃvutasikkhāpadaṃ
- Susaṃvutā antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五〕「我當端正威儀,而行於俗家。」應當學!
六、 威儀而坐 Dutiyasusaṃvutasikkhāpadaṃ
- Susaṃvutā antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六〕「我當端正威儀,而坐於俗家。」 應當學!
七、 垂視而行 Okkhittacakkhusikkhāpadaṃ
- Okkhittacakkhunī antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七〕「我當以目注視下方,而行於俗家。」應當學!
八、 垂視而坐 Dutiya-okkhittacakkhusikkhāpadaṃ
- Okkhittacakkhunī antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔八〕「我當以目注視下方,而坐於俗家。」應當學!
九、 不提衣角而行 Ukkhittakasikkhāpadaṃ
- Na ukkhittakāya antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔九〕「我當不將衣角拉高,而行於俗家。」應當學!
十、 不提衣角而坐 Dutiya-ukkhittakasikkhāpadaṃ
- Na ukkhittakāya antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十〕「我當不將衣角拉高,而坐於俗家。」應當學!
───Parimaṇḍalavaggo paṭhamo 圓整品終───
第二節 ❦ 哄笑品 Ujjagghikavaggo
十一、 行不哄笑 Ujjagghikasikkhāpadaṃ
- Na ujjagghikāya antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十一〕「我當不哄笑,而行於俗家。」應當學!
十二、 坐不哄笑 Dutiya-ujjagghikasikkhāpadaṃ
- Na ujjagghikāya antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十二〕「我當不哄笑,而坐於俗家。」應當學!
十三、 安靜而行 Uccasaddasikkhāpadaṃ
- Appasaddā antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十三〕「我當低聲,而行於俗家。」 應當學!
十四、 安靜而坐 Dutiya-uccasaddasikkhāpadaṃ
- Appasaddā antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十四〕「我當低聲,而坐於俗家。」 應當學!
十五、 行不搖身 Kāyappacālakasikkhāpadaṃ
- Na kāyappacālakaṃ antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十五〕「我當不搖身,而行於俗家。」應當學!
十六、 坐不搖身 Dutiyakāyappacālakasikkhāpadaṃ
- Na kāyappacālakaṃ antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十六〕「我當不搖身,而坐於俗家。」應當學!
十七、 行不搖臂 Bāhuppacālakasikkhāpadaṃ
- Na bāhuppacālakaṃ antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十七〕「我當不搖臂,而行於俗家。」應當學!
十八、 坐不搖臂 Dutiyabāhuppacālakasikkhāpadaṃ
- Na bāhuppacālakaṃ antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十八〕「我當不搖臂,而坐於俗家。」應當學!
十九、 行不搖頭 Sīsappacālakasikkhāpadaṃ
- Na sīsappacālakaṃ antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔十九〕「我當不搖頭,而行於俗家。」應當學!
二十、 坐不搖頭 Dutiyasīsappacālakasikkhāpadaṃ
- Na sīsappacālakaṃ antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二十〕「我當不搖頭,而坐於俗家。」應當學!
───Ujjagghikavaggo dutiyo 哄笑品終───
第三節 ❦ 叉腰品 Khambhakatavaggo
二十一、 行不叉腰 Khambhakatasikkhāpadaṃ
- Na khambhakatā antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二一〕「我當不以手叉腰張肘,而行於俗家。」應當學!
二十二、 坐不叉腰 Dutiyakhambhakatasikkhāpadaṃ
- Na khambhakatā antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二二〕「我當不以手叉腰張肘,而坐於俗家。」應當學!
二十三、 脫帽而行 Oguṇṭhitasikkhāpadaṃ
- Na oguṇṭhitā antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二三〕「我當不戴帽子、蓋頭巾,而行於俗家。」應當學!
二十四、 脫帽而坐 Dutiya-oguṇṭhitasikkhāpadaṃ
- Na oguṇṭhitā antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二四〕「我當不戴帽子、蓋頭巾,而坐於俗家。」應當學!
二十五、 行不踮腳 Ukkuṭikasikkhāpadaṃ
- Na ukkuṭikāya antaraghare gamissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二五〕「我當不踮著腳尖走路,而行於俗家。」應當學!
二十六、 坐不翹腳 Pallatthikasikkhāpadaṃ
- Na pallatthikāya antaraghare nisīdissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二六〕「我當不翹腳──伸出兩腿,而坐於俗家。」應當學!
二十七、 恭敬受食 Sakkaccapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ
- Sakkaccaṃ piṇḍapātaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二七〕「我當恭敬,接受施食。」應當學!
二十八、 專心受食 Pattasaññinīpaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ
- Pattasaññinī piṇḍapātaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二八〕「我當注意缽食,接受施食。」應當學!
二十九、 適量菜餚 Samasūpakapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ
- Samasūpakaṃ piṇḍapātaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔二九〕「我當接受適量之菜餚。」 應當學!
三十、 適量缽食 Samatittikasikkhāpadaṃ
- Samatittikaṃ piṇḍapātaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三十〕「我當接受適量之缽食。」 應當學!
───Khambhakatavaggo tatiyo 叉腰品終───
第四節 ❦ 恭敬品 Sakkaccavaggo
三十一、 恭敬用餐 Sakkaccabhuñjanasikkhāpadaṃ
- Sakkaccaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三一〕「我當恭敬,受食用餐。」 應當學!
三十二、 專心用餐 Pattasaññinībhuñjanasikkhāpadaṃ
- Pattasaññinī piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三二〕「我當注意缽食,受食用餐。」 應當學!
三十三、 依序用餐 Sapadānasikkhāpadaṃ
- Sapadānaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三三〕「我當依照飯菜順序,受食用餐。」應當學!
三十四、 飯菜各半 Samasūpakasikkhāpadaṃ
- Samasūpakaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三四〕「我當依照等量飯菜,受食用餐。」應當學!
三十五、 保持美觀 Na thūpakatasikkhāpadaṃ
- Na thūpakato omadditvā piṇḍapātaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三五〕「我當不攪亂飯菜,受食用餐。」應當學!
三十六、 不貪菜餚 Odanappaṭicchādanasikkhāpadaṃ
- Na sūpaṃ vā byañjanaṃ vā odanena paṭicchādessāmi bhiyyokamyataṃ upādāyāti sikkhā karaṇīyā. 〔三六〕「我不為貪愛美味、多得菜餚,而以飯覆藏菜。」應當學!
三十七、 不求菜餚 Sūpodanaviññattisikkhāpadaṃ
- Na sūpaṃ vā odanaṃ vā agilānā attano atthāya viññāpetvā bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三七〕「我無病時,我不為自己要求多得菜餚。」應當學!
三十八、 滿足缽食 Ujjhānasaññinīsikkhāpadaṃ
- Na ujjhānasaññinī paresaṃ pattaṃ olokessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三八〕「我當不心存不滿,而眺視他人之缽。」應當學!
三十九、 大小適口 Kabaḷasikkhāpadaṃ
- Nātimahantaṃ kabaḷaṃ karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔三九〕「我當不作過大、不好入口之食物飯球。」應當學!
四十、 形狀適口 Ālopasikkhāpadaṃ
- Parimaṇḍalaṃ ālopaṃ karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四十〕「我當作圓形、文雅美觀、剛好入口之食物飯球。」應當學!
───Sakkaccavaggo catuttho 恭敬品終───
第五節 ❦ 飯球品 Kabaḷavaggo
四十一、 不張口食 Anāhaṭasikkhāpadaṃ
- Na anāhaṭe kabaḷe mukhadvāraṃ vivarissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四一〕「食物飯球未送至時,我不張開嘴。」應當學!
四十二、 手不入口 Bhuñjamānasikkhāpadaṃ
- Na bhuñjamānā sabbahatthaṃ mukhe pakkhipissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四二〕「我於吃東西時,我不將手塞入口中。」應當學!
四十三、 食時不言 Sakabaḷasikkhāpadaṃ
- Na sakabaḷena mukhena byāharissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四三〕「我當不以口含食物飯球而言談。」應當學!
四十四、 不擲口食 Piṇḍukkhepakasikkhāpadaṃ
- Na piṇḍukkhepakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四四〕「我當不將食物飯球投入口中而食。」應當學!
四十五、 不咬斷食 Kabaḷāvacchedakasikkhāpadaṃ
- Na kabaḷāvacchedakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四五〕「我當不咬斷食物飯球而食。」應當學!
四十六、 不大口食 Avagaṇḍakārakasikkhāpadaṃ
- Na avagaṇḍakārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四六〕「我當不大口、脹頰滿口而食。」應當學!
四十七、 食不甩手 Hatthaniddhunakasikkhāpadaṃ
- Na hatthaniddhunakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四七〕「我當於食時不甩手。」應當學!
四十八、 不撒飯粒 Sitthāvakārakasikkhāpadaṃ
- Na sitthāvakārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四八〕「我當不於食時,撒落飯粒。」應當學!
四十九、 不伸舌頭 Jivhānicchārakasikkhāpadaṃ
- Na jivhānicchārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔四九〕「我當不於食時,伸出舌頭。」應當學!
五十、 食不出聲 Capucapukārakasikkhāpadaṃ
- Na capucapukārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五十〕「我當不咀嚼出聲而食。」應當學!
───Kabaḷavaggo pañcamo 飯球品終───
第六節 ❦ 飲食品 Surusuruvaggo
五十一、 飲不作響 Surusurukārakasikkhāpadaṃ
- Na surusurukārakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五一〕「我當不囌囌作響而飲。」應當學!
五十二、 不舐手食 Hatthanillehakasikkhāpadaṃ
- Na hatthanillehakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五二〕「我當不舐手而食。」應當學!
五十三、 不舐缽食 Pattanillehakasikkhāpadaṃ
- Na pattanillehakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五三〕「我當不舐缽而食。」應當學!
五十四、 不舐唇食 Oṭṭhanillehakasikkhāpadaṃ
- Na oṭṭhanillehakaṃ bhuñjissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五四〕「我當不舐唇而食。」應當學!
五十五、 不污水瓶 Sāmisasikkhāpadaṃ
- Na sāmisena hatthena pānīyathālakaṃ paṭiggahessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五五〕「我不用拿過食物的手,拿飲用水瓶。」應當學!
五十六、 收拾飯粒 Sasitthakasikkhāpadaṃ
- Na sasitthakaṃ pattadhovanaṃ antaraghare chaḍḍessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五六〕「我當不以混有飯粒之洗缽水,捨棄於俗家。」應當學!
五十七、 離傘說法 Chattapāṇisikkhāpadaṃ
- Na chattapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五七〕「我當不對無病,而手持陽傘者說法。」應當學!
五十八、 離杖說法 Daṇḍapāṇisikkhāpadaṃ
- Na daṇḍapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五八〕「我當不對手持杖者說法。」應當學!
五十九、 離刀說法 Satthapāṇisikkhāpadaṃ
- Na satthapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔五九〕「我當不對無病,而手持刀者說法。」應當學!
六十、 離械說法 Āvudhapāṇisikkhāpadaṃ
- Na āvudhapāṇissa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六十〕「我當不對無病,而手持武器者說法。」應當學!
───Surusuruvaggo chaṭṭho 飲食品終───
第七節 ❦ 穿鞋品 Pādukavaggo
六十一、 室內脫鞋 Pādukasikkhāpadaṃ
- Na pādukāruḷhassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六一〕「我當不對無病,而穿室內鞋者說法。」應當學!
六十二、 室外脫鞋 Upāhanasikkhāpadaṃ
- Na upāhanāruḷhassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六二〕「我當不對無病,而穿室外鞋者說法。」應當學!
六十三、 離車說法 Yānasikkhāpadaṃ
- Na yānagatassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六三〕「我當不對無病,而坐於乘坐物者說法。」應當學!
六十四、 離床說法 Sayanasikkhāpadaṃ
- Na sayanagatassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六四〕「我當不對無病,而臥於床上者說法。」應當學!
六十五、 端坐說法 Pallatthikasikkhāpadaṃ
- Na pallatthikāya nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六五〕「我當不對無病,而以翹腳坐姿──伸出兩腿者說法。」應當學!
六十六、 脫帽說法 Veṭhitasikkhāpadaṃ
- Na veṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六六〕「我當不對無病,而戴帽子、蓋頭巾者說法。」應當學!
六十七、 卸下口罩 Oguṇṭhitasikkhāpadaṃ
- Na oguṇṭhitasīsassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六七〕「我當不對無病,而蒙面、戴口罩者說法。」應當學!
六十八、 高處說法 Chamāsikkhāpadaṃ
- Na chamāyaṃ nisīditvā āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六八〕「我當不坐在低地上,而對無病、坐在高處位子的人說法。」應當學!
六十九、 高座說法 Nīcāsanasikkhāpadaṃ
- Na nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔六九〕「我當不坐於卑下座位,而對無病、坐於高上座者說法。」應當學!
七十、 坐著說法 Ṭhitāsikkhāpadaṃ
- Na ṭhitā nisinnassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七十〕「我當不站著,對無病而坐著的人說法。」應當學!
七十一、 走在前面 Pacchatogacchantīsikkhāpadaṃ
- Na pacchato gacchantī purato gacchantassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七一〕「我當不走在後面,對無病而走在前面的人說法。」應當學!
七十二、 走在路中 Uppathenagacchantīsikkhāpadaṃ
- Na uppathena gacchantī pathena gacchantassa agilānassa dhammaṃ desessāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七二〕「我當不走在路邊,對無病而走在路中間的人說法。」應當學!
七十三、 上洗手間 Ṭhitāuccārasikkhāpadaṃ
- Na ṭhitā agilānā uccāraṃ vā passāvaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七三〕「當我無病時,不站立在室外,大、小便。」應當學!
七十四、 愛護植物 Hariteuccārasikkhāpadaṃ
- Na harite agilānā uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七四〕「我無病時,當不在青草地上大、小便或吐痰。」應當學!
七十五、 環境衛生 Udakeuccārasikkhāpadaṃ
- Na udake agilānā uccāraṃ vā passāvaṃ vā kheḷaṃ vā karissāmīti sikkhā karaṇīyā. 〔七五〕「我無病時,當不在洗手台上大、小便或吐痰。」應當學!
───Pādukavaggo sattamo 穿鞋品終───
Uddiṭṭhā kho, ayyāyo, sekhiyā dhammā. 尊姊們!眾學法已誦竟。
Tatthāyyāyo, pucchāmi, 在這裡,我今問尊姊們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問: 「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyyāyo, 今尊姊們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Sekhiyā niṭṭhitā 誦出眾學法終───
第七章 ✫ 七滅諍法 Adhikaraṇasamathā 〔相同於比丘七滅諍法。〕
Ime kho panāyyāyo, satta adhikaraṇasamathā dhammā uddesaṃ āgacchanti. 尊姊們!今誦出七滅諍法。
Uppannuppannānaṃ adhikaraṇānaṃ samathāya vūpasamāya. 每諍論生起,為止靜而滅除之──
-
Sammukhāvinayo dātabbo. 〔一〕應根據當面澄清原則、
-
Sativinayo dātabbo. 〔二〕應根據當事者回憶原則、
-
Amūḷhavinayo dātabbo. 〔三〕應根據並非痴狂原則、
-
Paṭiññāya kāretabbaṃ. 〔四〕應根據自白承認原則、
-
Yebhuyyasikā. 〔五〕應根據投票表決原則、
-
Tassapāpiyasikā. 〔六〕應根據蒐證調查原則、
-
Tiṇavatthārakoti. 〔七〕應根據如草覆地──撤銷原則。
Uddiṭṭhā kho ayyāyo satta adhikaraṇasamathā dhammā. 尊姊們!七滅諍法已誦竟。
Tatthāyyāyo pucchāmi, 在這裡,我今問尊姊們:
kaccittha parisuddhā? 「對此事,得清淨否?」
dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 再問: 「對此事,得清淨否?」
tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā? 三次問:「對此事,得清淨否?」
parisuddhetthāyyāyo, 今尊姊們,對此事,得清淨,
tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmīti. 是故默然,我如是知解。
───Adhikaraṇasamathā niṭṭhitā 誦出七滅諍法終───
☆ 四諍事 cattāri adhikaraṇāni ➾ ① 爭論諍事(教理諍事:當面法則、服從多數) vivādādhikaraṇa,② 教誡諍事(呵責諍事:當面法則、記憶法則、不痴法則、調查法則) anuvādādhikaraṇa,③ 犯罪諍事(戒律諍事:當面法則、自白法則、撤銷法則) āpattādhikaraṇa,④ 行事諍事(義務諍事:開會方面,當面法則) kiccādhikaraṇa。 (CV 4.8, 215-227)(CV 4.9, 228-242)(PV 5.1, 292-296)
☆ 七止諍(七滅諍、平息諍事) Satta adhikaraṇasamathā ➾ ① 現前毘尼(當面澄清,當面法則:爭論諍事、教誡諍事、犯罪諍事、行事諍事) sammukhāvinayo dātabbo,② 憶念毘尼(事者回憶,記憶法則:教誡諍事) sativinayo dātabbo,③ 不痴毘尼(並非痴狂,不痴法則:教誡諍事) amūḷhavinayo dātabbo,④ 自言毘尼(自白承認,自白法則:犯罪諍事) paṭiññāya kāretabbaṃ,⑤ 多語毘尼(投票表決,服從多數:爭論諍事) yebhuyyasikā,⑥ 覓罪毘尼(蒐證調查,調查法則:教誡諍事) tassapāpiyasikā,⑦ 如草覆地(撤銷不究,撤銷法則:犯罪諍事) tiṇavatthārako。 (MN 104, 41-54)(CV 4.9, 228-242)
Uddiṭṭhaṃ kho ayyāyo nidānaṃ, uddiṭṭhā aṭṭha pārājikā dhammā, uddiṭṭhā sattarasa saṅghādisesā dhammā, uddiṭṭhā tiṃsa nissaggiyā pācittiyā dhammā, uddiṭṭhā chasaṭṭhi satā pācittiyā dhammā, uddiṭṭhā aṭṭha pāṭidesanīyā dhammā, uddiṭṭhā sekhiyā dhammā, uddiṭṭhā satta adhikaraṇasamathā dhammā. 尊姊們!已誦出序誦、已誦出八波羅夷法、已誦出十七僧殘法、已誦出三十捨墮法、已誦出百六十六波逸提法、已誦出八提舍尼法、已誦出眾學法、已誦出七滅諍法。
Ettakaṃ tassa bhagavato suttāgataṃ suttapariyāpannaṃ anvaddhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati, tattha sabbāheva samaggāhi sammodamānāhi avivadamānāhi sikkhitabbanti. 凡是已收入佛之戒經,正確含攝於經者,盡於每半月誦出,由此一切和合、歡喜、無諍而修學之。
───Vitthāruddeso catuttho 戒經細說終─── ───Bhikkhunipātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ 比丘尼波羅提木叉終───
༺ ⎈ ༻
參考資料 Reference Documents
附錄一、 佛子行三十七頌 The Virtue of Buddha’s Son ✩ 無著賢 原著、心 法師 校訂
① 此生幸得暇滿船,自他須度生死海; 故於晝夜不懈怠,聞思修是佛子行。
② 貪愛親眷如水盪,瞋憎怨敵似火燃; 痴昧取捨猶黑暗,離家鄉是佛子行。
③ 捨離惡境惑漸減,棄除散亂善自增; 自心清淨起正見,依靜處是佛子行。
④ 長伴親友須別離,勤聚之財必捐棄; 識客終離客捨身,捨世執戀佛子行。
⑤ 伴隨惡友三毒盛,聞思修德漸壞少; 慈悲喜捨令退失,遠離惡友佛子行。
⑥ 依善知識罪漸消,功德增如上弦月; 珍視智慧聖導師,重於自身佛子行。
⑦ 自身仍陷輪迴獄,世間神祇能護誰? 應依殊勝無虛者,皈依三寶佛子行。
⑧ 諸極難忍惡趣苦,世尊說為惡業果; 縱須捨命為代價,亦不造罪佛子行。
⑨ 三界樂如草頭露,均屬剎那壞滅法; 不變無上解脫道,奮起希求佛子行。
⑩ 無始劫來慈憫恩,諸母若苦我何樂? 為度無邊有情故,發菩提心佛子行。
⑪ 諸苦源於貪欲樂,諸佛生於滅苦貪; 故於貪欲與滅苦,如實修換佛子行。
⑫ 縱他因貪親盜取,或令旁人奪我財; 猶將身財三時善,迴向於彼佛子行。
⑬ 我雖無有何罪過,竟有人欲斷吾頭; 然以悲心於諸罪,自身代受佛子行。
⑭ 縱人百般中傷我,醜聞謠傳遍三千; 吾猶深懷悲憫心,讚歎他德佛子行。
⑮ 若人於眾集會中,揭我隱私出惡言; 猶視彼如善導師,恭敬致禮佛子行。
⑯ 護養於他若己子,其反視我如仇敵; 仍似慈母憐病兒,倍加悲憫佛子行。
⑰ 其若等同或低劣,心懷傲慢侮蔑我; 吾亦敬彼如上師,恆常頂戴佛子行。
⑱ 縱因貧困受輕賤,復遭重病及魔障; 眾生罪苦己代受,無怯儒心佛子行。
⑲ 雖富盛名眾人敬,財寶等齊多聞天; 猶觀榮華無實義,離驕慢心佛子行。
⑳ 若未降除內瞋敵,外敵雖伏旋增盛; 故應速以慈悲軍,降伏自心佛子行。
㉑ 三界欲樂如鹽水,渴求轉增無饜足; 於諸能生貪著物,即刻捨離佛子行。
㉒ 諸法所顯離心念,聖諦本離戲論邊; 不著能取所取相,心不作意佛子行。
㉓ 遭逢欣喜悅意境,應觀猶如夏時虹; 外像美麗內無實,捨離貪執佛子行。
㉔ 諸苦猶如夢子死,妄執實有極憂惱; 故於違緣逆境時,當觀虛妄佛子行。
㉕ 為求菩提身尚捨,身外物自不待言; 佈施不盼異熟果,不求回報佛子行。
㉖ 無戒自利尚不成,欲求利他豈可能? 故於世樂不希求,勤護戒律佛子行。
㉗ 欲積福善諸佛子,應觀怨家如寶藏; 於眾生捨瞋惡心,修習寬忍佛子行。
㉘ 見求自利拔苦士,勤修行如救頭燃; 利眾生為善德源,歡喜精進佛子行。
㉙ 甚深禪定生慧觀,摧盡業障煩惱魔; 知已離欲四無色,修習聖定佛子行。
㉚ 五根若無智慧導,菩提正覺難圓成; 認知三界實無常,勤智合一佛子行。
㉛ 若不省察己過錯,披佛外衣行非法; 故當恆常行觀照,斷除己過佛子行。
㉜ 我因煩惱道他過,減損功德徒退轉; 故於同梵諸缺失,切莫議論佛子行。
㉝ 因求利敬起爭執,聞思修業漸退轉; 故於親友施主家,捨棄貪戀佛子行。
㉞ 粗言惡語惱人心,復傷佛子諸行儀; 令人不悅之惡口,捨棄莫說佛子行。
㉟ 煩惱串習難對治,覺智之士正念持; 貪瞋痴心初萌起,即時摧滅佛子行。
㊱ 無論何時行何事,應觀自心之相狀; 恆繫正念與正知,成辦利樂佛子行。
㊲ 由此精勤所修善,為除無邊眾生苦; 咸以無我清淨慧,迴向菩提佛子行。
卍 卍 卍
佛子行三十七頌【之二】 ✩ 無著賢 原著、心 法師 校訂
南無薄伽梵、阿羅漢、三藐三菩陀
徹見諸法生滅苦,唯一勤行利眾生; 殊勝我師大沙門,恆時身語意禮敬。
利樂之源諸圓覺,從修正法而出生; 彼複依於知其行,是故當說佛子行。
① 獲得暇滿大舟時,為自他渡輪迴海; 晝夜恆時不懈怠,聞思修是佛子行。
② 親眷貪愛沸水湧,怨敵瞋憎烈火燃; 取捨皆忘愚痴暗,拋棄故鄉佛子行。
③ 離惡境故惑漸輕,無散慢故善自增; 心澄於法起正見,依靜處是佛子行。
④ 長伴親友終分離,勤聚財物必捐棄; 識客捨棄身客堂,捨此世為佛子行。
⑤ 交近惡友增三毒,並減聞思修事業; 能令慈悲盡退失,離惡友為佛子行。
⑥ 依止善者滅罪過,功德增如上弦月; 珍視敬重善導師,勝於自身佛子行。
⑦ 自亦縛於輪迴獄,世間天神能救誰? 是故依止無虛者,皈依三寶佛子行。
⑧ 諸極難忍惡趣苦,世尊說為惡業果; 縱須遭遇生命難,終不造罪佛子行。
⑨ 三界樂如草頭露,一瞬剎那毀滅法; 不變無上解脫果,奮起希求佛子行。
⑩ 無始時來慈我者,諸母若苦我何樂? 是故為渡諸有情,發菩提心佛子行。
⑪ 諸苦生於貪欲樂,諸佛生於滅苦貪; 由此貪欲與滅苦,確當交換佛子行。
⑫ 縱因貪欲圖財物,一切奪我令人奪; 猶將身財三世善,迴向於他佛子行。
⑬ 吾雖無有少罪過,竟有人欲斷吾頭; 然以悲心於諸罪,自身代受佛子行。
⑭ 縱人百般誹謗吾,雖已傳遍三千界; 吾猶深懷仁慈心,讚歎他德佛子行。
⑮ 若人於眾集會處,揭發吾過說粗語; 於彼猶生善師想,恭敬頂禮佛子行。
⑯ 吾以如子護養人,彼若視我如怨仇; 猶似慈母憐病兒,倍感悲憫佛子行。
⑰ 與吾同等或下士,雖以傲慢作侮辱; 吾恭敬彼如上師,恆常頂戴佛子行。
⑱ 貧窮恆被他人欺,又遭重病及魔障; 眾生諸苦己代受,無怯弱心佛子行。
⑲ 眾人恭敬遍榮譽,財物等齊多聞天; 然知榮華無實義,無有驕傲佛子行。
⑳ 若未降伏自瞋心,外敵雖伏又增盛; 速以慈悲振心軍,調伏自心佛子行。
㉑ 一切妙慾如鹽水,渴求享受貪越增; 於何能生貪心物,頓時捨棄佛子行。
㉒ 一切現象離諸相,聖諦本為離戲邊; 領悟能取所取相,不作意是佛子行。
㉓ 會遇欣悅意境時,當視猶如夏時虹; 雖然美妙然無實,斷除貪欲佛子行。
㉔ 諸苦如同夢子死,實執幻像極勞累; 是故遭遇違緣時,視為幻景佛子行。
㉕ 為求菩提身尚捨,何況一切身外物; 佈施不望報異熟,不求回報佛子行。
㉖ 無戒自利尚不成,欲能利他豈可能? 故於世樂無貪求,勤護淨戒佛子行。
㉗ 欲積福善諸佛子,一切怨家如寶藏; 故於眾生無怨心,勤修忍辱佛子行。
㉘ 唯求自利拔苦士,勤修行如救頭燃; 利樂眾生功德源,發勤精進佛子行。
㉙ 既知禪定生慧觀,摧盡業障煩惱障; 遠離諸欲四無色,修習禪定佛子行。
㉚ 若無智慧攝五根,不得圓滿菩提果; 認知無常離三界,勤修智慧佛子行。
㉛ 若不細察己過失,以佛形象行非法; 故當恆常勤觀照,斷除己過佛子行。
㉜ 疑惑煩惱說他過,因彼減損自功德; 故於同梵諸缺失,切莫宣說佛子行。
㉝ 貪圖財譽互爭奪,聞思修業漸退轉; 故於親友施主家,斷除貪心佛子行。
㉞ 粗語傷害他人心,復傷佛子之行儀; 莫說他人所不悅,捨棄惡言佛子行。
㉟ 煩惱串習難對治,覺知士持正念劍; 生貪瞋痴煩惱時,剷除摧滅佛子行。
㊱ 無論何處行何事,當觀自心何相狀? 恆繫正知及正念,成辦利樂佛子行。
㊲ 如是勤修所生善,為除無邊眾生苦; 咸以清淨抉擇慧,迴向菩提佛子行。
為利樂學佛子道,律法經論明義理; 跟隨聖賢知竅訣,著佛子行卅七頌。
吾淺智慧所學少,亦無智者所喜詩; 然以經典聖教言,佛子行頌應無誤。
若諸廣闊佛子行,愚鈍如我難測度; 違理失義等過失,祈諸聖賢允寬恕。
願此勤行諸有情,依諦聖慧菩提心; 無住戲論之邊際,願成菩提盡苦邊。
༺ ⎈ ༻
附錄二、 古印度月份巴利文名稱 Buddhist Calendar
季 節 印度月份 māsa 安居 vassa 衣時 kaṭhina 半月 Half 天數 Days 公曆 Gregorian calendar 農曆 Lunar calendar
熱
季 一月 Citta
第一 15 3月 2 月 16 至 30
第二 15 3-4 月 3 月 1 至 15
二月 Vesākha
第三 14 4月 3 月 16 至 29
第四 15 4-5 月 4 月 1 至 15
三月 Jeṭṭha
第五 15 5月 4 月 16 至 30
第六 15 5-6 月 5 月 1 至 15
四月 Āsāḷha
第七 14 6月 5 月 16 至 29
第八 15 6-7 月 6 月 1 至 15
雨
季 五月 Sāvaṇa 6/16 前 安居
第一 15 7月 6 月 16 至 30
第二 15 7-8 月 7 月 1 至 15
六月 Poṭṭhapāda 7/16 後 安居
第三 14 8月 7 月 16 至 29
第四 15 8-9 月 8 月 1 至 15
七月 Assayuja 9/15 前 自恣
第五 15 9月 8 月 16 至 30
第六 15 9-10 月 9 月 1 至 15
八月 kattikā 10/15 後 自恣 準備迦絺那衣 第七 14 10 月 9 月 16 至 29
第八 15 10-11 月 10 月 1 至 15
寒
季 九月 Māgasira
穿 迦絺那衣 第一 15 11 月 10 月 16 至 30
第二 15 11-12 月 11 月 1 至 15
十月 Phussa
穿 迦絺那衣 第三 14 12 月 11 月 16 至 29
第四 15 12-1 月 12 月 1 至 15
十一月 Māgha
穿 迦絺那衣 第五 15 1月 12 月 16 至 30
第六 15 1-2 月 1 月 1 至 15
十二月 Phagguṇa
穿 迦絺那衣 第七 14 2月 1 月 16 至 29
第八 15 2-3 月 2 月 1 至 15
♨ 我心清淨恆念四不壞信皈依處── Three Precious Ones and Buddha’s Commandments as my Refuge -
南無佛!南無法!南無僧!南無戒! Namo Buddha! Namo Dhamma! Namo Sangha! Namo Sikkhapada!
♨ 迴向法界── Love and blessings…
願以此功德,迴向雙親眷; Willing to take the merit, bless to parents and family;
普及於一切,苦海常作舟。 Dedicated to all beings, dukkha-sea often for the boat.
善哉!善哉!善哉! Good! Good! Good!
༺ ⎈ ༻
聖典凡例 Text’s Introduction
一、 編輯宗旨
✩ 自洲、法洲 ─➢ 自燈明,法燈明! ~《長部經典‧Mahāparinibbānasutta 大般涅槃經》(DN 16, 165) “Ye hi keci, ānanda, etarahi vā mama vā accayena attadīpā viharissanti attasaraṇā anaññasaraṇā, dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā, tamatagge me te, ānanda, bhikkhū bhavissanti ye keci sikkhākāmā”ti.
「阿難!於現在,或我滅後,若有人『以自燈明,隨時自歸依,不歸依他人;以法燈明,隨時法歸依,不歸依他人』者──阿難!彼等,於我比丘眾中,將在最高境地,必定樂於修學。」
何為「法燈明、法歸依」?
原始的佛陀教法──「法與律」,應以「四聖諦」為依歸: ⑴ Yo vo, ānanda, mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā. 「阿難!依我為汝等,所說之『法與律』,於我滅後,當為,汝等之大師。」 ~《大般涅槃經》(DN 16, 216)
⑵ 「苦諦實苦,不可令樂;集真是因,更無異因;苦若滅者,即是因滅,因滅故果滅;滅苦之道,實是真道,更無餘道。」 ~《佛遺教經》
⑶ 有關部派思想,與「四聖諦」不相應,不予收錄者,如下: 「 ⓵ Abhidhamma 論藏、⓶ Therāpadānapāḷi 長老譬喻、⓷ Therīapadānapāḷi 長老尼譬喻、⓸ Buddhavaṃsapāḷi 佛種姓、⓹ Cariyāpiṭakapāḷi 行藏、⓺ Jātakapāḷi 本生經。」
二、 原典說明
⑴ 《巴利文原典》主要採用內觀研究所(Vipassana Research Institute,VRI)根據緬甸仰光第六次集結版。 以下縮寫,用於代表《巴利文原典》的不同版本: sī. = Sri Lankan 斯里蘭卡 syā. = Thai 泰國 pī. = Pali Text Society 巴利聖典協會(PTS) ka. = Cambodian 柬埔寨
在下面的例子中,斯里蘭卡,泰國和PTS版本都是 “vāssa”,而不是 “vā assa” ── ‘Atthi me attā’ti vā assa [vāssa (sī. syā. pī.)] saccato thetato diṭṭhi uppajjati; 或者,他生起常見、當作真理:「有一個真我!」
⑵ 【巴利聖典】略縮寫 ➾ ❶ DA 法藏、DN 長部、MN 中部、SN 相應部、AN 增支部、KN 小部、Khp 小誦經、Dhp 法句經、Ud 自說經、Iti 如是語、Snp 經集、Viv 天宮事、Pev 餓鬼事、Thag 長老偈、Thig 長老尼偈、Mnd 大義釋、Cnd 小義釋、Ps 無礙解道、Ne 導論、Pe 三藏知津、Miln 彌蘭王問經、❷ VA 律藏、BV 比丘類、NV 比丘尼類、MV 律藏大品、CV 律藏小品、PV 律藏附隨、DV 戒本與目錄。
三、 書籤提要
以下範例,為書籤提要,取代註解、說明── ☆ kāya-anu-passī 詳細(anu)觀看(passī 發現)身(kāya) ➾ kāye kāyānupassī 在身體中,詳細觀看、發現身體。
四、 助印須知
本次結集,保留《巴利文原典》,並除去一切註解、說明,原因有四:
⑴ 一篇完善的翻譯,應是:「所見,即所得!」。不應,再增加註解、說明……,以致干擾《巴利文原典》的對讀!
⑵ 即使,再完善的翻譯文字,其內涵、其價值……,皆無法與《巴利文原典》,相提並論! 更何況,翻譯錯誤、不精確等……時常發生! 有鑑於疏漏情況,在所難免,保留《巴利文原典》,這意味著──保留日後修正、校對的可能性!
⑶ 佛陀是最好的心靈良醫: 「我如良醫,知病說藥,服與不服,非醫咎也。又如善導,導人善道,聞之不行,非導過也!」 ~《佛遺教經》
不論,這藥方是──巴利文、英文、還是中文?若真想,了脫生死、苦海得渡……,皆當勉勵學之!
⑷ 因為,佛法出現於世,實是稀有、難得呀!不是嗎……? 所以,真學佛人,應該培養:「以翻譯,為輔助工具,多多閱讀《巴利文原典》的好習慣。」才是明智之舉!
菩提僧團 心 法師 謹誌於高雄【翠峰精舍】 佛曆 2557(西曆 2014)年4 月20 日
免費流通,歡迎助印! Free circulation, welcomed posted!
★ 敬請保持:經典內容與參考說明之完整,很感謝您! ★ Please hold: the complete of scripture content and reference description, thank you very much!
(請注意裝訂邊,雙數頁在左側。) Please note that the binding edge, double the number of pages on the left.
༺ ⎈ ༻