d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s|d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s(續18)
如來親自廣說’非處即是非處,如實了知’這一教法。對一切法的自性、功能、因果決定性,了知’此必定從此因生起,此不會生起’的無礙智慧。‘處’即是可能性,‘非處’即是不可能性。以處和非處中任一來說明,難道不是也就說明了另一個嗎?為何要說明兩者呢?雖然確實如此,但通過了知’處’來顯示遮遣無因論,通過了知’非處’來顯示遮遣不相應因論,所以兩者都要闡明。 關於’處非處智有十’,如何理解呢?如是,由於處和非處遍及一切法,故包括有為法和無為法。其中有為法分為八類,即三界以及有漏無漏相應和不相應的差別。無為法分為兩類,即善法和無記法的差別。其中世俗智的所緣是全部十種。法智的所緣是五種,即欲界所行、無漏相應、不相應以及善無為法。同樣,類智等的境界也應當如理如是分別,這樣處非處智即是十智。 關於’業果有八’,業和異熟智力是指對善不善業的異熟、少與多、決定與不決定等義理的無礙智慧。業和異熟是三界法的相應和不相應,這些都攝屬於苦諦和集諦,因此除去滅智和道智。其中世俗智緣三界的業和異熟。法智緣屬欲界的對象。類智緣屬色界和無色界的對象。苦智、集智、盡智和無生智也隨應緣屬欲界和色界的善不善心心所法。 關於’禪定等、根及勝解’的廣說,凡是在初禪中所具有的即是禪定等,這些是解脫、三摩地和等至。禪定等、諸根和諸勝解即是’禪定等、根及勝解’,即是關於這些的智慧。其中禪定有四種,解脫有八種,三摩地是空性等,等至是滅盡定、無想定和四無色定。對於這些禪定等的自性、獲得、方便、利益、味著、清凈、無漏、退失、安住、殊勝和順抉擇分等義理的無礙智慧,即是禪定、三摩地、等至智力。這是除去滅智的九智。如何理解呢?這些禪定等總的來說是世間和出世間道的自性,這些又各自以相應和不相應的差別分為兩類。
།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ནི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ནོ། །ཆོས་ཤེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ ལམ་ལ་དམིགས་པའོ།།ལམ་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལམ་ལ་དམིགས་པའོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་ པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་གང་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།།དེ་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདིར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པས་ཆོས་ཤེས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་རོ།།མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལེགས་པ་འཐོབ་པའི་ནུས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པས་མཁྱེན་པ་ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ པ་ནི་དམན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དག་ལ་འདོད་པ་སྟེ།འདོད་པ་དང་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །མོས་པ་དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ ཤེས་པ་དགུ་ཡིན་ནོ།།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཁམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གོམས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །དེ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཡང་ཁམས་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ། དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་དགུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གོམས་པས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ པའི་བསམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་པ་མཁྱེན་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །ལམ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ལམ་ནི་མང་སྟེ། དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ནས་ལྷར་འགྲོ་བ་དང་། འགོག་པར་འགྲོ་བའི་བར་རོ། །འདིས་དམྱལ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པས་ན།དམྱལ་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་སྟེ་རྒྱུའོ། །འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་སྟེ། བྲལ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདིས་འགོག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་སོ། །ལམ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྲོ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ནི་ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ།།འབྱུང་བ་ནི་འདིར་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ་ནི་བྲལ་བའོ། །འདི་ལ་དེར་འགྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འདི་ནི་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པར་འགྲོ་བའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་ལམ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་སྟེ། དེ་ལ་མཁྱེན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ།
關於這些,世俗智是一切道的所緣。法智是緣取欲界對治。隨智是緣取色界和無色界對治。苦智和集智是緣取有漏道。道智是緣取無漏。盡智和無生智是緣取有漏和無漏。他心智是緣取相應道。 關於根勝劣智力,信等諸根中所謂勝即是主要,所謂劣即是非主要,即小中大的差別,以及有漏無漏的差別,對此無礙的智慧即是根勝劣智力。此亦因諸根是有漏和無漏,故應廣說為九智。此中也有屬於欲界的諸根,故法智緣苦和集,這是特殊之處。總之,對眾生獲得善的三種能力無礙了知,即是根勝劣智力。 關於種種勝解智力,種種勝解即是對劣和妙的欲求,欲求和勝解是同義詞。無礙了知眾生的種種欲求,即是種種勝解智力。此勝解也是有漏和無漏,如前所說是九智。 關於種種界智力,其中界是眾生的宿習習氣,即是殊勝的心心所。自性也是界,因爲了知自性即是了知諸法的體性差別。對於它們有漏無漏的差別和界的差別,應配九智。總之,了知眾生宿習成就的意樂、隨眠以及諸法種種自性的智慧,即是種種界智力。 關於諸道,其中道很多,從往地獄道乃至往天道和往滅道。由此成就地獄等,故是往地獄道等因。往滅道即為獲得離系故由此成就滅。道略說即是往集起身見和往滅身見。其中身見即是五取蘊。生起在此是指其生起。身見滅即是離系。此有往彼之性質故是往身見滅。 遍趣即是道,故稱遍趣道。對此了知即是遍趣道智力。這樣說明:對成就一切生和滅盡生的諸法無礙了知,即是遍趣道智力。
།དེ་ལ་གཅིག་གི་ཚིག་ནི ལམ་གྱི་རིགས་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ།དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་དང་། མི་དང་ལྷ་དང་ཐར་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལམ་དག་ནི་མང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་གཟུང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་འགོག་པ་སྟེ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བདག་དང་གཞན་དག་གི་སྐྱེ་བ་འདས་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དྲན་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་ཐོགས་ པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཤི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ།།ཟད་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་ཤེས་པ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་དེ། གཞན་གྱི་སེམས་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ དང་ལམ་ཤེས་པ་དག་མ་གཏོགས་སོ།།འོན་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པ། ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཐབས་དང་བཅས་པ་གཟུང་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཤེས་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཟག་པ་ཟད་པ་དང་། །དེའི་ཐབས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །སྔོན་ གནས་འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བའི་སྟོབས།།བསམ་གཏན་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དག་ཁོ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ནི། ས་རྣམས་ཀུན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྟོབས་ལྷག་མ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]གྱུར་པ་ཀུན་རྫོབ་ ཤེས་པ་ཡོད་དོ།།བློ་གསལ་བའི་ཕྱིར་འཛམ་བུའི་གླིང་པ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་སྟོབས་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སྐྱེས་པའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སྟོབས་ཞེས་མི་བྱའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིའོ། །ཐོགས་ མི་མངའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་ཕྱིར་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་འདོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའོ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་དེ་སླར་བཏང་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པའི་མི་ ཕྱིར་བཏང་བའོ།།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་མཐོང་བས་ཕྱིར་བཏང་བ་སྟེ། རབ་ཏུ་མ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་གཟིགས་ཤིང་རབ་ཏུ་ཕྱུང་ངོ་། །འདི་ནི་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་ཐོགས་པའི་དཔེར་བརྗོད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་མ་ཤེས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འཆི་འཕོ་བའི་མཐའ་མ་ཤེས་པ་བསྡུའོ།།སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོབས་ཉིད་ཀྱི་མིང་གི་ཁྱད་པར་ཏེ། གང་ལ་སྟོབས་དེ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། རྟེན་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའོ།།བརྟེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སོ། །གཞན་དག་ཚིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དག་ན་རེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་གཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཚིགས་དང་ཚིགས་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་བཞིན་དུ་སྐུའི་སྟོབས་མི་འདོད་ན་སྟེ། མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བཟོད་ པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་ན་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་རུས་པའི་ཚིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཀླུ་མདུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བཀོད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་ཀླུ་མདུད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཀླུ་མདུད་པ་ནི་ཀླུ་སྦྲེལ་བའོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་ལུ་གུ་རྒྱུད་ལྟ་ བུ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚིགས་ནི་གཟེར་བུས་བཏབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།
關於這一點,‘一’的詞義是依據道的種類而言,地獄、畜生、餓鬼、人、天以及解脫道等,道的種類是眾多的。如果將道與果一起理解的話,道的果即是滅諦,因為是離系果的緣故。‘二’是世俗智,這是其自性。 其特徵是:對於自他過去生生世世相續的憶念無礙智慧,是宿住隨念智力。對於眾生未來世結生相續無礙智慧,是死生智力。 關於’漏盡六或十’,如果漏盡智力是以漏盡為所緣,那麼就是六種智的自性,除了他心智、苦智、集智和道智。如果是就漏盡及其相應的方便而言,那就是十種智。如說:‘對於漏盡及其方便無礙智慧,是漏盡智力’。 ‘宿住、死生力在禪定中’是說唯有在禪定中才有神通所依的三摩地。‘余在一切地’中,欲界如何有餘力呢?有其一分世俗智。由於慧根明利,佛陀出世于閻浮提,諸力以佛為所依,故一切都以閻浮提男身為所依。 ‘非他力’是指非聲聞或獨覺的力。‘無礙’是指遍入一切的意思。‘放還欲出家者’是指想要出家的人。欲出家即是想要出家。將想要出家的人放還,即是放還欲出家者。因未見解脫分善根而放還,即是未出家的意思。世尊則見而令其出家。這是說明他人智慧有障礙的例子。 ‘不知生等邊際’中的’等’字包含不知死有邊際。‘無愛子力’是力的特殊名稱,具此力者即稱為無愛子。 世尊的圓滿有二:所依圓滿即色身,能依圓滿即力等功德。‘他說節節’中,有人說佛世尊的身體並非全身都具有無愛子力,而是在每一節骨節中都有。若非如此,則無法容受無量智力,‘若非如此’是指若不如意身般承認身力,則無法容受無量智力,即不能成為能容受的體性。 因說’在節節’,故廣說骨節特徵為龍結。諸佛的骨節如龍結,龍結即龍的纏結。諸獨覺的骨節如連環,轉輪王的骨節如釘接。
།གླང་ཆེན་སོགས། བདུན་ཅུ་གླགས་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་ཕལ་པ་དང་། སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཚན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དང་། རབ་གནོན་དང་། ཡན་ ལག་མཆོག་དང་།སྟོབས་མཆོག་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དང་བདུན་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྟོབས་ནི་བཅུས་གླགས་པའམ། བཅུ་པས་ལྷག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གླང་པོ་ཆེ་ཕལ་པ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་ཐ་མལ་པ་བཅུའི་སྟོབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་ཆེ་གཅིག་གི་སྟོབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཆེས་ཆེ་བ་དེ་ལྟར་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མཁྱེན་པ་མཐའ་ཡས་པ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐུ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སྐུ་དང་འཚམ་པ་ཡིན་ཏེ། སྐུ་དང་ཐུགས་ནི་ཕན་ཚུན་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་བསད་པའི་ གླང་པོ་ཆེ་ཞབས་ཀྱི་མཐེ་བོས་ར་བ་དང་འོབས་བདུན་ཟློ་བ་དེར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྟོབས་ཐམས་ཅད་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདུན་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་བཤད་པ་འཇམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ནི་སྟོབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀྱེ་ མ་ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་འདི་ན་ཆོས་འདི་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་སོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་འམ་ལྷ་འམ་བདུད་དམ་ཚངས་པའང་རུང་འགའ་ཡང་ཆོས་དང་མཐུན་པས་རྒོལ་ཞིང་གླེང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ངས་ རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་།འཇིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པར་གནས་ཏེ། ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་རླབས་པོ་ཆེ་ཞལ་གྱིས་འཆེ་ཞིང་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོགས་པ་འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ་དང་པོའོ། ། ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་འདི་ན་ཟག་པ་འདི་དག་མ་ཟད་དོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདི་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་བསྟན་ན་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། འདི་ན་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དུ་གསུངས་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ང་ལ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། འདི་ནི་མི་འཇིགས་པ བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་བཅུ་དང་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀྱེ་མ་ང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་ འདྲ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམ་པ་བཅུར་ཕྱེ་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་དང་། ས་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀྱེ་མ་ང་ཟག་པ་ཟད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདིར་ཡང་དེ་ ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་ནས་ཤེས་པ་དྲུག་གམ་བཅུ་དང་ས་བཅུ་གཅིག་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་འགོག་པ་དང་ལམ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ངས་གང་དག་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།འདིར་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཕྱེ་ནས་སྦྱར་བར་བྱའོ།
所謂’大象等七種力量’,即是大象等,指普通大象、香象、大香象、降伏象、最勝肢象、最勝力象和無愛子象等七種。其力量是十倍遞增。如何遞增呢?如普通大象,即平常大象十頭之力,相當於一頭香象之力,如是廣說。 如論師所說’越大越合理’,若不如此,則無法容納無邊智慧。為何如此?因為依身之力應與身相稱,身與意互相契合之故。否則,提婆達多所殺之象以足趾掘開七重壕溝圍墻之事便不應理,此為其因。 ‘此為觸處’是說一切力量皆屬觸處。此又分二種:大種及所造色。因此說’大種差別’,而非所造色。‘異於七種’是說,前述柔軟等性質之外,以其他為因所生之色即是力量。 如經中所說:‘啊!對於我現證正等覺,於此,無有沙門、婆羅門、天、魔、梵天等任何人能如法詰難說’此等法未現證正等覺’,我未見有如是正當理由。由於我未見此理由,故獲得安樂,無所怖畏,獲得無畏而住,自在宣說大眾之主,轉梵輪,于眾中正當宣說獅子吼,此為第一無畏。’ ‘啊!對於我諸漏已盡,於此,無有能說’此等諸漏未盡’者’,如前所說。‘於此,我為聲聞說障礙法者,若行彼等實不能成障礙’,如前所說。 ‘於此,我為聲聞說出離道,為究竟滅苦而出離,非為作苦邊際而出離’,如前所說沙門、婆羅門等,此為第四無畏。 所謂’如處非處智力’,即處非處智力攝於十智及一切地,如’啊!於我現證正等覺’,此無畏亦復如是,當如是分為十種法而配合。 ‘漏盡智力’,即彼攝於六智或十智,及十一地,如’啊!於我諸漏已盡’之無畏亦復如是。此中亦當如是分別諸法,配於六智或十智及第十一地。 業自作智力,除滅道智外,攝於八智及一切地,如’我為聲聞說障礙法’亦復如是,此中亦當如是分別諸法而配合。
།ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཤེས་པ་བཅུ་འམ་དགུ་དང་། ས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་བར་ངས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ དུ་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་འཇིགས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྗོད་དོ། །ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པའི་ལམ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡང་དག་པའི་ལམ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཁྱེན་པ་ཉིད་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་མི་འཇིགས་པ་ནི་མི་སྐྲག་པ་ཡིན་ལ་འདི་དག་གིས་ཀྱང་མི་སྐྲག་པར་འགྱུར་བས་ཤེས་པ་རྣམས་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་ དཔོན་གྱི་ཤེས་པས་བྱས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་པར་རུང་གི་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།མི་འཇིགས་པ་ནི་མི་སྐྲག་པ་ཡིན་ལ་མི་སྐྲག་པ་ཉིད་ཀྱང་སྐྲག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཞིང་དེ་ཡང་ཤེས་པ་ལས་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་བརྫི་བའི་རྒྱུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ལམ་མཁྱེན་པ་ནི་སྟོབས་ ཡིན་ལ།མི་ཞུམ་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་པ་དེ་ལྟར་ན་སྟོབས་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་གཞན་དག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དེ་ལྟར་ན་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྟོབས་ནི་དཔའ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། མི་འཇིགས་པ་ནི་བརྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་ བྱ་བ་ཐ་དད་དེ།སྟོབས་ཀྱི་དོན་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་སྒྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། །མི་འཇིགས་པའི་དོན་ནི་མི་ཞུམ་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ལས་གཞག་པ་དག་གོ། །འཁོར་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་གྱི་ཁྱད་ པར་ལས་སོ།།མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་དོན་བཞེད་པ་ཐུགས་རྗེ་སྟེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ། འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པ། འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ ཅིང་ཉན་ཐོས་དེ་དག་དེ་ལ་ཉན་པར་བྱེད།རྣ་བ་གཏོད་པར་བྱེད། ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་མི་འགལ་བར་བྱེད་ན། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐུགས་དགྱེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར། ཡིད་བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན།ཐུགས་ཡ་ཡ་པོར་ཡང་མི་འགྱུར་གྱི། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། འདི་ནི་གང་དག་འཕགས་པ་སྟེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཕགས་པས་དེ་དག་བསྟེན་ན། ཚོགས་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་དགེ་སློང་དག་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཟློག་སྟེ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་དེ་ལ་ཉན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར། མི་བཟོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འཚིག་པ་ཡང་མི་མངའ། ཐུགས་མ་རངས པ་ཡང་མི་མངའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་དག་འདི་ན་སྟོན་པ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།
知曉一切趨向之道的力量是十種或九種智慧,以及我對聲聞們所說的一切地中所具有的出離之道,這種無畏也應當如此理解。這些有四種:前二者說明其自身的智慧和斷除圓滿,后二者說明利他圓滿,為遮止非正道,為開示正道。 若問:為何智慧本身即是無畏?毗婆沙師們說:無畏即是不懼怕,由於這些也能令人不懼怕,所以諸智即是無畏。阿阇黎說:由智慧所生可以是無畏,但智慧本身則不是。因為無畏是不懼怕,不懼怕即是遠離恐懼,這是由智慧而來,所以智慧本身並非無畏。 無礙道智是力,不怯懦的因是無畏。如同不被他人所勝即是力,如同勝過他人即是無畏。其他人說:力即是勇猛,無畏即是堅定。這二者的作用不同,力的意義是成辦所欲之事,無畏的意義是不怯懦。 所謂念住,是由菩提分所攝的諸住。‘由眾會差別’即是由眾會的特殊性。‘如經中所說’即是:‘諸比丘,大師具悲心、大悲心、欲利益,對聲聞們說法:這是對你們有益,這是令你們安樂,這是對你們有益且安樂。’ 那些聲聞對此聽聞、諦聽、以求知之心專注、如法修行、不違背師教,如來對此既不歡喜,也不愉悅,也不感到舒適,如來對此只是具念正知而住于舍。這是第一念住,適合對隨從聖者的人們宣說。 複次,諸比丘,大師具悲心等如前所說。相反,那些聲聞不聽聞等如前所說。如來對此既不生嗔恨,也不不悅,也無忿怒,也無不滿。如來對此只是具念正知而住于舍,這是第二念住。複次,諸比丘,此處大師具悲心等如前所說。
།ཉན་ཐོས་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལ་ཉན་པར་བྱེད་རྣ་བ་གཏོད་ པར་བྱེད་ཀུན་ཤེས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད།སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་མི་འགལ་བར་བྱེད་ལ། ཁ་ཅིག་ཉན་པར་མི་བྱེད་རྣ་བ་གཏོད་པར་མི་བྱེད་པ་ནས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་འགལ་བའི་བར་དུ་བྱེད་ན། དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དགྱེས་པར་མི་འགྱུར།ཡིད་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཐུགས་ཡ་ཡ་པོར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར། མི་བཟོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། འཚིག་པ་ཡང་མི་མངའི། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ། འདི་ནི་གང་དག་སྟེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འཕགས་པ་དེ་དག་བསྟེན་ན་ཚོགས་ལ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་འོས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་། དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བདག་ཉིད་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པའི་བདག་ཉིད་དང་ཤེས་བཞིན གྱི་བདག་ཉིད་དེ།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་གང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཉན་ཐོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དག་གི་བག་ཆགས་ཀྱང་སྤངས་ཀྱི། གཞན་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན། གང་སྔར་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱད་པ་དེའི་དེས་བྱས་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་གཡོ་བ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནུས་ པའི་ཁྱད་པར་ནི་བག་ཆགས་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཉན་ཐོས་རྣམས་གང་གི་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ རབ་ཏུ་འབྱུང་བས་སོ།།དེ་ཁོ་ན་ལ་དེ་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པ་སྟོན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མི་སྐྱེ་བ་ངོ་མཚར་བའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྙིང་རྗེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའམ། ཟག་ པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྲུབ་ལ། སྙིང་རྗེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྙིང་རྗེ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་དེ་ལྟར་མི་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོའི་སྒྲ་སྦྱར་བ བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ནི། རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་མེད་ན་ཤེས་རབ་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་མེད་པར་སྦྱིན་པ་མི་གཏོང་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་མི་ལེན་ ཅིང་བཟོད་པ་མི་སྒོམ་མོ།།དེ་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་མེད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱང་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་ཆ་དང་མཐུན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ་པ་ཆེ་ བ་ཉིད་ཀྱིས་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་ལ།ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་དམིགས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།
有些聲聞對此專心聽聞、諦聽、安住于遍知心、如法修行、不違背佛陀教法,有些則不聽聞、不諦聽乃至違背佛陀教法。對此如來不會歡喜,也不會愉悅,也不會感到舒適,也不會生嗔惱,也不會不堪忍受,也不會發怒,如來對此只是具念正知而住于舍。這是第三念住,即當聖者依止時應對眾生隨順宣說的念住。 所謂’具念正知自性三’,即是具念性和正知性,如說’具念正知而住于舍’。 所說’聲聞也’等廣說,是爲了斷除煩惱而思維。‘為斷除俱有習氣’是說世尊已斷除貪慾、嗔恚等習氣,而其他聲聞則未斷。什麼是習氣?即先前所造作煩惱所產生的身語動作變化的特殊功能即是習氣。 又’聲聞是誰所屬’是說聲聞屬於佛世尊,而不屬於其他。為什麼呢?因為一切聲聞都是依佛世尊而出家的。 ‘唯于彼不生’是說唯于聲聞所屬的導師不生。‘彼’是指不生起愉悅等稀有之事。‘若非如此’是說若非如悲心一樣是無嗔的本性,或是無漏的自性。 ‘不能緣一切有情,也不能如悲心一樣具有三苦行相’是思維如同緣欲界有情一樣,這也應當如是。也不具有三苦行相,那麼是什麼呢?只具有苦苦行相,如同悲心一樣。無漏智也不如是趣入,因此大悲是世俗智的自性。 為顯示’大’字的意義,故說’為何’等。‘為圓滿廣大福德智慧資糧’是說廣大果必須以廣大因為先導。其中廣大福德資糧即佈施、持戒、忍辱波羅蜜多。 智慧即般若波羅蜜多。精進和禪定波羅蜜多二者是兩種性質,因為說’無禪定則無智慧’。無精進則不能佈施、不能正受持戒、不能修忍辱。 如是精進隨順福德資糧分。同樣,無精進則無智慧,故也隨順廣大智慧資糧分。‘通達三苦故’顯示以行相廣大而為廣大,‘緣三界有情故’顯示以所緣廣大而為廣大。
།འདྲ་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཆེས་ཆེ་བ་ཉིད་ནི་དེ་བས་ཆེས་ཆེ་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དང་རིམ་ཆེས་ཀྱིས་རིམ་པ་ལྡོག་པའོ།།ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེས་སྙིང་རྗེ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་དེས་ཀྱང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་ལ། ཁྱད་པར་མ་མཐོང་ནས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དྲིས་སོ། །ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་དབྱེ་བར་བྱ་བའོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་གཏི་མུག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྙིང་རྗེ་ནི་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་གཏི་མུག་མེད་པའི་ངོ་བོའོ། །སྡུག་བསྔལ་གཅིག་དང་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་གི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམས་གཅིག་དང་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ནི་ཁམས་གཅིག་གི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྙིང་རྗེ་ནི་བསམ་གཏན་ བཞིའི་ས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བཤད་དོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འཇིག་ རྟེན་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་བསྡུའོ།།འདོད་པའི་ཁམས་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ནི་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འཐོབ་ལ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འཐོབ་པ་སྟེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་ཉམ་ང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་བསྐྱབ་པར་མི་ནུས་སོ། །མི་འདྲ་བ་དང་འདྲ་བར་ཐུགས་རྗེ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཐུགས་རྗེ་མཛད་ལ།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྟེ། མནར་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་ རོལ་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ།།ཚོགས་ནི་ཚོགས་སོ། །ཡང་ན་འདིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པས་ན་ཚོགས་སོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དག་པར་སྡུད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ནམ། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་རྒྱུའོ། །དེ་སྒྲུབ་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་རྒྱུ་ཐུགས་ རྗེ་ཆེན་པོ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡུན་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་། ཐུང་ངུར་འཚོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པ་ཡིན་པ་ན་སྐུ་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་པ་ཡིན་ལ་སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པ་ཡིན་པ་ན་སྐུ་ཚེ་ལོ་བརྒྱ་པར་ འགྱུར་བའོ།།དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཐ་དད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྒྱལ་རིགས་བཀུར་བ་དེའི་ཚེ་རྒྱལ་རིགས་འབྱུང་ལ། གང་གི་ཚེ་བྲམ་ཟེ་བཀུར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་བྲམ་ཟེར་རོ།
‘爲了同樣趨入’這句話是表明依靠殊勝的差別而成為大的。‘最大即是因為沒有比它更大’這句話是指對此極其和次第的次第逆轉。 就像悲憫使人生起悲憫那樣,由此也是如此的這兩者,因為未見差別而問’有什麼可區分的’。‘可區分’即是可分別。 ‘因為是無嗔和無癡的本性’這句話是說:悲憫是無嗔的本性,大悲是無癡的本性。‘因為是一種和三種苦的行相’這句話是說:悲憫是一種苦的行相,大悲是三種苦的行相。 ‘因為緣一界和三界的有情’這句話是說:悲憫是緣一界有情,大悲是緣三界有情。 關於’地’等,悲憫是屬於四禪地。這裡未作別說未至定和殊勝禪是屬於初禪的範疇。大悲是屬於第四禪地。 關於’聲聞等’,‘等’字包含世間人和獨覺。 ‘因為以離欲界貪和有頂貪而獲得’這句話是說:悲憫是以離欲界貪而獲得,大悲是以離有頂貪而獲得,即是盡智和力等四種。 ‘不能救護和能救護’這句話是說:悲憫不僅僅是聲聞等對苦惱有情的憐憫而已,他們也不能從那些苦中救護。 ‘因為對不同和相同都生起悲憫’這句話是說:悲憫只對苦惱者生起悲憫,大悲則對一切有情,即如對無間獄眾生那樣,對有頂天眾生也是如此。 ‘以往昔福德智慧資糧圓滿’是指以成佛之前的福德資糧和智慧資糧圓滿。資糧即是積聚。或者說,由此集聚一切成佛因善行,故稱資糧。‘等’字是表示完全包含的詞尾。 ‘法身圓滿’是說:法身是無漏法之相續或所依轉依。‘行世間利益’是說:世間利益是增上生和決定勝的因。成辦此即是行利益,因為諸佛以大悲心作為利他的因是相同的。 ‘如其時’是與一切相連。怎樣呢?‘因為極長壽和短壽’這句話是說:如此當衆生壽八萬歲時,佛壽也是八萬歲,當衆生壽百歲時,佛壽也成為百歲。 ‘如其時剎帝利種姓和婆羅門種姓的差別’是說:當世間尊重剎帝利時則出生為剎帝利,當尊重婆羅門時則為婆羅門。
།དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འོད་སྲུངས་དང་ཤཱཀྱ་ལ་སོགས་པ་གདུང་ཐ་དད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ན། རུས་གང་ཆེས་མཆོད་པར་འོས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་དེའི་གདུང་དུ་འབྱུང་བའོ། །དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐུ་བོང་ཚོད་ཆུང་བ་དང་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཐ་དད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ན་བོང་ཚོད་ཆུང་ངུ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྐུ་བོང་ཚོད་ཆུང་ལ། གང་གི་ཚེ་བོང་ཚོད་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སྐུ་བོང་ཚོད་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པོ འདི་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་བཤད་པ་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །སྔོན་གྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ལ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པས་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དོན་སྤྱོད་པས་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་སྨོས་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་བསྡུས་སོ། ། ཡེ་ཤེས་སྨོས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་གོམས་པའོ། །ཡུན་རིང་པོར་གོམས་ཀྱང་བར་དང་བཅས་པ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་བར་ཆད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པར་བྱ་དཀའ་བས་སོ། །རེས་འགའ་གུས པར་མ་བྱས་པར་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་གུས་པར་བྱས་ཏེ།གོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ངན་སོང་གསུམ་དང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཏན་དུ་ཐར་བར་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་ལས་ཐར་བར་མཛད་པ་ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། འཁོར་ བ་ལས་ཐར་བར་མཛད་པ་སྟེ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ཐེག་པ་གསུམ་དང་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པར་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་དགོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བདེ་འགྲོ་ལ་འགོད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་བདེ་འགྲོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིར་འབྱེད་པའོ།།མ་བསྟན་པར་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །མ་འབད་པར་མཁྱེན་པ་ནི་བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁམས་གསུམ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཏན་ཏུ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་སྤྲུལ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྱིའི་ཡུལ་སྔོན་མེད་པ་འབྱིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བ་ནི་རྡོ་ལ་སོགས་པ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་མཛད་པའོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི་ཡུན་རིང་དུ་ གནས་པར་མཛད་པའོ།།དེ་དག་ལ་མངའ་བ་ཉིད་ནི་བཞེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའོ། །མངའ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མངའ་དེ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྐུ་ཚེ་གཏོང་བ་དང་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་མངའ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།
隨著時代的變遷,迦葉和釋迦等不同種姓,是在世間何時某個種姓最應受到尊敬時,就出生於那個種姓。隨著時代的變遷,身量大小不同,是在世間何時身量應該小時,身量就小,何時身量不應該小時,身量就不小。 所謂’僅此三種’,是指剛才所說的諸佛平等性的原因:因圓滿、果圓滿和利益圓滿。由往昔福德和智慧成就表明因圓滿,由法身圓滿表明果圓滿,由利益眾生表明利益圓滿。 關於’修習一切福德智慧資糧’,其中提到福德,是指相應地包含佈施等五種波羅蜜多。提到智慧,則專指般若波羅蜜多。‘長期修習’是指在三無數劫中修習。雖然長期修習但可能有間斷,因此說’無間斷’,因為無間斷是難行的。有時也會不恭敬修習,因此說’恭敬修習’。 ‘圓滿地使其永遠解脫三惡趣和輪迴苦’,是指使其解脫三惡趣的利益圓滿有三種,加上使其解脫輪迴,共成四種。或者說’圓滿地安置於三乘和善趣’,是指安置於三乘各一種圓滿共三種,加上安置善趣,共成四種。 ‘智慧圓滿也有四種’,是指果圓滿的四種,對每一善趣也同樣分為四種。‘無師自知’是指自己證得圓滿菩提的意思。‘一切智’是指通達一切自相共相的意思。‘一切種智’是指完全通達一切自相共相的意思。‘無功用智’是指僅憑意願就能通達的意思。 ‘斷除一切煩惱’是指斷除三界所有見斷和修斷的煩惱。‘永斷’是指從不退失的意思。‘連同習氣斷除’是指無有餘習的意思。‘斷除禪定和等至障’是指從二障中解脫的意思。 ‘境界化現、轉變和加持自在圓滿’中,化現是指顯現前所未有的一般境界。轉變是指將石頭等轉變為黃金等事物。加持是指使其長久安住。對這些的自在即是隨意而行。自在圓滿即是自在的圓滿。壽命捨棄和加持的自在圓滿即是壽命捨棄和加持的自在圓滿。
། བསྒྲིབས་པ་ལ་གཤེགས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ལ་མྱུར་དུ་གཤེགས་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆུང་ངུར་མང་པོ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇུག་པར་མཛད་པ་ནི་བསྒྲིབས་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ལ་མྱུར་དུ་གཤེགས་པ་དང་། ཆུང་ངུར་མང་པོ་འཇུག་པར་མཛད པའོ།།དེ་དག་ལ་མངའ་བ་ནི་བཞེད་པ་དགུར་མཛད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡ་མཚན་གྱི་ཆོས་ནར་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནར་མ་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་གཤེགས་པ་ན་མཐོན་དམན་མཉམ་པར་འགྱུར་ ཏེ།མཐོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམའ་བར་འགྱུར་ལ་དམའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོན་པོར་འགྱུར་རོ། །ལོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མིག་འཐོབ་པོ། །འོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣ་བ་འཐོབ་པོ། །སྨྱོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དྲན་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་ འབྱུང་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།མཚན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བ་རྫོགས་པ་དང་། ཡུལ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་མཚོན་པས་མཚན་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་གཙུག་ཏོར་ལ་སོགས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེས་ བུ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་སེན་མོ་ཟངས་ཀྱི་མདོག་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཅུའོ། །སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་རྡོ་རྗེ་ལྟར་སྲ་བ་ནི་མི་ཕྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ ནི་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རབ་ཏུ་དང་བ་སྐྱེ་བ་གང་ཡང་རུང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་དང་བསྟོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་ཁོ་ནས་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་ དུ།ཚོགས་ནི་བསགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་བླ་མེད་དང་། །འགྲོ་བའི་དོན་ཉིད་མཛད་པ་ཉིད། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བསམ་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་སྐུ་ཚེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དུ་མར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་སྐུ་ཚེ་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་མཛད་ན།དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་གསུངས་པ་དང་མཁྱེན་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམས་དང་མཐུ་ དང་ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཡེ་ཤེས་དང་མཐུ་དང་ཕན་འདོགས་པའོ།།མཐའ་ཡས་པ་ནི་གྲངས་དང་མཐུ་མཐས་གཏུགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨད་དུ་བྱུང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཛད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། བརྙེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་ ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྨན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་དང་དེའི་ཆོས་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གུས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དག་ན་ཡོད་པ་ནི་ལྷའོ། ། འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། མྱུར་བ་དང་། མཐའ་བཟང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་ས་བོན་ཆུང་ངུ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ནི རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འབྱོར་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མྱུར་བ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་མཐའ་བཟང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།
前往有障礙處,前往虛空中,迅速前往極遠處,以及進入眾多微塵中,即是前往有障礙處、虛空中、迅速前往極遠處以及進入眾多微塵中。 對這些具有自在力即是九種意願,這就是圓滿。種種稀有常法圓滿是指自然生起的意思。諸佛世尊行走時高低變為平等,高處變為低處,低處變為高處。盲人獲得眼睛,聾人獲得耳朵,瘋人獲得記憶,這就是法性,一切詳細內容應當如經中所說般理解。 相好圓滿是指明顯圓滿,因為住于境界中而顯示大士本性的標誌,即是三十二相。妙好圓滿是指能顯明大士本性的妙好,即是指如銅色指甲等八十種好相。力圓滿是指具有無愛子的力量。世尊舍利堅如金剛是因為不可分離。 如是這些是略說,即是略說諸佛的殊勝本性。怎樣呢?任何善男子生起凈信,對佛世尊讚歎和將要讚歎的一切,都是通過這三種圓滿,如說:‘因為積集資糧難,無上佛法以及利益眾生事業,應當思維諸佛。’ 如果壽命無量劫等廣說,此說:如果佛世尊加持壽命三次二無數劫,如是則顯示宣說和了知佛的殊勝本性。 暫且如是等廣說,功德、智慧、威力和利益即是功德、智慧、威力和利益。無邊是因為數量和力量無有邊際。稀有是因為除諸佛外他處無有,因為難行,因為難得。 此即是大寶,因為利益一切眾生,是彼等珍寶的來源。不恭敬佛及其法即是不恭敬的意思。天即是天中所有即是天。 非無果報、悅意、殊勝、迅速、善終故者,其中雖是小善根但非無果報,因為必定生起果報。悅意果報是因為所欲求的異熟果報。殊勝果報是因為成為天等富貴之因及果報眾多。迅速果報是因為現世即可感受。善終果報是因為成為涅槃之因。
།ཇི་སྐད་བཤད་པ་འདི། ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་དག་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །འདིས་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པས་ན་རྒྱལ་བ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སྡིག་ཆོས་ལས་ང་རྒྱལ་དེས་ན། །ཉེར་སོང་ང་ནི་རྒྱལ་བ་ ཡིན།།ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གདུལ་བ་འདུལ་བས་རྣམ་འདྲེན་ནོ། །བྱ་བས་ན་བྱ་བ་སྟེ། མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །སྣ་ཚོགས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སློབ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དབང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སློབ་མ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིགས་ལ་དགོངས་ ནས་བརྗོད་དོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲིད་པར་རོ། །དེ་ལ་སློབ་མ་དང་ཐུན་མོང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་དག་བསྡུའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདི་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ལ་སྨད་འཚོང་མ་དང་ཟློས་གར་མཁན་དང་། གཡོན་ཅན་དང་ཆང་འཚོང་ལ་ སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་དག་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དྲན་ནས།རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡིན་ནོ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]་ འགྱུར་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་སེམས་ཤིང་བསམས་ནས་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ངམ་ང་རྒྱལ་ལམ།སེར་སྣ་འམ། ཕྲག་དོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུད་ལ་སོར་མོའི་ཕྲེང་ བ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱོན་འདི་ནི་མེད་དེ། ཐུགས་རྗེ་མངའ་བ་གཞན་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་གཏན་དབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ནི་རེས་འགའ་དགོས་པ་ཆེས་བརླིང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་ སུ་མཛད་དེ།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དབྱུང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུས་རེ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །འདིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་མི་ནུས་པས་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་རྫོབ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མ་ལངས་པ་དེས། བདག་མཐོང་ནས་འདིའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་ངོ་། །འདིའི་ཞེ་སྡང་དང་འདིའི་ང་རྒྱལ་དང་། འདིའི་བག་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། ། བསམ་གཏན་མཐའ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡིན་ཏེ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།
如前所說的這些,能夠了知的是所謂’勝者’的廣泛含義。由於能勝過煩惱及習氣,故稱為勝者。如世尊所說:‘我勝過罪惡法,故我名為勝者。’ 由於調伏所化眾生故為導師。所謂事業,即供養等諸事。所謂種種,即是行於欲界、色界、無色界。甘露果位即是涅槃。 如經中廣說’與聲聞共同’。諸佛世尊一切法雖因清凈諸根差別而清凈故為無上,然與聲聞共同。與凡夫共同。此是就不共功德類而言。 ‘隨應’即是隨其所應。其中與聲聞共同者,即無煩惱、愿智、無礙解。與凡夫不共者,即五神通等。 ‘遍處等’之’等’字,即攝空性、無相、無愿三昧及其他諸三昧。 如經中廣說’某些阿羅漢’,即此中某些阿羅漢憶念妓女、舞者、奸詐者、酒商等生中,自他煩惱生起之不悅果報相續,暫時于有貪心相續中所生諸煩惱亦是不悅果報。思維離貪心相續中所生者將成何等狀況,如是思惟觀察已,如何令他人不生起緣此之貪慾、嗔恨或我慢或慳吝或嫉妒等任何煩惱,即生起如是體性之智。 世尊于持指鬘等相續中生起煩惱,如何說世尊住于無煩惱?此過不存在,具大悲者為欲永斷他人煩惱者,有時因極重大利益故,對煩惱生起保持舍心,因具證悟根器故。聲聞則因離意樂及習氣智故不能永斷一切種煩惱,故暫時斷除。 此中見所斷護持不能,故說貪等。不令煩惱即是不生煩惱之意。 ‘知世俗’即是緣他相續修所斷未來境,如是趣入之無漏智是不存在的。 彼未從無煩惱三昧起定時,思維’見我已此人將生貪慾,此人將生嗔恨、此人將生我慢、此人將生放逸’,如是隨其所欲,從彼三昧起定后亦如是隨順而行。 ‘禪定最後’即是第四禪地,因違苦因及為諸易行道中最勝故。是不動法性者,因趣入遣除他相續煩惱故。
། དགྲ་བཅོམ་པ་གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མ་ཡིན་པའོ། །རང་གི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཚེ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཞིར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཇི་ལྟར་མ འོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞི་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་གཞི་མེད་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། ། ཉོན་མོངས་པ་གཞི་མེད་པ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཁམས་དང་ས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བཟློག་པར་མི་ནུས་སོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པའང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ས་དང་རྒྱུད་དང་རྟེན་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ནས་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་རང་དང་འོག་མའི་སའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་དམན་ཞིང་དམན་པའོ། །སྤྱོད་པ་ནི་ཞི་གནས་ལྷག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའོ། །གཟུགས་མེད པ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ།།འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་མེད་པ་གང་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་ལ། རྒྱུས་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དཔེ་ ནི་ཞིང་ས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཞིང་སས་འབྲས་བུ་དང་འབྲས་བུས་ས་བོན་དང་།ས་བོན་གྱིས་འབྲས་བུ་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིན་ནོ། །སྨོན་པ་སྔར་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོད་པ་སྔར་བཏང་སྟེ། སྨོན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཏད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ཙམ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདི་དག་གི་དམིགས་པ་དང་། ས་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་བྱེ་བྲག་བྱ་བ་ལ། བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སའི་བྱེ་བྲག་དང་ངོ་བོའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་རོ། །ཐོགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པར་མི་ནུས་པས་ན་ཐོགས་མེད་དེ། ཐོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་བྱ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད པའི་ཤེས་པ་སྟེ།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ངག་གི་སྦྱོར་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། རྟགས་དང་དུས་དང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རིགས་པ་ཐགས་ཐོགས་མེད། མངོན་བརྗོད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ།རིགས་པ་ནི་དོན་དང་འབྲེལ་པའོ། །ཐགས་ཐོགས་མེད་པ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ནི་དེ་བརྗོད་པ་སྟེ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་རིགས་པ་ཐགས་ཐོགས་མེད། མངོན་བརྗོད་ཉིད་དོ། །མདོར་བསྡུས་ན་ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤེས་ པ་ཉིད་དོ།།འདི་ནི་རེ་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་པའི་བདག་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།
所說’並非其他阿羅漢’是指並非時解脫者。‘從自相續中也’是指在退失時由於無有三摩地自在的緣故。‘有所依’是指修所斷的貪慾等。 若問如何緣未來煩惱?為此說’如是入于愿他人煩惱不生’。若問為何唯緣有依煩惱?為此廣說’無依煩惱’等。 無依煩惱是見所斷,因為薩迦耶見等緣一切界地,故不能遮止。‘愿智亦復如是’是指如前所說無煩惱自性、地、相續、所依,愿智亦復如是,其特殊之處是’一切所緣’,因為愿智慧緣一切。 ‘愿智不能現知無色界’是因為愿智屬第四禪地,應當了知神通緣自地及下地境,愿智亦如神通。 關於’從同類因及行為差別’,同類因是指低劣與低劣。行為是指住于殊勝止觀三摩地。從無色界死生於欲界、色界是從同類因差別。從此處死生於無色界是從行為差別。如是以果推因,以因推果。 此中’譬如田地’是指如同以田地了知果實,以果實了知種子,以種子了知果實,此中亦復如是。‘先發愿’是指先作意,‘愿’即是’作意’之義。為遮太過故說’凡是彼三摩地所緣’。 關於’此等所緣、地、自性差別’,以’差別’字分別配合所緣差別、地差別、自性差別。‘無礙’是指不能障礙,即無障礙之義。 法無礙解是于名、句、文無礙。此三能持所知解故稱為法。義無礙解是于諸法勝義無礙智,即以自相共相了知之義。詞無礙解是于語言運用無礙,即了知語法、時態、作用等運用之義。 ‘理趣無礙宣說’中,理趣是與義相應。無礙是無障礙。宣說即是說,其體性即是理趣無礙宣說性。總之,法無礙解與義無礙解二者即是了知世俗諦與勝義諦。此是瑜伽師暫時圓滿自利。
།གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟོན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དྲི་བ་དང་བརྩད་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་སྤང་བ་ཤེས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་དབང་བ་གསལ་བར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་གསལ་བར་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་གསལ་བར་བྱའོ།།གསལ་བ་ཡང་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། མི་བརྗེད་པའོ་ཞེས་པ་དགུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་ངག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།ལམ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཆོས་དང་རྗེས་དང་ལམ་དང་གཞན་གྱི་སེམས་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །ངག་དང་ལམ་གཉིས་ ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངག་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནའོ།།ལམ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ནའོ། །ལམ་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་བཟུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལན་ན་ནི་ ཤེས་པ་བཅུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པ་བཅུའི་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དག་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་རང་བཞིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྤྱིའི་རྣམ་པར་འཇུག་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ཆད་ན་མིང་གི་ ཚོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།མིང་གི་ཚོགས་བཀག་པ་ཁོ་ནས་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་བཀག་པ་སྟེ། ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ཆད་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་ པ་ལ་སོགས་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མེད་དེ། ངག་ཀུན་ནས་སློང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏགས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་སོ། །འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཚིག་ དང་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཚིག་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཡི་གེ་སྟེ་མིང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་འོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་གཅིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིའོ། །དེ་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྡུགས་པ་མེད་པའོ།།ཕོ་དང་མོ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མ་ནིང་དང་བྱེད་པ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཚིག་གཅིག་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚིག་ནི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་ ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་འདི་རིམ་པ་ཡིན་པས་སོ།།ཚིག་ངེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དཔེར་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སེམས་པས་ན་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྩིས་ཡིན་ནོ།།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སྒྲ་རིག་པའོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་རིག་པའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ རྣམས་ན་རེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཁོ་ན་དེ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།
利他圓滿是精通於教導確定詞的各別正確了知,以及精通於各別正確了知辯才,能夠確立問難與斷除。 關於禪定自在明顯之無礙,即是明顯禪定自在,明顯禪定自在。何為明顯?即是不忘失。所謂九種,即是首先緣于語言者,由緣于苦與集的緣故,是苦智、集智、滅智、無生智、法智、類智、世俗智等。 緣于道者,其性質是滅智、無生智、法智、類智、道智、他心智、世俗智。由緣于語言與道二者任一的緣故。關於語言所緣,是在欲界與初禪中。緣于道者,乃至有頂。所說之道,是攝持有漏與無漏之道。 若一切法皆具足,則為十智。即是任何法都必定成為十智之境。其餘世俗,即是法與確定詞的各別正確了知,是緣于名身等和語言自相為境,故為世俗智性質。 無漏智不以自相行相或苦的一分而轉,那麼如何?由於以總相趣入五取蘊,因此彼等非無漏智體性。 由於上界無名身的緣故,此說明無色界中無法的各別正確了知。僅遮止名身即遮止句身與字身,因為彼此不相混淆的緣故。 由於上界無分別的緣故,即是第二禪等及殊勝禪定中無確定詞的各別正確了知,因為無發起語言的分別的緣故。 所謂’從假立’,即是從假立論典中。所謂’如是說’,即是將要解說的內容。 所謂’句與字’,由此明顯句故為字,即是名。所謂’彼之義’,即是句與字的。所謂’彼之一’,即是義的。所謂’于彼無礙’,即是于句與字等。所謂’無礙智’,即是無遲鈍。 所謂’陽性陰性等語詞差別’中,‘等’字攝收中性與作者等。依據句一性等而有的語詞即是語詞差別。 所謂’此即是彼等之次第成立’,因為如前廣說句與字等即是次第故。 所謂’詞的確定即是確定詞’,乃至’譬如雲何?譬如色即是可色’等。所謂’隨次第’,即是如何?法的各別正確了知的修習是算數。義的各別正確了知是佛語。確定詞的各別正確了知是聲明。辯才的各別正確了知是因明。 毗婆沙師們說,唯是佛語,因為唯有此法行者能生起彼故。
།གང་ལ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཆར་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གཅིག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཚང་བར་ནི་དེ་ཐོབ་མེད། །ཅེས་བྱ་ བ་ནི་འགས་ཀྱང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དག་མ་ཚང་བར་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་དེ་དག་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་མ་བསྡུས་པ་ཉིད་དེ།ངག་ནི་འདོད་དང་དང་པོ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་ པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྐྱེད་ནས་འཐོབ་ཀྱི།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཀྱི་མཐའ་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའོ། །དེའི་སྟོབས་ ཀྱིས་འཐོབ་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།དེ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་ གྱིས་བསྡུས་པས་དེའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།འཕེལ་བའི་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་ནི་ས་ཀུན་གྱིས་མཐུན་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཀུན་གྱིས་ཉེ་བར་གཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་མཐུན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལའོ།།དེ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་མ་ཡིན་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བར་རོ། །འདི་ལ་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འཕེལ་བ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མུ་བཞི་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་ བཞི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཀྱི་མཐའ་ཡང་རྣམ་པའི་མཐར་རབ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་དེའི་མངས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བ་དག་དང་། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གི་སྒྲས་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཡང་ངོ་། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདིས་སྤྲུལ་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་འབྱོར་པར་བྱེད་པས་ན། རྫུ་འཕྲུལ་ ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཏེ། སྤྲུལ་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་ནི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །ལྷའི་རྣ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་ནི་ལྷའི་རྣ་བའི་ ཤེས་པ་སྟེ།དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་དང་རྨོངས་པ་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་རྣམ་གྲངས་ནི་རིམ་པ་སྟེ། རེས་འགའ་ཆགས་སོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ལ། རེས་འགའ་སྡང་ངོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ པ་ལ་སོགས་པའོ།།སྔོན་གྱི་གནས་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་སོ། །སྔོན་གྱི་གནས་ཀྱི་དྲན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པའོ། །འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དག་གོ། །དེ་དག་ཤེས་པ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ ཤེས་པ་སྟེ།འདི་ནི་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པར་བཤད་དོ། །ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའོ། །དེའི་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་རོ། །ལྔ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མ་མ་ གཏོགས་པའོ།
凡是有其一者,必定具足四種無礙解,這是因為是同一道果的緣故。‘不圓滿則不能獲得’,意思是任何人都不能以不圓滿的方式獲得無礙解。‘以究竟禪定力獲得’,意思是這些並非由究竟禪定所攝,因為經中說’語在欲界及初禪’。 無煩惱等功德,是在生起第四究竟禪后獲得,而非其他情況。關於’即彼究竟’,即是指異於無煩惱等的修習所生第四禪大中之大。‘以其力獲得’是指以究竟力。 這不是第四禪地所攝,因為彼處無尋思,且以有尋思的心激發故。無煩惱等功德為究竟禪所攝,故稱為其自性。‘增長究竟’意思是思維非一切。‘彼為一切地隨順’意思是為一切地所攝持。 ‘不相順’是指從無想無想處至無所有處。從識無邊處開始,乃至欲界。‘此中有究竟圓滿故’意思是此中有增長究竟。‘如四句’意思是如同四句有四種,究竟也是相的究竟圓滿。 ‘除佛以外’是指聲聞或獨覺是修習所生。‘因為是一切法自在’意思是諸法隨其支配。 關於’神通等是凡夫等和’中的’和’字,是指與聲聞等。神足通境智現證神通意思是,由此成就變化和空中行走,故稱神足,即三摩地。神足境是神足境界,即變化和空中行走。神足境智是神足境界智,現證即是親證。 天耳意思是依止天耳的智慧稱為天耳智,現證即是親證。心差別智是了知心的差別,即知他人的貪心、嗔心和癡心。或者差別是次第,即有時知是貪,有時知是嗔等。 宿住是宿處。宿住隨念是憶念宿住,與之相應的智慧是宿住隨念智。死生是死亡和出生。了知彼等是死生智,這是在天眼神通中說的。諸漏盡是漏盡。其智是漏盡智,現證神通是對每一項的連線詞。‘五是與凡夫共同’意思是除最後一項。
།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདུས་བྱས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་གྱི། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ ལ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་།ཟག་པ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བཏང་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདི་ལྟར་གསུམ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལ་ཤེས་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་ མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ལྔས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་པ་གཅིག་ཡིན་ལ། བཞིའི་ཆ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་ཏེ། རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་སེམས་ ཤེས་པ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གལ་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཤེས་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ།ཆོས་དང་རྗེས་དང་འགོག་པ་དང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དག་གོ། །འོན་ཏེ་ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཤེས་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པར་ ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཟག་པ་ཟད་པར་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་ས་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའི་ས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པའི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའོ།།རེ་ཞིག་གསུམ་ནི་མེད་དེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་སྟེ། གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ལ་སྟེགས་བཅས་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐར་ གྱིས་སྔོན་གྱི་གནས་གཞན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མཐར་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སྐབས་གཞན་དག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་དྲན་པ་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པའི་ཁམས་སམ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡོད་ཀྱི། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དག་ནི་ཁམས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་འམ། གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་བསྡོགས་དག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཁོ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ ཡིན་ན།འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ།
‘如同沙門果’是指,就像沙門果是由有為解脫道所攝,神通也是如此,而非無間道。因為他心智在無間道中被遮止,若捨棄斷盡煩惱的無間道,則將導致阿羅漢也無神通的過失。因此,神通是由解脫道所攝。 ‘四是世俗智’是指,如此三種神通的所緣唯是色法,而宿住隨念神通緣於過去際,無漏智則不如是。 ‘於心是五智’是指,他心智因為是有漏和無漏的緣故,為五智所攝。如前所說,他心智是一智,也是四智的一部分。 除了盡智、無生智、苦智、集智、滅智等,因為依次是如同他心智的自性、是自相一分的所緣、是心心所的所緣,所以顯然是盡智等。 ‘如所說漏盡智力’是指,若漏盡智緣于滅,則是六智,即法智、類智、滅智、盡智、無生智和世俗智。若是漏盡相續所攝,則是十智。 ‘同樣應知此是遍一切地’是指,如同漏盡智力遍一切地,漏盡智神通也應知是遍一切地。 ‘五神通是四禪地所攝’是指,除漏盡神通外。 ‘首先三種在無色界中沒有,因為緣於色’是指神通、天眼、天耳三種神通,這三種是緣於色法。無色界中無有緣色法者,因為已離色想。 ‘因為是依色而成就’是指,由色門而成就,即由緣色之道而成就的意思。 ‘次第憶念前生住處’是指,因為次第由自身憶念其他生存狀態時,在欲界中修習時,無色界者不緣欲界。 ‘因為緣于處所、時間等’是指,處所、時間等或在欲界或在色界中有,而在無色界中則沒有。無色界定不緣地獄或不緣色法。 那麼,禪定近分和第一無色定近分中也應有神通,因為是緣色境。此說不然,因為唯有具足定支者才能作為神通所依,而此在無色界近分中是沒有的,所以彼處無神通。
།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ན་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་པས་ཟག་པ་ཟད་པའི་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པར་ནུས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བཤད་པའམ། ཡང་ན་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་སྟེགས་བཅས་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་འདོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་པོ་དག་ལ་ཡང་གཏོད་དེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།བདག་གི་ལུས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་སེམས་ནི་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་ཡང་ལུས་འདྲ་བ་འདི་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདིའི་སེམས་ཀྱང་འདི་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་འདི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་གཟུགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་ གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་སོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འདོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་ལ་མཚན་མ་ཉེ་བར་གཟུང་བ་དེའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ འགག་པ་གནས་སྐབས་གཞན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་དང་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།སྐད་ཅིག་མ་བར་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པས་གནས་སྐབས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གནས་གཙང་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དྲན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དྲན་ནའོ། །གནས་གཙང་མ་པ་རྣམས་འདིར་ འོང་བ་ནི་མེད་དེ།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་གནས་གཙང་མའི་ལྷ་རྣམས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཐོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། །ཐོས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། །མཐོང་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ ལ་བརྟེན་ནས་འདིར་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་བསམ་གཏན་བསྐྱེད་ནས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་དོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་ དེས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་མི་འཛིན་ཏེ།ས་གོང་མ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་མ་ཐག་པ་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་གཟུགས་མེད་པ་དག་ནས་ཤི་འཕོས་པ་མ་ཡིན་ པ་དེ་དག་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་མི་དྲན་ན་འོ་ན་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གལ་ཏེ་གཟུགས་དག་གམ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྔོན་གནས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ ཁ་ཅིག་ན་རེ་དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་ཤེས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ། བཞེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་ཡུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྫུ་འཕྲུལ་དང་།ལྷའི་རྣ་བ་དང་། མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤང་བ་དང་སྒྲ་དང་སྣང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་རྣ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་སྒྲ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ལྷའི་མིག་གི་སྦྱོར་བ་ནི་སྣང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཚུལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་མཛོད་ཀྱི་གནས་དྲུག་པར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་མི་བརྗོད་དོ།།འདི་དག་ཇི་ལྟར་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པ་རྙེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དྲིས་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་ནི། འདྲིས་ པའམ་མ་འདྲིས་པའང་རུང་སྟེ་སྦྱོར་བ་ཁོ་ནས་ཡིན་ནོ།།མ་འདྲིས་པ་རྣམས་ནི་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཅན་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱོར་བས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲིས་པ་དང་། མ་འདྲིས་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།
如此說來,那些就不會有漏盡通嗎?不是這樣的,因為一切地的智慧緣取漏盡智。 現在解說神通的修習方法。或者,如何依託色法而修成他心通呢?為此廣說’欲知他人心者’等。 同樣也觀察他人,即觀察:我這樣的身體有這樣的心,他人也有這樣的身體,因此他的心也應該是這樣。以這種修習方式,在神通成就后,不必依託色法就能知道他人之心。 ‘欲憶念宿住者’等文隨後出現。‘取相’即是確定心的形相之意。‘其後’是指對最初取相的心之後所發生的其他狀態首先作意。 因為不可能作意剎那無間,所以說’其他狀態’。 問:如何憶念凈居天?答:如果是經歷過的可以憶念。凈居天人不來此處,因為是不還果。‘因聞而經歷’是說:曾聽說凈居天是如此這般。 經歷有兩種:由聞而經歷和由見而經歷。 ‘依他相續而生起’是說,從無色界死後轉生到此處的人,生起禪定后想要憶念宿住,就要依靠他人的相續而生起。 宿住隨念智是屬於禪定所攝,因此不能緣取無色界的心,因為是上地法。 對他人相續中剛滅的意識取相等,應當如是配合。 ‘其他’是指不是從無色界死後轉生的人,他們是依自相續而生起。 如果說不能憶念無色界,那麼經中世尊說’若色界或無色界的一切前世住處都能隨念其相’,這又作何解釋? 有人說是通過無誤的推理而知。其他人說,僅憑意願就能遍知,因為經中說’諸佛的智慧境界不可思議’。 ‘神通等’是指神通、天耳通、天眼通的修習方法,依次是作意輕舉、聲音和光明。天耳通的修習是作意聲音。天眼通的修習是作意光明。 ‘住于戒’等,在俱舍論第六品中廣說斷除煩惱的方法,因此不說漏盡通的修習方法。 ‘如何獲得這些’是就獲得而提問,現前則不論熟練與否都要依靠修習。‘不熟練者以修習’是指以前未曾生起的特殊神通。‘一切也由修習生起’是指熟練和不熟練的生起,即現前。
།མངོན་ པར་ཤེས་པ་གང་ཞིག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དུ་མ་ཞིག་ཡིན།ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པའོ་ཞེ་ན། གསུམ་པ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དམིགས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།སྒྲ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་ནི་སྒྲ་ནི་རྒྱུན་འཆད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་གལ་ཏེ་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན།ལྷའི་མིག་གིས་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་འམ། དེ་དང་ལྡན་པར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདིའི་ལན་གྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེས་མི་ཤེས་ཀྱི་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གིས་ཤེ་ན། ལྷའི་མིག་གིས་སོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ། །ལྷག་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ གནས་དང་ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ།།རེ་ཞིག་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ་རག་མོད། ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ པ་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ན་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཟག་པ་ཟད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་དག་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ནི། མིག་དང་ རྣ་བའི་མངོན་ཤེས་ནི།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་ལྷག་རྣམས་དགེ། །ཅེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པར་གྲུབ། མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་དག་ནི་ བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་མེད་དོ།།རྟེན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར། རྟེན་གྱི་དབང་གིས་བརྟེན་པ་མིག་དང་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པར་བཤད་དོ། །དེའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་ པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནོ།།ཡང་ན་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ན་མིག་དང་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་ས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་དེ་ལ ཡོད་པའི་བསྟན་པ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།།ཕལ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མང་བས་བྱས་པ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་སྟེ། དགེ་བ་བཞི་ནི་མང་བ་ཡིན་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་གཉིས་ཡིན་པས་སོ། །ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་ དུ་བྱ་བ་དང་།ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་པ་ཞེས་རེ་རེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་རྣ་བ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ།
如果問:某些神通是多種念住,一切都是智慧的本性,因為是神通所以稱為神通。對此,出現了’第三念住三’等文句。 如果問:‘緣於心和心所’是什麼意思?心的異名神通不是身念住的本性。耳根和神通眼是緣於色法,所以是身念住的本性。 由於說’緣於色法’,因此詳細說明神變所緣是外四處。‘除聲’是指聲音因為是斷續的所以不能變化。那麼如何了知死亡和轉生?如果說天眼神通是緣於色法,那麼天眼如何能知道語言和意的惡行、善行,或與之相應而非色處本性的事物呢? 爲了回答這個問題說’那不是由它所知’,是由什麼所知?是由天眼。那又是什麼?是神通的眷屬等。‘那’指的是語言和意的惡行等以及行蘊的一部分。‘其餘’指的是宿住和漏盡神通。 首先,隨念宿住因為緣於色、心和心所,所以是四念住的自性。但漏盡神通如何是念住呢?如果說因為緣于滅而成為法念住,那麼緣于滅的部分只是法念住,而漏盡相續的部分則是四念住,因此沒有矛盾。 關於它們善等的差別:‘天眼耳神通,無記余為善’。如果是與眼識和耳識相應的智慧,那麼如何成為第四禪地所攝?因為與眼識和耳識相應的智慧不存在於第二禪等地。 ‘依所依’等廣說:‘五於四禪中’,依所依力,所依的天眼和天耳神通也說是第四禪地所攝。‘它的所依’是指神通的所依。 或者’由無間道力’是說:雖然與眼識和耳識相應的那些本性是初禪地解脫道的智慧,但由第二、第三、第四禪地無間道的力量而成為第二禪等地所攝,因為它是在第二禪等地的無間道之後生起的。 ‘主要’是指神變等是善法所以是主要,依此而說是主要。‘大多’是指數量多的意思,因為善法有四個較多,無記只有兩個。 ‘智的現證’是指:宿住智現證、死生智現證、漏盡智現證,應當分別配對。‘其他則不是’是指天耳、神變和他心通等神通。
།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ནི། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ནི་བར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པས་ནི་འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་གྱི་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་ པས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་བར་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་རིག་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་མི་སློབ་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིག་པ་དང་།མི་སློབ་པའི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིག་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་རིག་པ་ཞེས་གསུངས་ལ། རིག་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་པ་ཡིན་ རིག་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའོ།།ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཁོ་ན་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་འདི་དག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །སློབ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འོ། །མི་འདོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་མ་ རིག་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལངས་པར་གྱུར་པ་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མ་རིག་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་ནོ། །སེམས་[(]གྱི་[,]ཀྱི[)]རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་ འཕྲུལ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་ནོ་ཞེ་འགྲས་པ་དང་བར་མ་རྣམས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ངེས་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དག་ཡིན་ནོ། །མི་འཕྲུལ་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཀུན་བརྗོད་པ་དག་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཟག་པ་ ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མི་འཕྲུལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་སྨན་དང་གསང་སྔགས་དག་གིས་ཀྱང་འགྲུབ་སྟེ། གན་དྷར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་སྔགས་གང་གིས་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ཅིང་། སྨན་གྱི་ཁྱད་པར་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་བསྐུས་པ་གང་གིས་ནམ་མཁའ་ལ་ འགྲོ་བ་ཡོད་པར་གྲག་གོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཀུན་བརྗོད་པ་ཡང་མཚན་མ་དང་གསང་སྔགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བྱེད་དོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་བྱ་བར་མི་ནུས་པས་མི་འཕྲུལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་མཆོག་ཡིན་ནོ།།རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། འདིས་འབྱོར་པར་བྱེད་པས་སོ། །འབྱོར་པར་བྱེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་བཞིན་དུ་མགྱོགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་ནི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་སྟེ། དུས་དེ་ཙམ་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འདི་ནས་བཞེད་པའི་ཡུལ་འོག་མིན་དུ་བྱོན་ཏེ།མཐུ་འདི་ཉན་ཐོས་ལ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ཡིད་མགྱོགས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡུལ་ཐག་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ཡང་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།།མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མོས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ལུས་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་སོ།
‘次第’是指通過憶念宿住,能遣除對過去邊際的愚癡。通過了知死亡和轉生,能遣除對中際的愚癡。通過了知漏盡,能遣除對未來邊際的愚癡,即不知此後是否還有其他生存。 杜藏尊者說:通過死亡和轉生的神通,能遣除對未來邊際的愚癡;通過漏盡神通,能遣除對中際的愚癡。 若問:如何知道僅這三種神通就是三明?是這樣的:經中說’無學宿住隨念智明、無學死生智明、無學漏盡智明’。三明的建立也是如此,即此經中說’是三藏者,是三明者’。 漏盡現證唯是無學明,這是自性使然。‘彼’是就相續而言,非就自性。正因如此,所以說’彼二者非學非無學’,因為有漏故。 ‘此等神通’是指宿住隨念和死生智神通。‘有學’是指不還果。‘豈不’是說豈不承認。 ‘又為無明所勝’是指起時為修所斷無明所勝。 ‘次第’是指神足神通是神變神通;了知心差別是記說神通;漏盡神通是教誡神通。其餘中間的等等是詞義神通。 ‘因不惑亂’是說神變和記說外道也有,但漏盡智則不然,因為不惑亂是不共的。神變通過藥物和咒語也能成就,如有名為乾闥婆的咒語能使人飛行,傳說塗抹手腳的特殊藥物也能使人飛行。 他心記說也能通過相和咒語等來做到。如實教誡則無法以其他方式做到,所以是不惑亂的,因為若無煩惱的滅盡則不會生起。因此教誡神通是最殊勝的。 神變是三摩地,因為能成辦。‘成辦’是成就的意思。 ‘如意迅速時’中,意行是緣取,世尊在那麼短的時間內從此處到達所欲之處色究竟天。聲聞沒有這種能力,唯有諸佛才有意速通。 因此等等,由於僅憑發心就能前往極遠之處,故佛世尊具有不可思議的威力。 由勝解所生是勝解的果,迅速行走是使身體到達。
།མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཐག་རིང་བ་ལ་ཉེ་བར་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་ལས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡུལ་ནི་ བསམ་གཏན་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི། །ཕྱིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྤྲུལ་པར་ མི་བྱེད་དེ།སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །སྒྲའི་སྤྲུལ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ འདོད་པའི་ཁམས་ན་རང་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡང་བདག་གི་ལུས་དང་གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའིའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་དེ་དང་ འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཡང་།འདོད་པར་གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ པའི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །མདོར་བསྡུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་ནི་མཐའ་ཡས་པའོ། །ཇི་ལྟར་དྲི་དང་རོ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་ཁོ་ན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ན། ཇི་ལྟར་རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་སྤྲུལ་པ་ན་དྲི་དང་རོ་དག་ དང་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའོ།།གོས་དང་རྒྱན་བཞིན་དུ་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བའི་ཕྱིར་གོས་དང་རྒྱན་རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་དང་ཡང་མི་ལྡན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ལུས་ དང་འབྲེལ་པ་གཟུགས་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དྲི་དང་རོ་དག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་དག་ཀྱང་བཞི་དང་ལྔར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འབྲས་ བུ་བཞི་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པའི་ས་པ་དག་གོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འབྲས་བུ་ལྔ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་ས་པ་དག་གོ། །འགྲོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པར་འགྲོ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉིད་དུ་འགྲོའོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་ འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སར་འགྲོ་བར་མི་ནུས་ཏེ།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་སྤྲུལ་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སར་འགྲོ་བར་མི་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་རྙེད་བསམ་གཏན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ བསམ་གཏན་རྙེད་ཅེ་ན།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་སྐྱེ་བས་སོ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གོང་མ་ པས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པས་སྨྲར་འཇུག་སྟེ།ཡན་ཆད་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
從勝解而生的是對遠處作近處勝解的緣故,世尊說諸禪修者的禪定境界是不可思議的。 變化有兩種:欲界所行和色界所行,無色界中無所行,因為彼處無色故。 屬欲界的變化是外在的,即不變化內在處,因為將會出現本無的有情。聲的變化是不存在的,因為相續斷絕的緣故。 ‘與自身和他身相連’是指與自身相連和與他身相連。 ‘如是’是指如同欲界中與自身和他身相連一樣,屬色界的也是與自身和他身相連兩種。 ‘此為四種變化’是指欲界所生的。‘色界中亦同’是指色界所生的也是屬欲界和屬色界的與自身相連和與他身相連。 ‘為八種’是指欲界所生的四種和色界所生的四種,共八種。 ‘總之’是指詳細則無量。 ‘如何不具香味’是指若色界所生者在欲界中僅變化四處,那麼當變化與自身相連時如何不具香味。 ‘如衣飾般不具’是指如同因不計為有情故衣飾與自身相連者不具,如是變化亦不具。 ‘他人說變化二處’是指僅變化與自身相連的色處和觸處,因此不具香味。 ‘如是第三禪和第四禪地者亦配四和五’,如何配?第三禪果有四:欲界、初禪、二禪和三禪地。第四禪果有五:欲界、初禪、二禪、三禪和四禪地。 ‘從行走方面也殊勝’是指欲界所行變化為禪定地等果,依次可至二禪、三禪、四禪,初禪果僅能至初禪。 初禪果變化不能至三禪地,如同二禪果變化不能至三禪地等亦同。 ‘如所得禪那’是指如何得禪那?解說為離貪和生得。 ‘住于等持果’中,等持果是變化心,因為是解脫道的自性,或因為是神通果。 上地者則以初禪地者令說,因為二禪以上諸地中無發起表業的有尋有伺心故。
།ཇི་ལྟར་འདི་སྨྲར་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། སྤྲུལ་པའི་སེམས་འགགས་ཤིང་ སྨྲར་འཇུག་པའི་སེམས་སྐྱེས་ནས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་འགགས་པས་སྤྲུལ་པ་འགགས་ཏེ།སེམས་དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྨྲར་འཇུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་གཞན་འཇུག་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་ནས་དུས་ཕྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་ལ། དེས་སྤྲུལ་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས། ཕྱིས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་སྨྲར་འཇུག་གོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མི་སྣང་བར་གྱུར་པས་ སྤྲུལ་པ་མི་སྣང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྔོན་གྱི་བསམ་པའི་རྒྱུད་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་བྱའོ། །དེ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་བྱའོ། །དེ་སྨྲར་གཞུག་གོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སྔར་སེམས་ལ་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་གཉིས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཅི་གསོན་ པོ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདྲིའོ།།འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོའི་མོས་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དང་པོར་དུ་མས་གཅིག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོ་སྒྲུབ་ན་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མང་པོས་སྤྲུལ་པ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་དང་བཅས་པ་གཅིག་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ལ།མངོན་པར་ཤེས་པ་བྱང་ནས་ནི་སེམས་གཅིག་གི་དུས་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པས་ཡང་ཅི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བསྒོམ་ལས་སྐྱེས་པ་ ལུང་མ་བསྟན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་གོང་མར་སྐྱེས་པས་ས་འོག་མ་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །སྐྱེ་བ་ལས་སྐྱེས་རྣམ་གསུམ་མོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རེས་འགའ་གཞན་ལ་ཐོ་བཙམས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྤྲུལ་ པར་བྱེད་ལ།རེས་འགའ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བལྟ་བར་བྱ་བའོ། །དེ་དག་གིས་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྟ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་དང་། སྐྱེ་བས་བྱས་པའི་སྤྲུལ་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པ་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །ག་ལས་ཤེ་ན། སྒྲ་མེད་པའི་གཟུགས་ ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ན་སྒྲ་མེད་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་མིང་གི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པ་ཡིན་གྱི། རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ནི་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་ལ། སྤྲུལ་པ་སེམས་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་དང་ཆོས་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཀྱང་མེད་དོ།།སྤྲུལ་པ་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་སྤྲུལ་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་འམ། སེམས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ། སྨྲས་པ་སེམས་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་དག་ཀྱང་སྤྲུལ་ པར་བྱེད་ན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྤྲུལ་པ་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པ་དེ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་སྐྱེས་ པ་སྟེ།རང་གི་ལུས་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དགུ་པར་བཤད་དོ། །དབང་པོ་ནི་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྲུལ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། །དབང་པོའི་རྟེན་ ཙམ་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ།རས་ཁྲ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་པོ་ནི་སྤྲུལ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།
如果問’如何使其說話’是什麼意思?當幻化心滅去,而生起使說話的心,由於幻化心滅去故幻化也滅去。因為這兩種心不能同時存在,所以問’如何使其說話’。 ‘加持后為令他入故’是說,以幻化心造作幻化。之後后時顯現加持心,以此加持幻化,後來顯現發起表業的心而使其說話。 這裡有人說:如果顯現加持心時幻化心不顯現,為何幻化不會消失?對此回答:隨順前行的意樂相續,造作幻化。應當加持它。應當使它說話。如是先前已安立於心中。 因為在兩種情況下都可能有加持,所以問’是否僅對活著的’等。‘以尊者大迦葉的加持’是說以尊者大迦葉的勝解之意。 ‘最初多成一’等廣說是:最初修習時,以多個幻化心創造一個具有所依的幻化,在神通純熟后則不是一心的時候。 幻化心有修所成和生得兩種,所以又廣說’是否一切幻化心’等。 ‘修所生是無記’是說,因為生於上地而顯現下地的幻化心,所以是無記,應當如是理解。 ‘生得有三種’是說,如鬼等有時爲了恐嚇他人而變化形體,有時爲了利益等,應當如是觀察。 ‘彼等所作’廣說是:由見等所作和生得所作的幻化,與自他相續相關聯的是第九處。為什麼?因為是無聲的色處。 因為彼處有無聲的色處如眼等,所以從名稱上說是第九處,而不是從實體上說。聲因為無相續故不能幻化,幻化因為無心故也沒有意處和法處。 幻化無心這一點從何而知?論中說:應當說幻化是有心還是無心?答:說是無心。 如果也幻化諸根,由於諸根被計為有情,如何會出現本無的有情?因此說’因為與諸根無別’,那四處幻化是與眼等根不相離而生,因為與自身相關故。因此說是第九處。 ‘諸根不能幻化’是說,因為是異熟生和長養所成故,幻化不應是異熟和長養所成。僅是根之所依是幻化,如彩畫。正因為如此,所以說’諸根不能幻化’。
།དཔེར་ན་ང་ལས་ནུ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་སྟོན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ནི་ལྷའི་དང་འདྲ་བས་ལྷའི་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ནི་བསམ་གཏན་ས་པའི་གཟུགས་དང་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ལྷའི་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ལྷའི་དབང་འདྲ་བའི་ལྷའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷའི་མིག་ནི་ཤ་དང་པགས་པ་དང་རུས་པ་དང་ཁྲག་དང་མ་ འབྲེལ་ཞིང་གཟུགས་དང་བའོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ལྷའི་མིག་གམ་རྣ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལྟ་བ་དང་ཉན་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞར་བ་དང་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞར་བ་ནི་གང་རུང་ ཅིག་མ་ཚང་བའོ།།ལོང་བ་ནི་ཡོ་བའོ། །ལྷའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ལྷའི་མིག་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བསྡུ་སྟེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་ལྷ་དང་ཀླུ་རྣམས་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་གྱི། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གང་རྟོག་དང་རིག་སྔགས་ཀྱི་བྱས་པ་འང་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ན་མི་དགེ་བ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནོ། །དམྱལ་བ་པས་ནི་དང་པོར་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་ སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་སྐྱེ་བ་དྲན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ཀྱང་དང་པོའི་ཁོ་ན་ཤེས་སོ། །ཇི་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་མཉེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་ནི་གང་གི་ཚེ་ཚོར་བ་དྲག་པོ་གནད་ཐམས་ཅད་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་གནོད་པ་དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ ཀྱང་མི་དྲན་ན།སྔོན་གྱི་གནས་སམ་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་གོ་ག་ལ་འགྱུར། འགྲོ་བ་གཞན་ན་གནས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་དང་མི་དང་ལྷའི་འགྲོ་བ་ལ་གནས་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་རྟག་ཏུ་ཤེས་སོ། ། རེ་ཞིག་དུད་འགྲོས་ནི་ཤེས་སོ། །ཀླུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡི་དགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བདག་གིས་མཐུན་དང་མི་མཐུན་པས། །ལོངས་སྤྱོད་དག་ནི་གང་བསགས་པ། །དེ་དག་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དེ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བསྟེན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །མི་སྐྱེ་བ་དྲན་པ་དག་ནི མཐོང་བ་ཉིད་དོ།།ལྷས་ཀྱང་དྲན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དྲང་སྲོང་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བཞུགས་གྱུར་ཅིང་། །བདག་ལ་དགའ་བ་སྐྱེད་པ་ཡི། །རྒྱལ་བྱེད་ཚལ་དེ་འདི་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ ལྟ་བུའོ།།མི་ལ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་བཀག་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཐོབ་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་། རིག་སྔགས་དང་། སྨན་དང་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་དང་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་སྟེ། ལྷ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་། ལས་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ།
例如,‘如同我的業力和中有眾生’這句話是顯示由業力所生的神變。‘如同菩薩、轉輪王和珍寶居士等’這些是由於與天界相似而稱為天界。如是這二者是屬於禪定地的清凈色,因此它們確實是天界的,而不是與天界權力相似的天界。 正因為如此,所說天眼是不與肉、皮、骨、血相連而清凈的色法。天眼或天耳是無與倫比的,這是說它們是從見和聞的方面而成就的,因此恒常具有識。 由於沒有斜視、盲等,所謂斜視是缺少某一個,盲是彎曲。‘天耳等四種’中的’等’字包括天眼、宿命通、他心智,這些都是生得。 是欲界天和龍眾以及色界眾的,而不是無色界眾的,因為彼處無色法。生得的他心智有善、不善和無記三種。所謂’分別和咒術所作的也’那也是三種。其中唯欲界有不善,其他則沒有。修所得的他心智不僅是善的。 ‘地獄眾最初知道’是說地獄眾從一出生就能以宿命智憶念前一世,而不能知道其他。以他心智也只知道最初的。‘直到被苦受折磨’是說當他們被劇烈的、刺破一切要害的感受所害時,連自己也記不得,更何況能知道宿命或他人之心? ‘其他眾生恒常能知’是說處於餓鬼、旁生、人和天道的眾生,他們常常能以宿命通和他心智來了知。首先,旁生能知,如龍等。餓鬼也能知,如說:‘我以順違因緣所積聚的受用,都成為他人的受用,我等只有遭受痛苦。’ 人能憶念不生,天也能憶念,如說:‘仙人眾所說法,法王安住時,令我生歡喜的王舍城園林就是這個。‘同樣也說’從何處死後往生何處’等。 ‘人無生得’是說一切神通等。否定生得就表明有離貪所得、分別、咒術、藥物和業力所作的,這將會解釋。‘他們的這些是從特殊業力所生’是怎樣呢?‘有三種’等廣說,宿命通不僅是修所得果,那是什麼呢?有三種:如前所說的修所得果、生得即天等的,以及業力所生如菩薩等的。
།སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གནས་བདུན་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ། ། ཤེས་པ་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བས་འབྲེལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཟད་པ་ཤེས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་།ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཐོབ་བོ་ ཞེས་སྤྱིར་བཤད་ལ།དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དང་རང་བཞིན་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་སྐབས་ཁོ་ནས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ། ཤེས་པ་ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱས་པར་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་སོ།།དེ་ནས་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་པས་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཁོ་ན་བཤད་ཀྱི། རང་བཞིན་གཞན་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་ ཀྱིས་གཏི་མུག་མེད་པའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་ལ།ད་ནི་མ་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བསམ་གཏན་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གཙོ་བོ་ ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་ཡིན་མོད་ཀྱི། ལྔ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་སྔར་མ་བརྗོད་དོ། །བདེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་ བའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་བསྟན་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་དག་ནི་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བསམ་གཏན་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་བསམ་ གཏན་ནི་འབྲས་བུའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་ནི་རྒྱུའོ། །དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་པས་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དགེ་བ་གཡེང་ བ་ཡང་ཡོད་པས་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་སྨོས་པ་ནི་སེམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་དམིགས་པ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།རྗེས་འབྲང་བཅས་ནས་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཚོལ་ན་ནི། དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འཁོར་དང་ བཅས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ནི།དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཤད་ན། དེ་ནི་ངེས་པར་མ་ཟིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདྲིའོ། ། དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།
這是由阿阇黎剛巴貝所造的《阿毗達磨俱舍論註釋·隨相論》中第七品智品註釋。 已經講述完諸智。由於這些都依靠禪定和無色界而生起,爲了顯示其關聯,所以說’已經講述完智品中智的自性功德’。 在滅盡智時,諸佛世尊不共法中的力等功德,以及與聲聞共有的宿命智、無礙解等功德,與凡夫共有的神通、禪定、無色定等功德都將獲得,這是總的說明。這些功德有的是智的自性,有的是其他自性。 其中,從力等直至神通等屬於智自性的功德,已在智品中講述完畢。其中’智有漏無漏’等,是從廣說智的角度而言。此後由於與智相關,只講述了智的自性功德,而未講述其他自性,即禪定等自性。 或者說,已經廣說了無癡的自性,現在將要講述無貪和無嗔的自性——禪定和無色定。 首先從禪定開始講述,因為它是主要的。為什麼是主要的呢?因此說’因為是一切功德的所依’。雖然無色定也是功德的所依,但因為’五在四禪中’的緣故,它不是一切功德的所依,所以未先說它。 而且在樂之後生起的緣故,講述無色定也符合生起的次第。 ‘禪定有二種’是指因禪和果禪的區分。因此說’以生起和等至禪定的差別’。其中,生起禪定是果,等至禪定是因。 ‘善一境性’是等至禪定的共同特徵。由於也有染污和無記的一境心,所以說’善’。由於也有善散亂,所以說’一境性’。 ‘心一境性是禪定’中未提及心所,是因為心是主要的。‘因為是三摩地自性’是說諸禪定都是專注一境的自性。 ‘連同眷屬為五蘊’,如果要尋求等至禪定的自性,其自性即是善一境性,因為諸禪定是三摩地自性。如果要說明包含眷屬,則是五蘊自性,因為有隨行色法。 當說’善心一境性是禪定’時,這個定義不夠明確,因此問’什麼是一境性?‘答:‘即緣一境’,意思是專注一個對境。
།དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་རྩེ་གཅིག་པ་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། །དེས་ན་སེམས་དམིགས་པ་གཅིག་པ་སྟེ། མ་གཡེངས་ཤིང་མཉམ་པར་གཞག་པ་དག་ཁོ་ན ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་གྱི།ཆོས་གཞན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ནི་སེམས་དག་ལས་གཞན་མེད་དེ། སེམས་ནི་གཡེངས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་སོ། །སེམས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སེམས་རྣམས་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་འཇུག་པ་ ལས་རང་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམས་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཡིན་གྱི། གང་གིས་དེ་དག་རྩེ་གཅིག་ པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པས་དེ་དག་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་གྱི་སེམས་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཡིན་ ནམ་མ་ཡིན།ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དོན་མེད་དོ། །དགེ་བའི་སེམས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་གཉིས་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་གཉིས་པ་ནི་སེམས་སྔ་མ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་སེམས་དང་པོའི་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་བས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་བྱ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཁོ་ན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་ཞིག་སེམས་ལྟར་ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དམིགས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཏིང་འཛིན་རྣམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཐ་དད་པ་གོམས་པའམ། གཞན་ཞིག་ལས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཁོ་ན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ན་ལས་སེམས་དག་ཀྱང་དམིགས་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དོན་མེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་སྔ་མ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་ཕྱི་མ་སེམས་སྔ་མའི་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་གཉིས་པ་སེམས་དང་པོའི་དམིགས་པ་ལས་མི་གཡེང་བར་བྱེད་ཀྱི། སྟོབས་ཆུང་བས་ནི་མ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ སྟོབས་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་ཡིན་ཡང་སེམས་ཐམས་ཅད་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པར་ནུས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ལ་བསམ་གཏན་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།
如此說’那麼’這一廣說是:如果專注一境即是緣一境性的話,則心是緣一境性,唯有不散亂而等持者是三摩地,而非其他心所法,因為彼緣一境性即是除心之外別無他法,心將成為散亂性故。 ‘唯心’這一廣說中,諸心趣入一所緣時,于自身並無作用,因為將成無有散亂之過失故。因此如同散亂一樣,諸心的緣一境性也非從自性而生,所以不是唯有諸心是三摩地,而是使彼等專注一境的法是三摩地。 ‘彼即是專注性’是說由具足三摩地而使彼等心成為專注,故唯由三摩地而心專注,而非諸心。 ‘由於是剎那性故,一切心是否專注’是說一切心唯是專注,因為是剎那性故是所緣而無有遷移故。因此於心通達三摩地無有意義。因為將成一切善心皆是等持性之過失。 ‘若是第二彼即不散亂’是說第二心由與前心相應的三摩地力,不散亂于第一心的所緣,故無此過失。 ‘相應中三摩地無意義’是說第一心與三摩地相應者,于彼三摩地無意義,因為于彼不作作用故。 ‘唯於何者是三摩地’這一廣說中,如心一樣由三摩地力而遍計前後是緣一境性者,於三摩地則無有其他三摩地。因此于諸三摩地中,應當承許由異於三摩地的串習或其他而成專注性。 唯由串習等何者成為三摩地專注性,由彼諸心也成為緣一境,故異體的三摩地無意義。 ‘由於三摩地是多地故’是說若由前心相應的三摩地力,後心不散亂於前心的所緣。如是由於三摩地是多地故,將成一切心皆是專注性。 ‘非也,由於三摩地力微弱故’是說不成一切心皆是專注性。為何?由於三摩地力微弱故。具足三摩地力者能使第二心不散亂于第一心的所緣,而力微弱者則不能,一切三摩地也非力量相等,因此雖三摩地是多地,然不成一切心皆是專注性。 由於說能入善心心所相續流者唯三摩地是禪定,故非一切。 ‘唯心專注即是三摩地’是說非異體。‘如是’是說因為。‘增上心學’這一廣說是:經中說四禪是增上心學與心清凈的主要。
།དེའི་ཕྱིར་རྩེ་གཅིག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ལ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། ། ཡང་ཇི་ལྟར་མདོ་ཉིད་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་དང་། ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཙོ་བོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི གཙོ་བོ་ཡང་སེམས་ལས་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།མ་ཡིན་ཏེ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བསམ་གཏན་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་ཀྱི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསམ་གཏན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཉི་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཉི་མ་ཞེས་བྱའི་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་སྟེ་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཉའ་སྦྲེལ་བ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའོ། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བས་ན་ཟུང་དུ་འཇུག་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་གིས་མཉམ་པར་ངང་གིས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་ངང་གིས་འཇུག་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་བསམ་གཏན་ཡིན་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རོ་མྱང་བ་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་ཡིན་ཞེ་ན། ལོག་པར་ངེས་པར་ སེམས་པའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ངེས་པར་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པར་ངེས་པར་སེམས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། དེ་དང་མཐུན་པ་མཚན་ཉིད་མང་པོ་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་དེའི་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་རུལ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དཔེར་ན་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ས་བོན་མ་ཡིན་པ་དེའི་རིགས་དང་མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ས་བོན་རུལ་བ་ཞེས་མི་བྱའོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ས་བོན་གྱི་རིགས་ཉིད་ཉམས་པ་ས་བོན་དང་འདྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་ས་བོན་རུལ་བའོ་ཞེས་མིང་དུ་འདོགས་པ་བཞིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ མི་དགེ་བ་དག་ཀྱང་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་པར་བྱས་ནས་སེམས་པར་བྱེད་རབ་ཏུ་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་ དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་དུ་བ་དང་མེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འདི་ན་དུ་བ་ཡོད་པས་ཞེས་སྨོས་པས་མེ་ཡང་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། མེ་མེད་ན་དུ་བ་མི་འབྱུང་བས་ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་དཔྱོད་པ་སྨོས་པས་རྟོག་པ་ ཡང་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།
因此,唯有專注一境的心才是三摩地。譬如增上戒學唯是戒律,而非其他;增上慧學唯是智慧,而非其他。 又如經中所說的’清凈戒律之主’、‘清凈見解之主’、‘清凈解脫之主’,這些都不離戒律、見解和解脫本身。同樣,‘清凈心之主’也不離心的本質,這是從經中可以理解的。 如此說來,如果禪定是三摩地的本質,那麼一切三摩地都將成為禪定。由於三摩地存在於多個地位,善、染污和無記的三摩地也都將成為禪定。 並非如此,‘具有殊勝’等廣說,是指具有殊勝的三摩地才被命名為禪定,而不是僅僅指三摩地。因此,並非一切三摩地都成為禪定。 ‘如同太陽’是說,唯有具有殊勝光明的才稱為太陽,而螢火蟲等則不是。 ‘因為自然雙運’是說,雙運即是相應的意思。如同牛軛相連一樣稱為雙運。由於自然雙運而生起,即是止觀平等自然生起的意思。 雙運自然生起的事物即是雙運自然趣入性,這就是原因。 如果說善心專注一境性即是禪定,那麼具有染污貪著的如何成為禪定呢?‘因為顛倒思維’,即是說如此顛倒思維,意思是說錯誤地分別。 若說’將有太過之失’,即是說一切煩惱都因為顛倒思維而成為禪定。 並非如此,‘唯于與彼相順’等廣說。沒有太過之失,因為與彼相順、具有多種相同特徵而無不同的染污禪定,被假立彼名。 ‘如同腐敗種子’是說,譬如石頭等非種子,與其種類和特徵極不相似的任何事物都不稱為腐敗種子。那麼是什麼呢?唯有種子類別本身衰敗、與種子相似的,才被命名為腐敗種子。 ‘不善禪定也曾宣說’是指由貪慾纏縛而作意、思維、極為思維等廣說。因此沒有太過之失的過患。 ‘善禪定’是說明主要的部分。 ‘為共同觀察故,如煙與火’是說,譬如說’此處有煙’時也說明了火,因為無火則無煙,為共同觀察之故。同樣,說到尋時也說到伺,因為是共同觀察之故。
།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་རྟོག་པ་མེད་པར་དཔྱོད་པ་ཡོད་པས་ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པ་མེད་པར་དོགས་པ་བསུ་ནས། རྟོག་པ་མེད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ན་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་ པའི་དཔྱོད་པ་མེད་པས་རྟོག་པ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དཔྱོད་པ་ནི་རྟོག་པ་ལ་མི་འཁྲུལ་ཏེ། མེ་ལ་དུ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་རྣམས་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དེ། །སྐྱེ་བ་ལས་ནི་དེ་རྣམ་བཞི། ། ཞེས་བྱ་བའོ། །རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དབེན་པ་ནི་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར བྱེད་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅུང་ཟད་སེར་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཙམ་སེར་བ་ལ་ཅུང་ ཟད་སེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པ་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་མེད་ནའོ། །དེ་དག་གིས་སྡོམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་འབྱུང་བ་མེད་ པར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།འབྱུང་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་དག་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཡོད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་བ་དག་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པའི་རང་བཞིན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་ པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ།ཁམས་གསུམ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་འབྱུང་བ་དག་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། འབྱུང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་གཞན་གྱི་ས་པའི་འབྱུང་བ་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ དག་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འབྱུང་ལ།འབྱུང་བ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་འདི་ནི་མེད་དོ། །དཔེ་དང་དངོས་པོ་ལ་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་དེ་དགག་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་སྙོམ་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡང་སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ དེ།འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་ས་པའི་སྡོམ་པ་ནི་འབྱུང་བ་གཞན་རྒྱུར་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་དགག་པར་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ ལ་གཟུགས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་ལུས་ཀྱང་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོག་པའོ། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མཐའ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་བོང་ཚོད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ། གཟུགས་མཐའ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བོང་ཚོད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། ཆུའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆུའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར་མི་སྣང་བ་དག་ལ་ཡང གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།
由於殊勝禪定中有無分別的觀察,故對是否有同時觀察產生疑慮,因此廣說’無分別’等。在殊勝禪定中因為沒有與喜樂相應的觀察,所以無分別。因此,與喜樂觀察相應的觀察對於分別是不會混淆的,如同煙對於火一樣。 ‘他們的生處已經說過’是指’無色界中無處所,生處由業成四種’。‘因為無隨行色’是指因為無禪定和無漏律儀的意思。‘分別’是指離貪,遠離是指從下地離貪的道,因為這能分別,所以稱為分別。‘將離貪’是指將背離的意思。 ‘如稍黃’是指就像稍微發黃稱為稍黃一樣,即使有少許色法也稱為無色。‘若無彼等如何’是指若無身語。‘彼等成為律儀’是指成為身語律儀。在無色界中無四大種,故所造色也不應理,因為無依賴四大種的所造色執行。 ‘若如無漏律儀’是指譬如雖無無漏四大種,但有無漏律儀所造色,同樣,雖無有漏四大種,但應有身語律儀自性所造色存在於無色界中。‘非也,因為有有漏四大種’是指無漏律儀是因為無無漏四大種,且不屬於三界,故以其四大種為因而生起,並非不依賴四大種。 因此,在無色界中,身語律儀不依賴他地的不相應四大種而生起,也不是不依賴四大種,所以這種想法是不存在的。因為比喻與事物不相似。‘于定中亦說遮止彼’是指在無色定中也無律儀生起,因為無四大種。已說明他地律儀不以其他四大種為因而生起。 由於經中說’完全超越色想’,故說遮止彼,如是則于生處和等至中遮止色法。‘若謂亦有身’是指軀體。‘亦有色根’是指眼等。‘如何許彼等有少許色’是指因為有一切色法。 ‘若謂因體量小’是指若說不是因為有一切色法而說有少許色,而是因為體量小,則如’水生’等廣說,對於如水生般不顯現者也應成為無色。
།གལ་ཏེ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་གཟུགས་དང་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གཟུགས་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་ཚད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། སྲིད་པ་བར་མ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དང་བའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེའི་རང་ བཞིན་གྱི་རི་དག་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ལས་ཆེས་དང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་བ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས་ཆེས་དང་བ་གཞན་མེད་དེ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་སྲིད་པ་བར་མ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས ཆེས་དང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དབྱེ་བས་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ དེ་དག་གི་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་དགོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཆེས་དང་བས་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་གྱི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་གསུམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་ ནི་ས་འོག་མ་པའི་མིག་གིས་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། བསམ་གཏན་དུ་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་དབང་ པོས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཛིན་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་དང་པོས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་གཟུགས་མི་འཛིན་པའི་བར་དུ་ཡིན་ཏེ།ས་གོང་མ་པའི་གཟུགས་ཆེས་དང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གང་ལས་དེ་དག་ གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད།།གལ་ཏེ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ལ། གཟུགས་ ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མིང་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་རྒྱལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་པ་ནི་ཚད་མ་ ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀྱི་མིང་ནི་དོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལའོ། །འདོད་པ་དེ་ནི་ལུང་ངམ་དེ་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་རྟོགས་ན། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་མ་མཐོང་ཞིང་ལུང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཚེ་དང་དྲོད་གཉིས་འདྲེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།མདོ་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཚེ་གང་ཡིན་པ་དང་། དྲོད་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཚེ་ཡོད་ དང་དྲོད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།འདམ་བུའི་ཤོག་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མདོ་ལས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དཔེར་ན་འདམ་བུའི་ཤོག་གཉིས་གནམ་དུ་འགྲེང་བར་འགྱུར་ལ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ཅིང་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ནས་འདུག་པ་དེ་ལས་འགའ་ཞིག་གིས་ཅིག་ཤོས་བསལ་ ན་ཅིག་ཤོས་འགྱེལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་པ་བསལ་ན་ཅིག་ཤོས་འགྱེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ཅིང་བསྟེན་ནས་གནས་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།
如果說’由於清凈的緣故’是指:假設由於色法清凈的緣故,它們有一些色法存在,而不是因為量小的緣故,那麼中有和色界眾生也會有過失,因為他們由於清凈的緣故,即使是金剛性質的山也能無礙通過,因此他們也應成為無色。 所謂’沒有比這更清凈的’是指:欲界的色法不如色界的清凈,色界的不如無色界的清凈,再沒有比這更清凈的了。因此,只有那些無色界眾生才是無色的,而中有和色界眾生則不是。如果這樣說,那麼只有有頂天才應成為無色界,而空無邊處等三處則不是,因為沒有比它更清凈的色法。 為什麼呢?因為’如同定的差別殊勝一樣,生處也有差別’。就像空無邊處等定有極為殊勝的差別一樣,他們的生處差別也必須承認。因此,只有有頂天的色法最為清凈而成為無色,而空無邊處等其餘三處則不是。 如果認為無色界的色法因為不被下地的眼根所見而是清凈的,所以只有它們是無色的,而中有等則不是。‘色界的色法也是’等廣說:初禪地的根不能見二禪等地,如是乃至三禪地的根不能見四禪地的色法,因為上地的色法更為清凈。如此,那與說它們是無色而色界眾生不是的差別在哪裡? 所謂’如果說兩者的名稱是符合意義的’是指欲界和色界,以欲妙功德來區分的是欲界,以色法來區分的是色界。‘無色界則不是’是說無色界的名稱不符合意義。那麼是什麼呢?如果說是隨意安立的,那麼’這有什麼道理’中,道理即是量,這是比量。對於’兩者的名稱是符合意義的,無色界則不是’這一說法。 如果這種主張是從教證或比量中了知的,那麼並未見到無色界有色法的比量,而所執持的教證即’如果壽和暖二者相混’等廣說:經中說:‘具壽大迦葉,壽與暖這兩法是相混的。‘因此,彼處應有壽也有暖。 關於’兩根蘆葦’等,經中說:‘具壽舍利子,譬如兩根蘆葦豎立於空中,它們互相依靠,互相依止而住,如果有人拿走其中之一,另一個就會倒下。拿走第二個,另一個也會倒下。具壽舍利子,同樣地,名與色也是互相依止而住。‘如是廣說。
།མིང་ཡོད་པས་གདོན་མི་ཟ་ བར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།གཟུགས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མིང་འབའ་ཞིག་གནས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ སྐད་ཅིག་མ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་བར་ལས་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ།གཟུགས་ལ་དམིགས་པ། གཟུགས་ལ་བརྟེན་པ་གནས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ཞིང་། དགེ་སློང་དག་གང་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་གཟུགས་ལས་གཞན་དང་། ཚོར་བ་ལས་གཞན་དང་། འདུ་ཤེས་ལས་གཞན་དང་། འདུ་བྱེད་ ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགྲོ་བ་འམ།འོང་བ་འམ་སྐྱེ་བར་སྨྲའོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ངག་དེ་ནི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ཏེ། ལུང་དེ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་གཟུགས་མི་འགྲུབ་སྟེ། ལུང་ཉིད་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ལས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལས་སོ།།འདིར་དགོངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དང་དྲོད་དང་རྣམ་ཤེས་འདིས། །གང་ཚེ་ལུས་འདི་འདོད་བྱེད་ཅིང་། །བོར་ནས་དེ་ཚེ་འདུག་པ་ནི། །སེམས་མེད་ཇི་ལྟར་ཤིང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ལུས་ཀྱང་མེད་ན་ལུས་འཇིག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཡོད། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་ཡོད་མོད་ཀྱི། ལུས་འཇིག་པར་མངོན་པ་ནི་མེད་དོ། །གང་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་དག་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པ་ ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ཏེ།གཉི་ག་ཡོད་ན་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པ་ཉིད་སྲིད་ན། གཟུགས་མེད་པ་ན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་འདི་ལ་རྐྱེན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་ན་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་ཁོ་ནའི་རྐྱེན་ཡིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་དགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་སྔ་མ་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འདིར་སྐྱེ་བ་ནི་འོང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་འགྲོ་བའོ། །ཅི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། ། དེ་བཀག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་བཀག་པའོ། །འོན་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་མེད་ན་དེ་བཀག་པ་ཡིན་གྱི། གསུམ་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲའོ།།གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་ལས་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་ཚེ་གང་ཡིན་པ་དང་དྲོད་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་བྱེ་ བྲག་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།མདོའི་ཚིག་འདིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཐམས་ཅད་མེད་ན་དེ་བཀག་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་བྱས་ལ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པས་ན་དཔྱད་པར་མི་བྱའོ་ ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྱིའི་དྲོ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚེ་མེད་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།
由於有名,無色界中必定會有色,因為不依靠色而單獨存在名是不可能的。緣起經中說’以識為緣的名色’。其中,在無色界結生剎那時有識,以其為緣有名,這也必定是同時的,因為經中說’以識為緣的名色’。‘異於行等’詳細出現,經中廣說:‘諸比丘,識趣向於色,緣於色,依止於色而住。‘又廣說:‘諸比丘,若有人說:我離開色、受、想、行而識能來去生起,此言僅是空談而已。‘從此經文也不能成立無色界有色,因為經文字身需要觀察。‘從一切’是指欲界、色界、無色界中。 此處所詮釋的意趣是:‘壽、暖及與識,舍此身軀時,倒臥如木無心識。‘由此說明僅是針對欲界而說的。無色界既無身體,何來身體毀壞?色界雖有色,但無明顯的身體毀壞。又說名色互相依止,顯然也是針對欲界和色界而說,因為二者俱有時才可能互相依止,而無色界中只有心和心所互相依止,因為無色的緣故。 又說’以識為緣的名色’,是說此名色有識為緣,故稱為以識為緣的名色。因為無色界的識只是名的緣,而非色的緣。‘破斥識的來去’是說從前世通過中有相續而生於此世為來,如是從此世生於他世為去。‘是否一切’指色、受、想、行等。‘破斥’是指破斥識的來去。‘或某一’是指色等之中任何一個。我等說若一切都無則為破斥,若有三者則是識的來去。 若說’因無差別而說故不應觀察’,是說經中’具壽大腹,所謂壽’乃至廣說’識趣向色而住’,是無差別而說。從’此經文是針對欲界和色界所說’乃至’若一切都無則為破斥’未作差別,因無差別而說故不應觀察者,若如是則成太過。云何太過?‘外熱’等,即非有情數者也將不會無壽而生。
།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེར་ནི་ཚེ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ འདྲེས་སོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་མཛད་དོ།།ཕྱིའི་གཟུགས་ཤིང་དང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མིང་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་མིང་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་གཟུགས་ ཕན་ཚུན་བསྟེན་ནས་གནས་སོ་ཞེས་མ་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་མིང་ལྟར་གཟུགས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བཟུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ བཞི་ཁྱད་པར་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཟས་བཞི་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡང་ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཟས་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཟས་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་འདི་ལ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་འདི་ཡོད་སྙམ་ན། ལྷ་ལས་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ ན་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ཡང་གཟུགས་ཡོད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། ། གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་དག་ལས་གཟུགས་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གཟུགས་ཡོད་ཕན་ཚུན་རང་གི་གཟུགས་གདོན་མི་ཟ་བར་འདུ་ཤེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བས། དེར་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །དེ དག་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་།གཟུགས་རྣམས་ལས་འདས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཡོད་ན་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །གཟུགས་ མེད་པར་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ས་འོག་མ་པ་ནི་རགས་པ་ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་རགས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་ པ་ཞི་བ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །ཁམ་དུ་བྱེད་པའི་ཟས་ཟ་བའི་ལྷ་ལས་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་འོག་མའི་ས་པའི་ཁམ་གྱི་ཟས་རགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་ཀྱི། དེའི་ས་པ་ཕྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ ས་འོག་མ་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་གསུམ་པའི་གཟུགས་རགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་ཡིན་པས་གཟུགས་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ས་གོང་མ་ལ་ལྟོས་ནས་རགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ ཏེ་རང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་འོག་མ་པའི་གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གསུངས་ན་ནི།དེ་ལྟ་ཡིན་ན། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད། དེ་དག་ནི་ས་འོག་མ་པའི་གཟུགས་ལྟར་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།
為什麼呢?因為說無差別的緣故。在那裡說’壽命和有情的計數混雜’,並未作差別。外在的色法如樹木、墻壁等非有情所計數的也應成依名,因為說無差別的緣故。在那裡並未說’名和有情所計數的色法互相依止而住’。因此,如同名一樣,色法也說無差別,所以應成攝取一切。 關於’如同四識住’這廣說的內容:如同四識住說無差別,因此認為無色界有色法一樣。由於說四食,應成無色界和色界如同欲界也有段食。為什麼呢?因為說無差別的緣故。如是說:‘四食能令有情安住,利益求有者。‘因為說無差別,所以如同觸等,段食也應成一切處都有。 如果認為’四食令有情安住’這一總說有特殊除外,如’超越諸天’等廣說:若如是,則無色界也不應成有色。為什麼呢?因為有特殊除外。顯示特殊除外即廣說:‘無色界是從諸色出離。’ 若無色定和生有色法,則必定會互相認知自己的色法,因此不能超越色想,也不能從色法出離,不能超越色法。有色法則生於彼處者不應稱為無色,因此應知彼處無色。 屬於無色界的色法是下地粗色,無色界所行是細色。因此依據粗色而說’無色界是從諸色出離’。如廣說’無色解脫寂靜’等。若如是,則段食也相同。‘超越食段食天’是依地獄地的粗段食而說,非彼地細段食。 若認為從下地粗色出離故稱無色界,則初禪等也應成無色,因為初禪是從欲界粗色出離,乃至第四禪是從第三禪粗色出離,應成無色。若說相對上地是粗,則唯有有頂才是無色。 若說雖有自地色法,但從下地色出離故說無色界出離,若如是,為何不說從受等出離?因為如同從下地色出離一樣,彼等也從受等出離。
།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྡུའོ། །གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་འོག་ མ་པའི་གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་ཤེས་ཀྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རུང་གི་ས་པའི་གཟུགས་ལས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཟད་པར་ལས་ འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།རྣམ་པ་སྨོས་པ་ནི་ནང་གི་འམ་ཕྱིའི་འམ་རགས་པ་འམ་ཕྲ་བ་འམ་དམན་པ་འམ་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་གཟུགས་མ་ལུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ནི་མ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་གཟུགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ ན།འོ་ན་དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། མདོ་ལས་ང་ནི་སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་འབྱུང་བར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པས་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་སོ།།འདོད་པའི་སྲིད་པའམ། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པའམ། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་སྲིད་པའམ། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པའམ། གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་ཀྱི། ས་དང་ཁམས་གོང་མའི་སྲིད་ པས་ས་དང་ཁམས་འོག་མའི་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་དང་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་ནི་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལྟར་འདོད་པའི་སྲིད་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་འདོད་པའི་སྲིད་པ་ལས་ གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་རྣམས་ས་འོག་མར་ཡང་སླར་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་གསུངས་པ་ལ་ནི་དེ་མེད་པ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་གཞན་ རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ན་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གལ་ཏེ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་མེད་ན་དེ་དག་འཆི་འཕོ་ཞིང་ཁམས་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་གཟུགས་རྒྱུན་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱི་ གཟུགས་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་འཁོར་བ་ཕུང་པོ་རྒྱུན་ཆད་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུགས་ནི་སེམས་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ། གཟུགས་དང་མཐུན་པའི་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཉིད་གནས་ལ།དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་འཆི་ལྟས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་གཟུགས་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་སྔར་འགགས་པ་ལས་གཟུགས་སྐྱེ་སྟེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཁས་ བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱུན་མ་ལུས་པར་བཅད་པ་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་འགའ་ཡང་མེད་པས་ཡང་དེ་འབྱུང་བར་ཐལ་བ་མེད་དོ།
以’等’字包含想蘊、行蘊和識蘊。並非說如從色解脫一樣從受等解脫。因此,不應理解為’由於從下地的色解脫而成為無色’,那麼是什麼呢?是由於從一切種類的色解脫而成就。正因如此,廣說’超越一切色相’。說’相’是爲了包含內、外、粗、細、劣、勝等一切色法,超越這一切色相。因為在定與生中都無一切色法。 ‘非從受等相’是說在無色定與生中有不苦不樂受的緣故。‘等’字包含乃至識。因此說’從諸色解脫’,而未說從受等解脫。 若無色界是從色解脫,則應有以有而從有解脫的過失,若如是則與經相違。經中說:‘我不說以有而從有出離。‘因此廣說’非說以有從有解脫’。 欲有、色有或無色有本身不能從欲有、色有或無色有本身解脫,故如是說。並非因為上地界的有不能從下地界的有解脫。 ‘由於非一切處及定解脫’,其中色有非從一切解脫,如色有不同於欲有那樣不從無色有解脫,無色有也不同於色有那樣不從欲有和無色有解脫。色有也非永遠從欲有解脫,因為世間離貪者也會退回下地。 關於’于諸禪’等廣說中,對於無色界中未說色相,除了無色之外不能理解其他原因,因此成立無色界中無色。 現在’云何’等廣說是:若無色界中無色,則彼等命終生於地獄時,色相續斷者之色不應再生。阿羅漢輪迴蘊相續斷者亦應生起。 ‘色從心生’中,生於無色界者,與色相應的心相續仍在,這就是他們的死相。因此,由先前與色共行的心相續為緣,從先前已滅的異熟因生色,因為承許等流因可以是過去和現在。阿羅漢完全斷除相續者因無業和煩惱,故無蘊生起的任何緣,因此無有生起之過。
།རེ་ཞིག་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་འཆི་འཕོ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་འོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་དེ་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པའོ། །དེས་བསྒོས་པ་ནི་གཟུགས་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ནུས་པ་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འཇུག་པ་ནི་རྒྱུད་ལ་རྙེད་པ་ཡིན་པས་སེམས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ལས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་དེ་ལས་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་གཟུགས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགྲ་བཅོམ་པ ལ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བག་ཆགས་འཇུག་པ་རྙེད་པའི་རྒྱུ་ས་བོན་སྲེད་པ་མེད་པས་ཡང་དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་དུ་ཐལ་བ་མེད་དོ།།ཇི་ལྟར་གནས་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེར་ནི་རིས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ གི་རྒྱུད་གཟུགས་ལ་སྲེད་པ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གསུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཟུགས་མེད་པ་ཞེས་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། ཕོའི་རྟགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་ན་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དམིགས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙོམ་དུ་མོས་པའི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པས་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་དེའི་ས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ལ་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་ཡང་དག་པར་གནས སོ།།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་མོས་པའི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པས་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་མཚན་མ་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་ཡིད་ལ་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་མོས། ཡང་དག་པར་ཤེས། སྦྱོར་བ་ དེ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ལངས་པས་ཅི་རིགས་པར་ཆོས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དམིགས་སོ།།ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་གྲུབ་པས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྟ་བ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། མཐའ་ཡས་པ་ལས་དེས་དབེན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མོས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་དབང་གིས་མིང་བཏགས་སོ།།འདུ་ཤེས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལྟ་བུར་དེ་གནས་སོ། །དེ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བདུན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་གསལ་བ་མ་ཡིན་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་དེ་ལ་དེ་ལྟར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་པོ་དག་གིས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྟེ།འདུ་ཤེས་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་རྒྱུ་ཅིས་དེར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་བློ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་རྒྱུར་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་བཤད་དེ། སྦྱོར་བའི་དབང་ གིས་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་མིང་བཏགས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལུས་སུ་དཀྲི་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱས་པར་དཀྲི་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདུན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཞེ་ན། རོ་མྱང་ལྡན་དང་དག་པ་དང་། །ཟག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ།
這是毗婆沙師的觀點。依照經部的觀點,由於其異熟因所熏習的心得以生起,‘其’是指從無色界死亡轉生者。異熟因即是能引發的思。由其熏習是爲了生起色法,爲了在其中建立功能。其生起即是在相續中獲得,故說由心生起獲得,即由其異熟因所熏習的心得以生起,而不是從色法生起色法。阿羅漢則因為沒有能作為異熟習氣生起獲得之因的愛取種子,所以不會有再生相續的過失。 如何安住已如前說,即’于彼類及命,亦依心相續’等,以及’其相續離色貪’等已經說過。‘三’是指無色界,因為與’無色’相連,所以用陽性詞尾表示。‘如是相應故’是說在相應時緣于虛空等,在其他時則隨應也緣于其他法。 由於成就’虛空無邊’勝解相應,爲了從色解脫,瑜伽行者于其地的諸蘊中如實安住虛空想。由於成就’識無邊’勝解相應,即識無邊處,緣取清凈的六識聚相而作意、思惟、了知為識。由於成就此相應,從彼出定后隨應也緣于其他法。 由於成就’無所有’舍相應,于廣大無邊的見解中生起遠離彼的無所有處想的勝解。因此依相應力安立名稱。 由於想微弱,因為活動不明顯,故為非想非非想處,其安住如同無想。它不像七種等至那樣想明顯,也不像無想定、無想及滅盡定那樣完全無想,因此稱為非想非非想處。 于彼處也如是相應,豈不是由此門不應理嗎?為此說’若於彼亦如是’等。為何彼等如是執彼處?‘彼等’即等至者。‘于彼’即于非想非非想處,為何于想與無想生起非想非非想的認知?因為想微弱,這就是所應說的原因,依相應力安立異名。 處是爲了攝身及廣大攝持而稱為處。如何七種是三種?說’有味相應、清凈及無漏’。‘無漏是沒有的’是因為想低劣的緣故。
།བསམ་གཏན་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་ལྡན་ཡང་། ཅིའི་ཕྱིར་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བཤད་ཀྱི། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ དམིགས་པ་དང་འབྲེལ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཁོ་ན་བཤད་དེ།ཉོན་མོངས་པ་གཞན་ནི་སྲེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་སེམས་སྦྲེལ་བར་མི་བྱེད་དེ། རོ་མྱང་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འདྲ་བར་ དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ནི། དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་མ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་རོ་ མྱོང་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལས་ནི་ལངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་ལས་ལངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པ་ལྡན་པ་སྟེ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ཁོ་ན་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་གྱི།།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞི་གནས་སུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དག་གང་ན་རྒྱུ་བ་རགས་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེར་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་གཞག་ན། གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བ་ཞན་པས་དེ་དག་ལ་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་སྲིད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤས་ཆེ་བ་དེ་དག་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་འགའ་ཡང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ལ་ནི་ཡན་ལག་གི་སྒྲར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་ དག་ཏུ་ཡན་ལག་རྣམ་པར་མ་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ས་གང་དག་ཏུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཚར་ཕྱིན་པ་འགག་པ་དེ་ཁོ་ནར་ཡན་ལག་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོར་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དག་འགག་གོ། །གཉིས་པར་ནི་ རྟོག་པ་དང་།དཔྱོད་པ་དག་གོ། །གསུམ་པར་ནི་དགའ་བའོ། །བཞི་པར་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་འགག་གོ། །དེ་ཡན་ཆད་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡང་ཚར་ཕྱིན་པར་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། འདིས་བསམ་གཏན་ དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཞི་པའི་བར་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཡན་ལག་སྟེ།མཚོན་པར་བྱེད་མངོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཡན་ལག་གི་དོན་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ས་དང་མཐུན་པས་ན་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་ན་ཡན་ ལག་གི་སྒྲ་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཡན་ལག་ལྟར་ཚོགས་དག་ལ་འཇུག་སྟེ།འདི་དག་ཕན་ཚུན་ཚོགས་ཡིན་པས་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ལ་བསམ་གཏན་ཡང་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་ པ་རྣམས་སོ།།ཡན་ལག་བཞི་པའི་དམག་ཡན་ལག་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟ་བར་ཡན་ལག་ལྔ་པའི་བསམ་གཏན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདིར་ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་བཤད་དོ།།ས་དེ་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡན་ལག་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་དགའ་བ་ལ་གཏོད་པ་མེད་པའོ།།དྲན་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་མི་བརྗེད་པ་སྟེ། ཐག་མི་རིང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡོངས་ སུ་དག་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།ས་འོག་མའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱོན་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་དེ་དེ་དག་བཤད་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་པའོ།
雖然禪定與其他煩惱相應,為什麼說只有與味著相應的煩惱是染污,而與其他煩惱相應的不是呢?因為諸禪定是由所緣相系而分別的緣故,所以只說與有相應的。其他煩惱不像貪愛那樣與所緣相系,因為是以味著的方式趣入,並且像三摩地一樣對所緣詳細觀察的緣故。 世間善法稱為清凈,是因為不與煩惱垢相應,並且具足無貪等善法的緣故。所謂’味著’是指味著清凈。‘從彼起’是指從清凈起。‘以何味著’是指與味著相應,即于彼等入定。 唯有禪定具足支分,無色定則不具足,為什麼呢?有人說因為寂止一味的緣故。凡是粗重活動之處,即安立為支分。而無色定中因寂止殊勝的緣故,彼等一切心心所都活動微弱,故不可能安立支分。在三摩地為主的彼等中,其他任何心所都不是主要的。一者也不適合稱為支分。因此無色定中不安立支分。 其他人說,在何地中心所究竟滅盡,即于彼處安立支分。在初禪中苦和憂滅。在第二禪中尋和伺滅。在第三禪中喜滅。在第四禪中樂根滅。此上再無任何心所究竟還滅。 什麼是支分的含義?由此顯明初禪乃至第四禪故為支分,即是標示、顯現的意思。或者支分的含義是隨順義,彼等隨順自地故為支分。或者支分一詞如同祭祀支分般用於聚集,此等互為聚集故為支分。 三摩地既是支分也是禪定。其餘諸法唯是支分,即尋等。如四支軍隊離開支分外無他義一樣,五支禪定也是如此,此中依聚集而說故無他義。毗婆沙師說因說三摩地為主要故如是說。彼等地是三摩地為主,因經中說:‘當知定根即是四禪’故。 第三禪有五支,其中行舍是對第二禪地的喜無執著。念是不忘舍的因相,以不遠離的方式。正知是以守護的方式。所謂’舍清凈’中,舍的清凈即是舍清凈,因為遠離下地過患故。過患即是尋、伺、喜等八種,當解說彼等。念清凈與彼相同,因為遠離過患故。 所謂’初禪者’,是指在初禪中的。
།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ལྷག་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་རྣམས་ལྷག་པ་དང་། བཞི་པ་ ལ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལྷག་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ཏུ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་།གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ཏུ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་། བཞི་ཀར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་མེད་པས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་གཉིས་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་པ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ན་མེད པའི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།དང་པོ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཞིང་གཉིས་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་གང་དག་ བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་གསུམ་པ་ན་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །མུ་བཞི་པ་ནི་ བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་བཞི་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་གསུམ་པ་ན་ཡང་ ཡོད་དམ་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། ། ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་བཞི་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། བཏང་སྙོམས ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །ཡན་ལག་གང་དག་བསམ་གཏན་གསུམ་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་ཡང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་ པོ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ།།གཉིས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་གཏོགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཞི་པ་ནི་བཤད་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་ ཆར་ན་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡོད་པའི་བདེ་བ་རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ཡོད་པའི་བདེ་བ་ རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་ཅེ་ན།གསུམ་པ་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བདེ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བའོ།
正因為如此,所謂’說’是指:第二禪具有殊勝的內心清凈,第三禪具有殊勝的舍、念、正知和樂,第四禪具有殊勝的不苦不樂受。第一禪和第二禪中的喜和樂無差別,第三禪和第四禪中的舍和念無差別,四禪中的定無差別。因此說:‘第一禪中存在的支分,在第二禪中是否也存在?‘有四句:第一句是尋和伺,因為它們僅存在於第一禪而在第二禪中不存在。第二句是內心清凈,因為它僅存在於第二禪而在第一禪中不存在。第三句是喜、樂和心一境性,因為它們在兩者中都存在。第四句是除上述所說之外的諸法,即不是第一禪支也不是第二禪支的其他法。 同樣,應當如此類推所有禪定支分之間的相互關係。‘第一禪中存在的支分,在第三禪中是否存在?‘有四句:第一句是尋、伺、喜和樂。第二句是舍、念、正知和樂。第三句是定。第四句是除上述所說之外的諸法。 ‘第一禪中存在的支分,在第四禪中是否也存在?‘有四句:第一句是尋、伺、喜和樂。第二句是不苦不樂受、清凈的舍和清凈的念。第三句是定。第四句是除上述所說之外的諸法。 ‘第二禪中存在的支分,在第三禪中是否也存在?‘有四句:第一句是內心清凈、喜和樂。第二句是舍、念、正知和樂。第三句是定。第四句是除這些之外的諸法。 ‘第二禪中存在的支分,在第四禪中是否也存在?‘有四句:第一句是內心清凈、喜和樂。第二句是不苦不樂受、清凈的舍和清凈的念。第三句是定。第四句是除上述所說之外的諸法。 ‘第三禪中存在的支分,在第四禪中是否也存在?‘有四句:第一句是除定之外的第三禪支分。第二句是除定之外的第四禪支分。第三句是定。第四句是除上述所說之外的諸法。 基於前三禪都有樂受的情況下提問:‘為什麼說第三禪中存在的樂是另一種實質?‘這是認為它不同於第二禪中的樂。那麼,如何說第三禪中存在的樂是另一種實質呢?因為經中說’第三禪具有舍、念、正知和樂’。‘第一禪中是輕安樂’是說樂有兩種:輕安樂和樂受。
།དེ་ལ་བསམ་ གཏན་དང་པོ་དང་།གཉིས་པ་དག་ཏུ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བའི་ཡང་འདི་བཤད་ལ། བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བདེ་བ་ལས་རྫས་གཞན་དུ་བརྗོད་དོ། །འདི་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ བདེ་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བསམ་གཏན་གཉིས་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ནི་ལུས་ཀྱིའམ་སེམས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་གྲང་ན། གཉི་ག་ཡང་དེ་ན་མི་སྲིད་དོ། །ལུས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ན་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགའ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ན་ཡོད་པའི་ སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་སྟེ་དགའ་བ་ནི་ཚོར་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་ན་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་ཟིན་ལ། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་ཀྱང་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་རྫས་གཉིས་སེམས་གཅིག་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་རྣམས་གྲངས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད བདེ་བ་གཉིས་སོ།།ཡན་ལག་ལྔ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་གཉིས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་ན་ནི་བསམ་གཏན་ཡན་ལག་བཞི་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་ཡན་ལག་ལྔ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་ བ་ཞིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ནི་མེད་དོ། །སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སིམ་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བའི་དབང་པོ་ སེམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་བདེ་བ་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་ཆར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ལ། གསུམ་པར་སེམས་ ཀྱི་བདེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གསུམ་ཆར་ན་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་སེམས་ཀྱི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་འགལ་བ་སྟོན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་ སེམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིག་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་གིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། གཙུག་ལག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། སྡེ་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལས་ལུས་ ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དོ། །བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ཏེ། རང་གི་སྒྲས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡིད་ ཀྱི་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་འདིར་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་མི་འདོད་ཀྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་ལྟར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཡང་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ལུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་ན། དེ་སྐད་དུ་ བཤད་དེ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཡོད།བདེ་བ་ཡིད་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་གསལ་པོ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ན་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
關於此,在第一禪和第二禪中說明輕安樂,在第三禪中說明樂受是支分,因此第三禪的樂與第一禪、第二禪的樂是不同的實質。此處說’輕安是樂’等。對此說明原因:‘因為在這兩種等持禪中不具有樂根’。這是身樂還是心樂呢?兩者在此都不可能。身樂是與五識俱生,而入定者不會生起眼識等,因為這些向外攀緣。心樂在此也不合理。為什麼?因為經中說’喜’。此處所說的心樂即是喜。 如果認為喜是除受以外的其他法,而樂是第三禪中的悅意受,為此說’若喜是意樂’,喜不能確定與意樂分開,樂與意樂也不能同時存在,因為兩種受的實質不能與一心相應。‘這兩者是異名’是指樂和意樂。‘因為說有五支’是說,如果樂和意樂是異名,那就只能是四支而非五支,因為在每一剎那中樂和意樂二者必缺其一。 有人說’心所生的樂根是完全沒有的’,意思是樂根只存在於身而不存在於心。心的悅意受是意樂根。如果樂根不是心的,那麼如何在第三禪中安立樂支呢?為此詳細說’在三種禪中’,第一、第二禪中輕安樂不是支分,第三禪中不是心樂,那是什麼呢?說三種禪中都只是身樂作為支分。 ‘如經中’這是指出’無心樂根’的矛盾。怎樣矛盾?因為經中說心樂也如身樂是根。‘這些話是某些人增益的’指的是’心所生的’等詞。怎麼知道是增益而非經典原文?因為在其他部派中都說’身的’,由此知道是增益,因此不違背經典。‘以身受樂’是指第三禪,因為用’身’字明說,所以知道只是身樂。 如果說’是意的身’,這裡’身’字不承認是身根,那是什麼?是意的身,如同六受蘊那樣,在非色法上也見到’身’字的使用。因此應知是意的身。對此回答說有什麼好處?應當明確地說’以意受樂’。如此,第三禪中只有身樂而無心樂。
།བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཡང་ལུས་ཀྱི་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་བས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མང་ཡང་བདེ་བ་མ་སྨོས་པ་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཚོར་བའི་བདེ་བ་མངོན་པར་འདོད་ཀྱི། ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་དུ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་བདེ་བ་ཡོད་པས་ དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་བཤད་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མང་ཡང་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པས་བདེ་བ་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གསུམ་པ་ན་ཡོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ ན་ཡོད་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ལ།བདེ་བ་ཡང་མ་གསུངས་པས་འཁྲུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་ས་བཅོམ་པས་བདེ་བར་མ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མ་ཡིན་ཏེ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ནས་དེ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ཁོ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། སྔ་མ་གཉིས་པས་དེ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ས་འོག་མའི་སྐྱོན སྤངས་པ་ལས་དེར་ལུས་དང་སེམས་དག་ཆེས་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་དེ་ལས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་བདེ་བ་སོ་སོར་བཤད་ཅེ་ན། གང་གི་ཚེ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་ ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དེའི་ཚེ་འདིའི་ཆོས་ལྔ་ནི་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ།ཆོས་ལྔ་ནི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། ཆོས་ལྔ་པོ་གང་དག་གཅིག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ནང་རབ་ ཏུ་དང་བ་དང་།དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་འདི་ལས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གསུངས་ནས་ཡང་བདེ་བ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ དང་བདེ་བ་གཉིས་ཐ་དད་པར་འབྱུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཁོ་ན་བདེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལུས་ཀྱི་ ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ན་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་མི་རུང་སྟེ།ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་སྟེ།དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལུས་མཉེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བའི་ ཡུལ་ལོ།།ལུས་ལ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ།
爲了說明初禪和二禪中僅有身體的樂受而無輕安樂,所以詳細說明’在第四禪中’等。雖然第四禪比初禪和二禪有更多的輕安,但未說有樂受,因此初禪二禪中有感受的樂受,而無輕安樂。否則,第四禪因有輕安,應當更被安立為樂支。 ‘若謂與樂受相應’等,是說初禪二禪中有樂受,故說與之相應的輕安樂,而第四禪中無樂受,故雖有多輕安,但不與樂相應,所以不說為樂。 ‘第三禪中有’等,是說第三禪中的輕安最與樂相應,但未說有樂,這是矛盾的。 ‘因為被舍所破’是說第三禪的輕安雖與樂相應,但因為被舍所破而不說為樂。 ‘不是的,因為正是由舍而增長’是說不是這樣的,因為正是由舍使第三禪中的輕安增長。 怎麼知道這一點呢?‘因為勝過前二者’,即因為第三禪的輕安勝過初禪二禪的輕安。 怎麼知道這一點呢?因為斷除了下地的過失,所以在那裡身心更加調柔。 ‘當聲聞聖者’等廣說。 如何從中分別說明輕安和樂呢?經中廣說:‘當聲聞聖者以身證得離生喜樂,圓滿而住時,五法將斷除,五法將圓滿修習。’ 什麼是將圓滿修習的五法?‘內凈、喜、輕安、樂、定,這五法將圓滿修習’。 因此,從這裡可見先說輕安又說樂,所以輕安和樂是不同的。 由此可知,初禪二禪中的輕安本身不是樂。 ‘入定時如何生起身識’是說,如果承認一切樂根都屬於身,那麼入定時不應該有身識,因為身識向外攀緣,且不能有兩個識同時存在。 ‘由定差別所生’中,定差別是指第三禪,由此所生即是由定差別所生。 ‘輕安’是指其中的輕安,因為能使身體柔軟。 ‘領受樂’是指樂的對境。 ‘遍滿身故’是指遍及全身。 入定時身識的生起就是如此。
།གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་མེད་ལ་བདེ་བ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ལངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཡང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་བཞག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་ པའི་ཕྱིར་དང་།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ལངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ལངས་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་འབྱུང་བའི་ལུས་ ཀྱི་བདེ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རེག་ བྱའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་དུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། གསུམ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མ་ཡིན་ཏེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མིང་ཅན་རེག་བྱ་ཁོ་ན་འཛིན་གྱི།དེའི་ས་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་ལ། རེག་བྱ་དང་ལུས་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡན་ལག་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཟད་པ་དང་བཅས་པ། ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་མི་རུང་བས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཡན་ལག་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ གཉིས་ཡན་ལག་ཏུ་མི་བརྗོད་ཀྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན།བདེ་བ་བརྗོད་ལ། དེ་གཉིས་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་བཤད་དོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]གསུངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་རྣམས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པར་འདོད་དོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་ཀྱི། དངོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པ་དང་ མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་དག་ཡིན་གྱི།དངོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ཇི་སྙེད་པ་དང་། གཟུགས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་སྙེད་པ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་ལུས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། རེག་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་འདི་དང་འགལ་ཏེ།རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉི་ག་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་རེག་བྱ་དང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དག་ནི་ཅིག་ཅར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ ཡན་ལག་ལྔར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མ་ཡིན་ཏེ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་བསྟན་པ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ། སྲིད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པས་སོ།
如果有人說:‘由於向外散亂,會導致禪定退失’,這是不對的。因為依靠其力量,禪定反而會增長。正因為如此,才詳細說明’從禪定所生’。因為禪定為因的快樂在身體內生起,所以不會向外散亂,而且這種快樂與禪定相應,所以當它顯現時,禪定不會退失。 如果說’當身體意識生起時會出定’,是指雖然這種身體意識與等持相應,但它本身是不等持的,因此由於等持的意識滅去,以及不等持的身體意識生起,所以會出定。 所說的’正因為如此’,是指當身體意識生起時不會出定,因為如前所說,從禪定所生的身體內在的身體快樂與禪定相應的緣故。 關於’如果欲界的身根’等廣說,是指欲界的身根不是色界的輕安所說的觸塵境,也不適合作為緣于彼的識的所依,因為經中說’三者都是自地所攝’。 ‘不是的,因為生起輕安識’的意思是,欲界的身根只能感知名為色界輕安的觸塵,而不是其他同地的法,所以沒有過失。 ‘也成為無漏’是指在無漏禪定中,觸塵和身識二者也成為無漏。為什麼呢?因為不應該有些支分有漏,有些支分無漏。 又問:‘如何觸塵和身識是支分呢?‘答:不說這二者是支分,那是什麼呢?是說樂,而這二者由於與樂相應,以及是樂的所緣,所以說為無漏。 由於身輕安被說為覺支,而覺支是無漏的,所以認為它們也是無漏。 如果說輕安是由於隨順覺支而說為覺支,而不是實際意義上的覺支,那麼無漏性也是如此,是由於隨順無漏而說為無漏,而不是實際意義上的無漏。 如果說這與經中’凡是眼、色、眼識,乃至身、觸、身識’的說法相違,因為經中說觸塵和身識都是有漏的。答:不相違,因為那是針對其他的觸塵和身識而說的。 關於’因為樂和喜不相遇’,是說樂受和喜受不會同時存在,因為身識和意識不會同時生起。因此不會成為五支禪。 答:不是的,因為已經說明是可能的,所以與五支的說法不相違。
།རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་ཡང་ སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་རིམ་གྱིས་འཇུག་གོ། །ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པ་སྟེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་ལྔ་པོ་རྣམ་ གྲངས་ཀྱིས་ཡོད་པས་ཡན་ལག་ལྔ་ཡིན་གྱི།ལྔ་པོ་ཅིག་ཅར་ཡོད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའོ། །གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་དག་ཕན་ཚུན་བཅོམ་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་མི་སྲིད་ཅིང་། རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ས་དང་རྣམ་པ་ པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྟོས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་པས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྔར་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པར་རྒྱས་པར་སྨོས་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡོད་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ལས་ཡན་ལག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་བོར་ནས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཡན་ལག་གཉིས་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་གསུམ་ བོར་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེ་ན་དགའ་བ་ཡང་མེད་པས་སོ། །ཡན་ལག་བཞི་བོར་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ན་བདེ་བ་ཡང་མེད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་བོར་ནས་བསམ་གཏན་ལྷག་མ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ ཕྱིར།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་ཡོད་ཀྱང་ལྔ་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཏུ་བཤད་ཀྱི། འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བོར་ནས་བསམ་གཏན་གོང་མ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཐམས་ ཅད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་དེ་རྣམས་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དགོངས་པ་འདི་མི་འདོད་ན་རྒྱུ་གཞན་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཕན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་ པ་དག་པས་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྒྱུ་གཞན་སྨྲས་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་དག་ཆེས་ཕན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཕན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ལེགས་པར་གནས་ཤིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་ པ་ལ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཕན་པ་ཡིན་ཡང་ཡན་ལག་ཏུ་མ་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་ཏུ་མ་བཤད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཡན་ལག་གཉིས་དང་གསུམ་དང་ བཞི་བོར་ནས་བསམ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་བ་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་པས་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཆེས་ཕན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ སྟོན་པའོ།།སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་སྙེད་མངོན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བདེ་བ་རྒན་རབས་རྣམས་ཀྱིས་ཡན་ལག་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞར་ལ་བྱུང་བས་ཆོག་གོ། །རྒྱུད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་འཁྲུག་པས་སེམས་དམིགས་པ་ལ་གཞོལ་བར་མ་གྱུར་པ་ལ་རྟོག་པ་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་བས་དམིགས་པ་ཆེས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི འཁྲུག་པ་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་དང་བར་གནས་སོ།
‘如同尋伺’是指,譬如尋伺雖然不會同時生起,但就可能性而言,說是有尋有伺,就像這樣。 ‘如果是所應成立’是指尋伺二者是次第進入,不是同時。這是所應成立,或者說五支是以差別而存在,所以是五支,而不是五支同時存在,這是所應成立。 這是已經成立的,因為心的粗細相互牴觸而生起,所以不可能同時存在。粗細依地和行相的差別而有所依待,所以乃至有頂都有尋伺,如前在《俱舍論》第二品中已廣說。 因此,初禪所具有的五支,即尋、伺、喜、樂、定這些,正是從這些中捨棄二支、三支、四支而安立。其中捨棄二支而安立第二禪,因為彼處無尋伺。 捨棄三支而安立第三禪,因為彼處也無喜。捨棄四支而安立第四禪,因為彼處也無樂。 正因為如此,捨棄這些而安立其餘禪定,所以初禪雖有其他心所,但只說五個為支,而想等則不是。捨棄想等而安立上地諸禪是不合理的,因為那些都是存在的。 因此在初禪中未說那些為支。或者’為何’是說,如果不承許這個意趣,就應當說其他原因。 ‘如果是爲了利益’是說,想等不如尋等是利益,這個說其他原因是’因爲念慧更有利益’。念和慧不像尋伺那樣是利益,因為善住于念並如實了知時無有沉掉。 因爲念慧二者雖是利益但未說為支,所以尋等不是因為利益而說為初禪支,那麼是什麼呢?是爲了捨棄二支、三支、四支而安立第二禪等。 ‘有些人如此諍論’是說,如果念慧比尋伺更有利益,為何不說呢?這表明自己並不了知。 ‘古代諸師’等廣說是:一切現觀的那些都不是支,那麼是什麼呢?只有某些心所是支,因為古人執取五支等。 附帶說到此為止。‘心相續寂靜而轉’中,先前因尋伺的擾動而心未趣入所緣,離尋伺後於所緣更加等持,因此離開尋伺的擾動而安住清凈。
།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ། རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་དང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ ས་དག་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེ་སྟེ་དེ་ནི་འདིར་ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དད་པ་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡན་ལག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་ ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ལ།ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་ཡང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་རྩིང་བ་ཉིད་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། ཞིབ་པའི་ཀུན་ནས་སློང་བའི་གནས་སྐབས་ནི་དཔྱོད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་གཡེངས་ པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།རབ་ཏུ་ཞི་བར་རྒྱུ་བའི་གནས་སྐབས་ནི་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བའོ། །རྫས་གཞན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའོ།།ཆོས་གཞན་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། སེམས་ལ་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་པའམ། སེམས་ ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།རྣམ་པར་བསྒྱུར་བའི་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་བསྒྱུར་བའི་མདོ་ལས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ དབང་པོ་དང་།དགེ་སློང་གི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མ་ལུས་པར་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནས། ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། གྲངས་བཞིན་དུ བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་།གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ། གནས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ ནས་གནས་ཏེ།འདིར་འདིའི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་མ་ལུས་པར་འགག་པར་འགྱུར། མ་ལུས་པར་ནུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་ལུང་ ལས་དགའ་བ་ཁོ་ན་ཡིད་བདེ་བ་ཡིན་གྱི།བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཡན་ལག་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་ལྔ་དང་གཉིས་པའི་གསུམ་དང་། གསུམ་པའི་ལྔ་དང་། བཞི་པའི་བཞིའོ། །དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་ བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དགའ་བ་དང་བདེ་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལས་དབེན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འདོད་ པ་དག་ལས་དབེན་པ།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་རབ་ཏུ་དང་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་རྙོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་སའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་རབ་ཏུ་མ་དང་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།
毗婆沙師們說:‘殊勝清凈即是信。‘因為殊勝清凈就是信,所以稱為殊勝清凈信。這是爲了獲得第二禪而出離,對於等持地必定出離的確信生起,這就是此處所說的內凈。 正因為如此,雖然信是多種善地所共有,但只在第二禪中被安立為支分。 其他論師說:‘尋、伺、定都不是異體法,內凈也不是異體法。‘其中,心的語言粗顯運作狀態是尋,細微運作狀態是伺,不散亂狀態是定,極為寂靜執行狀態是內凈。 若問’如何沒有異體’,詳細來說,心所是存在於心中的,心本身不應成為心所。不僅是其他法,存在於心中的各種狀態差別也都是心所,他們如是說。 ‘這不是論典的宗義’是指尋等不是異體法,或者說心的狀態差別是心所這樣的說法。 從《轉變經》中廣說:‘五根即是憂根、苦根、喜根、舍根。比丘如實了知已生起的憂根’,乃至’圓滿成就初禪而住’。從’憂根完全滅盡’到’究竟’,‘諸比丘,這就是從憂根出離。’ 同樣廣說苦、憂、樂、舍諸根,並依次說’圓滿成就第二禪、第三禪、第四禪而住’。關於舍根則說’以不作意一切相而成就無相心定,以身證而住。此時他的舍根完全滅盡、完全息滅、遍盡、究竟,這就是從舍根出離。’ 因此,依據經典,唯有喜是喜受,而不是樂受。 如前所說的那些支分是:初禪五支、第二禪三支、第三禪五支、第四禪四支。 關於’無離生喜樂’,‘離生’是從離而生,無喜樂。為什麼?因為未離煩惱,與自地煩惱相應的緣故。 如經中所說:‘遠離諸欲,遠離諸不善法。’ ‘無內凈’的原因是’被煩惱污濁’,意思是被該地的煩惱所染污而不清凈。
།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་རྨོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱས་པ་ལ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མེད་དོ། །དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གསུམ་པ་ལ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཡན་ལག་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་བཏང་སྙོམས་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཀག་ཅེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བཞི་པ་ལ་དེ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་གསུམ་པ་ཡང་དེ་བཀག་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་དེས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡང་མེད་དོ། ། ཁ་ཅིག་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ལ་ཡང་དགའ་བ་དང་དད་པ་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དག་ཡན་ལག་ཏུ་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དང་པོ་དང་གསུམ་པ་དག་ནི་ཡན་ལག་བཞི་པ་ཡིན་ལ། གཉིས པ་དང་བཞི་པ་དག་ནི་ཡན་ལག་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་གྱི་ཚུལ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་སྨོས་སོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལུས་མ་རུངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་སྔ་མ་གསུམ་པོ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གཡོ་བ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་ པོ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་གཡོ་ལ།གཉིས་པ་དགའ་བས་གཡོ་ཞིང་། གསུམ་པ་བདེ་བས་གཡོ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་དེ་དག་གིས་མི་གཡོ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེ་རླུང་གིས་མི་གཡོ་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གསུམ་པའི་བདེ་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དེ་ན་དྲི་དང་རོ་མེད་པས་སྣ་དང་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་དོ། དེ་དག་ ནི་རྟག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རང་གི་ས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ།།སྤྲུལ་པའི་སེམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ས་གོང་མར་སྐྱེས་པ་ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་འདོད་པ་དག་ས་འོག་མའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་གཟུགས་དང་ སྒྲ་དང་རེག་བྱ་ལ་དམིགས་པར་འདོད་ཅིང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་འདོད་པ་དག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །དག་པ་པ་ལ་སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བསྡུའོ།།ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ཅི་རིགས་པར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པར་དག་པ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ།།ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་འཆི་འཕོ་ཞིང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ དུ་སྐྱེ་བ་ནས།བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་བ་ན་ཐོབ་པའི་བར་ལྟ་བུའོ།
所謂’由具煩惱的快樂使完全迷惑’是指:由於迷惑,被具煩惱的快樂完全迷惑而失去正念和正知。由於是多種善地法,所以第三具煩惱中也沒有舍心,因此它只是二支。 如果問:若無舍心,為何不遮止?因為在第四具煩惱中已遮止它,所以也可以知道在實際的第三中也遮止了它。 所謂’由煩惱成為染污’是指:由於行舍是多種善地法,所以沒有清凈的舍心,由於煩惱生起而使之迷惑的緣故,也沒有清凈的正念。 有些詳細論述’輕安舍’的說法,按照那些認為在具煩惱中也有喜、信、念、知為支分的觀點,第一和第三是四支,第二和第四是三支。 關於’第三禪是有過患的’中,‘是’字是爲了總結前面的方式,表明具有支分。樂等四種是禪定的過患,因為已斷除了苦因不適之身。 關於’被尋、伺、喜、樂所’:如同前三種禪定被尋等所動搖,即初禪被尋、伺所動,第二禪被喜所動,第三禪被樂所動,而第四禪則不為這些所動,如同燈火不為風所動。 ‘三識身之樂’是指:彼處無香味,故無鼻識和舌識。‘因無其他識聚’是指:因為無眼等識。無此則無尋伺,因為它們恒時具有尋伺。 關於’若在第二禪等中’的詳細論述:在第二禪等中雖有緣取色、聲、觸處,及發起表業的心,因此說’對於生於彼處者’等。 ‘也非自地’是指:那麼是什麼呢?他們現前初禪地。‘如變化心’是指:如同生於上地者欲變化下地的變化而現前下地的變化心,同樣,生於第二禪等處欲緣色、聲、觸及發起表業者,現前初禪地的眼識等和發起表業。 ‘清凈等’中的’等’字包含無漏和具煩惱。‘從下地離貪或’是指:例如從欲界離貪,從初禪乃至無所有處離貪,直至有頂之間,除了順抉擇分外,獲得三種清凈。 ‘從生於下地’是指:例如從有頂死沒,生於無所有處,乃至生於初禪時所獲得。
།དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དག་ནས་འཆི་འཕོ་བས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ནི་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་ལས་ཐོབ་ཀྱི།ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡན་ཆད་གནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་ལ་བསམ་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི། ཉེར་བསྡོགས་ནི་དེ་དང་མི་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ལས་འཐོབ་བོ།།དེ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ། སྐྱེ་བ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་གྱིས་ཅི་མཆོག་།གང་ལས་ན་དེ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དག་པ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་སྦྱོར་བ་ ལས་བསམ་གཏན་ནམ་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དག་པ་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་ཅིང་།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཉམས་པའི་ཆ་དང་ མཐུན་པ་འཐོབ་པས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་སྐྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དག་པ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་འདོར་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ། བསམ་གཏན་དག་པ་པ་སྐྱེ་བས་འཐོབ་ལ། སྐྱེ་བས་འདོར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཞེའོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པའི ཕྱིར།དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་དྲི་བ་དང་པོའི་ལན་ནི་དེ་ལྟའོ། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གལ་ཏེ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་ན་ཡང་ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དེ་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་དུ་འཐོབ་བོ།།འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །གང་གི་ཚེ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་དག་པ་པ་འདོར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནམ་གཟུགས་མེད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སྟེ། དེ་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་ལྡན་པ་འཐོབ་བོ། །དེ་དང་ལྡན་ པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལས་མི་སློབ་པ་འཐོབ་ལ།དབང་པོ་འཕོ་བ་ལས་ཀྱང་དད་པས་མོས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་མཐོང་བས་ཐོབ་པར་གྱུར་ནས། སྔར་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་མི་གཡོ་བ་རྟོགས་པ་ན་མི་ སློབ་པ་འཐོབ་པོ།།ངེས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཀྱང་ངེས་པར་འཇུག་པ་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་མེད་པ་འཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མཐར་གྱིས་མི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཐར་གྱིས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པས་དེས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཟག་པ་མེད་པ་མི་འཐོབ་པོ།།འཕགས་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་འཐོབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་བཤད་དོ། །ཉོན་ མོངས་ཅན་རྣམས་ཉམས་སྐྱེ་ཡིས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་བཏང་བ་ནི་ཡང་དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་འཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་ པ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དང་པོ་འཐོབ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི། དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ལས་འཐོབ་ཀྱི། ། སྐྱེ་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་འབྱུང་སྟེ། ཤིན་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།
同樣地,從無所有處等處死亡轉生到地獄時也應當如是說。所謂’除有頂’是指,彼處唯從下地離貪而得,而非從下地受生而得,因為彼處以上再無其他處所。此說是就根本禪定和無色定而言,近分定則不同,離貪者也可通過修習而獲得。 為何說’不同’?離貪、受生等這些詞語有何殊勝之處?為何要特別強調’不同’?因為具有凈定者也可通過修習獲得禪定或無色定的凈定,並獲得順抉擇分,從退失中獲得順退分。所謂’正因為如此’是指因為從退失中獲得順退分的緣故。 同樣,關於’退失和受生’,如何理解?是否有通過凈定退失而獲得,通過退失而捨棄的情況?是否有通過受生獲得凈禪,通過受生捨棄的情況? 所謂’通過離梵世貪而捨棄’是指,因為從梵世離貪時,順退分初禪與煩惱相應,故如同彼地煩惱一樣捨棄。這是第一個問題的答案。 所謂’從離梵世貪而獲得’是指,若從離梵世貪退失,則如同彼地煩惱一樣獲得順退分。所謂’從離欲界貪而捨棄’是指,當從離欲界貪退失時捨棄凈定。 同樣,對於第二禪等也應當如理解說。無漏定是通過離禪定或無色定的貪慾而得,從不具者獲得具有。具有者通過盡智獲得無學,通過根轉也唯有具足無漏信解脫者獲得見至,獲得先前未得者。 同樣,時解脫者在證得不動時獲得無學。關於’從決定入定’等廣說,雖然以離貪為先,在決定入定時最初不是也獲得無漏定嗎?因為不能次第獲得,所以不是必然的。次第者依止未至定而入決定,故不能獲得根本禪定的無漏定。 聖者必定獲得,如何必定獲得已如是說。‘諸有漏定以退生’是指,從有漏初禪離貪而舍時,又從彼離貪退失而獲得。從第二禪等生於初禪時獲得有漏初禪,對其他同理應當如是說。 有漏有頂唯從彼離貪退失而獲得,非從受生而得。‘第二禪和第三禪地’是指應當配合’凈定和無漏定’來理解。從無漏不生有漏,因為極不相順的緣故。
།ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ གཅིག་རྒལ་བ་ཡིན་པས་གསུམ་པའི་གོང་མ་ནི་མི་སྐྱེའོ།།བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཞན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་རྫས་བཅུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་མཇུག་ཐོགས་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ ཐོགས་སུའོ།།དེའི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་འོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་པར་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ། །རང་གི་ས་ པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་པོ་དག་པ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བདུན་སྐྱེ་སྟེ། རང་གི་ས་པ་གསུམ་པོ་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། དག་པ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པའི་ས་པ་དག་པ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བརྒྱད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་དགུའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བཅུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ གཞན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བཅུ་གཅིག་གོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་པ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དག་པ་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་སྐྱེ་ན། ཟག་པ་ མེད་པ་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་འཆད་དོ། །རང་གི་ས་པའི་དག་པ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་ས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ས་གོང་མ་པའི་དག་པ་པ་འམ། ཟག་པ་མེད་པ་འམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ ཡང་མ་ཡིན་པའོ།།ས་འོག་མ་པ་ནི་དག་པ་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པས་གཟིར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའོ། །དགེ་བ་ལས་འཕོས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་ པ་ལ་སྡིག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་ན་དེ་དེའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཇི་ལྟར་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ནམ་ཕྱེད་ཀྱི་ཚེ་སད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བློ་བསྐྱེད་ནས་ ཉལ་ན།རྒྱུན་སྔོན་གྱི་བསམ་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དུས་དེ་ཁོ་ནར་སད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། ས་ འོག་མ་པ་ཡང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་སྐྱེའི་གཞན་གྱི་ས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། དག་པ་ལས་དེ་བཞིན། རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀྱང་། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལས་རང་དག་དང་། །ཉོན་མོངས་ཞེས་དེ་སྐད་དུའོ། །འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འཆི་འཕོ་བའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས ཡིན་ལ།དེ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པས་དེ་སྐྱེ་བའི་བསམ་གཏན་དག་པ་པ་སྲིད་པ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་མཉམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རང་དང་གོང་ མ་དང་འོག་མའི་ས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེ་སྟེ།དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་འཕོ་ན་འགར་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ས་འོག་མ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་སྐྱེའི།ས་གོང་མ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།
由於超越等至是跳躍式的,所以不會在第三禪之上生起。 其他禪定和無色定之後也應當配合十種法,這是指在第三禪、第四禪之後,以及空無邊處之後。 由於其所依和所緣是下地的緣故,是說因為法智依于欲界,緣于欲界,所以在法智之後不入無色定。 自地煩惱等,是說在初禪清凈之後生起七種:自地三種無漏、清凈、有煩惱,以及第二禪和第三禪地的清凈和無漏。 如是,在無所有處之後有八種。在第二禪之後有九種。在識無邊處之後有十種。 同樣,在其他禪定和無色定之後有十一種。 在無漏之後不生起有煩惱,這是因為與煩惱的運作完全相違。 此外,清凈在一切之後都能生起,更何況是無漏。如是說到’清凈有四種’。 自地的清凈和有煩惱是指,既非自地的無漏,也非上地的清凈、無漏或有煩惱。 下地只是清凈,既非有煩惱,也非無漏。 為煩惱所困是指被煩惱所壓制。 從善法轉起是指,如同對罪見罪,那是其正見,故唯是善法而非有煩惱。 思維后廣說是指,譬如若想著’我要在半夜醒來’而入睡,由於隨順前行的思維,就會在那個時候醒來,這是相似的。 無漏在有煩惱之後決不生起,是說自地也不生,下地也不生的意思。 因為是入定的時候所以如是說,是指在清凈和有煩惱之後只生起自地的有煩惱,而非他地的。 如何說呢?如說’清凈之後亦如是,自地煩惱亦,從煩惱生自凈及煩惱’。 死時廣說中,死時是指死有的階段,那也是等持,所以可能生起清凈禪定。 生於凈禪所得的生得善法等持,稱為清凈。 其後生起自地、上地和下地的結生心有煩惱,因為以善心死亡時,不會妨礙任何結生。 從有煩惱等,是說生起下地的有煩惱,而非上地的,因為未離自地貪故。
།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་མཐུན་པའི་ངེས་ པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པ།ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡོད་ཀྱི། ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་ནས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གདོན་མི་ཟ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་གཅིག་སྟེ། དེ་གཅིག་པུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ནའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་དག་པ་པ་གང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཀ་ཡང་ངོ་། ། འབྲེལ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དང་། ལུགས་དང་མི་མཐུན་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མེད པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ནི་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་ས་དང་ས་འོག་མར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་ གཏོགས་པ་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་ཏོ།།ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ས་དགུ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ས་བདུན་དང་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་ པ་མེད་པ་འདོད་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་བར་ཡིན་ནོ། །ཅུང་ཟད་ཀྱང་དགོས་པ་མི་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་དགོས་པ་མི་བསྒྲུབ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དམན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་རྩེར་འཕགས་པའི་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་ བྱ་བ་ལ་འཕགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཤིང་། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལས་དེའི་ཟག་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། རང་གི་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་ཡང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་པར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་མེད་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མེད་པས་དེར་སྐྱེས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེས ལམ་འོག་མ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ལས་ཉེས་པ་མེད་དོ།།དེ་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཀྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐག་ཉེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྲིད་པ་སྨོས་ པས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མདོ་ལས་སྲིད་པ་ནི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་རྣམས་ནི་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྲེད་པ་ནི་རང་གི་ སའི་དམིགས་པ་ལ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་དེ། དཔེར་ན་གང་ལ་འདོད་པའི་སྲེད་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དགེ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་མིན་ཏེ་སྤང་བྱའི་ཕྱིར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་གྱི་སྲེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།
關於有頂三種,除了殊勝分隨順以外。在有頂中,除了見道隨順的順抉擇分和無漏隨順的順抉擇分以外,沒有殊勝分隨順,因為上面沒有其他的緣故。 退分隨順是隨順煩惱生起。這並不是說從那裡必定生起煩惱,對其他也應當如理而說。 在順抉擇分之後只有一個,即只生起那一個,就是唯有順抉擇分。其他人說殊勝分隨順也會生起。 從無漏出定時現前哪些凈法呢?除了退分隨順以外的三種都是。 關於相續,是按照次第,即是按照順序和逆序。 因為無煩惱和得定自在的緣故。無煩惱是因為是阿羅漢的緣故。得定自在是因為是不時解脫的緣故。 同樣,其餘諸法也在自地和下地。有漏的無所有處除有頂外依止八地。無漏依止九地。 有漏和無漏的識無邊處依次依止七地和八地,乃至有漏和無漏的初禪依止欲界和初禪。 一點也不起作用,意思是一點也不成就作用。為什麼呢?因為低劣的緣故。 有頂聖者的無所有,聖者是指無漏,在有頂現前無漏的無所有處,從現前中斷除其漏。‘是’字表示特別指出的意思。 因為自身沒有和那個接近的緣故。沒有無漏道就不能獲得阿羅漢果,有頂也沒有無漏,所以生在那裡獲得阿羅漢果的人現前下地的道也無過失。其中只現前無所有處地,而不是其他,因為那個最接近,因為已經熟習的緣故。 說’有’是指有漏法,因為經中說:‘何為有?即是有漏法。’ 諸地是被愛慾所限定的緣故。愛慾必定緣于自地的緣故。這兩者所限定,如說’貪愛慾界煩惱增長者即是欲界’等。 因為會成為善法的過失,所以對無漏也不是,緣于無漏不應該是愛,因為說’非貪因所斷’。對此的希求是對善法的欲求,而不是愛。
།གཟུགས་ མེད་དངོས་གཞིའི་དགེ་རྣམས་ཀྱི།།སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་གཞི་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཉེར་བསྡོགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་དག་ནི་ས་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་སྨོས་པ་ནི་རོ་མྱང་བ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དགེ་བ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་བསྡུའོ། །ཟག་བཅས་སྨོས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་འོག་མ་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་འོག་མ་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དང་།དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། བསམ་གཏན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དག་ནི་དམིགས་པ་ལས་འདའ་བ་མེད་པས། ཀུན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ས་འོག་མ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་གི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཁོ་ན་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡིན་མོད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་ཞེས་ཁྱད་པར་མེད་པར་སྨོས་པས་ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ ཕྱིར་ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དགག་བྱའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་གཞི་བཀག་པས་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉེར་བསྡོགས་དག་ནི་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་ས་འོག་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡིན་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་ པའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པའི་བར་དུའོ།།རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཞིག་སྲིད་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ཅི་རིགས་པར་སྤོང་ངོ་།།ཟག་པ་མེད་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། དངོས་གཞིས་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་དག་པས་ཀྱང་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དག་པ་པས་ཀྱང་མི་སྤང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རང་ཉིད་དྲི་མ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འོག་མ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་དངོས་གཞི་དག་པ་པས་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་སྤོང་སྟེ། དེ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་མི་འཇུག་གོ། །དེ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་གི་ས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར ནི་མི་རིགས་ཏེ།སྲོག་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་གཅིག་ཏུ་འཆིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དེ་ལས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་ མོངས་པ་གང་ཞིག་དངོས་པོ་གང་ལ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེས་ནི་དངོས་པོ་དེ་གཞོམ་པར་མི་ནུས་ཏེ།དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་གོང་མ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམན་པས་ ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྤོང་བར་མི་རིགས་ཏེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོ་སྤོང་བ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།
同部經論
與本文同名或相近的其他版本、科判、譯文與註疏。