增支部經典《常思五處經》
❦❧~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ 【經名】 2.1.7 Abhiṇhapaccavekkhitabbaṭhānasutta 常思五處經 (AN 5.57)
【巴利佛經】常思五處經
7. Abhiṇhapaccavekkhitabbaṭhānasuttaṃ
57. “Pañcimāni, bhikkhave, ṭhānāni abhiṇhaṃ paccavekkhitabbāni itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā. Katamāni pañca?
【一】「諸比丘!此等五處者,或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。何等為五?
☆ 常思五處(一再省思) ➾ ① 我乃可老、② 我乃可病、③ 我乃可死、④ 可愛別離、⑤ 業為歸處。
‘Jarādhammomhi, jaraṃ anatīto’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
➊ 『我乃可老者,未超越於老!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
‘Byādhidhammomhi, byādhiṃ anatīto’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
➋ 『我乃可病者,未超越於病!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
‘Maraṇadhammomhi, maraṇaṃ anatīto’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
➌ 『我乃可死者,未超越於死!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
‘Sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
➍ 『一切我所愛、可意之物,皆可別離!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
‘Kammassakomhi, kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo.
➎ 『我擁有業、繼承於業、由業所生、業為親族、業為歸處,
Yaṃ kammaṃ karissāmi – kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā – tassa dāyādo bhavissāmī’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
不論我造何業──或善、或惡,不可避免,我將繼承!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
“Kiñca, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘jarādhammomhi, jaraṃ anatīto’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?
【二】➊ 又,諸比丘!緣何道理『我乃可老者,未超越於老!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思耶?
Atthi, bhikkhave, sattānaṃ yobbane yobbanamado, yena madena mattā kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti.
諸比丘!有情之壯年者,則有『年壯憍慢』,醉此憍慢,而以身造惡行、以語造惡行、以意造惡行;
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato yo yobbane yobbanamado so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti.
若於此處(道理),一再省思,則一切『年壯憍慢』,彼可完全捨棄,或者減輕。
Idaṃ kho, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘jarādhammomhi, jaraṃ anatīto’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
諸比丘!緣此道理『我乃可老者,未超越於老!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
“Kiñca, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘byādhidhammomhi, byādhiṃ anatīto’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?
➋ 又,諸比丘!緣何道理『我乃可病者,未超越於病!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思耶?
Atthi, bhikkhave, sattānaṃ ārogye ārogyamado, yena madena mattā kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti.
諸比丘!有情之無病者,則有『無病憍慢』,醉此憍慢,而以身造惡行、以語造惡行、以意造惡行;
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato yo ārogye ārogyamado so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti.
若於此處(道理),一再省思,則一切『無病憍慢』,彼可完全捨棄,或者減輕。
Idaṃ kho, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘byādhidhammomhi, byādhiṃ anatīto’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
諸比丘!緣此道理『我乃可病者,未超越於病!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
“Kiñca, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘maraṇadhammomhi, maraṇaṃ anatīto’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?
➌ 又,諸比丘!緣何道理『我乃可死者,未超越於死!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思耶?
Atthi, bhikkhave, sattānaṃ jīvite jīvitamado, yena madena mattā kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti.
諸比丘!有情之活命者,則『活命憍慢』,醉此憍慢,而以身造惡行、以語造惡行、以意造惡行;
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato yo jīvite jīvitamado so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti.
若於此處(道理),一再省思,則一切『活命憍慢』,彼可完全捨棄,或者減輕。
Idaṃ kho, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘maraṇadhammomhi, maraṇaṃ anatīto’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
諸比丘!緣此道理『我乃可死者,未超越於死!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
“Kiñca, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?
➍ 又,諸比丘!緣何道理『一切我所愛、可意之物,皆可別離!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思耶?
Atthi, bhikkhave, sattānaṃ piyesu manāpesu yo chandarāgo yena rāgena rattā kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti.
諸比丘!凡於有情之所愛、可意、欲染(想要貪染)之物,則因貪染、沉醉難捨,而以身造惡行、以語造惡行、以意造惡行;
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato yo piyesu manāpesu chandarāgo so sabbaso vā pahīyati tanu vā pana hoti.
若於此處(道理),一再省思,則一切所愛、可意、欲染(想要貪染)之物,彼可完全捨棄,或者減輕。
Idaṃ kho, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
諸比丘!緣此道理『一切我所愛、可意之物,皆可別離!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
“Kiñca, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘kammassakomhi, kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo,
➎ 又,諸比丘!緣何道理『我擁有業、繼承於業、由業所生、業為親族、業為歸處,
yaṃ kammaṃ karissāmi – kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā – tassa dāyādo bhavissāmī’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā?
不論我造何業──或善、或惡,不可避免,我將繼承!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思耶?
Atthi, bhikkhave, sattānaṃ kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ.
諸比丘!對於有情,則有:身惡行、語惡行、意惡行;
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato sabbaso vā duccaritaṃ pahīyati tanu vā pana hoti.
若於此處(道理),一再省思,則一切惡行,彼可完全捨棄,或者減輕。
Idaṃ kho, bhikkhave, atthavasaṃ paṭicca ‘kammassakomhi, kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammapaṭisaraṇo,
諸比丘!緣此道理『我擁有業、繼承於業、由業所生、業為親族、業為歸處,
yaṃ kammaṃ karissāmi – kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā – tassa dāyādo bhavissāmī’ti abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ itthiyā vā purisena vā gahaṭṭhena vā pabbajitena vā.
不論我造何業──或善、或惡,不可避免,我將繼承!』或女人、或男子、或在家、或出家,皆應一再省思。
“Sa kho [sace (pī. ka.)] so, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
【三】➊ 諸比丘!若彼聖弟子,如此思擇:
‘na kho ahaññeveko jarādhammo [ahañceveko jarādhammomhi (ka.)] jaraṃ anatīto, atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbe sattā jarādhammā jaraṃ anatītā’ti.
『非唯獨我,乃可老者,未超越於老;又,一切有情,出生死歿,亦皆可老者,未超越於老!』
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato maggo sañjāyati.
若於此處(道理),一再省思,則(出世間)道乃生。
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti.
彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習。
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni sabbaso pahīyanti anusayā byantīhonti.
若彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習,則[十]結可斷盡,[七]隨眠乃能除滅。
“Sa kho so, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
➋ 諸比丘!若彼聖弟子,如此思擇:
‘na kho ahaññeveko byādhidhammo byādhiṃ anatīto, atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbe sattā byādhidhammā byādhiṃ anatītā’ti.
『非唯獨我,乃可病者,未超越於病;又,一切有情,出生死歿,亦皆可病者,未超越於病!』
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato maggo sañjāyati.
若於此處(道理),一再省思,則(出世間)道乃生。
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti.
彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習。
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni sabbaso pahīyanti, anusayā byantīhonti.
若彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習,則[十]結可斷盡,[七]隨眠乃能除滅。
“Sa kho so, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
➌ 諸比丘!若彼聖弟子,如此思擇:
‘na kho ahaññeveko maraṇadhammo maraṇaṃ anatīto, atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbe sattā maraṇadhammā maraṇaṃ anatītā’ti.
『非唯獨我,乃可死者,未超越於死;又,一切有情,出生死歿,亦皆可死者,未超越於死!』
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato maggo sañjāyati.
若於此處(道理),一再省思,則(出世間)道乃生。
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti.
彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習。
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni sabbaso pahīyanti, anusayā byantīhonti.
若彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習,則[十]結可斷盡,[七]隨眠乃能除滅。
“Sa kho so, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
➍ 諸比丘!若彼聖弟子,如此思擇:
‘na kho mayhevekassa sabbehi piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo, atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbesaṃ sattānaṃ piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo’ti.
『非唯獨我,一切所愛、可意之物,皆可別離;又,一切有情,出生死歿,一切所愛、可意之物,亦皆可別離!』
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato maggo sañjāyati.
若於此處(道理),一再省思,則(出世間)道乃生。
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti.
彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習。
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni sabbaso pahīyanti, anusayā byantīhonti.
若彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習,則[十]結可斷盡,[七]隨眠乃能除滅。
“Sa kho so, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati –
➎ 諸比丘!若彼聖弟子,如此思擇:
‘na kho ahaññeveko kammassako kammadāyādo kammayoni kammabandhu kammappaṭisaraṇo, yaṃ kammaṃ karissāmi – kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā – tassa dāyādo bhavissāmi;
『非唯獨我,擁有業、繼承於業、由業所生、業為親族、業為歸處,不論我造何業──或善、或惡,不可避免,我將繼承;
atha kho yāvatā sattānaṃ āgati gati cuti upapatti sabbe sattā kammassakā kammadāyādā kammayoni kammabandhu kammappaṭisaraṇā, yaṃ kammaṃ karissanti – kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā – tassa dāyādā bhavissantī’ti.
又,一切有情,出生死歿,亦皆擁有業、繼承於業、由業所生、業為親族、業為歸處,不論彼造何業──或善、或惡,不可避免,彼將繼承!』
Tassa taṃ ṭhānaṃ abhiṇhaṃ paccavekkhato maggo sañjāyati.
若於此處(道理),一再省思,則(出世間)道乃生。
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti.
彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習。
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saṃyojanāni sabbaso pahīyanti, anusayā byantīhontī”ti.
若彼於其道,練習熟悉、發展培養、一再修習,則[十]結可斷盡,[七]隨眠乃能除滅。」
“Byādhidhammā jarādhammā, atho maraṇadhammino;
① 可病可老法,亦有死歿法;
Yathā dhammā tathā sattā [santā (syā. kaṃ.)], jigucchanti puthujjanā.
② 一切有情法,凡夫尚厭嫌;
“Ahañce taṃ jiguccheyyaṃ, evaṃ dhammesu pāṇisu;
③ 我亦當厭離,如斯眾生法;
Na metaṃ patirūpassa, mama evaṃ vihārino.
④ 憍慢不恰當,我莫住於此;
“Sohaṃ evaṃ viharanto, ñatvā dhammaṃ nirūpadhiṃ;
⑤ 我若常省思,了知法無依;
Ārogye yobbanasmiñca, jīvitasmiñca ye madā.
⑥ 無病年壯憍、亦有活命憍;
“Sabbe made abhibhosmi, nekkhammaṃ daṭṭhu khemato [nekkhamme daṭṭhu khemataṃ (a. ni. 3.39) ubhayatthapi aṭṭhakathāya sameti];
⑦ 戰勝一切憍,離慾見安穩;
Tassa me ahu ussāho, nibbānaṃ abhipassato.
⑧ 晝夜勤精進,無間見涅槃;
“Nāhaṃ bhabbo etarahi, kāmāni paṭisevituṃ;
⑨ 今我不適宜,若再受諸慾;
Anivatti [anivattī (?)] bhavissāmi, brahmacariyaparāyaṇo”ti.
⑩ 生死我已了,梵行到彼岸。
sattamaṃ.
常思五處經 ~蓋品‧第七經終
~《增支部經典‧五集‧Abhiṇhapaccavekkhitabbaṭhānasutta 常思五處經》(AN 5.57)