d3860中觀根本論明句釋月稱 巴翠日稱c3.5s｜d3860中觀根本論明句釋月稱 巴翠日稱c3.5s（續2）

།བྱེད་པ་པོ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པ་དེ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པས། ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ་གང་གི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །འགྲོ་བ་གང་གིས་ལྷ་སྦྱིན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་གསལ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་པ་དེ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བའམ། བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར། གང་ ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད།།དེའི་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ནི་དེ་འགྲོ་བའི་སྔོན་རོལ་ལོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་པོ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ལྷ་སྦྱིན་གང་ཞིག་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་ པའི་གྲོང་ངམ།གྲོང་ཁྱེར་གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ན། དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་སྔ་རོལ་དུ་གང་ཞིག་དེ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་མངོན་ པ་དེ་ཉིད་ནི་འདིར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་འགྲོའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་འགྲོ་མིན། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་གཅིག་པོ་ལ། །འགྲོ་ བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ།།འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པ་དེ་ལས་གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པར་གསལ་བ་དང་། འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་ནས་གཞན་གང་ཞིག་འགྲོའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འགྲོ་བ་འདི་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་ལ་འགྲོ་བ་གཉིས་ཀྱང་མེད་པས་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །འདིས་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲའོ་ཞེས་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། ། འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །མ་ཡིན་པར་ནི་གྱུར་དེ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །དེ་ལ་འདིར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། གང་ཞིག འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའོ།།འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་གཉི་གའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་ནི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ་། འདི་ཡང་ལས་དང་བྱེད་པ་བརྟག་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་ བར་མི་བྱེད་ལ།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་ཉིད་ལས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། འགྲོ་བ་པོ་དང་བགྲོད་པ་དང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེ་ཕྱིར་འགྲོ་དང་འགྲོ་པོ་དང་། །བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། བཙུན་པ་ཤྭ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིག་གོ། བཙུན་པ་ཤྭ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བསལ་བའི་ཚིག་གོ། གང་ལ་བསྡུ་བའི་ཚིག་མེད་པ་དང་། བསལ་བའི་ཚིག་མེད་པ་དེ་ལ་འོང་བ་ཡང་མེད། འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་ཉིད་མྱུ་གུར་འཕོ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་གྱི་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

正如施作者做事這樣所說的那樣，由何種行走而顯現為行走者，稱為’他在行走’，因此不會有前述的過失。這也是不存在的，為什麼呢？由何種行走而顯現為行走者，那種行走並非是他在行走。由何種行走而顯現’天授在行走’這樣的說法，那種行走並非是已成為行走者的他在行走，或者說不會成為，不是作用的意思。這樣，因為在行走之前並不存在。‘在行走之前’就是在他行走之前。如果在行走之前行走者已經成立的話，那麼他就會在那裡行走。怎麼說呢？因為某人會去某處，就像看到天授去往其他的村莊或城市一樣，同樣地，由何種行走而說’行走者’，在其之前，不依賴於行走而稱為行走者這樣的說法是不存在的。如果認為由何種行走而顯現為行走者的那個並非在此行走，那麼是什麼呢？如果認為是從那之外行走，這也是不存在的，為什麼呢？由何種行走而顯現為行走者，除此之外也不是他在行走。因為對於單一行走者，兩種行走是不合理的。已成為行走者的他，並非由何種行走而顯現為行走者的那個之外的行走，因為會導致有兩種行走的過失。由何種行走而明顯顯現為行走者，以及成為行走者后另外某種行走，這兩種行走會成為過失，而一個行走者也沒有兩種行走，所以這是不合理的。由此也否定了’說話者說話’和’施作者做事’這樣的說法。因此如此，已成為行走者的，不以三種方式行走。未成為行走者的，也不以三種方式行走。已成為與未成為的，也不以三種方式行走。其中這裡從所行之處稱為行走。其中已成為行走者是指具有行走作用的。未成為行走者是指離開行走作用的。已成為與未成為是指兩者本質的任何一種。同樣地，行走也應當從與行走作用相關的角度理解為三種。其中已成為行走者的不以已成為、未成為、已成未成這三種方式行走，這也將在觀察業與作者中解釋。同樣地，未成為行走者的也不以三種方式行走，已成未成的也不行走，這將在其中說明。因為如此觀察時，行走者、所行處和行走都是不存在的，所以’行走、行走者和所行處都不存在’。如同在《聖無盡慧所說經》中說：‘大德舍利子，來這個詞是集合詞。大德舍利子，去這個詞是遣除詞。哪裡沒有集合詞和遣除詞，那裡既沒有來也沒有去。無來去即是聖者們的行走。‘如果種子本身轉變為芽的話，那就只是種子而非芽，並且會有常住的過失。

།འོན་ཏེ་མྱུ་གུ་གཞན་ནས་འོང་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན།རྒྱུ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་ཇི་བཞིན་ཏེ། །ས་བོན་གང་ཡིན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་མིན་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟར་རྟག་མིན་ཆད་མིན་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་ བྱ་བ་དང་།རྒྱ་ལས་རྒྱའི་འབུར་ནི་སྣང་མོད་ཀྱི། །རྒྱ་དེ་འཕོས་པར་དམིགས་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་དེ་མེད་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་རྟག་མེད་ཆད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། མེ་ལོང་ངོས་དང་འབྲུ་མར་སྣོད་རྣམས་ལ། །བུད་མེད་ཁ་བཞིན་བརྒྱན་པས་བལྟས་པ་ ན།།བྱིས་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཆགས་བསྐྱེད་ནས། །འདོད་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྒྱུག་།བཞིན་ནི་དེར་ཡང་འཕོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་བརྙན་ལ་ནི་ནམ་ཡང་བཞིན་མི་རྙེད། །རྨོངས་པ་དེ་དག་འདོད་ཆགས་བསྐྱེད་པ་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ཚེ་སྡིག་མེད་སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པ་ཡི། །རྒྱལ་བ་དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་འཆད། །སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདི་ལ་སུ་ཡང་མི་སྐྱེ་འཆི་བ་མེད། །སེམས་ཅན་མི་དང་སྲོག་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། ། ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་དབུ་བ་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ་ཞིང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །མི་འགའ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡང་ཤི་ནས་ནི། །འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་མེད་ཀྱང་། །ལས་བྱས་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །འཁོར་བ་ན་ཡང དཀར་ནག་འབྲས་བུ་སྨིན།།རྟག་པ་མ་ཡིན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ལས་བསགས་མེད་ཅིང་གནས་པ་དག་ཀྱང་མེད། །དེ་ཡང་བྱས་ནས་རེག་པར་མི་འགྱུར་མིན། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པའང་མེད། །འཕོ་བ་མེད་ཅིང་ཕྱིར་ཡང་འོང་བ་ མེད།།ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པའང་མིན། །འདི་ནི་ལྷ་གནས་འཇུག་པ་དག་པ་མིན། །སེམས་ཅན་སྤྱོད་པ་རབ་ཞི་འཇུག་པ་མེད། །སྲིད་གསུམ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་སྙིང་པོ་མེད། །མྱུར་དུ་འཇིག་ཅིང་མི་རྟག་སྒྱུ་མ་བཞིན། །འོང་བ་མེད་ཅིང་འདི་ནས་འགྲོ་བའང་མེད། ། རྒྱུན་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྟོང་ཞིང་མཚན་མ་མེད། །བདེ་གཤེགས་སྤྱོད་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། །སྐྱེ་མེད་ཞི་བ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས། །སྟོབས་དང་གཟུངས་རྣམས་དང་ནི་སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཁྱུ་མཆོག་གྱུར་པའི་མཆོག་།དཀར་པོའི་ཆོས་མཆོག་ཡོན ཏན་བསགས་པ་སྟེ།།ཡོན་ཏན་ཡེ་ཤེས་གཟུངས་དང་སྟོབས་མཆོག་དང་། །རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པར་བྱ་བའི་མཆོག། མངོན་ཤེས་མཆོག་ལྔ་ཐོབ་པ་དམ་པའི་ཚུལ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་གར་དོང་། གང་ནས་ལྷགས། དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ སྟེ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་བགྲོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གསུང་རབ་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ལྟ་བ་པོ་དང་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་ཁས་བླང་དགོས་ སོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཆོས་མངོན་པ་ལས། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །དབང་པོ་དྲུག་སྟེ་དེ་དག་གི། སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་ལ་སོགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ མིག་ནི་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།གཟུགས་ནི་དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པར་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ།

然而，如果芽從其他地方而來，就會有無因的過失。無因是不會生起的，就像驢角一樣。因此，世尊也說：‘如同有種子時有芽，種子是什麼芽就不是那個，也不是從那裡來的其他，也不是那個，如此非常非斷是法性。’ 又說：‘印章上的印紋雖然顯現，但那印章的轉移也是不可得的。在那裡沒有那個，在其他處也不是，如此有為法非常非斷。’ 又說：‘在鏡面和油器等處，如同女人的面容裝飾后觀看時，愚人對此生起貪著，為尋求慾望而奔走。面容並非轉移到那裡，在影像中永遠找不到面容。如同那些愚者生起貪慾，應當了知一切法皆如是。’ 如同在《聖定王經》中也說：‘那時無罪具十力的勝者，宣說此殊勝三昧：有情輪迴如夢境，此中無人生與死。找不到眾生與命者，諸法如泡沫芭蕉。如幻如空中閃電，如水中月亮如蜃景。此世間中無有人，死後轉移往他世，然所作業永不失，輪迴中感黑白果。非常非斷無積業，亦無住處非已作，觸及非由他所作，尋求亦不可得到。無有遷移亦不來，一切非有亦非無，此非入于天人處，眾生行為寂滅入。三有如夢無實質，速滅無常如幻化，無來亦無從此去，相續恒時空無相。善逝行境佛功德，無生寂滅無相處，力與總持十力力，此乃佛陀牛王最。白法最勝功德聚，功德智慧總持力，神變變化殊勝中，證得五種勝神通。’ 同樣，‘具壽們往何處去？從何處來？‘他們說：‘尊者羅布多，因為無所去處，也無所來處，所以世尊宣說法。’ 這是從月稱論師所造《明句論》中，《觀去來品第二》的註釋。 此處有人說：即使去、去者和所去處是不存在的，但是依據經典所成立的，也必須承認見者、所見和見等是存在的。如同《阿毗達磨》中說：‘見聞嗅嘗觸，以及意根等，六根彼等之，境界所見等。‘因此，見等是自性存在的。 不存在。此處眼睛因為看見而成為能見，色是它的境界，如是宣說。

།ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ལྟ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི། །དེ་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཉིད། །གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་བཞིན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། ། དེ་ལ་ལྟ་བ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལའང་མི་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ལྟ་བ་རང གི་བདག་ཉིད་ལ་མི་ལྟ་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་མེ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མེ་ནི་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་སྲེག་པར་བྱེད་ཀྱི། རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་གཞན་ཁོ་ན་ལ་ལྟའི། རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་རིགས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར།ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེས་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་མེའི་དཔེ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ཆོག་པ་དང་། མཐུ་མེད་པ་དང་། མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་ནི་ལྟར་བཅས་ལན་བཏབ་པོ། །ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པས་ནི་ལྟར་བཅས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དངོས་ཀྱི་དོན་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ལན་བཏབ་བོ་སྟེ་སུན་ཕྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང གིས་ཤེ་ན།སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་མི་འགྲོ་ཞིང་། མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བགོམ་པ་ལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། །མེས་ཀྱང་བསྲེགས་པ་ལ་མི་སྲེག་ལ། མ་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་མི་སྲེག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་མཚུངས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་མི་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རེ་ཞིག་བལྟས་ལ་མི་ལྟ་སྟེ། །མ་བལྟས་པ་ལའང་ལྟ་བ་མིན། །བལྟས་དང་མ་བལྟས་མ་གཏོགས་པར། །ལྟ་བཞིན་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རེ་ཞིག་སྲེག་པོ་མི་སྲེག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་། རེ་ཞིག་ལྟ་པོ་མི་ལྟ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མེའི་དཔེ་དང་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དག་དང་སུན་དབྱུང་བ་མཚུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། གང་ཚེ་ ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ།།ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་མི་ལྟ་བ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བས་ན། ལྟ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མི་ རིགས་ཏེ།ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྡེབ་པའི་ངོར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། ལྟ་བྱེད་ལྟ་བས་ཡིན་ཞེས་བྱར། །ཞེས་བྱ་བར་འདོན་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཆད་པའི་དུས་སུ། ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར།།ཞེས་གདོན་པར་བྱའོ།

爲了說明如何觀察不觀察色法，故而說道：‘觀察的自性，不能觀察自身，如何觀察他法，猶如不見自我。’ 其中，觀察不能觀察自身的自性，因為對自身的作用相違故。因此，由於不能觀察自身，如同耳朵等，對於青色等也不能觀察。所以觀察是不存在的。 即使觀察不能觀察自身，但仍可觀察他法，如同火一樣。比如火只能燒其他事物，而不能燒自身。同樣，觀察也只能觀察他法，而不能觀察自身。對此說法不合理，因為：‘以火為喻，不能成立，為證成觀察。’ 你爲了證成觀察而舉的火的比喻是不充分的，無力的，不合理的。因為：‘已行未行與正行，對此已作答覆。‘與觀察同在稱為’有觀’。你為證成觀察而舉的火的比喻，已經隨同觀察本身一起被駁斥了。 怎樣駁斥呢？以’已行未行與正行’來說，如同已行處不行，未行處也不行，正行處也不行一樣，火也不能燒已燒之處，也不能燒未燒之處等等，應當這樣類比說明。 又如已行、未行、正行處都不能行走一樣：‘已見不可見，未見亦非見，除去見未見，正見不可得。‘等等應當這樣說明。 如同’首先行者不行’等的說法一樣，應當說’首先燒者不燒’等，以及’首先見者不見’等，與火的比喻一起，以已行、未行、正行來駁斥是相同的。因此，說觀察如同火一樣能夠成立是不合理的。 所以觀察既不能觀察自身，也不能觀察他法，這一點是不能成立的。既然如此，‘當無所見時，即非能見者，說見者能見，如何能合理？’ 當這樣什麼都不能見時就不是能見者，因為不能見者作為能見者是不合理的，所以說’以見而能見’是不合理的，如同柱子等。雖然偈頌爲了押韻而在’非能見者’之後接’以見為能見’，但在解釋時應當讀作：‘以見而能見，如何能合理？’

།གཞན་ཡང་འདིར་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་གམ། ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་འབྲེལ་པར་རྟོག་གྲང་། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་ པ།ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །རེ་ཞིག་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡང་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བར་མི་འཐད་དེ། ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ་། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར། ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་ཡིན་པ་མིན་ལྟ་ཉིད། །ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ རིགས་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར་བ་ཆོས་ཙམ་པོ་འདི་ནི་བྱ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བས་འགག་ཀྱང་ཡུལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ལྟ་སྟེ། བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མི་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། ། འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མེད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཙམ་པོ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཙམ་དུ་གོ་ག་ལ་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ན་ནི ཆོས་ཙམ་པོ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཡང་ཁས་ལོང་ལ།།འོན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སེམས་ན་ནི་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཙམ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བརྒྱ་པ་ལས། བྱ་བ་དང་ལྡན་རྟག་པ་ཉིད། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱ་བ་མེད་པ་མེད་དང་མཚུངས། །བདག་ མེད་ལ་ཁྱོད་ཅིས་མི་དགའ།།ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཚུལ་འདི་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལྟ་བས་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱེད་པ་པོ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཁས་མི་ལེན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདིར་ ལྟ་བར་བྱེད་པས་ན་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་།དེས་ན་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་ལྟ་བ་འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ལ། འདི་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འམ་བདག་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་ལྟ་བ་ གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོའང་། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར། ལྟ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྟ་བ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་སུན་འབྱིན་པ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་ བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི། །ལྟ་བས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཉིད། །གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །འདིར་ སྨྲས་པ།ལྟ་བ་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ལས་དང་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདིར་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་ནི་བྱེད་པ་ལྟ་བ་དང་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཅོད་པ་ པོ་བཞིན་དུ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།

此外，在此觀察時，所說’由於觀察而成為觀察者’，是觀察的行為與不觀察的自性者相關聯，還是與非觀察自性者相關聯？兩者皆不應理，故說： ‘觀察非觀察性，非觀察不能觀。‘首先，具有觀察自性者與觀察行為相應，不應與’由於觀察’相關聯，因為將導致有兩種觀察行為之過失，且將導致有兩種觀察者之過失。 非觀察自性者也不能觀察，因為遠離觀察行為之故，如指尖。此為其密意。當如是’觀察非觀察性，非觀察者不觀’之時，‘由觀察而觀察’，此如何能合理？應當如是連線。 有些人認為，正在生起的這些法性本無作用而生，雖滅卻絲毫不觀察對境，因為無作用之故。因此’觀察不觀察’這一說法是成立之上再成立。 對此應當回答：若無構成世俗支分的作用，則彼時法性亦將不存在，因為遠離作用之故，如同虛空之花。因此，如何能成為遠離作用的單純法性？ 所以，若是世俗諦，則如同承許法性一樣也應承許作用；若是思維勝義諦，則如同作用一樣，法性也應承許為不存在。如《百論》中說： ‘具作用即常性，遍行則無作用，無作用同無法，何不樂無我性？’ 因此，他人此理非能破除，於我等亦不成為成立之上再成立之過失。此處有人說：不承許’由於觀察而成為觀察者’之能作者成立，那麼是什麼呢？此處是’由於能觀察故為觀察’之作用成立，因此不會導致如前所說的過失。 凡是成為作用的此觀察，由此觀察者即是觀察者，此或為識或為我，皆是存在的。由有作者故，觀察也得以成立。 應當回答：‘由觀察性本身，應知說明觀察者。‘如同以’彼觀自體性’等對觀察作出破斥一樣，應當了知觀察者的破斥也與觀察相同。即： ‘觀者自體性，非由觀察觀，若不能自觀，如何能觀他？‘等等應當如是宣說。因此，如同觀察一樣，觀察者也不存在，應當如是成立。 此處有人說：觀察者確實存在，因為有其業和作用之故。此處若不存在者則無業和作用，如石女之子。作者有作用、觀察和所觀之業，因此如同切割者一樣，由有業和作者故，觀察者確實存在。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ངེས་པར་དཔྱད་པ་ན། །མ་ སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ།།ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ་། །འདིར་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའམ། ལྟོས་པ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་མ་སྤངས་པའི་ལྟ་བ་པོ་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གྲུབ་ པ་ཞིག་གམ་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ལ་གྲུབ་པའི་ལྟ་བ་པོ་ནི་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པར་གྱུར་ནས་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱེད། གྲུབ་པ་ནི་སླར་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་མ་གྲུབ་པའི་ལྟ་བ་པོ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་ སོ་ཞེ་ན།མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མ་སྤངས་པ་སྟེ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ལྟ་བ་པོར་གྱུར་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་པོ་ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་དང་།མ་སྤངས་པའི་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ལྟ་པོ་མེད་ན་བལྟ་བྱ་དང་། །ལྟ་བ་དེ་དག་ག་ལ་ཡོད། །ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་བལྟ་བྱ་དང་ལྟ་བ་དག་ནི་སྲིད་པས་དེ་དག་ཡོད་པ་ལས་ལྟ་བ་པོ་གྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། །འདིར་སྨྲས་པ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕ་དང་མ་དག་ལ། །བརྟེན་ནས་བུ་ནི་འབྱུང་བཤད་པ། །དེ་བཞིན་མིག་དང་གཟུགས་བརྟེན་ནས། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ལ བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ།གསུམ་འདུས་པར་གྱུར་པ་ལས་རེག་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་ཞེས་། རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཞི་པོ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་དག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་གཉིས་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཉིད་ཡོད་ན། དེ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་། འདི་ལྟར་བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སོགས་ པ་བཞི།།ཡོད་མིན། འདི་ལྟ་བ་པོ་མེད་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ པོ་རྣམས་མེད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པ་དག་ཡོད་དེ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཡོད་ན་ནི་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ཉེ་བར་ ལེན་ལ་སོགས།ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་དབང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བར་བསྒྲེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྟ་བས་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་ བྱེད་ཡིད།།ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་ལ་སོགས། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་ཞིང་། །ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཏེ། །གང་དུ་འཇིག་རྟེན་མི་འཇུག་པ། །འདི་ནི་བདེན་པའི་ མཆོག་ཡིན་ནོ།

應當說，所觀察的對象和觀察行為本身都是不存在的，因此觀察者怎麼可能存在呢？所觀察的對象和觀察行為都是依賴於觀察者的，而這些在詳細觀察時，未捨棄觀察者是不存在的，即使捨棄了觀察行為也是如此。 如果這裡有所謂的觀察者，那麼他要麼是依賴於觀察行為的，要麼是不依賴於觀察行為的。如果承認觀察者是未捨棄對觀察行為的依賴的，那麼此時要麼是已成立的，要麼是未成立的而依賴於觀察行為。 其中，已成立的觀察者不依賴於觀察行為，因為已經成立了，觀察者還依賴觀察行為做什麼呢？已成立的不需要再次成立。如果說未成立的觀察者依賴於觀察行為，由於未成立的緣故，就像石女之子一樣不存在對觀察行為的依賴。 如此，首先未捨棄即依賴於觀察行為而成為觀察者是不存在的。捨棄了觀察行為的觀察者也不成立，因為不依賴於觀察行為，這在前面已經說過了。 因此，當觀察者無論是捨棄還是未捨棄觀察行為都不存在時，沒有觀察者，所觀察的對象和觀察行為又怎麼會存在呢？沒有觀察者，無因的所觀察對像和觀察行為是不可能的，因此這些存在而觀察者成立又怎麼可能呢？ 這裡有人說：所觀察的對象和觀察行為是存在的，因為它們的果存在的緣故。就像說依靠父母而有子女產生一樣，同樣依靠眼根和色法，產生識。 也就是說，依靠所觀察的對象和觀察行為而產生識，三者和合而產生有漏觸，與觸同時生起的是受，以此為緣而有愛。如此，四種有支是以所觀察的對象和觀察行為為因而存在的。 因此，由於它們的果存在，所觀察的對象和觀察行為二者是存在的。應當說，如果識等四者存在，那麼這二者就會存在，但實際並不存在。因為沒有所觀察的對象和觀察行為，識等四者不存在。 這裡已經說過，因為沒有觀察者，所觀察的對象和觀察行為二者也不存在。因此識、觸、受、愛這識等四者怎麼可能存在呢？所以識等四者是不存在的。 這裡有人說：它們是存在的，因為它們的果存在的緣故。這裡說’以愛為緣而有取’等，取、有、生、老死等是從識等四者產生的。因此識等是存在的，因為它們的果存在的緣故。 應當說，如果識等四者存在，那麼取等就會存在，但當所觀察的對象和觀察行為不存在而識等四者不存在時，取等怎麼可能存在呢？取等是不會存在的。 現在爲了說明其餘諸根的解釋與觀察相同，所以說：‘以觀察類推聽聞、嗅聞、品嚐、觸控和意，聽者及所聽等，應知如是解釋。’ 世尊說：‘眼不見諸色，意不知諸法，於此世間不行處，這是最高的真理。’

།གང་དུ་རྐྱེན་ཚོགས་པས་མཐོང་བ། །འདྲེན་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་མཛད་པའི། །ས་དེ་དོན་དམ་འཛིན་པ་ནི། །ཉེ་བར་བརྟགས་པར་ཆུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །མིག་གི་རྣམ་ཤེས་འདིར་སྐྱེ་ཡང་། ། གཟུགས་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་མ་ཡིན། །གཟུགས་ནི་མིག་ལས་འཕོ་བའང་མིན། །བདག་མེད་མི་སྡུག་ཆོས་འདི་དག། སླར་ཡང་བདག་དང་སྡུག་ཅེས་བརྟགས། །མེད་ལ་ལོག་པར་བརྟགས་པ་སྟེ། །དེ་ལས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་། །རྣམ་ཤེས་འགག་དང་འབྱུང་བ་ལས། །རྣམ་ཤེས་ཟད་དང འཕེལ་བར་འཐོང་།།འགར་ཡང་འགྲོ་འོང་མེད་སྟོང་དང་། །སྒྱུ་འདྲར་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་མཐོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། མིག་ནི་ཐམས་ཅད་ལྡན་ན་མཐོང་འགྱུར་ཏེ། །མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའང་། ། མཚན་མོ་རྐྱེན་རྣམས་མེད་ན་མཐོང་མི་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་ལྡན་དང་བྲལ་བ་རྣམ་རྟོག་ཡིན། །མིག་ནི་སྣང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡིད་འོང་དང་། །ཡིད་དུ་མི་འོང་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་མཐོང་བས། །དེ་ལྟར་སྣང་ལ་བརྟེན་ཏེ་མཐོང་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་མིག་གིས་ནམ་ཡང་མཐོང་བ་མེད། །ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྒྲ གྲག་གང་ཡིན་པ།།དེ་ཡང་ནམ་ཡང་ནང་དུ་ཞུགས་པ་མེད། །དེར་འགྲོ་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྒྲ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། གླུ་དང་གར་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་ཡང་གཟུང་བྱ་མིན། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་མི་མཁས་རྨོངས་དང་ ཆགས་པའི་རྒྱུ།།མི་མཁས་ཀུན་དུ་རྟོག་ལ་ཞེན་རྣམས་བརླག་འགྱུར་ཞིང་། །སྐྱེ་བོ་བྱིས་པ་ཉོན་མོངས་བྲན་བཞིན་བདག་གྱུར་ཏམ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། དབང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་ འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་མེད་ན། །ཕུང་པོ་ལྔ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ རྣམས་ནི་མེད་དོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་པ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེའི་ རྒྱུ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ།།དེ་དག་ལས་ཐ་དད་ཅིང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ནི་བུམ་པ་ལས་སྣམ་བུ་ལྟར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར་ཏེ། གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དམ་བཅའ་བ་འདི་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བཞེད་ནས་བཤད་པ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ན་གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དོན་གང་ཡང་། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ནའང་མེད། །ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་སྣམ་བུ་བུམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ དེ་བཞིན་དུ།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་འདོད་ན་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ན། དོན་གང་ཞིག་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་ གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་གཟུགས་ལས་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་ རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།།གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་གཟུགས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྣམ་བུ་ལས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པའི་འཁར་གཞོང་སྣམ་བུའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་དད་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

在因緣和合處所見到的，引導者善為開示的，彼地執持勝義諦者，當知是近於分別。以及如是說：依于名色而生起，此處眼識雖生起，色不依于眼根，色亦非從眼根散發。無我不凈諸法，復又分別為我與凈，于無中顛倒分別，由此生起眼識。從識滅與生起，見識盡與增長，瑜伽師見無來去，空性如幻。 如是聖者近取所問經中亦云：眼具一切則能見，眼見諸色為何者，夜晚無緣則不見，是故具離皆分別。眼依明亮見可意，及不可意種種色，如是依明而得見，是故眼終不能見。悅意聲響為何者，彼亦永不入內中，彼去無有所緣境，以分別力聲生起。 如是又云：歌舞樂聲亦非所取境，如夢愚癡貪著因，愚者執著分別皆毀滅，凡夫如同煩惱奴僕我所成。 此乃師尊月稱論師所造《明句論》中，觀察根品第三之釋。 於此有言：若如是諸根不存在，由於未破五蘊，諸根亦攝於其中，是故彼等亦應存在。當說：若諸蘊存在則應如是，然彼等實不存在。其中就色蘊而言所說：除去色因之外，色不可得，除去色法之外，色因亦不顯現。 其中色是四大所造。其因是地水火風四大。異於彼等而為他法之所造色，如瓶與毛毯般不可得。除去色法之外，即異於色法之色因亦不可得。為成立此二宗說：除去色因之外，色則成為無因色，應成過失，任何義，無因者何處亦無。如同異於瓶之毛毯非瓶之所生，如是，若許異於色因四大之所造色，則不成為大種所生，應成無因，然任何義無因者何處亦不存在。 是故由於應成無因過失，不應承許異於色因之色。為顯示如何離色外無色因而說：若除去色法，而有色因者，則成無果之因。若除去果色之色因存在，則如同異於毛毯而成立之木盆非毛毯因，如是異於果而許為因者亦成無因。

།རྒྱུ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་འཇུག་པ་ཡིན་ན།།ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་འཇུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། འབྲས་བུ་མེད་ པའི་རྒྱུ་མེད་དོ།།ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་འདི་འདོད་པ་ན། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འདོད་དམ། །མེད་པ་ན་འདོད་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། གཟུགས་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ ཉིད།།གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །དེ་ལ་གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྟེ་བདོག་པ་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། མེད་ན་ཡང་སྟེ་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཡང་ན་དེ་གང་གི་རྒྱུ་ ཡིན་པར་བརྟག།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ནི་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་པ་ལས་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ཡོད་ ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན།ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་གཟུགས་དག་ནི། །འཐད་པར་མི་རུང་རུང་མིན་ཉིད། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུའི་གཟུགས་རྒྱུ་མེད་པ་ག་ལ་ཡོད། མི་རུང་རུང་མིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ངེས་པར་ གཟུང་བ་དང་བཅས་པའི་དགག་པ་གཉིས་པོ་འདིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་པོ་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད་ཡིན་པར་སྟོན་པར་མཛད་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གཟུགས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པས། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ནི།།འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་མི་བྱ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་འགའ་ཡང་བརྟག་པར་མི་ འོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་འདི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུར་འདོད་པ་ན། འབྲས་བུ་འདྲ་བའམ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་གྲང་། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས། །བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་ཞེས། ། བྱ་བའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དང་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནང་གི་བདག་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི སྐྱེ་མཆེད་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་གྱི།འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཅན་ཐ་དད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ལ་འདྲ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་ འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་མཐོང་སྟེ། འདིའི་ཕྱིར་ཡང་། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་འདི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཚོར་དང་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། །སེམས དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་།།རྣམ་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་ནི་རིམ་པ་མཚུངས། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང་མཚུངས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

如果說因要成為因本身，因是果的生起，由於已成立為相異的緣故，不依賴果的因中並不存在果的生起。任何無果之因，由於是無因的緣故，如同虛空之花一樣是不存在的，所以說’無果之因不存在’。 再者，當承許此色法之因時，是在色法存在時承許為因，還是在色法不存在時承許？兩者都不合理，所以說：‘色法若存在，色法之因亦不合理；色法若不存在，色法之因亦不合理。‘其中，當色法存在時，色法之因有何必要？當色法不存在時，色法之因又有何必要？或者說，它是什麼的因？因此，色法若不存在，色法之因也不合理。 假使雖然如此色法之因不成立，但是果的色法存在，由於它的存在而因也應當存在，這樣想的話，如果果的色法存在則應如此，但實際並不存在，因為’無因之色法，決定不合理’。色法之因如何不存在已如前所說。若無因，則果的色法如何能無因而有？‘決定不合理’這兩個否定詞表明無因論者是極其低劣的。 因為如此觀察色法時在一切方面都不存在，所以瑜伽師以見真實性而’不應作任何色法分別’。有礙無礙、可見不可見、過去未來、青黃等色法的任何分別都不應觀察，這是其義。 再者，當承許此為色法之因時，是產生相似果還是不相似果？兩者都不合理，所以說：‘果與因相似，說此不合理；果與因不似，說此亦不合理。‘其中，色法之因是堅性、濕性、暖性、動性的本質，而從大種所生的內在本質眼等是眼識等所依的明凈性本質，外在色等處是眼識等所取的相，而非大種的自性，因此由於相異故，如同涅槃一樣，因果二者並無相似性，所以說果與因相似不合理。 在稻種等相似者中未見彼此因果關係，因此也’果與因相似’不合理。‘果與因不似’也不合理，因為相異故，如同涅槃一樣，這是其密意。 如同此色法觀察時在一切方面都不合理一樣，受等諸法也是如此，爲了類推而說：‘受想諸行識，及一切諸法，一切諸方面，皆同於色法。‘受等一切都應當如同觀察色法一樣類推。

།དབུ་མ་པས་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་གཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་ལན་འདེབས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་ཐམས་ཅད་ལན་བཏབ་མིན། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་བརྩད་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་རྒྱུར་གྱུར་པས་གཟུགས་རང་ བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པ་ན།གལ་ཏེ་གཞན་ལན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེའི་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་ པ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་གཟུགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ནི་རང་གི་རྒྱུ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་། རེག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་དང་།མཚན་གཞི་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་ལན་གདབ་པ་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་ འགྱུར་ཏེ་འདིའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བས།བསྟན་བཅོས་སུ་སྨྲས་པའི་ལན་ཐམས་ཅད་ལ་དབུ་མ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་སློབ་པར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་ལ་ཚུལ་འདི་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་བཤད་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་སྐྱོན་འདོགས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་སྐྱོན་བཏགས་མིན། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །བཤད་པ་བྱེད་པའི་དུས་སུ་ཡང་སློབ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཞིག་རྒོལ་ བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བརྒལ་བ་དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་གཅིག་གི་ལྟ་པོ་གང་། །དེ་ནི་ཀུན་གྱི་ལྟ་པོར་བརྗོད། །གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཕགས་པ་ནམ་མཁའ་ མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་།།ཆོས་གཅིག་གིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་དང་འདྲ་གཟུང་བྱར་མེད་ཅིང་གསོག་དང་ནི། །བརྫུན་ཞིང་ཐེར་ཟུག་མིན་པར་རྗེས་སུ་རྟོགས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་གི་འདུ་ཤེས་ནི། །ཤེས་པ་དེ་བཞིན་ཀུན་ལ་བློས་སྦྱར་བྱ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད། །རྣམ་པར་དག་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན། །གཅིག་གིས་ཀྱང་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས། །གཅིག་གིས་ཀྱང་ནི ཐམས་ཅད་མཐོང་།།ཇི་སྙེད་མང་པོ་བཤད་བྱས་ཀྱང་། །དེ་ལ་དྲེགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ཕུང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཁམས་ རྣམས་ནི་ཡོད་དེ།བཀག་པ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་འདོན་པ་ལས་ན་ཁམས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་ སྟེ།གལ་ཏེ་ཁམས་རྣམས་ཉིད་ཡོད་ན་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་དག་ནི་མེད་དོ།

中觀派如何想要顯示一法為空性，同樣一切法也是如此，因此：‘當以空性爭論時，若有人說出答辯，其一切皆非答辯，將與所立相等同。‘其中爭論是破除他方之見。以空性為因而說色無自性，如是遮破說有自性時，若他人答辯說受等暫且存在，如是色也存在，其如是一切非為答辯，因為受等之存在也應知與所立之色存在相等同。如色從自因觀察是一性或異性時不存在，如是觸緣生受，識與俱生想，無明緣行，行緣識等，從觸等自因觀察是一性或異性時，也不存在，故此等一切與所立相等同。如受等與所立相等同，如是相與所相，因與果，支與有支等一切事物也與所立之色相等同。因此他人如何能有答辯，因為其一切言語皆與所立相等同，故論中說中觀派對一切答辯皆應說與所立相等同，此為上師所教導。 如對他方破斥時說此理，如是解說時亦然，故說：‘當以空性解說時，若有人說出過失，其一切非成過失，將與所立相等同。‘解說之時，若有如學生般之人諍論，其時諍論也如前應知與所立相等同。如說：‘見一事物者，說彼見一切，一法之空性，即是一切空。‘如是所說。聖虛空藏三昧經中亦云：‘以一法知諸法如幻，如陽焰不可取無實，虛妄非恒常如是了知已，不久即趣向菩提心要。’ 如是三昧王經中亦云：‘如汝了知我想，當以智慧如是遍及一切。一切諸法即彼體性，清凈猶如虛空性。以一亦能知一切，以一亦能見一切。縱然宣說諸多法，于彼不生傲慢心。‘如是所說。此為師月稱論師所造清晰句論中蘊品第四品釋。此處有說：諸界是有，因為未被破除。世尊亦說：‘大王，此補特伽羅是六界。‘等如是所說。因此從經教來說，如界般蘊處也是存在。應說：若諸界確實存在則蘊處應當存在，然彼等不存在。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་བཤད་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔར་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་ ཁམས་དྲུག་གསུངས་པ་ནི།།ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སུན་དབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གལ་ཏེ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ མཚན་ཉིད་འདི་ལས་སྔར་མཚན་གཞི་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་གྱུར་ན།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་ན། མཚན་ཉིད་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ ཚེ་གང་དུ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར།དེ་མེད་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་ནམ་མཁའ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔར་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ནི་ཡོད་ལ། །དེ་ཡང་མཚན་གཞི་ལ་ཡིན་པས། །དེ་ཡོད་པས་ན་མཚན་གཞི་ཡང་ཡོད་དོ། །འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མི་བདོག་ན། ད་ནི་མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ན་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའམ། མཚན་ཉིད་ མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། །མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་ནི་མཚན་ ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བོང་བུའི་རྭ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མི་འཐད་དེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པ་ལ་སླར་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ན་། དེ་ལྟར་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ ཡང་འགྱུར་རོ།།འདི་ནི་ནམ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བས། རྟག་ཏུ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགོས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་སྲིད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི། མཚན་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟེ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ན། འགལ་ བ་དག་ནི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་མཚན་གཞི་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་མཚན་གཞིར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་འཇུག་པ་བཀག་པ་ཡིན གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་མཚན་གཞི་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

如何說呢？解釋道：在虛空性相之前，虛空絲毫不存在。若在性相之前存在，則將成無性相之過。 關於所說的六界，即地、水、火、風、空、識等。 其中關於虛空而言應作破斥：此處虛空的性相是無障礙，若無障礙的性相之前有虛空作為所相，則性相應當安立，但在無障礙性相之前虛空並不存在。 當如是時，在虛空性相之前，虛空絲毫不存在，此時性相於何處安立？若無彼，則如虛空之花，虛空不存在。故說：若在性相之前存在，則將成無性相之過。無性相之事物，于任何處皆不存在。 此處有人說：首先性相的安立是存在的，而且是在所相上，因此所相也存在。 這也是不存在的，如此：若無無性相之事物，性相於何處安立？已說明在性相之前無無性相之事物。 因此，若無性相之事物不存在且無有，則性相於何處安立？故無性相安立。 複次，性相安立時，是安立於有性相者，還是安立於無性相者？二者皆不應理，故說：性相不安立於無性相者，亦不安立於有性相者。除有性相、無性相外，于其他處亦不安立。 其中，性相不安立於無性相者，如同驢角之作用。性相亦不應安立於有性相之事物，因為無有必要。已成就具有性相者，再具有性相有何作用？如是則成無窮過失。 此永不成為非具性相者，則將成永遠安立性相之過，然而這也非所許。因此，性相亦不應安立於具性相之事物，因為無有必要。 若想：應許安立於除具性相與無性相二者之外的其他，則應說：除有性相、無性相外，于其他處亦不安立。 為何？因為不可能。若是具性相者，則非無性相。若是無性相者，則非具性相。因此，既是具性相又是無性相，此乃相違，而相違者不可能存在。 因此，由於不可能，性相不應安立於既是具性相又是無性相者。 複次，若謂雖無性相安立，然所相存在，這也不存在，因為：若性相不安立，所相不應理。 當性相安立本身不存在時，如何成為所相？意為不存在。 此處有人說：你否定了安立，而非性相，因此由於性相存在，所相也存在。 應說：若所相不應理，則性相亦不存在。若性相不安立，所相不應理。

། ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ། མཚན་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་དང་། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་དེ་ལྟར ཡིན་པ།དེའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡོད་མིན་ཏེ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་མཇུག་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དག་མེད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ནམ་མཁའ་དངོས་པོའི་རང་ བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་ན་ནི་མཚན་གཞིའམ་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །འདི་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ། །མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ཇི་ལྟར་ མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་འདི་དག་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་ནམ་མཁའ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མེད་ན། འོ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།འདི་ལྟར། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་གང་གི་ཡིན་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་པོ་ མེད་པ་འགྲུབ་མི་འགྱུར།།དངོས་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ། །དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ ཏེ་གཟུགས་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན།གང་གི་ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་རིགས་པས་གཟུགས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནམ་མཁར་འགྱུར། འདིར་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲ་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཡོད་པས་བརྟག་བྱ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།།བརྗོད་པ་འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ། །གང་གི་ཕྱིར། དངོས་དང་དངོས་མེད་མི་མཐུན་ཆོས། །གང་གིས་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས། །གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་ ན་ནི།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོ་འམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་འདིའི་སུན་འབྱིན་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་སུན་འབྱིན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གང་ཞིག་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ། དངོས་པོ་མེད་ པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ།

當說明這些的時候，所立事物不合理，定義也不存在，因為無有所依。當如是定義不存在時，所說’因為有定義故所立事物也存在’這一說法也不存在。因為如是之故，所立事物不存在，定義也不存在，這是總結。 此處有人說：即使定義和所立事物都不存在，但實有自性的虛空是存在的，如果虛空具有實有自性，就會成為所立事物或定義，因此所立事物和定義也是存在的。這也不合理，如說：除了所立事物和定義之外，實物也是不存在的。 所立事物和定義如何不存在，前面已經說明。當這些不存在時，因為遠離所立事物和定義，如同空中花一般，虛空也不存在。如果說虛空作為實物不存在，那麼非實物就應當存在。這也是不存在的，如此：若實物不存在，非實物又從何而有？當虛空非實物時，實物不存在，應當觀察非實物又是什麼的？如將要解釋的：‘若實物不成立，非實物不能成；眾生說異於實物，即是非實物。’ 因此，以非實物而言，虛空作為非實物也不存在。所謂虛空實物，是在無色上安立，因此如果有色法存在，那時在無色上可稱為虛空，當如前所說的道理連色法自身都不存在時，又有什麼非實物可成為虛空？ 在此，有人說：因為有能遍知者存在，實物和非實物二者是存在的，而你說’若實物不存在，非實物又從何而有？‘你這個能分別實物和非實物的人也是存在的，因此，由於你這個能分別實物和非實物的人存在，所觀察的實物和非實物二者也是存在的。 這種說法也不應理，因為：實物非實物不同法，誰能了知實物非實物？如果有彼二者的分別者存在，實物和非實物也應當存在，但實際並不存在。若存在，那麼能遍知者是實物還是非實物呢？如果認為是實物，如’除了所立事物和定義之外，實物也是不存在的’，這個過失已經說明。如果是非實物，如’若實物不存在，非實物又從何而有？‘這個過失也已經說明。 不存在某個既異於實物又異於非實物的第三者能成為這二者的分別者，因此，不存在實物和非實物的遍知者。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། གང་གིས་དངོས་རྣམས་དངོས་མེད་ཤེས་པ་དེ། །ནམ་ཡང་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ ཆགས་མི་འགྱུར།།གང་ཞིག་ནམ་ཡང་དངོས་ཀུན་ཆགས་མེད་པ། །དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཚན་མ་མེད་ལ་རེག། ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གང་དག་ཆོས་རྣམས་སྟོང་ལ་སེམས་བྱེད་པའི། །བྱིས་པ་དེ་དག་ལམ་ངན་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཡི་གེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ། དེ་དག་ཡི་གེ་མེད་པར་ཡི་གེས་བསྟན། །གང་དག་ཞི་ཞིང་རབ་ཞིའི་ཆོས་སེམས་པའི། །སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ནམ་ཡང་བྱུང་མ་ཡིན། །སྤྲོས་ཀུན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་ཡིན་ཏེ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་བསམ་ཡས་རྟོགས་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ད་ནི ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན། །མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མཚུངས། ས་ལ་སོགས་པའི་ ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ལྷག་མར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མཚན་གཞི་དང་།མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་དང་། མ་རིག་པའི་རབ་ རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་གོམས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བའི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བ་ལས་ཉམས་པ།བློ་ཆུང་གང་དག་དངོས་ རྣམས་ལ།།ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་ཉིད་དུ། །ལྟ་བ་དེ་ནི་བལྟ་བྱ་བ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞི་མི་མཐོང་། །བློ་ཞན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཤེས་པ་ དང་ཤེས་བྱ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་སྐད་དུ། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། མེད་པ་པ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ། །ཡོད་པ་པ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ཕྱིར། །གཉིས་ལ་མི་བརྟེན་ཐར་པར་ འགྱུར།།ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉི་ག་མཐའ། །དག་དང་མ་དག་འདི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་མཐའ་ནི་རྣམ་སྤངས་ནས། །མཁས་པས་དབུས་ལའང་གནས་པར་ཡོང་མི་བྱེད། །ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་ བ་རྩོད་པ་སྟེ།།དག་དང་མ་དག་འདི་ཡང་རྩོད་པ་ཡིན། །རྩོད་པར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་མི་འགྱུར། །རྩོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་འགག་།ཅེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ལམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དམ་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ཁམས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་རྟེན་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་པའི ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྟག་པར་ལྷུང་བ་མིག་གི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཆགས་པར་གྱུར་ནས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་འདོད ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།

正因為如此，世尊也說：‘了知諸法無實體者，永不執著一切事物。若人永不執著諸法，彼即觸證無相三昧。’ 同樣地：‘若諸愚者思維空法，彼等已入邪惡之道。諸法空性文字所詮，無文字法以文字示。若有思維寂靜極寂之法者，彼菩薩亦從未生。一切戲論皆是心識分別，是故應當了知諸法不可思議。’ 現在爲了如前所說作總結而說：‘是故虛空非實有，非無實，非所相，非能相。‘如同虛空一樣，其他五大種也與虛空相同。其餘地等五大種也應當了知如同虛空一樣，遠離實有、非有、所相、能相，此為其義。 因此，諸法自性如是安住，而以無明翳障損害智慧眼故，從無始輪迴以來習慣於顛倒見取實有非有等，退失無自性非顛倒見道、趣向涅槃之道。 ‘智慧淺薄諸眾生，執著諸法有與無，彼等不見所觀境，寂靜涅槃之真義。‘由於智慧淺薄而執著有無，彼等不見應當觀察的涅槃寂靜之相，遠離一切分別，超越能知所知，勝義空性之自性。 如《寶鬘論》中說：‘無見者墮惡趣，有見者生善趣，如實通達故，不依二邊得解脫。’ 經中世尊也說：‘有無二者皆是邊，凈與不凈亦是邊，是故智者舍二邊，中道亦不應安住。有無二者是諍論，凈與不凈亦諍論，有諍苦惱不得息，無諍則能滅諸苦。’ 因此，所謂通過輪迴之道獲得殊勝涅槃是不可能的。 此為龍樹論師造《明句論》中第五品《觀界品》之釋。 於此有人說：蘊界處等是實有的，因為見到以其為所依的煩惱。若某法不存在，則不見以其為所依的煩惱，如石女兒與石女女的煩惱一樣。貪等煩惱的因是存在的，如世尊所說：‘諸比丘，愚凡夫不聞法者，常時墮落，見眼色已執著悅意境。由執著故生起貪慾。由貪著故造作身語意貪所生業。‘等等廣說。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཉིད་ཡོད་ན། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་འདོད་ཆགས་འདི་ཡོངས་སུ་ བརྟགས་པ་ན།ཆགས་པ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ན་རྟོག་པ་ཞིག་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད། །ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། ། འདོད་ཆགས་དང་། ཆགས་ཞེན་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། ཕྲད་ཞེན་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཆགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན། འདོད་ཆགས་མེད་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡོད པར་གྱུར་ན་ནི།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆགས་པ་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རིགས་པར་འགྱུར་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་དེ། དགྲ་ བཅོམ་པ་དག་ལ་ཡང་ཆགས་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆགས་པ་ཡོད་པ་ན་འདོད་ཆགས་མེད་ན། འོ་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། ཆགས་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ནའང་། །འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་ག་ལ་ འགྱུར།།གང་གི་ཚེ་ཆགས་པ་ཡོད་པ་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་པ་ན། རྟེན་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་གྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཤིང་ཐོག་མེད་པར་དེའི་སྨིན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་ ཆགས་བཀག་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཆགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཆགས་པ་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆགས་པ་འདི་འདོད་པ་ན། འདོད་ཆགས་ཡོད་པའང་མེད་པ་ན་རྟོག་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། ཆགས་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ནི། །ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རིམ་པ་མཚུངས། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པར་བྱེད ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆགས་པ་ལ་ཡང་བཤད་མ་ཐག་པ་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་པའི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་མཚུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ཆགས་པ་འདོད་ ན་ནི།འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ནའང་། །ཆགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ལས་སྐྱོན་འདིར་ འགྱུར་བ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་ཁོ་ནར་འབྱུང་སྟེ། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས། སེམས་ཆགས་པར་བྱས་ལ། དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཆགས་པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མི་རིགས། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་ པ་དག་།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །གཞན་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་འདི་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་ཉིད་དམ། ཐ་དད་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་གྲང་། དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཅིག ཉིད་ལ་ཡིན་ན་ནི་དེ་མི་རུང་ངོ་།།གང་གི་ཕྱིར། གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་འདོད་ཆགས་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

應當說，如果貪慾等確實存在，則蘊界處等應當存在，但實際並不存在。此處當詳細觀察貪慾時，是在有執著或無執著時生起分別，兩者都不應理，如說：‘若貪慾在前，無貪慾之執著存在時，依彼而有貪慾，有執著則有貪慾。’ 貪慾、執著、過度執著、相遇執著、明顯執著等是異名。執著是貪慾的所依，如果在貪慾之前，無貪慾即離貪慾者存在的話，則依彼離貪慾的執著而有貪慾。如此則有執著時有貪慾之說應當合理，但離貪慾而成為執著之事是不存在的，因為這樣阿羅漢也將有執著之過。 若如是有執著而無貪慾，則執著應不存在。這也不合理，如說：‘若執著不存在，貪慾如何能存在？‘當有執著而無貪慾時，如何能在無執著時，無所依的貪慾能成立？如同無果實時其成熟性是不存在的。 此處有人說：雖然你否定了貪慾，但執著仍然存在，因為未被否定。執著若無貪慾是不合理的，因此這也是存在的。應當說，若執著存在則貪慾應當存在，但實際並不存在。如是當觀察執著時，是在有貪慾或無貪慾時考慮，兩者都不合理，如說：‘于執著中貪慾，有無次第相同。’ 若認為有貪慾時有執著，則如前所說’若執著前無執著有貪慾’等，對執著也同樣適用剛才否定貪慾的次第。若承許無貪慾而有執著，這也不合理，如是’若貪慾不存在，執著如何能有？‘因此執著也不存在。因貪慾和執著不存在，蘊等也不存在。 此處有人說：導致此過失的貪慾和執著並非前後產生。那麼是什麼呢？貪慾和執著是同時產生，與心同時生起的貪慾使心執著，彼即是執著，因此貪慾和執著都存在。應當說，即便如此：‘貪慾與執著，同時生不應理。‘貪慾和執著二者同時生起也不合理，為什麼呢？如是’貪慾與執著，互不觀待成。‘因為同時生起，如牛的左右角一般。 複次，此貪慾和執著同時性是在一性還是異性中考慮？若是一性則不應理。為什麼？‘一性無同時性，彼與彼非同時。‘如是貪慾的自性與貪慾無別，不能說與貪慾同時。

། ད་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མེད་པར་བཤད་པ། ཅི་སྟེ་ཐ་དད་ཉིད་མེད་ན། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །སྣང་བ་དང་མུན་པའམ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མ་མཐོང་ངོ་། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་གཅིག་པུ་ལྷན ཅིག་ན།།གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གང་དང་གང་ན་གཅིག་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་གཅིག་པུ་ཞིག་ལ་ ཡང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་འདོད་ན་ཡང་། གང་དང་གང་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་བ་ལང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་ཅིང་སོ་སོར་གནས་པ་གྲོགས་མེད་པ་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡང་ཡོད་པར་ འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །ཅི་གོ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ཐ་དད་ཉིད་དུ་འགྲུབ་འགྱུར་རམ། །དེ་ནས་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ནི། ཅི་འདི་གཉིས་ཐ་དད་ པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བམ།གང་ལས་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ། ཅི་གོ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའམ། ཆགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བམ། འདི་ལྟར་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པའི་བ་ལང་དང་རྟ་དག་ཁོ་ན་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་ ཡིན་ན།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་དེ་ལྟར་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཐ་དད་པར་མ་གྲུབ་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག། ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན་སྟེ་ཁྱོད་རྟོག་ པར་འགྱུར་ན་ད་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པའི་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བཤད་པ།དེ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་ཐ་དད་པར་མ་གྲུབ་ པ་དག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི།དེ་ལྟར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། འོན་ཏེ། ཐ་དད་གྲུབ་པར་མ་གྱུར་པས། །དེ་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འདོད་བྱེད་ན་སྟེ། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།གལ་ཏེ་འདི་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི། དེ་ཡང་ཐ་དད་པར་མ་གྲུབ་པ་དག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ལྷན་ཅིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་དམ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ནི། གྲུབ་པ་ཕན་ཚུན་རྟེན་པར་གནས་པ་ཡིན་དང་། དེ་ གང་གྲུབ་པས་གང་ཞིག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར། ཐ་དད་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པས། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོ་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །ཐ་དད་དངོས་པོ་གང་ཡོད་ན། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོར་འདོད་པར་བྱེད། །ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་ན། ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་ གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པར་དགོངས་ནས་བཤད་པ། ཐ་དད་དངོས་པོ་གང་ཡོད་ན། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོར་འདོད་པར་བྱེད། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་གཞིགས་ པས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་གཉིས་མ་གྲུབ་པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་སྔ་ཕྱིར་མ་གྲུབ་ལ། ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་དེ་ བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ།།འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །ཞེ་སྡང་དང་སྡང་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལྟར་མ་གྲུབ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

現在解釋即使是差別性中也無共同性的道理。‘若無有差別，怎麼會有共同？‘如同光明與黑暗或者輪迴與涅槃這些差別的事物中是看不到共同性的。 此外，‘若是單一共同，則無伴亦應成。若是差別共同，則無伴亦應成。‘若認為單一性中有共同性，則凡是有單一性的地方就有共同性，這樣即使是獨一無二的事物也會有共同性。若認為差別性中有共同性，則凡是有差別性的地方就有共同性，這樣即使是牛馬等相互差別而獨立存在無伴的事物也會有共同性。 此外，‘若差別共同，貪與所貪者，是否成差別？然後二者共同？‘即使認為貪慾與所貪兩者在差別性中有共同性，那麼這兩者是否成立為差別性？由此而成為共同性？難道貪慾不依賴所貪，或者所貪不依賴貪慾而成立嗎？如同已成立差別的牛馬才有共同性一樣，貪慾與所貪並非如此成立差別，所以這兩者沒有共同性。 如果說對於未成立差別的事物沒有共同性，‘若貪與所貪，成立為差別’，即你認為如此，那麼現在根本不起作用的共同性觀察有什麼用呢？如說：‘為何遍計彼，二者為共同？‘爲了成立貪慾和所貪而觀察共同性，而這在未成立差別的事物中是不存在的，如果承認成立差別，那麼既然已經成立，這些的共同性有什麼用？ 或者，‘因未成差別，故欲求共同’，即因為貪慾和所貪未成立差別，‘若欲成共同，復許為差別？‘如果是這樣，則成立互相依賴，究竟是什麼成立什麼呢？因為’差別事未成，共同事不成。若有差別事，許為共同事。‘若有某個差別事物，則共同事物得以成立，而不依賴共同事物的差別事物是不存在的。 因此考慮到不可能而說：‘若有差別事，許為共同事。‘因此如上所述的分析觀察，貪慾和所貪二者都不成立，爲了總結而說：‘如是貪所貪，共不共不成。‘如同貪慾和所貪既不是先後成立，也不是共同成立一樣，爲了類推一切事物也是如此而說：‘如貪諸法皆，共不共不成。‘對於嗔恨與所嗔、愚癡與迷惑等也應如貪慾和所貪一樣配釋為不成立。

། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། གང་འདོད་ཆགས་པ་དང་། གང་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། གང་གིས་འདོད་ཆགས་པ་དང་། གང་ཞེ་སྡང་བ་དང་གང་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་། གང་གིས་ཞེ་སྡང་བ་དང་། གང་གཏི་མུག་པ་དང་། གང་ལ་གཏི་མུག་པ་དང་། གང་གིས་གཏི མུག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་ཆོས་དེ་མི་དམིགས་སོ།།དེས་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ཞིང་མ་དམིགས་པས། འདོད་ཆགས་མེད་པ་ཞེ་སྡང་མེད་པ། གཏི་མུག་མེད་པ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ། མཉམ་པར་གཞག་པ་ ཞེས་བྱའོ།།བརྒལ་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདེ་བར་སོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དབང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཅང་ ཤེས་པ།གླང་པོ་ཆེན་པོ། བྱ་བ་བྱས་པ། བྱེད་པ་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ། བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ། སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སེམས་ཀྱི་དབང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ། གང་དག་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་རྒྱགས་དང་གཏི་མུག་གི་།ངོ་བོ་ཀུན་རྟོག་གིས་བསྐྱེད་ལོག་པར་ཞུགས་ཤེས་ནས། །རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཆགས་བྲལ་མི་འགྱུར་བའི། །སྒོམ་པ་དེ་དག་གནས་ནི་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ཡིན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་འདུས་ བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེ་དག་གི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་གསུམ་པོ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་སྟེ། འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན། འཇིག་པར་ཡང་མངོན་ཏེ་། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མེད་པ་ལ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྐྱེ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ན། འདུས་བྱས་ཞིག་གམ་འདུས མ་བྱས་ཞིག་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་གྲང་ན།དེ་ལ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཚོགས་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་སུ་རྟོག་ན་ནི། དེས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་མཚན་ ཉིད་གསུམ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，世尊說道：‘貪慾者、所貪之對象、能生貪之因，嗔恨者、所嗔之對象、能生嗔之因，愚癡者、所癡之對象、能生癡之因，對於這些法，不能如實見到也不能執取。由於不能如實見到這些法也不能執取，故稱為無貪、無嗔、無癡、心不顛倒、心平等安住。稱為到達彼岸。稱為安樂到達。稱為獲得無畏乃至稱為漏盡。稱為無煩惱具足自在，心獲得究竟解脫，智慧獲得究竟解脫，稱爲了知者，稱為大象，稱為已作所作，稱為已辦所辦，稱為已舍重擔，稱為已得自利，稱為輪迴繫縛已盡，稱為以正確智慧而心獲得究竟解脫，稱為已到達一切心之自在最高彼岸的沙門。‘如是廣說。 同樣地說道：‘若知貪嗔慢癡等，其本性皆由分別妄想所生而入邪道，不作分別亦不離貪，此等修行處即是一切事物。’ 這是從月稱論師面前所造《明句論》中貪慾和執著觀察品第六之釋。 於此有人說：蘊界處等有為法之自性是存在的，因為它們具有生等有為法之相。世尊也說：‘比丘們，這三者是有為法之相：有為法顯現為生起，顯現為滅盡，顯現為住時轉變。‘對於不存在的事物，如兔角般，是不會有生等相的。因此，由於宣說有為法之相，故蘊界處等是存在的。 對此回答：如果按照你的觀點，若生等相存在，則蘊界處等有為法之自性應當存在，然而實際並不存在。在此，若承許生是有為法之相，那麼是承許它是有為法的相還是無為法的相呢？對此，若生是有為，則它應具三相。三相之集合即是三相。若認為生是有為法，則生也應有三相，因為生住滅之集合的自性是一切有為法所不離的緣故。

།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་མཚན་གཞི་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་མི་འགྱུར་ རོ།།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་མི་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་། །གཞན་ཡང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ན། སོ་སོ་བ་སྟེ་རེ་རེ་བ་ཞིག་གམ། འདུས་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་པ་ཞིག་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ཞིག་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ། སྐྱེ་ལ་སོགས་གསུམ་སོ་སོ་ཡིས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་ནི། །ནུས་མིན་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ། །འདུས་པ་ཡང་ནི་ཇི་ལྟར་རུང་། །དེ་ལ་སོ་སོ་བ་དག་གིས་ནི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་ན། །དེའི་ཚེ་ནམ་མཁའ་ལྟར གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།ཅི་སྟེ་གནས་པའི་དུས་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་པས། ནམ་མཁའི་ མེ་ཏོག་ལྟར་མེད་པ་འདི་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ།།གཞན་ཡང་གནས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕྱིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ཡང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྔར་རྟག་པར་གྱུར་པ་ལས་ཕྱིས་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། །དངོས་པོ་གཅིག་ རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་ལྡན་པར་ནི་མི་རིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པའི་དུས་ན་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་གནས་པ་དང་བྲལ་བ་འདི་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ ནོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་སོ་སོ་བ་དག་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མཐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་འདུས་པ་དག་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ། གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ། འདུས་པ་ཡང་ནི་ཇི་ལྟར་རུང་། ། དངོས་པོ་གཅིག་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་ནམ་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་གང་ཁོ་ན་ལ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས དང་བཅས་པ་སུ་ཞིག་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་མཐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ལ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་ཐལ་བར་འགྱུར་ན།དེ་ལས་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ལ། དེ་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་རྣམས་ལ། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཐུག་མེད་འགྱུར། །མེད་ན་དེ་དག་ འདུས་བྱས་མིན།།གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཉེས་པར་བརྗོད་ཟིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལ་ཟློས་བུ་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་བརྗོད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འགྲེལ་པ་མཁན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཅིག་ཏུ་ ན་སྔར་དམ་བཅས་པ་ཁོ་ན་སྐྱོན་གཞན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་སླར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་དག་ལ་ཡང་གཞན་ཡིན་པས་མཐའ་ ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།

因此，就像色等一樣成為所表相，而不會成為有為的相。如果不承認生有三相，那麼由於缺少三相，它就失去了作為有為相的性質，如同虛空一樣。對此說道：‘如果生是無為，怎麼會是有為相？‘這是認為它不是有為相的意思。 再者，當認為生等這些是有為相時，是認為它們各自單獨作為相，還是認為它們聚合在一起作為相？兩種情況都不合理，所以說：‘生等三相各自，不能作為有為相，一法一時中，聚合也如何合理？’ 其中，各自單獨不能作為相是不合理的。如果在生的時候沒有住和滅，那麼就像虛空一樣，缺少住和滅的生不能成為有為相。如果在住的時候沒有生和滅，那麼缺少這些的住就會存在，但缺少生和滅的事物是存在的，就像虛空之花一樣不存在，這樣的住是不合理的。 而且，具有住的就不會後來具有無常性，因為具有與之相違的法。如果認為先是常後來變成無常，那麼一個事物具有常和無常是不合理的。因此，缺少生和滅就沒有住。同樣，如果在滅的時候沒有住和生，那麼沒有生且缺少住的這個也就沒有滅，如同虛空之花一樣。 如此，首先生等三者各自都不能起到相的作用。‘不能’就是沒有能力的意思。現在說明聚合也不合理：‘一法一時中，聚合也如何合理？‘在一個事物一個時間中，就像貪慾和離貪，或者光明和黑暗一樣，由於互相矛盾而不合理，這是其中的含義。 有誰會認為正是在事物生起的那個剎那，也正是住和滅的剎那呢？因此，生等的聚合也沒有能力起到有為相的作用。這裡，對於’如果生是有為’這個說法，如果生等有三相而成為過失，那會有什麼過失？如果是無為，又有什麼過失呢？ 對此回答：‘生住滅諸法，若有餘有為，相者成無窮，若無非有為。‘雖然對兩種情況的過失已經說過了，為什麼還要重複說呢？雖然過失的確已經說過，但那不是論師所說的，而是註釋者所說的。或者說，論師爲了通過說明其他過失來明確先前的立宗而再次說明。 如果承認生住滅有其他的有為相，那麼由於它們也需要其他相，就會成為無窮盡的過失。

།ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་ན་ཡང་། གང་ལ་དུས་ཕྱི་མར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ། སྔ་མ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྔར་ནི་མི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་ལ། ད་ལྟ་ནི་ཐུན་མོང་དུ་ཡིན་ནོ། །མེད་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །འདིར་མང་པོས་བཀུར་བ་དག། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་ལ། ཐུག་པ མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདིར་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བའམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞིག་སྐྱེ་བ་ན། བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་དེ་ཉིད་དང་། དེའི་སྐྱེ་ བ་དང་།ལྡན་པ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། འོན་ཏེ་དགེ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གལ་ཏེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་།དེ་སྟེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་འཁོར་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་གཞན་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ནས། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་འདི་དག་ནི་ འཁོར་གྱི་འཁོར་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་གཞན་བཅུ་བཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའི་མིང་ཅན་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱེས་པས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཆོས་བཅུ་བཞི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་དེ།དེ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་པ་མེད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བ་ཡི། །སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་བ་ཡི། །སྐྱེ་བའང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་སོ། །སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་ བའོ།།གཞན་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་གི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

即便成為無窮盡的過失，任何在後時轉變為他者的，前者又怎麼會存在？因此，由於無有安立，思維即是生等諸法實為不可能。或者，先前因為不是主要的，故唯說破除生，現在則是共同的。若無彼等則非有為法，此句僅是表達含義而已。此處諸多部派認為，諸生等中有生等，也不會成為無窮過失，因為相應之相互成立故。因為此處， 有為法善或染污生起時，自身及十五法生起，即彼法自身、彼之生、相應、住、老、無常性，若彼法是染污，則彼之邪解脫，若是善法，則彼之正解脫，若是出離，則彼之出離性，若是非出離，則彼之非出離性，如是這些是眷屬。其後，從其他生之生乃至非出離之非出離性，這些是眷屬之眷屬。 彼等根本生即能生除自身外其他十四法，名為生之生的相應相之生則唯生根本生。如是，非出離性令十四法不出離，意為彼等不得涅槃。非出離之非出離性唯令彼非出離不出離。 因此如是為斷除生等無窮過失故，說道：‘生之生唯生根本生，根本生亦生所生生。‘生有二種：一為根本生，二為生之生，因為生之生即是生的生故。其中所謂生之生的生唯生根本生，而後所謂生之生的生為根本生所生。

། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ་། །འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེས། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་བྱེད་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བས་མ བསྐྱེད་དེས།དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ཡིན་ན། དེ་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་མ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་ཇི་ལྟར་རྩ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཅི་སྟེ་རྩ་བའི་སྐྱེས་པས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་ རྩ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིས། །བསྐྱེད་པ་དེ་ཡིས་རྩ་བསྐྱེད་ན། །དེས་མ་བསྐྱེད་པའི་རྩ་བ་དེས། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱེ་བ་རྩ་བས་བསྐྱེད་པ་དེས་རྩ་བ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་ན།དེས་མ་བསྐྱེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རྩ་བས་བསྐྱེད་པར་མ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པར་ ཐལ་བར་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ། དེ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡིས་ནི་། །དེ་སྐྱེད་པར་ནི་བྱེད་ནུས་ན་། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ཡིས། །དེ་བསྐྱེད་པར་ནི་འདོད་ལ་རག་།གལ་ཏེ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པས་མ་སྐྱེས་པ་གཞན་བསྐྱེད་པར་ནུས་ན་ནི། རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་པར་འདོད་ལ་རག་པ་ཞིག་ན། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་གཞན་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ལས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ། སྐྱེ་བ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མར་མེར་རང་དང་གཞན། །སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། །སྐྱེ་བའང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །གཉི་ག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་དང་བུམ་པ་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བ་ཡང་སྐྱེ་ བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བདག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་ན་ནི། འདི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །དེ་ འདུག་པ་ན་མུན་པ་མེད།།མར་མེས་ཅི་ཞིག་སྣང་བར་བྱེད། །མུན་པ་སེལ་བས་སྣང་བྱེད་ཡིན། །འདིར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་པ་སེལ་བས་ཡིན་ན། མུན་པ་གང་སེལ་བར་བྱེད་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ། རེ་ཞིག་མར་མེའི་རང་གི་ བདག་ཉིད་ལ་ནི་མུན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མུན་པ་རང་གང་སེལ་བར་བྱེད་པས་མར་མེ་ལ་གཞན་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ། ཡུལ་གང་ན་མར་མེ་འདུག་པ་དེ་ན་ཡང་མུན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། མར་མེ་ལ་རང་དང་གཞན་གྱི་ བདག་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་མར་མེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，由於相互成立的緣故，生等諸法具有三種性相，也不會成為無窮盡。對此當說：若你的生的生，能生根本生，你的根本未生彼，如何能生？若你主張生的生能生根本生，則彼未被根本生所生的生的生，如何能生根本？若你認為唯有被根本生所生的生的生才能生根本，這也是不存在的，如說：若你的根本生，所生彼能生根本，未被彼所生的根本，如何能生？若生的生這一生是由根本所生而能生根本，則未被彼所生且不存在的根本生，如何能生生的生？因此，說未被根本所生的生的生能生根本是不合理的。因此，由於無相互成立，故必定成為無窮盡。因此無生。 於此有人說：根本生正在生時能生生的生，而彼生的生能生根本生。對此回答：若彼未生者，能生彼，你的正在生者，須許能生彼。若自身未生能生其他未生者，則須許根本生正在生時能生生的生，然而正在生是未來，彼亦是未生，如何能生他？此是不合理的。對生的生也應如是說。 於此有人說：不會導致無窮盡，因為生不存在其他生。那麼如何？如燈能照明自他，如是生亦能生自他二者。如同燈由於是光明自性故能照明自身和瓶子，如是生亦由於是生的自性故，能生自身和他者。當說：若燈能照明自他自性，則此應如是，然而並非如此，因為：燈與何處有，彼處無黑暗，燈照明何物？由除暗成照。此中所謂照明是由於除暗，然而何處能除暗而成為照明自身，首先燈的自身並無黑暗，因為相違。由除何暗而成為照明他者，燈所在處亦無黑暗。因此，燈不具有照明自他自性。既然如此，說如同燈那樣生具有生自他自性是不合理的。

།འདིར་སྨྲས་པ། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །དེ་འདུག་པ་ན་མུན་ པ་མེད།།ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མུན་པ་བསལ་བ་མེད་ན། དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་མི་རིགས་པ་ཞིག་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར། སྐྱེ་བཞིན་པའི་མར་མེ་ཉིད་ཀྱིས་མུན་པ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མར་མེ་ལ་མུན་པ་མེད་ཅིང་། གང་ན་མར་མེ་ཡོད་པ་དེ་ན་ཡང་མུན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མར་མེས་མུན་པ་བསལ་བར་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མར་མེ་མི་འབར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འབར་བ་ན་ཡང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་མུན་པ་བསལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མར་ མེ་ལ་མུན་པ་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་འདིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཚེ་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ། །མུན་པ་དང་ནི་ཕྲད་མེད་ན། །ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས། །མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། ། འདིར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་གཉིས་ལ་ཅིག་ཅར་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་ལ། གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཕྲད་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་རྣམ་ལ་གང་གིས་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་སེལ་ལོ་ཞེས་བརྟག་པར་རིགས་པར་འགྱུར། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན པ་མུན་པ་དང་ཕྲད་པ་མེད་ལ།ཕྲད་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མར་མེས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་མ་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་འཇོམས་པ་དང་། མིག་གིས་གཟུགས་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དང་། ནོར་བུ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་ མ་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མར་མེས་མ་ཕྲད་པའི་མུན་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།འདི་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། མར་མེ་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་། །གལ་ཏེ་མུན་པ་སེལ་བྱེད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་གནས་པའི་མུན། །འདི་ན་གནས་ པ་དེས་བསལ་འགྱུར།།གལ་ཏེ་མར་མེས་ཕྲད་པ་མེད་པར་མུན་པ་སེལ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འདི་ན་གནས་པའི་མར་མེས་འཇིག་རྟེན་ནོ་ཅོག་ན་གནས་པའི་མུན་པ་སེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བ་ན་གནས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །ཚུལ་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་མ་རིག་པ་འཇོམས་ཤིང་།མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ལ། ནོར་བུ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་འདྲེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ཡང་ནོར་བུ་ཁབ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ རུང་བའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་རང་གི་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ན་ནི། ཡུལ་གཞན་ཐག་རིང་བ་ན་གནས་པ་དང་། བར་དུ་ཆོད་པའི་ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པ་གཞན་དུ་མ་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་ན་། རུང་བའི་ཡུལ་ན་ གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རུང་བའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་ཉིད་མི་རིགས་པས་རུང་བའི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་གང་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་འཇིག་རྟེན་ དུ་མ་མཐོང་ངོ་།།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་དཔྱད་པར་བཅུག་ནས། མར་མེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་མི་འཇུག་པར་མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བ་དང་། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། ནོར་བུ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་འདྲེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་དེ་ལྟར་མཐོང་མོད། དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་དུས་སུ་འཇིག རྟེན་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་གནོད་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་མ་ཕྲད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པ་མི་རིགས་སོ།

這裡說道：‘哪裡有燈火，哪裡就沒有黑暗。‘如此所說的這個說法，如果不能驅除黑暗的話，就不應該這樣說。為什麼呢？因為正在生起的燈火本身能驅除黑暗，所以燈火上沒有黑暗，哪裡有燈火，哪裡就沒有黑暗，這樣說是合理的。 假如燈火不能驅除黑暗的話，那麼此時燈火不燃燒時和燃燒時一樣，都不能看見瓶子等物，因為和之前的狀態一樣，沒有驅除黑暗的緣故。因此，燈火具有驅除黑暗的特性，能夠照明，而這是由正在生起的燈火所做的。 應當說：‘當燈火正在生起時，如果與黑暗不相遇，那麼正在生起的燈火如何能驅除黑暗呢？‘在這裡，光明和黑暗二者不能同時存在，所以不會相遇。當這樣不相遇時，怎麼能認為正在生起的燈火能驅除黑暗呢？因為這樣正在生起的燈火與黑暗不相遇，由於不相遇，所以應當確定燈火根本不能照明。 如果認為就像智慧能夠摧毀未相遇的無明，眼睛能看見未相遇的色法，磁石能吸引未相遇的鐵一樣，燈火也能驅除未相遇的黑暗，這種想法也是沒有實質的。如說：‘如果燈火不相遇也能驅除黑暗，那麼此處的燈火就應該能驅除世間一切處的黑暗。’ 如果燈火不需相遇就能驅除黑暗的話，那麼此處的燈火就應該能驅除一切世間的黑暗，因為都是未相遇的緣故，就像附近的黑暗一樣。以這個方法也可以知道，智慧摧毀無明、眼睛見色、磁石吸鐵等這些說法也同樣需要成立。 如果說雖然未相遇，但磁石等只對處在適當範圍內的對象產生作用，這也不合理。因為如果是未相遇，那麼遠處的對象和被阻隔的對象都是未相遇的緣故，就不應該有適當範圍內的對象，那麼又如何能成立在適當範圍內產生作用呢？ 如果說這在世間是可見的，這也不對。因為世間並不像你所想的那樣。在世間，人們並不會對這樣的對象等進行相遇與未相遇的分析，然後再思考燈火等的照明作用。不進行上述分析，而是認為燈火能驅除黑暗，眼睛能見色，磁石能吸鐵等。 因此，並不像你所說的那樣在世間可見。或者即使世間如此見到，但在探究真實性時，世間不是正確的認識手段，所以不能作為反駁的依據。如此，首先未相遇而能照明是不合理的。

།ཡུལ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ནི་ཕྲད་ན། ཡང་མི་རིགས་པ་ཉིད་དེ། ཕྲད་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཚེ། གཅིག་ཉིད་ཡིན་པ་ དེའི་ཚེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་འདྲེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡང་འཐད་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་བརྫུན་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པ་འདི་མི་འཇུག་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་ དམ་པར་ཡང་འཐད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ན་གཞུག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། གལ་ཏེ་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་པར་རྟོག་ན། འོ་ན་ནི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་མུན་པ་ལ་ཡང་རང་དང་གཞན་ གྱི་བདག་ཉིད་སྒྲིབ་པར་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་།མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །གལ་ཏེ་སྣང་བར་བྱེད་འགྱུར་ན། །མུན་པའང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །འགལ་ཟླ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མར་མེ་བཞིན་དུ་མུན་པ་ཡང་རང་དང་ གཞན་གྱི་དངོས་པོར་རྟོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་བཞིན་དུ། བདག་ཉིད་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མུན་པས་བདག་ཉིད་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ན་ནི། མུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི། །ཁྱིམ་པའི་རྟགས་སྤངས་རབ་ཏུ་བྱུང་གྱིས་དང་། །འབྲས་བུ་ཡོད་ཅིང་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཞེས་། །ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་དེ་སྐད་བསྟན་པའང་མཛད། །ཁྱིམ་ པའི་རྟགས་སྤངས་རབ་ཏུ་བྱུང་གྱུར་ནས།།འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཡང་ནི། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ལ་གཞལ་བྱས་ནས། །འབྲས་བུ་ཀུན་མེད་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའང་མེད། །འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཐོབ་འགྱུར་བ། །ཀྱེ་མའོ་མི་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ལྡན་པ་ཡི། །རྒྱལ་ བས་རིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་བཤད་ཅེས།།དེ་དག་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དཔེར་ན་ཁྱིམ་དུ་མི་འགའ་ལ་ལ་ཡིས། །ཡུན་རིང་ལོན་ནས་མར་མེ་བུས་བྱས་ན། །དེ་ལ་ མུན་པ་བདག་གནས་རང་ལོན་གྱིས།།འདི་ནས་མི་འགྲོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མེད། །མར་མེ་བྱུང་ན་མུན་པ་མུན་ནག་ལ། །མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡི་ནུས་པ་མེད། །མར་མེ་བརྟེན་ནས་མུན་པ་མེད་པར་འགྱུར། །གཉི་ག་སྟོང་ལ་རློམ་སེམས་ཅི་ཡང་མེད། །དེ་བཞིན་ཟག་མེད་འཕགས་པའི་ ཡེ་ཤེས་བརྟེན།།མི་ཤེས་ཉོན་མོངས་བསགས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཡེ་ཤེས་དང་ནི་ཉོན་མོངས་རྟག་པར་ཡང་། །དེ་དག་ལན་འགའ་ཙམ་ཡང་འགྲོགས་པ་མེད། །ཡེ་ཤེས་མི་ཤེས་མེད་བྱ་མི་སེམས་ཀྱང་། །ཡེ་ཤེས་བརྟེན་ནས་མི་ཤེས་མེད་པར་ འགྱུར།།གཉི་ག་གཟུང་མེད་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན། །དེ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་མི་ཤེས་གཉི་ག་སྟོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འདིར་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདིས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གམ་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ གྲང་།།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་དུ་ཡོད། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི། སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བས་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果說能執取境等，那麼也是不合理的。接觸就會成為一體，當成為一體時，就如同自性一樣，不會有看見和牽引等。即使是離開合理性而成為虛妄義，因此世間名言中不會有接觸和未接觸等的想法，即便如此，在勝義中也會成為接受離開合理性的立場，因此在觀察真實性時應當趣入。 說得夠多了。如果認為燈能照亮自己和他者的本質，那麼與之相對的黑暗也應當遮蔽自己和他者的本質，如說：‘若燈能照明自己和他者的事物，那麼毫無疑問，黑暗也會遮蔽自己和他者的事物。‘因為是對立的緣故，如同燈一樣，黑暗也會執行認知自己和他者事物的作用。 因此如同他者一樣，也會遮蔽自身。如果黑暗能遮蔽自身，那麼因為被黑暗遮蔽，它自身也將不可見，如同瓶子等。因此在《聖近事問經》中也說：‘在這極為喜悅的教法中，應當捨棄在家相而出家，將有果報且成為最勝，具有悲心者如是宣說。捨棄在家相而出家后，即使獲得一切果報，依據法的自性度量，無有一切果報，也無獲得果報者。然而獲得果報將成就，啊！最勝者具有大悲心，佛陀善說此理趣，他們生起大驚歎。’ 同樣在《聖寶積經》中也說：‘譬如某人在家中，經過長時點燃燈火，其中的黑暗不會想著自己已住很久而不離開此處。當燈火生起時，黑暗無力不消失。依靠燈火黑暗消失，二者皆空無有任何執著。如是依靠無漏聖智，無明煩惱積聚將消失。智慧與煩惱永遠也不會共存片刻。智慧不思維要使無明消失，但依靠智慧無明將消失。二者無可執取如虛空之花，如是智慧和無明二者皆空。’ 此外，在此如果生能生起自身，那麼是已生的還是未生的在生起自身呢？兩者都不合理，如說：‘此生若未生，如何生自身？若是已生而生，已生何需生？‘如果未生的生能生起自身，那麼虛空之花也應當能生起自身。如果是已生的在生，那麼已經生起的還需要其他生起有什麼用？如是，首先生不能生起自身。

།ད་ནི་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་ སྐྱེ་བཞིན་པ།།ཅི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་སྐྱེད་པ། །དེ་ནི་སོང་དང་མ་སོང་དང་། །བགོམ་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། །དེ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ན། འགའ་ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་ཀར་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཡང་སྔར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དག་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བགོམ པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བགོམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དག་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འགགས་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སྐྱེ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དང་ད་ལྟར་བས་ཟིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བཞིན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེས་པ་ དང་མ་སྐྱེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཁོ་ན་སྐྱེའི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདིར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་དང་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་ལ། སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་ བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ན། །སྐྱེ་བཞིན་འདི་འབྱུང་མེད་པའི་ཚེ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེས་ནི་འདིའི་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ བཞིན་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བར་བྱ་དགོས་ན།དེ་སྐད་དུ་ནི་སྨྲས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པར་གཟུང་བར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པས་དེའི་མཚན་མ་མ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ།

現在爲了說明其他如何不生的道理而說：已生、未生和正在生，無論是怎樣都不會生。這是以已行、未行和正行來詳細解釋的。 假設有什麼會生起的話，那就是由生來產生，但是實際上沒有任何東西會生起，因為在三時中都沒有生。 這也是以已行、未行和正行來解釋的。其中，已行不會有行走，因為過去和現在是相違的。未行也不會有行走，因為未來和現在是相違的。正行也不會有行走，因為除了已行和未行之外，找不到正行。 同樣的道理，已生不會生，因為過去和現在是相違的。生的動作已滅稱為已生，而生是指動作和現在所完成的，因此說已生在生的話，過去和現在就會成為同一時間。 未生也不會生，因為未來和現在是相違的。正在生的事物也不會生，因為除了已生和未生之外，沒有所謂的正在生。因此說由生來產生其他是不合理的。 這裡有人說：只有正在生才會生，已生和未生則不會。如果認為因為除了未生和已生之外沒有獨立的正在生，所以正在生不會生，這也是不對的。因為這裡說具有生的動作的稱為正在生，所以有生，依靠生而成立正在生，因此只有正在生才會生，而且這個正在生是由生所產生的。 對此回答：當生存在時，這個正在生不存在，怎麼能說依靠生而稱為正在生呢？ 說依靠生而成為正在生，而且那也是生，這種說法就必須具體說明依靠這個生而成為這個正在生，但實際上並沒有這樣說。也不能確定地指出那個正在生就是這個正在生，因為未生時無法掌握它的特徵。 因此，因為沒有正在生，所以也沒有生的動作，那麼怎麼能在沒有生的情況下依靠它而成為正在生呢？因此說正在生會生，而且是由生所產生是不合理的。

།འདིར་སྨྲས་པ། ཨེ་མ་ཀྱི་ཧུད་བདག་ནི་གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ རྣམ་པར་འཆད་པའི་ཟོལ་གྱིས་བདག་ཉིད་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བྱེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ།དྲང་སྲོང་མཆོག་གིས་གསུངས་པ། རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་ བའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་གཏན་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་ཏེ།འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསལ་བར་མཛད་ཅིང་།རང་བཞིན་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དུས་དང་། རྡུལ་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་བསལ་ནས། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། སྐྱེས་དང་ མ་སྐྱེས་སྐྱེ་བཞིན་པ།།ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་སྐྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྲུན་པར་མཛད་པའི་ཡུལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མེད་པར་སྨྲ་བ་པ་ཁྱོད་དང་བརྩད་པས་ཆོག་ གོ།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྲུན་པར་མཛད་པའི་ཡུལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་། ཁྱོད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ལ་མོས་པ་དང་བྲལ་བས་དེའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་ནས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་སྨོད་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི། །འདི་ ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་ཞིག་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་རང་བཞིན་ཉམས་པ་མེད་པ་འཛིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་འགའ་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་།སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་ཁས་བླངས་པ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཁོ་ནས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སུས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ ངོ་།།སུས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ལས་ན་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ལ་ཡང་གནོད་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁོ་བོས་ནི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་འབྱུང་ལ། དེ་གཉི་ག་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་ཞི་བ་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བར་སྟོན་པ་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་ཉིད་དང་ནི། །སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་ཞི་བ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་ བར་གསལ་བར་ངེས་པར་བྱའོ།

於此說道：唉呀！我是何等人，僅僅以解釋如來教法為名而自我否定，僅在此方面表現爲智者，而對於勝義諦。 最勝仙人說道：僅僅以此緣起為相的毀滅，對於所見和未見的事物無所依待，你這個說一切皆無的人令我非常恐懼。 在此，世尊如來以’此有故彼生，此生故彼生’等言詞明確宣說了緣起不顛倒，並且遣除了自性、自在天、本性、時間、微塵、無慾子等作者論，顯示諸法實相。 而你以’已生未生正在生，如何都不能生’等言詞破斥此義時，就是殺害瞭如來所建立的緣起境界。因此，與你這個說一切皆無的人爭論就夠了。 應當說：我並非破壞如來所建立的緣起境界，而是你對甚深緣起缺乏信解，錯誤理解其義而誹謗我等。 世尊如來說’此依彼生’時，明顯宣說一切法無自性。因為，凡是緣起，其本性即寂滅。 如此，若某一事物以自性存在，以自體保持其自性不失，則因為是實有，不待他緣，也無生起，因此承認事物有自性時，怎麼可能有緣起？ 因此，正是你承認有自性時，完全違害了諸法的緣起。所以，根據’誰見緣起誰見法，誰見法誰見佛’的經文，也就違害了見法和見佛。 我是在說明，依某種稱為種子的因而生某種稱為芽的果，這二者都是寂滅的、無自性的緣起，這樣完全彰顯了諸佛世尊的緣起法母。 因為如此，所以應當明確了知’正在生起以及生起即是寂滅’。

།འདིར་སྨྲས་པ། གང་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ན། །སྐྱེ་བཞིན་འདི་འབྱུང་མེད་པའི་ཚེ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པ་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ། །འགའ་ཞིག་གང་ན་ཡོད་གྱུར་ན། །དེ་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་དངོས་པོ་དེ། །མེད་ན་ཅི་ཞིག་སྐྱེ བར་འགྱུར།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་འགའ་ཞིག་གང་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་གང་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བུམ་པ་དེ་མེད་ན་ཡང་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་བུམ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནས་བུམ་པའི་མིང་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འཇུག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ད་ལྟར་བར་གྱུར་པའི་དངོས པོས་བུམ་པའི་བརྗོད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་མ་འོངས་པ་དང་མ་འབྲེལ་བས་བྱ་བ་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ད་ལྟར་བ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་མོ་ཞེ་ན། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་འོས་ པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ།ཡོང་ནི་སྣམ་བུའམ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་སྣམ་བུ་ཡིན་ན་ནི། དེ་སྐྱེས་ནས་བུམ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འོན་ཏེ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དེའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་འཇུག་པ་ འམ།དེ་སྐྱེས་ནས་བུམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྟོག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། །ཁྱོད་ཀྱི་ ལུགས་ཁས་བླངས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡིས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལྟ། །གང་ཞིག་གིས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། ད་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བ་རང་ངམ་ གཞན་གང་ཞིག་གིས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདིའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ། སྐྱེ་བ་གཞན་རྟོག་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཏེ་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་མ་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་། སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེ་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་བས་རང་དང་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་ད་ལྟར་བདག་ཅག་གིས་སྐྱོན་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།གང་གི་ཕྱིར་ཕྱོགས་འདི་ལ་སུན་དབྱུང་བ། རེ་ཞིག་ཡོད་དང་མེད་པ་ཡང་། །སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། །ཡོད་མེད་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས། །གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡོད་དམ་མེད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ དང་།གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་འགྲུབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།

於此說道：當有生起時，正在生起的此事物不存在時，如何依靠生起而說是正在生起呢？這是不合理的。因為所謂正在生起的這樣的事物將會生起，依靠瓶子的生起而瓶子正在生起，而且那個正在生起也由生起所生。如此說也不合理。因為： 假如有某個未生的事物存在於某處，那個將生起的事物若不存在，將生起什麼呢？假如在生起之前有所謂未生的瓶子存在，那麼它依靠生起的作用而生起，然而這樣的事物在生起之前根本不存在於任何處。若瓶子不存在，又將生起什麼呢？ 假如說雖然在生起之前瓶子不存在，但是生起后獲得瓶子的名稱，因此用將要生起的名稱沒有過失。這也不合理，因為如果生起的作用開始，那時現在的事物將獲得瓶子的稱謂，當事物未來未關聯而作用不開始時，現在性怎麼會存在呢？ 假如依靠非瓶子而開始作用，那麼非瓶子是什麼應當說明，難道是毛毯或什麼都不是嗎？如果是正在生起的毛毯，那麼它生起后怎麼會成為瓶子呢？如果是什麼都不是，那時如何有它的所依作用，或者它生起后怎麼會成為瓶子呢？因此，將要生起的觀念在一切方面都不合理。 因此，已經證明生起也不能生起正在生起的事物。而且，雖然如此正在生起的事物不合理生起，但是接受你的觀點來說： 如果那個生起能生起正在生起的事物，那麼那個生起又由什麼生起呢？即使按照你的觀點，生起能生起正在生起的事物，那麼現在應當說明那個生起是由自己還是由其他什麼生起。 如果認為這個生起的能生者是另一個生起，那時將成為無窮過失，如說：‘如果由另一個生起生起它，將成為無窮’，這已經說過了。 如果對此不承認另一個生起，那麼這樣的話，生起不是也無生起而生起嗎？因此，由生起所生的諸事物也將無生起而生起，因為是事物的緣故，如同正在生起。爲了顯示這點，說：‘如果無生起而生起，一切將如是生起。’ 而且，對於生起能生起自己和他者的這個觀點，現在我們不應當指出過失。因為對這個觀點的破斥，‘首先有和無的生起不合理，有無也不合理’，如上已經顯示。‘對於有或無的義，緣是不合理的’，以及’當法不成立有、無、亦有亦無時’等，已經在前面遮遣了生起。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཡིན་དང་། སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོག་པ་འདི་འཇུག་པ་མེད་ པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། གཞན་ཡང་འདིར་སྐྱེ་བ་འདི་བརྟགས་པ་ན། དངོས་པོ་ད་ལྟར་བ་མི་རྟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་འགག་བཞིན་པའམ། འདས་ པ་དང་མ་འོངས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་འགག་པ་ཞིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་གྲང་ན།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། དངོས་པོ་འགག་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་ དོ།།དེ་ལ་ད་ལྟར་བ་འགག་བཞིན་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་གནས་པ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ནི་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ གནས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་མེད་པར་དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་པོ་བཞིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ཡོད་ ན་ཡོད་པའི་གནས་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི།སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་གནས་པ་མི་གནས་ཏེ། །དངོས་པོ་མི་གནས་གནས་པ་མིན། །གནས་བཞིན་པ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། །མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་ གནས་པ་ནི་མི་གནས་པ་སྟེ།དེ་ལ་གནས་པ་བྱ་བ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མི་གནས་པ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་བཞིན་པ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། གནས་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ། གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་གནས་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་བ་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་དེ་གང་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ། ། གཞན་ཡང་གནས་པ་འདི་འགག་བཞིན་པའམ་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་གྲང་། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་ལ་ནི། །གནས་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ ཡིན་པ།།དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལ་ནི་འགལ་བ་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ན། དེ་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ནི་རྒ་བ་དང་།འཆི་བས་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་འདི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དག་དང་འགལ་བའི་གནས་པ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་གོ་སྐབས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་དུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །གང་དག་རྒ་དང་འཆི་མེད་པར། །གནས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡིན། །གང་དག་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།

因此如是遮止生起，生起生起中的生起，以及生起自性與他性之分別念不能成立。因此生起的生起，生起中的生起，以及自性與他性的生起如何能成立？再者，在此觀察生起時，是觀察現在的無常事物與滅盡相隨而正在滅盡的，還是觀察過去與未來的離無常性而非滅盡破壞的？兩者皆不應理，故說： 正在滅盡的事物，生起不應理。非正在滅盡者，事物不應理。 其中，對於現在正在滅盡者，生起不應理，因為已經存在。對於過去與未來離滅盡，與事物相違，非正在滅盡者，如同虛空之花，生起亦不存在。如是首先說明諸事物無生起后，其後當觀察住。 此中有說：諸事物的生起確實存在，因為有住故。無生起者則無住，因此由於有住故生起存在，住即成為有生起。因此生起亦存在，因為有住法故。此中若無生起而有住法者是不可能的，如同虛空之花的香氣。 當說：若有住即有生起者，生起應當存在，然而並非如此，如是： 事物不住，事物非住不住，正住亦不住，未生何能住？ 其中，住不住，因為住的作用已滅盡故。非住的事物亦不住，因為離住故。正住亦不住，因為將有二住過失，以及無異於住與非住的正住故。再者，未生何能住？此中因遮止生起故，何有未生事物能住？因此住於一切方面皆無。 再者，此住是于正在滅盡者或非正在滅盡者？兩者皆不應理，為顯示此義故說： 正在滅盡的事物，住不應理。非正在滅盡者，事物不應理。 首先，對於正在滅盡、趨向滅盡的事物，相違的住不存在。若非正在滅盡者則不成為事物，于彼中住如何能有？ 再者，一切事物剎那不離老死，當如是時，諸事物中與老死相違的住無有立足之處，為顯示此義故說： 一切事物恒時中，是老死之法性，何者離老死，住之事物是誰？ 何有離老死而能住的事物？因此住不存在，此是密意。

།གཞན་ཡང་གནས་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་ཆེད་དུ་གནས་པ་གཞན་ཞིག་རྟོག་གམ། རང་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་བྱེད་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། གནས་པ་གནས་པ་གཞན་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ ཀྱིས་ཀྱང་གནས་མི་རིགས།།ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་བཞིན། །སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བས་བདག་ཉིད་མི་བསྐྱེད་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟར། གནས་པས་ཀྱང་ བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གནས་པ་འདི་ནི་མི་གནས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས། །གལ་ཏེ་གནས་པས་གནས་བྱེད་ན། །གནས་ན་ཅི་ཞིག་གནས་སུ་ཡོད། །ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་བསྐྱེད་ ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར།།ཞེས། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་གནས་པ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་གནས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་གནས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གནས་པ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས།ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་གནས་ཏེ། །འདི་དག་ལ་ནི་གནས་ཡོད་མིན། །གནས་མེད་གནས་པའི་སྨྲས་བརྗོད་ཀྱང་། རང་གི་ངོ་བོས་རྙེད་མ་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོས་གནས་པ་དང་། །སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེས་ན་དེ་ལྟའི་འཇིག་རྟེན་མགོན། ། རིགས་ནས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཀྱང་། མཁའ་ལ་རླུང་བརྟེན་དེ་ལ་ཆུ་ཡི་ཕུང་པོ་བརྟེན། །དེ་ལ་ས་ཆེན་འདི་བརྟེན་དེ་ལ་འགྲོ་བ་བརྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། གནས་མེད་གནས ཡིན་འདི་ནི་རྒྱལ་བས་གནས་པར་གསུངས།།ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འགག་ པ་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།།མ་འགགས་པ་ཡང་འགག་མི་འགྱུར། །འགག་བཞིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་མིན། །མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་དངོས་པོ་འགགས་པའམ་མ་འགགས་ པའམ།འགག་བཞིན་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལ་འགགས་པ་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རུང་ཏེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འགགས་པ་ལ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འགག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཞིག་མ་འགགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འགག་པར་ འགྱུར་ཞེས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འགག་བཞིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་མིན་ཏེ། འགག་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ། །འགག་བཞིན་པ་ཡང་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འགག་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགག་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་ཀར་ཡང་འགག་པ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་སྔར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་བཀག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཡང་། འགག་པ་འདི་དངོས་པོ་གནས་པའམ་མི་གནས་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་གནས་པ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། འགག་པ་དང་འགལ་བ་གནས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ནི་གནས་པ་ལ་ཡང་། འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་མི་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་དོ།

此外，爲了安住於此住處，是否思考另一個住處，或者自己使自己安住呢？兩者都不合理，故說：‘住處不應以其他住處，也不應以自身而住。如同生不能由自身，也不能由他者所生。’ 如同已說明生不能生自身那樣，住也不能使自身安住，故說：‘此住既不住，如何能自住？若住能令住，住時何所住？‘應當如是配合。 又如前說：‘若由他生生，則成無窮盡。‘同樣地，對於住也應說：‘若由他住住，則成無窮盡。‘因此，住也不合理。 因此，世尊說：‘此等法不住，此等無有住。無住而說住，自性不可得。世間怙主未，宣說住與生，是故如是知，怙主定智慧。’ 同樣，在《聖般若攝頌》中也廣說：‘風依于虛空，水蘊依于風，大地依於水，眾生依于地’乃至’無住即是住，此為佛所說。’ 有人說：生和住是存在的，因為有與之相應的法存在。這裡，有為法有生住等相及與之相應的無常性，因此生和住也是存在的。 應當回答：如果無常性存在，則生和住也應存在，但實際並非如此。為什麼呢？因為：‘已滅不可滅，未滅亦不滅，正滅亦非理，未生何能滅？’ 如果有所謂的無常，它應該是在已滅、未滅或正在滅的事物上，但已滅的不能滅，因為過去和現在相違。未滅的也不合理，因為離開了滅，而且未滅怎麼能滅呢？這是相互矛盾的。 正在滅的也不合理，應當配合’不能滅’。正在滅的也不能滅，因為沒有正在滅的，而且會導致有兩個滅的過失。 因為如此在三時中都不可能有滅，所以滅是不存在的，那麼與之相應的生和住怎麼可能存在呢？而且，如前已破除了生，所以說’未生何能滅’。 此外，滅是在事物住時還是不住時呢？兩者都不合理，故說：‘首先於住法，滅則不應理。‘與滅相違的住中不會有滅。在事物住時，滅不應理。在事物不住時也沒有滅。因此，滅在一切方面都不合理。

།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ འདིར་འགག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ན།དེ་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་གྱིས་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ལའམ། གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་དེ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གནས་སྐབས་དེ་ཡིས་གནས་སྐབས་ནི། །དེ་ཉིད་འགག་པ་ཉིད་མི་ འགྱུར།།གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་སྐབས་ནི། །གཞན་ཡང་འགག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །རེ་ཞིག་འོ་མའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འོ་མའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་འགག་པར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཞོའི་གནས་ སྐབས་ཀྱིས་ཀྱང་འོ་མའི་གནས་སྐབས་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཡོང་ནི་འོ་མ་དང་ཞོའི་གནས་སྐབས་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ན་ནི། དེ་གཉིས་གཞིག་པར་བྱ་བ་དང་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཞོའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་འཇིག་པར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་འཇིག་པར་བྱེད་ན་ནི། བོང་བུའི་རྭའི་རྣོ་བ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གནས་སྐབས་གཞན་འགག་ པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་དམ། གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་སྐབས་གཞན་འགག་པར་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་རེ་ཞིག་འགག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཀྱེ་མ་མ་ལ་ཁྱོད་ནི་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བླུན་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། གང་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ་། །བཤད་པ། དེ་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི།།འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཆེས་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་ པ་ལ།།འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་རང་བཞིན་ལས་མ་ཉམས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གཅིག་ཉིད་ན་ནི་དངོས་པོ་དང་། །དངོས་པོ་མེད་པར་འཐད་པ་མེད། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་ པ་དེ།ཡོད་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་གཞི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ལ། གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གཉི་ག་མི་རིགས་ཏེ། ད་ལྟ་ གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འགག་པ་དངོས་པོ་མེད་པས་ཟིན་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོར་བསྙད་པ་མི་རིགས་སོ། །འོན་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་འདི་ལ་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་འགལ་བ་དངོས་པོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་དངོས་པོ་དེ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རུང་ངོ་། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར། དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་ བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འགག་པ་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི། དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལའང་། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལའང་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ།།མགོ་གཉིས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ནི། །གཅད་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །མགོ་བོ་གཉིས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཉིད་དཔེར་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མེད་པ་ཞེས་ཉེ་བར་མ་བཀོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པ་ལ་འགག་པ་མེད་དོ།།གང་ཞིག་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མེད་པ་དེ་དག་ཉིད་གཞན་གང་གིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ།

此外，如果在此處成為滅，那麼是由彼時分而於彼時分，還是由他而於他處生滅呢？從一切方面都不應理，為顯示此義而說： 彼時分不能，滅彼時分性，其他時分亦，不能滅他分。 首先，牛奶的時分不能滅除牛奶的時分，因為對自體起作用相違故。其他酸奶的時分也不能滅除牛奶的時分，因為如果牛奶和酸奶的兩個時分同時存在，則彼二者將成為所破和能破的事物，然而在酸奶的時分中並不存在牛奶的時分。 當不存在時，何者能滅除不存在者？若能滅除，則驢角的銳利性也將被破壞。因此，其他時分也不能滅除其他時分。 於此有人說：即使彼時分不能滅除彼時分，或其他時分不能滅除其他時分，然而牛奶的時分確實有滅。因此也應有生。 應答：唉！你實在顯得愚蠢，如前所說的道理：‘當一切法的生不應理時，已說一切法的滅亦不應理’，難道不是已經非常清楚地顯示了嗎？ 此外，若有所謂的滅，那是對有事物還是無事物而言呢？對此：首先，對有事物，滅則不應理。對於實有未失自性的事物，滅是不合理的，因為： 一體中不能，同時有無性。對某一事物而言，所謂的滅是無，而彼有將成為無。因此，若說有事物有滅，則承許有和無二者同一基，若是一體，則二者都不合理。 此時若是有事物，則因為被無所攝，不應說為有事物。若是無事物，這也不合理，因為未離開與無相違的有性故。因此，若有和無是一體，則彼事物非有亦非無是合理的。 另一方面，若是一體，因為互相矛盾，如明與暗，不應理有亦是無。因此，如是首先對有事物滅不合理。 現在：對已成無事，滅亦不應理。對已成為非有的事物也無滅，因為非有故，如虛空花。 如同二頭之，不可能斷除。因為廣為人知無第二個頭而作為譬喻，所以說明不完整，故未說’無’字。 如是，有事物和無事物皆無滅。若於二者皆無者，更由何有？應知即是無滅。

།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འགག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་ན། ད་ནི་ཅི་ ཡང་འགག་པ་གཞན་འདོད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན།གལ་ཏེ་འདོད་ན་ནི་དེ་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འགག་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །ཡོད་མིན་འགག་པ་གཞན་གྱིས་མིན། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་ པ་མ་ཡིན་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སྐྱེ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་འགག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།འགག་པ་འདི་ནི་མ་འགགས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་འགོག་།ཅི་སྟེ་འགགས་པས་འགོག་བྱེད་ན། །འགགས་ན་ཅི་ཞིག་དགག་ཏུ་ཡོད། །ཅེས་སྐྱེ་བ་དང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན། འགག་པ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་འཇིག་པ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་འཇིག་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་འཇིག་མེད་དེ་ འཇིག་ན།།ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་འཇིག་པར་འགྱུར། །ཞེས་འགག་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འགག་པའི་འགག་པ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་འགག་པ་ལ་ནི་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ནི་ མི་རིགས་ཏེ།གལ་ཏེ་འགག་པ་ལ་འགག་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་འགག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་འཇིག་པ་ལ་འཇིག་པ་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཇིག་པ་མི་རིགས་ལ། འོན་ཏེ་མ་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་ རིགས་པས།ད་ནི་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡིན་ན་ཁྱོད་ལ་ཡང་འཇིག་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གཉི་གའི་སྐྱོན་ཡིན་པ་དེས་གཅིག་ལ་བརྒལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ལ་ནི་བརྒལ་བ་འདིར་ མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རང་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན། མ་བརྟགས་པར་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱིས་པ་འདི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ལམ་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ ན་དེ་དག་ལ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འཐད་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིང་། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་ ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲུབ་པར་གྱུར་པས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་བརྒྱ་པ་ལས། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་སྤྲུལ་པ་དང་། རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ཆུ་ཟླ་དང་། །ཁུག་རྣ་དང་ནི་བྲག་ཅ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་སྤྲིན་དང་སྲིད་པ་མཚུངས། ། ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། བསྐྱེད་བྱ་ཡོད་ན་སྐྱེད་བྱེད་དང་། སྐྱེད་བྱེད་ཡོད་ན་བསྐྱེད་བྱ་ཡོད་ཅིང་། འགག་པ་ཡོད་ན་དགག་བྱ་དང་། དགག་བྱ་ཡོད་ན་འགག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་པ ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ག་ལ་འོས།གང་ཞིག་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དེའི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པས་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་། འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་འདུས་བྱས་ཉིད་དུའང་འགྲུབ་ པར་ག་ལ་འགྱུར།།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཐམས་ཅད་མི་འགྲིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

此外，如果認為所謂的滅是諸事物的滅因，那麼現在是認為有另外的滅還是不認為？如果認為有，這是不合理的。為什麼呢？‘滅以自性不存在，也非由他滅所滅。‘如何不存在，爲了說明這一點，所以說：‘如同生不能由自及他所生。‘對此，如同’此生既未生，如何能生自？‘等所說，生不能生自己一樣，滅也不能滅自己。 怎麼說呢？應當說：‘此滅尚未滅，如何能滅自？若已滅而滅，已滅何可滅？‘應當說這與生是相同的。如此，滅不能以自性而滅。也不能以他性而滅。怎麼說呢？如同對生所說’若由他生者’等那樣，對滅也應當說：‘若由他滅者，將成無窮盡。若無滅而滅，一切皆應滅。’ 因此，如此以他性也無有滅，所以滅無有滅。如果認為滅就是無滅性，這是不合理的。如果滅無有滅，那麼由於遠離滅，有為相就會失壞。因此，如此若觀察滅有滅，這樣也不合理；若不觀察，那樣也不合理。那麼現在怎麼會由他而滅呢？ 如果說：‘如果這樣觀察，你也不能成立滅，因此不應該以兩者共同的過失來詰難一方。‘對此應當說：對我來說並不會有這樣的詰難。這是因為諸事物本來無自性，它們成為無自性時，是以未經觀察而成立的方式，在這些執著為真實的愚者們的世俗道路中執行。按照我們的觀點，對它們並沒有如前所說的觀察。 世間的諸事物如同幻術、夢境、乾闥婆城等一樣離於道理，由於無明翳障使慧眼損壞的緣故，在世間成立，僅僅是由於相互依存而成立，為愚者們所承許。如《百論》中說：‘如旋火輪幻，夢幻與水月，陽焰並回響，陽焰云相似。’ 因此，有所生則有能生，有能生則有所生，有滅則有所滅，有所滅則有滅。如此承許世間言說，故我方怎麼會有相同的過失？若有人承許滅無因，而說有為法是剎那性，按照他的觀點，如同虛空之花一樣，由於無因故無有滅，諸事物怎麼能成立為剎那性？離滅者怎麼能成立為有為法？因此，他的一切都將不合理。

།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་འདུ་བར་གསུངས་པ་ནི་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ མ་ཡིན་ནམ།སྐྱེ་བ་ཙམ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འདིའི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་སླ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན། གང་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན།དངོས་པོ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་དུ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བས་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ།།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྔར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །འཇིག་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྔར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིས་ ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་གང་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱེད་པར་ནི་མི་འདོད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འོན་ཀྱང་འཇིག་པ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ ལྟ་ན་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ཡང་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདི་ནི་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ འཆི་བ་ཡང་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།འདུ་བྱེད་འཇིག་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། གཞན་ཡང་། གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་དངོས་ པོ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ཁས་བླངས་པ་ན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པར་འགྱུར།དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །མྱ་ངན་འདས་ལ་འདུས་མ་བྱས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་བཀག་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་འདུས་བྱས་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡོད་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཉིད་ཡོད་ན། །དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་དག། མ་གྲུབ་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་མེད། །གང་གི ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་ཁོ་ན་བཀག་པ་དེའི་ཚེ་འདུས་བྱས་ག་ལ་ཡོད།།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཁྱད་པར་ག་ལ་ཡོད། འདིར་སྨྲས་པ། འདུས་བྱས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་གཉེན་པོ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由生的緣故而有老死，以及有為法的特徵也包含在行蘊中這樣所說的，難道不是世尊明確宣說壞滅是有因的嗎？僅僅依靠生，此剎那壞滅也容易成立，因此一切都能很好地安立。 假如說這個壞滅是無實法，那麼對於無實法，因能做什麼呢？因此認為壞滅是無因。 難道實法也不應成為無因嗎？如此，實法是已經存在的，對於已經存在的，因有什麼需要呢？已經生起的不能再生。因此一切都將成為無因，這是不合理的。 另外，如同因為先前不存在，之後存在，所以生是有因的，同樣地，也應當承許壞滅也是如此。壞滅也不是在一切時候都發生變化，因為在生起之前是不存在的，之後才存在。 所說’對於無實法，因能做什麼’這也不合理，因為我們並不承許因對壞滅有所作用，那麼是什麼呢？而是說壞滅本身在起作用。 如果這樣的話，因為是正在起作用，難道壞滅不也成為實法嗎？這正是所承許的，壞滅就其自性而言是實法，而因為是色等法消失的自性，所以是無實法。 另外，死亡也具有兩種作用：使諸行壞滅，以及產生相續不斷的無明之因。從這個教證來看，怎麼會說壞滅是無因呢？ 再者，當承許他人所計度的無實法之實法相的空性為實法體性時，怎麼能不承許無實法即是實法性呢？又因為是實法，空性怎麼會是無為法呢？因此一切承許都將失壞。 正因為如此，將要解釋：‘如同涅槃是實法與無實法二者，涅槃是無為法，實法與無實法是有為法。‘已經說得夠多了。現在解釋正文。 這裡有人說：雖然否定了有為法的生、住、滅，但是具有特殊相的有為法是存在的，如此堅硬性等和垂胡等就是示為其特殊相。因此有為法存在，其相也存在。 回答說：如果有為法存在，則如此應理，但是並不存在。如此，因為生、住、滅不成立，所以有為法不存在。當以如上所說的方式否定了生、住、滅時，有為法怎麼會存在？ 因此其特徵怎麼會存在？這裡有人說：有為法確實存在，因為其對治無為法存在的緣故。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཡོད་ན།འདི་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །འདིར་ཁ་ཅིག་ནི་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ནི་འདུས་མ་ བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་ལ།གཞན་དག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འདུས་མ་བྱས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པར་གྱུར་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་ འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ན།འོ་ན་ཐུབ་པ་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་མངའ་བས། དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ནི་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན། འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་མངོན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྨི་ ལམ་ཇི་བཞིན་སྒྱུ་མ་བཞིན།།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་གནས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇིག་པ་གསུངས། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཡང་། འཇིག་རྟེན་ན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱ་དང་། སྒྱུ་མ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ལྤགས་རྒྱུས་ཤ་རུས་འདུས་ལ་འདི་དག་ གི།ཆུང་མ་ཡིན་སྙམ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་ནི། །བྱིས་པ་རྨོངས་རྣམས་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་བུད་མེད་མི་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བུ་མོ་གཞོན་ནུའི་རྨི་ལམ་ན། །བུ་ཕོ་བྱུང་ཞིང་ཤི་བ་དེས་མཐོང་ནས། །བྱུང་ནས་དགའ་ཞིང་ཤི་ནས་མི་དགའ་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས།།ཇི་ལྟར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྨིག་རྒྱུ་དང་། །སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་རྨི་ལམ་ཅི་འདྲ་བར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་སྟེ། །མཚན་མ་སྒོམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀུན་དབེན་པ་སྟེ། ། དྲང་སྲོང་དེ་དག་ལ་ནི་རྣམ་རྟོག་མེད། །འགྲོ་བ་ཀུན་དུ་འདུས་མ་བྱས་འཐོབ་པས། །ལྟ་བ་དག་ལས་ཁོར་མོར་རྣམ་པར་དབེན། །གང་དག་འདི་འདྲའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་ནི། །རྟག་ཏུ་མ་ཆགས་མི་གཏུམ་མི་རྨོངས་ཏེ། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་རང་བཞིན་མཉམ་པར་གཞག། དེ་ནི་ཏིང་འཛིན སྟོབས་ཅན་སྟོབས་དང་ལྡན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། འདུས་བྱས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། འདིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ ཆོས་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི། བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དེ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་དེ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་ཡོད་ན་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར བ་ཞིག་ན།དེ་དག་ནི་མེད་དོ། །འདི་ལྟར། བྱེད་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ། །ལས་སུ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་། །བྱེད་པོ་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །ལས་སུ་མི་འགྱུར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བྱེད་པས་ན་བྱེད་པ་པོའོ།

應當說，如果有無為法，應當如此，但實際上並不存在。為什麼呢？因為有為法都未成立，無為法怎麼能成立？在此，有些人認為虛空、非擇滅、涅槃等是無為法，其他人認為具有真如性相的空性是無為法，這一切都因有為法未成立而不存在，這一點已經明確顯示了。 在此有人說：如果確定沒有生、住、滅，那麼能仁具有無礙智慧所說的’諸比丘，有為法顯現有生，顯現有滅，顯現有住異’這句話應當如何理解呢？ 應當說：如同夢境幻化，如同乾闥婆城，如是而說生、住、滅。就像幻化等雖然自性不生，但在世間成為幻化等言語的所詮和幻化等識的所知對像一樣，那些生等雖然自性不存在，但世尊僅從世間共許的角度宣說。 如是說道：‘皮筋肉骨聚合體，認為這是妻子想，愚癡凡夫生貪著，如幻女人不了知。如同少女夢境中，見到兒子生又死，生時歡喜死憂愁，諸法一切如是知。如同乾闥婆城市，陽焰幻化與夢境，一切諸法應如是了知，修相自性本空寂。’ 同樣：‘有為無為皆遠離，仙人于彼無分別，一切趣中得無為，遠離輪迴諸見解。若人了知如是法，恒時無貪無嗔癡，其心安住于自性，彼具禪定力莊嚴。’ 這是月稱論師所造《明句論》中《觀有為品第七》的註釋。 有人說：識等有為法具有有為自性是存在的，因為有其因緣業和作者。世尊也說：‘無明相應的補特伽羅造作福德行，也造作非福德和不動行’等，由此顯示了業的作者、業和識等有為果。凡是有作者的就是存在的，如瓶子；凡是無作用的就無作者，如龜毛衣。 應當說：如果有業和作者二者作為能生者，則識等有為法也應當存在，但它們並不存在。如此：已成作者者，不作所成業，非作者性者，亦不作非業。所謂作者是指能作。

།ཅུང་ཟད་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་པོར་བསྙད་ཀྱི། མི་ བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ།བྱེད་པ་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་པ་ཞིག་གོ། བྱ་བས་ན་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོའི་འདོད་པར་གྱུར་པ་དམ་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་དང་།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱ་བ་ དང་བྲལ་བ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཞན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དང་པོ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བཞེད་ནས། བཤད་པ། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱེད་པོ་མེད་པའི་ལས་སུའང་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོར་བརྗོད་པ་ནི། བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནས།བྱེད་པ་པོའི་བརྗོད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་པོའི་བརྗོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ནི། གང་གིས་ལས་དེ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ། བྱ་བ་མེད་པས་བྱེད་པ་པོ་ལས་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་ལ་ ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་འགྱུར་ན།བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་ནི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུས་བུམ་པ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མི་བྱེད་དོ། །ད་ནི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་མེད། །ལས་མེད་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།བྱ་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཐོབ་ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི། གཟོད་ཡང་གང་གིས་ལས་དེ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི། རེ་ཞིག་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ། བྱ་བ་གཞན་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལས་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་དེ་བྱེད་པ་པོ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ལས་ལ་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པས་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལས་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་ལས་མེད་པ་སྟེ། ལས་མི་བདོག་ཅིང་ལས་དེ་མི་བྱེད་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་ན། འདི་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཚམས་མེད་པའི་ལས་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི། མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ནས། ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་བྱེད པོར་མ་གྱུར་ན་།།ལས་སུ་མ་གྱུར་བྱེད་པ་ནི། །ལས་ལ་རྒྱུ་ནི་མེད་པར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་གང་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བྱ་བ་ཡང་བྱེད་པ་པོར་བསྙད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིལ་བསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ། རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་ནི་གང་ཞིག་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ཏེ་། དཔེར་ན་བུམ་པའི་རྒྱུ་ནི་འཇིམ་པ་ཡིན་ལ། བུམ་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞིང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་དེའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

僅僅對稍作行為者稱為作者，而非不作為者。而且該作為或者是已成為作者的，或者是未成為作者的，或者是已成為作者與非作者的，這是一種思維。由於行為，所以業是作者所欲求的殊勝。這也有三種：已成為的、未成為的、已成為與未成為的。 其中，已成為作者且具有行為的是已成業，‘具有行為者不作為’是一個命題。然後，未成為作者且離開行為的也是未成業，‘離開行為者不作為’是另一個命題。 對此，首先爲了證成而說：‘已成者無有行為，無作者亦成為業。‘所謂作者，由於行為是有因的緣故，所說的’作為’這一行為，是離開或具有行為的已成者才能獲得作者的稱謂。因此，對於以行為為因而獲得作者稱謂的這種情況，並沒有其他能成就該業的行為。 當無有行為故作者不造業時，則不依賴作者而成為無作者之業，然而無作者之業是不可能存在的，如同石女之子造瓶一樣。如此，首先對已成者無有行為，以及會成為無作者之業這樣的過失，因此已成作者不造業。 現在爲了顯示已成業也非由作者所作，故說：‘已成者無有行為，無業亦成為作者。‘所謂已成業是具有行為的，對於已獲得以行為為因的業的稱謂者，也不會再有其他能造作該業的行為。如此，首先已成業是無有行為的。 當無有其他行為時，則已成業不被作者造作。當業無有第二行為而不造作時，則該業的作者是無業的，即無有業且不造作該業卻成為作者，這是不合理的，如同未造無間業者不見為無間業的作者一樣。如此已證成已成作者不造已成業。 現在爲了顯示未成作者如何不造未成業而說：‘若成為非作者，則造作未成業，業將無有因，作者亦無因。‘未成業將成為無因。未成作者是離開行為者，而行為是稱為作者的因，因此離開行為的作者也將成為無因。 若承許無因論者，則會破除一切因果，故說：‘若無因則果，及因皆不成。‘若承許因，則由因所生者是果，其能生者是因，這是合理的，如同泥是瓶的因，瓶是果，而輪等是其作因一樣。

།རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁས་བླངས་ན་ནི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། ནམ་ མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་བུམ་པ་མེད་ལ།བུམ་པ་མེད་ན་དེའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། །དེ་མེད་ན་ནི་བྱ་བ་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་མི་རིགས། །དེ་མེད་ན་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མེད་ན་ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་ ལ་བྱ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་།བྱ་བ་གང་ཞིག་ལ་རྫ་མཁན་རང་དབང་དུ་གྱུར་པས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། འཇིམ་པ་དག་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་བྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག། དེ་མེད་ ན་ནི་བྱ་བ་དང་།།བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་མི་རིགས། །ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར། བྱ་བ་ལ་སོགས་མི་རིགས་ན། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་ལ་རང་དབང་དུ་གྱུར་པ་ལས་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་ནས། ལས་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་སྲོག་ གཅོད་པ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ།དེ་ལ་ཆོས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དགེ་བའི་བྱ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བཅུ་ཆར་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་པ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། ཕ་དང་། མ་དང་། དེ་ལས་གཞན་མཆོད་པར་འོས་པ་མཆོད་པ་ ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ། བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་རྣམས་མེད་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་བཟློག་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ། དེ་ལྟར་ཆོས་དང་ཆོས་ མ་ཡིན་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ།དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་མེད་ན་ནི། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་མེད། །ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་གཉིས་མེད་ན་ནི། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ་ཡང་མེད་ པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་མེད་ན་ཐར་པ་དང་། །མཐོ་རིས་འགྱུར་བའི་ལམ་མི་འཐད། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བདེ་འགྲོ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་མཛེས་ པར་འགྱུར་ལ།།གལ་ཏེ་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡོད་ན་ཡང་དེའི་དོན་དུ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། འབྲས་བུ་མེད་ ན་ཐར་པ་དང་།།མཐོ་རིས་འགྱུར་བའི་ལམ་མི་འཐད། །གཞན་ཡང་། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །བྱ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །དོན་མེད་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞིང་ལས་དང་། ཚོང་སྤོགས་དང་། གླ་བཀོལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་རྩོམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མེད་ན་མི་འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། བྱ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །དོན་མེད་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་། འདི་དག་ནི་དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མ་ལུས་པའི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་པ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ། སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཡང་ས་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ནི་ཐ་ཆད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་ཡང་དག་ པར་བསྒྲུབས་ནས།།དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ལས་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་གྱུར་མ་གྱུར་པ། །གྱུར་མ་གྱུར་དེ་མི་བྱེད་དེ། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། མ་ ཡིན་པར་གྱུར་པས་མི་བྱེད་དོ།

如果承認無因論者的主張，則由於不依賴因，如同虛空之花一樣就不會有瓶子，若無瓶子，怎麼會有其作者呢？如此，若無因則果和因都不合理。因此，若無彼則作業、作者和所作都不合理。若無彼，即無果和因時，何者能成為作業，哪個陶工能自主成為作者？泥土也不應該以其本性接近而成為殊勝的能作。如此首先，‘若無彼則作業、作者和所作都不合理’。因此，‘若作業等不合理，則無有善法與不善法’。比如提婆多自主地行持斷除殺生的作業，成為作者，通過造作業而行持斷除殺生的作業時，于彼時生起善法。 同樣，十種善業道以善行所成就，善法事業即供養三寶、父母及其他應供養者等性質者也應當如是配合。同樣，若無作業、作者和所作，則不善法如殺生等性質者也應成無，應當反過來說明。當如是無有善法與不善法時，其果也無，為顯示此義而說：‘若無善法與不善法，則無從彼所生之果’。若無善法與不善法二者，則無有善法與不善法所生之可意與不可意果。 因此，‘若無果則解脫與善趣之道不合理’。若有世間道之果即具有禪定與無色界性質的善趣，則彼時修習世間道是適宜的。若有其果即涅槃解脫性質，則為此而修習出世間八支聖道。然而當無有果時，‘若無果則解脫與善趣之道不合理’。複次，‘如是若無果，則一切作業，皆成無義’。耕種、經商、僱傭等一切為果而開始的作業，若無果則不合理。因此如是，‘一切作業，皆成無義’。 這些並非無義。因此，誹謗善趣與解脫是一切過失之源，是導向地獄等大險坑之因，與所見與未見之因事相違，所以’非作者作非業’這種主張完全錯誤。因此如是成立二種立宗后，說明’彼非作者之二性，亦不作二性’。有作業與無作業，具作用與不具作用者，彼由作者性與非作者性不能造作。

།གང་གི་ཕྱིར། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་ཅིག་ལ། །ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་ཡོད། །དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་མཐུན་པ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ནས། ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་བསལ་བར་བཞེད་ནས་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་ནི་གྱུར་པ་ཡིས། །མ་གྱུར་ལས་ ནི་མི་བྱེད་དེ།།མ་གྱུར་པས་ཀྱང་གྱུར་མི་བྱེད། །རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་ནི་ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་མི་བྱེད་དེ། །གང་གི་ཕྱིར། འདིར་ཡང་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱེད་པོ་མེད་པའི་ལས་སུའང་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ལས་མི་བྱེད་དོ། །ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པའང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དུ་ འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་དགོད་པར་མི་བྱའོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་འདོན་པའི་རྗེས་ སུ་འབྲངས་ནས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག། ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་ལ་ཚིག་རེ་རེ་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ཚིག་རེ་རེ་ལ་ཚིག་གཉིས་གཉིས་དཔྱད་ནས། སྐྱོན་བརྗོད་པར་བཞེད་ནས་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་ནི་གྱུར་པ་དང་། །བཅས་པ་ལས་ནི་མ་གྱུར་དང་། །གྱུར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་དང་བཅས་པས་ནི་མི་བྱེད་དོ། །ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ་། ལས་ལ་རྒྱུ་ནི་མེད་པར་འགྱུར། །རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་སུ་གྱུར་པ་དང་མ་གྱུར་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་ཅིག་ལ། །ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་།ལས་སུ་གྱུར་པ་དང་བཅས་པ་དང་གྱུར་པ་དང་མ་གྱུར་པ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་ནི་མ་གྱུར་པས་། །ལས་ནི་གྱུར་དང་བཅས་པ་དང་། །མ་གྱུར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་མ་ གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ལ།རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོར་མ་གྱུར་པ་ནི་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་སུ་གྱུར་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ལས་མེད་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་ཅིག་ལ། །ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

為什麼呢？是與非在一個事物上，由於互相矛盾怎麼會存在？一個事物在同一時間既具有作用又不具有作用，這是不合理的。因此，作者既是作者又非作者，不會造作既是業又非業的事物。因為不存在的緣故，這是其意趣。如此對相同觀點指出過失后，爲了也要破除相異觀點而說：已成為作者的，不造作非業，非作者也不造作已成業。首先，已成為作者具有作用的，不造作非業不具有作用的，為什麼呢？因為在此也會有那樣的過失。‘已成就者無作用，無作者也成為業’，如此已成為作者的不造作業。非業也不造作，因為非業將成為無因，因此若無因則’果等’等一切過失都將產生。因此相異觀點已被前述理由破除，故不必再立理由。 如同已說明已成為作者的不造作非業一樣，隨順已說的誦文，也應詳細解釋非作者不具有作用的不造作已成業。如此首先，通過觀察相異觀點的每一句而指出過失后，現在爲了通過觀察每一句中的兩個詞而指出過失而說：已成為作者和，具有者不造作非業和，已成非成，因為理由已在前面說明。具有已成為作者的，不造作非業和已成業與非業。怎樣呢？說’因為理由已在前面說明’。其中，由’已成就者無作用’等說明具有已成為作者的不造作。也不造作非業，因為已以’業無因，若無因則果等’等說明過失。 也不造作已成業和非業，因為已說’是與非在一個事物上，由於互相矛盾怎麼會存在？‘。如此首先已成為作者的不造作非業和已成業。現在說明非作者也不造作已成業和具有者及已成非成：非作者不造作已成業和具有者及，非成已成，因為理由已在前面說明。非作者將成為無因，‘若無因則果等’等已說明過失，因此非作者是不造作的。也不造作具有已成業，因為將導致’已成就者無作用，無業也成為作者’的過失。也不造作已成業和非業，因為已說’是與非在一個事物上，由於互相矛盾怎麼會存在？’

།ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱང་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ན། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་གྱུར་མ་གྱུར་ནི། །ལས་སུ་གྱུར་དང་མ་གྱུར་པ། །མི་བྱེད་འདི་ཡང་གཏན་ཚིགས་ནི། །གོང་དུ་བསྟན་པས་ཤེས་པར་བྱ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་མི་བྱེད་དེ། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་ཅིག་ལ། ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། །ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ལས་མེད་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་སུ མ་གྱུར་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ།རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་མཐུན་པ་དང་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་ པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་ནི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྲིད་ཀྱི།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནི་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཉེ་བར་མི་དམིགས་ཏེ། དེས་ན་གང་ཞིག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར། ཇི་སྐད་ དུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས།།སྨིག་རྒྱུ་ལ་ནི་འདི་ཆུ་ཞེས། །བསམས་ཏེ་དེར་ནི་སོང་བ་ལས། །གལ་ཏེ་ཆུ་དེ་མེད་དོ་ཞེས། །འཛིན་པ་དེ་ནི་བླུན་པ་ཉིད། །དེ་བཞིན་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ལྟ་བུའི། །འཇིག་རྟེན་ཡོད་ཅེའམ་མེད་པ་ཞེས། །འཛིན་པ་དེ་ནི་རྨོངས་པ་སྟེ། ། རྨོངས་པ་ཡོད་ན་མི་འགྲོལ་ལོ། །མི་ཤེས་པ་ལས་སྔར་བརྟགས་ཤིང་། །ཕྱི་ནས་དེ་ཉིད་དོན་ངེས་ན། །གང་ཚེ་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པ། །དེ་ཚེ་དངོས་མེད་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་རྣམ་པ་འགྲུབ པ་ག་ལ་ཡོད།དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཀུན་རྫོབ་པ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཁས་བླངས་ནས་རྐྱེན་དེ་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཁོ་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། བྱེད་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་བྱས་ཤིང་། ། ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་དེ་ཉིད་ལ། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ། །གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །འདིར་ནི་བྱེད་ཅིང་ལས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །བྱེད་པ་པོའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ནི་ལས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ཞིང་། བྱེད་པ་པོས་བྱེད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི འགལ་ཡང་ལས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་བྱེད་བཞིན་པ་ཉིད་ལས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་གཞན་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ།དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་པོའི་ཐ་སྙད་ཐལ་མ་ཐག་པ་སྟོན་པའོ། །ཉེ་བར་ ལེན་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བྱ་བ་བསྟན་ལ། དེས་ཀྱང་རང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་བྱེད་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཉེ་བར་བླངས་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ ལོས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ།

現在，當成為作者和非作者這兩種本質時，對於已成為業和未成為業的任何一種情況，爲了說明如何不造作，故說： 已成為作者和未成為作者，對於已成為業和未成為業，不造作這一點，其理由應當從前面所說的了知。 已成為作者和未成為作者是不造作的，因為如前所說’是與非是成為一體，由於互相矛盾怎麼可能存在？’ 已成為業也不造作，因為會導致’對已成就者無所作為，無業也將成為作者’的過失。 未成為業的無因也不造作，因為已經說明了’若無因則無果’等過失。 因此，對於相似方和不相似方，作者和業的成立在任何情況下都是不合理的。 所以，說’識等有為法的自性是存在的，因為其因業和作者存在’這種說法是不合理的。 這裡有人說：‘諸法不存在’這一點是否是你所確定的？ 不是的。對於你這種主張諸法有自性的人來說，否定一切離實法是可能的，但我們認為由於是緣起的緣故，一切法的自性都不可得，那麼又將否定什麼呢？ 如《寶鬘論》中說：‘對於陽焰認為是水，前往該處之後，若執著說此處無水，這就是愚癡。同樣，對於如陽焰之水般的世間，執著說有或無，這是愚昧的，有愚昧就不能解脫。由無明而先前妄想，之後若能確定實相義，當不見諸法存在時，何來諸法不存在？’ 因此，對於如是無自性的諸法，如何能成立前述的情況？ 所以，世俗諸法如同陽焰之水，僅僅是接受世間顛倒見而承認此緣起性空才能成立，而不是由其他方式成立。故說： 作者依于業而立，業也依于彼作者，除此相互依存外，未見有他成立因。 此中，若不觀待業而造作，則非作者性，作者的作者性是觀待業而有的，作者若不正在造作則成相違，而不成為業，因為正在造作才稱為業，所以業也是依于作者而生。 如是，除了業和作者互相觀待而成立外，未見有其他成立之因。 如同業和作者二者是互相觀待而成立的一樣，其他諸法也是如此，爲了類推說明這一點而說： 應知取者亦如是，已遮業與作者故。 ‘如是’這個詞是指剛才所說的業和作者的言說。 取者是指執取，如此這裡說明了取的行為，由此也表明其能成立者作者和取者，從所取對像中執取，而所取和取者二者也如同業和作者一樣是互相觀待而成立的，而不是由自性成立。 又為什麼不是由自性成立呢？因為已經遮除了業和作者。

།ཞེས་གསུངས་ཏེ་། བསལ་བ་ནི་བཟློག་པའོ། །ཕྱིར་རོའི་སྒྲས་ནི་གཏན་ཚིགས་འཛིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་ནི་བདག་ཅག་གིས་གཏན་ ཚིགས་གང་དག་གིས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བསལ་བར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་ཁོ་ནས་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའང་བཀག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཀག་པས་འདི་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་ ངེས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གིས། །དངོས་པོ་ལྷག་མ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་ དངོས་པོ་གཞན་གང་དག་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དང་།འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་། བལྟ་བྱ་དང་ལྟ་བྱེད་དང་། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དང་། འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ དང་།ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་དེ་དག་ལས་དང་བྱེད་པ་པོའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་བཀག་སྟེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡང་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ངེས་པར་ བྱའོ།།གལ་ཏེ། དངོས་པོ་ལྷག་མ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་དོན་རྟོགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་བཀོད་པ་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པར་ཤེས་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཀོད་དེ། འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཕྱི་མ་དག་ཏུ་ཡང་འདི་གཉིས་ཁོ་ནའི་བརྟག་པ་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སེམས་དམྱལ་འཇིགས་པ་ང་ཡིས་བསྟན་བྱ་སྟེ། ། སེམས་ཅན་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་སྐྱོ་བྱས་ཀྱང་། །གང་དག་ཤི་འཕོས་ངན་སོང་དྲག་འགྲོ་བའི། །འགྲོ་བ་དེ་དག་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དག་རལ་གྲི་མདའ་ཆེན་མཚོན་འབྱིན་པའི། །གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་ངན་སོང་དེ དག་ན།།ལུས་ལ་འབབ་མཐོང་དེ་ན་མཚོན་ཆ་མེད། །སྣ་ཚོགས་ཡིད་དགའ་མེ་ཏོག་ཁ་ཕྱེ་ཞིང་། །གསེར་གྱི་ཁང་མཆོག་འབར་བ་ཡིད་འོང་བ། །འདི་ན་དེ་ལའང་བྱེད་པོ་འགའ་མེད་དེ། །དེ་དག་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཡིན། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་རྣམ་ བརྟགས་ཏེ།།འདུ་ཤེས་འཛིན་པས་བྱིས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ། །འཛིན་དང་འཛིན་མེད་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་མིན། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བ་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར། དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར། ལྟ་དང་ཉེན་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་སོགས་དང་ཡང་དབང་བྱས་པ། །གང་གི་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་།སྔ་རོལ་དེ་ཡོད ཁ་ཅིག་སྨྲ།།ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་མྱང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཚོར་བ་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་མང་པོས་བཀུར་བ་པ་སྨྲའོ། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་སྔ་རོལ་ན། །དངོས་པོ་གནས་པ་དེ་ཡོད་དོ། །འདི་ན་ལྷ་སྦྱིན་ཡོད་པར་གྱུར་པས་ནོར་སོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ ཏེ་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གང་ཟག་གནས་པར་མ་གྱུར་ན་ནི།དེས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།

如是所說，‘遮除’即是遮遣。‘故’字表示說明理由。因此，意思是：我們以何等理由遮除了業與作者，應當了知即以彼等理由也遮除了所取與能取者，這樣的說法是合理的。 不僅僅是通過遮除業與作者而確定這二者是相互觀待而成立，而且還有：‘以作者與業，應知餘事物’，‘智者’是語詞的補充。智者應當了知，除了業、作者、所取、能取者之外，其他一切事物，如所生與能生、所行與能行者、所見與能見者、相與有相、所生起與能生起，如是，支分與有支分、功德與有功德、量與所量等一切事物，以業與作者的觀察方式遮除其自性有，應知是相互觀待而成立。對彼等的觀察應當從《入中論》中了知。 若問：說’應知餘事物’這一句中已經理解了所取與能取者的意義，為何還要重複陳述？雖然這是事實，但爲了了知在所觀察的對象中它們是主要的，所以單獨列出所取與能取者。如是在後面的品中也將主要出現這二者的觀察。 因此，世尊說：‘我當示地獄怖畏相，雖令千數眾生厭，彼等死已趣惡道，如是眾生實非有。拔劍射箭持兵器，作諸損害實非有，由分別力于惡趣，見擊身體無兵器。種種悅意花開放，金色殿堂熾燃美，此中亦無作者在，彼等依于分別立。由分別力觀世間，凡夫執著分別相，能執所執皆非生，分別如幻如陽焰。’ 這是由月稱論師所造《明句論》中《觀業作者品第八》的註釋。 此處，所說’如是應知取者，以除業作者故’是不合理的。如是，‘見聞等諸法，及受等所屬，彼等誰所有，有說先有彼。‘見、聞、嗅、嘗等諸法，以及受、觸、作意等諸法，能取者以何而取的彼能取者，說是在彼等所取之前已經存在，這是眾分別外道所說。 為何如此？因為’若無實有事，見等如何有？是故彼等前，實有事物住。‘如此處，有天授故能作財等事，非有的石女子則不能。如是，若見等之前無補特伽羅安住，則彼不能取見等。

།དེ་ཕྱིར་ནོར་གྱི་སྔ་རོལ་ན་ལྷ་སྦྱིན་གནས་པ་ལྟར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན། གང་ཞིག་འདིའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པར་ འགྱུར་བའི་གང་ཟག་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ།།བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཉིད་ཀྱི་ནི། །སྔ་རོལ་དངོས་པོ་གང་གནས་པ། །དེ་ནི་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ། །གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གང་ཡང་གདགས་པར་བྱ།འདི་ལྟར་གང་ཟག་ཏུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན། དེ་གལ་ཏེ་དེ་དག་ལས་སྔར་རྣམ་པར་གནས་པར་ཡོད་པར་རྟོག་ན་ནི། དེའི་ཚེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལྟར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཞིག་ རང་གི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།ནོར་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ནོར་ཅན་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །གཞན་ཡང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་མེད་པ་ཡང་། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་ནི། །ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔོན་རོལ་ན་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་གང་ཟག་མེད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ནོར་དང་འབྲེལ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་ལྷ་སྦྱིན ནོར་ལས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གནས་པར་གྱུར་ནས་ནོར་སོ་སོར་གྲུབ་ཅིང་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་ལས་ཐ་དད་པར་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ཅི་ཡིས་གང་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། །གང་གིས་ཅི་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། །ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ན་འདི་ནི་འདིའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུས་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི འབྲས་བུ་གང་ཞིག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་།འབྲས་བུ་དེས་ཀྱང་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་འདི་ནི་འདིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅི་ཞིག་གི་བདག་གང་ཞིག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་ ཅིང་།འདི་ནི་འདིའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་གང་གིས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་པར་ལོགས་ཤིག་ ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རྟེན་མེད་པས་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་ནི། ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་མིན་། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རེ་རེའི་ སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ།ལྟ་སོགས་ནང་ནས་གཞན་ཞིག་གིས། །གཞན་གྱི་ཚེ་ན་གསལ་བར་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི། ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་སྔར་སྨྲས་པའི་ཉེས་པའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེ་ན།།བརྗོད་པ་འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ། རྒྱུ་མེད་པ་གསལ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，如同天授在財物之前存在一樣，在見等之前，有一個能夠執取這些的補特伽羅存在。應當說：見聞等以及受等之前，何者存在，以何安立？所謂補特伽羅在見等之前存在的安立，應當以何安立？如是，補特伽羅名言安立的因是見等，若執其在彼等之前已然存在，則如瓶子和毛毯，將不依賴見等，若某者不依賴自因，則成無因，如同不依賴財物等的富人般不存在，此為其意。 複次，若其安住于無見等時，無疑彼等亦將存在於無彼時。若認為在見等之前有所謂補特伽羅存在而執取見等，如是則無疑見等亦將在無補特伽羅時存在。如同天授在與財物相關之前以異於財物而安住，成就各別財物併成為異體而執取，如是，執取者對於所執取的見等，亦將異體而成為異義而存在。 說非有時：何者以何明顯？以何明顯何者？無何有何？無何有何？此中，說此是此因，此是此果，如種子之因明顯顯示苗芽之果，彼果亦明顯顯示種子之因。如是，若說此是此之執取者，則見等所執取何者之我明顯顯示何者，此是此之所執取說我以何明顯顯示見等所執取何者，則彼時互相觀待而成就所執取與執取者，當無執取者而別說見等之時，則無所依故即是無。 因此二者皆無成就，異於見等而住的執取者非理。此處所說：見聞等等，若承許一切見等之前安住，則成此過，然當：非有一切見等之前何者。若爾云何？是於一一之前有。當如是時，以見等中他者，於他時明顯。當說見者以見明顯時，則不應依止聞等安立。因此前說過失無機會。 此說亦非理。何以故？離見等者無所執取，無因無明顯者非是有故。

།ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གལ་ཏེ་ཡོད་ མིན་ན་སྟེ།དེ་ལྟར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ལྟ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡི། །སྔ་རོལ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད། །གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནགས་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་མེད་ལ། །བྱེ་མ་ཐམས་ ཅད་ལ་ཏིལ་མར་འབྱིན་པ་མེད་ལ་།།བྱེ་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཏིལ་མར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། གང་ཞིག་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ཏེ། རེ་རེ་མ་གཏོགས་པར་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ།།འདིའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། །ལྟ་པོ་དེ་ཉིད་ཉན་པོ་དེ། །གལ་ཏེ་ཚོར་པོའང་དེ་ཉིད་ན། །དེའི་ཚེ། རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ཡོད་གྱུར་ན། །ལྟ་བ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།གལ་ཏེ་ཡིན་ན་། །དེའི་ཚེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཉན་པ་པོ་ཡང་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། ཉན་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཉན་པ་པོར་འགྱུར་ན། ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་ཞིང་། ཉན་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཉན་པ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བྱ་བ་སོ་སོ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་ བསྐྱངས་ནི།།བདག་གཅིག་ཡིན་ན་ནི། དབང་པོ་གཞན་ལ་འགྲོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་སྐར་ཁུང་གཞན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་དོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ནི། ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པའི་བདག་ལ་དབང་པོ་གཞན་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མི་རིགས་སོ་ཞེས་དེ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་སྨྲའོ།།འདི་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་འཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་རིགས་པ་ཉིད་དོ།།འོན་ཏེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སྐྱོན་སྤང་བར་འདོད་པས། གལ་ཏེ་ལྟ་པོ་གཞན་ཉིད་ལ། །ཉན་པ་པོ་གཞན་ཚོར་གཞན་ན་སྟེ། རྟོག་པར་བྱེད་ན་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདོད་པར་གྱུར་ན། ལྟ་པོ་ཡོད་ཚེ་ཉན་པོར་འགྱུར། ། བདག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་བ་གླང་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྟ་ནི་བ་གླང་ཡོད་པའི་ཚེ་ཅིག་ཅར་དུ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་ཉན་པ་པོ་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ཅིག་ཅར་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ ཞིག་ན།དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་པས་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་བདག་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་སོ་སོ་སོར་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འགའ་ཞིག་ཀྱང་མེད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། བདག་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་དེ་ཡོད་ན། །དེ་ནི་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ། །སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན།།གང་ལས་རིམ་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན། བདག་འབྱུང་བ་ཆེན་ པོ་བཞིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ཡོད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །གང་ལས་འགྱུར་བའི་འབྱུང་དེ་ལའང་། །དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果觀察等一切的前際不存在的話，如此思維時，那麼，觀察等每一個的前際又怎麼會存在呢？凡是一切的前際不存在者，每一個的前際也不存在，比如在一切樹木的前際沒有森林時，每一個的前際也不存在，如同一切沙子都不能出油，每一粒沙子也沒有油一樣。 再者，凡是在每一個前際存在者，也應承許在一切的前際存在，因為離開每一個就沒有一切的緣故。因此，說在每一個前際存在是不合理的。 由此因也不合理，因為，如果觀者即是聞者，如果也是受者的話，那時，若在每一個前際存在，說觀者即是聞者是不合理的。如果是的話，那時離開觀察行為的聞者也成為觀者，離開聽聞行為的觀者也成為聞者，然而離開觀察行為也成為觀者，離開聽聞行為也成為聞者，這樣的情況也未曾見到。 正因為如此，所說’這是如此不合理’。因為各自行為有不同的作者，這怎麼會如此存在呢？爲了顯示這一點，所以說’這是如此不合理’。 論師佛護解釋說：如果是一個我，則應成趨向其他根，如同人趨近其他窗戶一樣。論師清辨說：遍一切處存在的我不會趨向其他根，因此不應有應成過失的過患。 這是不合理的，因為是在破自部所計的補特伽羅論者的場合，而且他們也未承許遍一切處存在。因此應成過失的過患是合理的。 又若爲了避免如前所說的過失，若思維觀者是他、聞者是他、受者是他，那也不合理，因為如此承許的話，觀者存在時將成為聞者，我也將成為多數。如同牛與異的馬在有牛時不是不同時存在，同樣，如果聞者異於觀者，則在有觀者時也應同時存在，然而不承許如此，所以不存在他性。 再者，若如是則我將成為多數，因為承許觀者、聞者、受者等各自成立的緣故。因此，所謂補特伽羅在觀察等每一個的前際都不存在。 此處有人說：我是存在於觀察等一切的前際。如果想：若彼存在，以何安立？對此當說：如是在觀察等前際的名色階段，從何漸次因名色緣生六處，而生起觀察、聽聞等，有四大種，因此在觀察等前際，有我以四大種為所依。即便如此，觀察、聽聞等以及諸受等，從何而生的大種中，彼也是不存在的。

།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་ལས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ལའང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ ཅན་འདི་ཡོད་པ་མི་རིགས་ཏེ།སྔར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་སྐད་སྔར། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་སྔ་རོལ་དུ་བདག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར། ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ལ་ཡང་སྐྱོན་བརྗོད པ་ཉིད་ཡིན་པས་སླར་ཡང་མ་བརྗོད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་བདག་བཀག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། བཀག་པ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་བདག་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཡོད་ན། བདག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་བདག་གང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་མེད་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པར་གྱུར་པ་རྣམས། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ ཡང་།།གང་གི་ཡིན་པ་གལ་ཏེ་མེད། །དེ་དག་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དེ་གང་གི་ཚེ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ནར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསལ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ཅི་བདག་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེས་སམ། དེ་སྐད་སུས་སྨྲས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྨྲས་མོད་ཀྱི། འདིའི་དོན་ནི་ ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་བདག་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། བདག་གིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་དེ་ལ་རང་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ ཟློག་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི།འདིའི་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་གཉིས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གང་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པའི་ལྷས། ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ཀྱང་ངའི་བདག་མིན། །དེས་བདག་ངེས་མེད་དེ་ཕྱིར་མེད། །དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ། །རྟོག་པ་ཞེས་ཀྱང་ཉེ་བར་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གང་ཞིག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྔ་རོལ་ད་ལྟ་ཕྱི་ན་མེད། །དེ་ལ་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས། །རྟོག པ་དག་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ནི་བདག་མེད་དེ། དེ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དོ། །སོ་སོ་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པ་དག་ལ། ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་།རི་བོང་གི་རྭ་གཉིས་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པའི་བདག་དང་ཉེ་བར་བླངས་པ་དག་ཀྱང་སོ་སོ་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཡང་མེད་དོ། །ཕྱིས་ཀྱང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོང་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བདག་འོག་རོལ་གྱི་དུས་སུ་ཡོད་པར་ འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

對於從大種生起見等的那些大種，也不應該有這個以大種為因的取，因為如前所說的理由。關於這一點，如前所說：‘何處有無？何處有無？‘在此也應如是說。如果我在大種之前已經成立，則它會取大種，但事實並非如此，因為無因。不存在的東西怎麼能取大種呢？因此，如同對見取的過失，對大種取也已說過過失，所以不再重複。由於如此，這也不存在於大種中。 在此有人說：雖然如此遮遣了我，但是見等是存在的，因為未被遮遣。瓶等非我的自性的事物與見等無關聯。因此，與它們有關聯的我確實存在。 應當回答：如果見等確實存在，我也應存在，但實際並不存在。當說明見等所取的我不存在時，若無能取者我，‘見等所取，怎能存在？‘如說：‘見聞等諸法，以及諸受等，若無所屬者，彼等亦非有。‘難道不是已經明確說明，當說明見等所屬的我不存在時，見等也不存在嗎？因此，由於見等不存在，我也不存在。 在此有人說：你是否如此確定我不存在？誰這樣說？難道你不是剛才說’因為見等不存在，我也不存在’嗎？雖然我們這樣說，但你並未真正理解其義。因為我被認為是實有的自性，而它本身並不存在，我也是爲了對治非真實的顛倒而說遮遣對它的自性執著的言語，並非是認定它的無實。如是二者應當斷除：執著于有實和執著于無實。如聖天論師所說：‘你的我非我的我，故我定無因此無，于諸無常事物中，分別亦得生起。’ 為顯示此義，說：‘于見等諸法，前中后皆無，于彼有無等，分別皆當息。‘首先，見等之前無我，因為離彼時無有性。與見等同時也不存在，因為未見各別不成立者有同時性，如兔角二者互不觀待，我與所取各別不成立故現在也不存在。之後也不存在，因為如果見等先有，我後有，則應後生，但事實並非如此，因為無作者則業不成立。

།བདག་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔར་རམ་ཕྱིས་སམ་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་ཡོད་ པའམ།མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་རབ་ཅན་སུ་ཞིག་རྟོག་པར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཉིས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། དེ་ཚེ་སྡིག་མེད་སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པ་ཡི། །རྒྱལ་བ་དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་འཆད། །སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདི་ལ་སུ་ཡང་མི་སྐྱོ་འཆི་བ་མེད། །སེམས་ཅན་མིང་དང་སྲོག་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། །ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་དབུ་བ་ཆུ ཤིང་འདྲ།།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ་ཞིང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །མི་འགའ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡང་ཤི་ནས་ནི། །འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་མེད་ཀྱང་། །ལས་བྱས་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །འཁོར་བ་ན་ཡང་དཀར་ནག་འབྲས་བུ་སྨིན། །རྟག་པ་མ་ ཡིན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།།ལས་བསགས་མེད་ཅིང་གནས་པ་དག་ཀྱང་མེད། །དེ་ཡང་བྱས་ནས་རེག་པར་མི་འགྱུར་མིན། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཚོར་བར་འགྱུར་བའང་མེད། །འཕོ་བ་མེད་ཅིང་ཕྱིར་ཡང་འོང་བ་མེད། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པའང་མིན། །འདི་ན་ལྟ་གནས་ འཇུག་པ་དག་པ་མིན།།སེམས་ཅན་སྤྱོད་པ་རབ་ཞི་འཇུག་པ་མེད། །བདེ་གཤེགས་སྤྱོད་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། །སྐྱེ་མེད་ཞི་བ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས། །སྟོབས་དང་གཟུངས་རྣམས་དང་ནི་སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཁྱུ་མཆོག་དམ་པའི་མཆོག་།ཅེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ སོ།།སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། །སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་ པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། མེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚ་བ་དང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྲེག་པར་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉེ་བར ལེན་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ ཡོད་པར་གྱུར་ན།དེ་དག་ངེས་པར་གཅིག་ཉིད་དམ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ། བུད་ཤིང་གང་དེ་མེ་ཡིན་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། བུད་ཤིང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་མེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་དང་། །ལས་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་མཐོང་སྟེ། རྫ་མཁན་དང་བུམ་པ དག་གམ།གཅད་བྱ་དང་གཅོད་པ་པོ་ཡང་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་དུ་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མི་ དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།

當我如此詳細觀察時，見等諸法無論前後或同時都不存在，那時，對於無所緣的自性，有智慧者誰會執著其為有或無？因此，取與能取二者如同業與作者一樣是互相觀待而成立，而非以自性成立。正因如此，世尊在《聖三昧王經》中也說：‘爾時無罪具十力，勝者宣說此勝定，有情輪迴如夢幻，此中無人死亡苦。眾生名命不可得，諸法如沫如芭蕉，如幻如同空中電，如水月影似陽焰。此世間中無一人，死後轉生他世去，所作業果不失壞，輪迴黑白果報熟。非常亦非成斷滅，無積業亦無住處，作已不成不觸受，亦非他作受其果。無有遷移亦不還，一切非有亦非無，此中見住行非凈，眾生行為寂滅入。善逝行境佛功德，無生寂滅無相處，總持諸力十力尊，此乃佛陀最勝尊。‘如是廣說。 這是由聖者月稱論師所造《明句論》中《觀本住品第九》的註釋。 於此有人說：‘所說取與能取二者非以自性成立’這一說法不合理，因為見到有觀待的事物也具有自性。如是，雖然火依賴於薪而生，但火併非無自性，因為見到熱性與能燒性是其自性與果。同樣，雖然薪依賴於火而成為薪，但它並非無自性，因為所燒物是四大種的自性。如是，依賴於所取的能取者和依賴於能取者的所取也應當有自性。因此，如同火與薪一樣，取與能取二者也應當生起。 對此回答：若火與薪確實存在則可如是，然而實際並不存在。此處若火與薪存在，則必定是一性或異性，然而二者皆不合理。如說：‘若薪即是火，作者與業成一。若火異於薪，離薪亦當生。‘其中，薪是所燒的木等作為業，而火是能燒者作為作者。若執薪即是火，則作者與業成為一體，然而未見如是，因為陶師與瓶或能割與所割也將成一體，而這是不被承認的。若是異體，則火應離開薪而存在，然而未見如是。

།བུམ་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་སྣམ་བུ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་མེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་པས། འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ། རྟག་ཏུ་ འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར།།འབར་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་ཞིང་། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་ཀྱང་མེད། །མེ་བུད་ཤིང་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པར་འདོད་པ་ན་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། འབར་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། །ཡང་རྩོམ་པ་དོན་མེད་ པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་། ལས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །འབར་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་ཞིང་། །རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཡིན་ན་ནི། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དེས་ འབར་བར་བྱེད་པས་ན་འབར་བར་བྱེད་དེ་བུད་ཤིང་ངོ་།།འདི་ལ་འབར་བར་བྱེད་པ་རྒྱུར་ཡོད་པས་ན་འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའོ། །འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི། འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བའོ། །གལ་ཏེ་འབར་བར་བྱེད་པ་ལས་མེ་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ ནི་དེའི་ཚེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཞིག་གང་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟོས་པ་མེད་དེ། །བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབའ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འབར་བར་བྱེད་དོ་། །འབར་བར་བྱེད་པ་ལ་ ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་མེ་དེ་ནི་མེད་ན་འཆི་བར་འགྱུར་ན།།གང་གི་ཚེ། འབར་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འཆི་བའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཡིན་ན་ནི། །མི་འཆི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྤར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩོམ་པ་ དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མེ་ལས་མེད་ཅིང་མི་བདོག་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ འདི་སྐད་དུ།གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འབར་བར་གྱུར་པའི་དོན་མེས་ བསྲེག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་ལ།མེ་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་ཀྱི། སོ་སོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ། །དེ་ལྟར་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་བུད་ཤིང་དུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། མེ་ཡང་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་ཀྱི་སོ་སོར་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། གལ་ཏེ་ཤིང་ ལས་མེ་གཞན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཕྱོགས་འདི་ཡང་མི་རིགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ། བསྲེག་བཞིན་བུད་ཤིང་ཡིན་སེམས་ན། །གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ ཏེ།གལ་ཏེ་འབར་བ་དང་ལྡན་པའི་དོན་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་ལ། མེ་ནི་དེའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལྟར་བརྟགས་ཀྱང་། མེས་བུད་ཤིང་བསྲེག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། །གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །གང་གིས་བུད་ཤིང་ དེ་སྲེག་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་བསྲེག་བཞིན་པ་ཙམ་ཞིག་དེ་ཡིན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་མེས་བུད་ཤིང་བསྲེག་གོ་ཞེས་རྟོག་པ་ན། བུད་ཤིང་ནི་འབར་བར་གྱུར་པ་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ ལས་མ་གཏོགས་པར་གང་གིས་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་མེ་གཞན་ནི་མ་མཐོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འབར་བར་གྱུར་པའི་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཙམ་མོ།

除瓶子之外的毛毯，並非不是不依賴於它而被見到。不依賴於柴薪的火併非如此，因此這是不合理的。再者，假如火與柴薪是相異的，那麼此時，將永遠處於燃燒狀態。不從燃燒因而生，且所作將成無義。如此則無作業。若承許火與柴薪相異，則將永遠處於燃燒狀態，且不從燃燒因而生，且所作將成無義，如此則無作業。爲了說明此義，說道：‘由於不依賴他者，不從燃燒因而生，若永遠燃燒，則所作成無義。’ 其中，由於使其燃燒故稱為燃燒者，即柴薪。由於此中有使其燃燒的因，故從燃燒因而生。非從燃燒因而生者，即不從燃燒因而生。假如火與燃燒者相異，則此時將不依賴柴薪。凡是與某物相異者即不依賴，如瓶子與毛毯。因此，由於不依賴他者，故不從燃燒因而生。因此永遠燃燒。 依賴於燃燒者的火若無則將熄滅，當不依賴燃燒者時，由於無熄滅之緣，故將永遠處於燃燒狀態。若永遠燃燒，則爲了使其不熄滅而取薪、點燃等所作將成無義。如此則無火的作業，雖無而成為作者。無作業者非為作者，如石女之子。因此，火與柴薪相異亦不合理。 於此有人說：若說’假如火異於柴薪，則應無薪亦能生起’，這是不合理的。此處雖然火與柴薪相異，但無柴薪則火不存在，因為燃燒的對境以火所燒之相為柴薪，火亦依此而得見，而非各自獨立。當如是由火的關聯而說為柴薪，火亦依柴薪而得見非各自獨立時，則’假如火異於柴薪’等過失之處無有機會。爲了說明此立場亦不合理而說： 若思正在燃燒者是柴薪，當彼僅是彼時，何者燒彼柴薪？即是說，若思維燃燒的對境以所燒為相者是柴薪，而火是依此者，如此觀察亦不能成立’火燒柴薪’，因為當彼僅是彼時，何者燒彼柴薪？‘當彼僅是彼時’是指當僅是正在燃燒時之義。此處若分別’火燒柴薪’，則柴薪將成為燃燒的所燒對境。除此之外，未見其他能燒柴薪之火。因此僅見此等，即僅是燃燒的所燒。

།གང་གི་ཚེ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་བུད་ཤིང་དེ་གང་གིས་ སྲེག་པར་བྱེད།དེའི་ཕྱིར་མེས་བུད་ཤིང་མི་བསྲེག་སྟེ། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འབར་བར་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་བཟློག་ཏུ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན།བསྲེག་བཞིན་པའི་བརྗོད་པ་མེད་པས། བསྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་དུག་ལ་འགྱུར་ཞིང་། མེས་བུད་ཤིང་བསྲེག་པར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཕྱིར་མི་ཕྲད་ཕྲད་མེད་ན། །སྲེག་པ་མི་འགྱུར་མི་སྲེག་ན། །འཆི་བར་མི་འགྱུར་མི་འཆི་ན། །རང་ རྟགས་དང་ཡང་ལྡན་པར་གནས།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར་བུད་ཤིང་དང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྲེག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། བསྐལ་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་བཞིན་ནོ་ སྙམ་དུ་དགོངས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་བསྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མེ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ལ། མི་འཆི་ན་ཡང་རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་ཏུ་འབར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་རང་གི་རྟགས་དང་ ལྡན་པ་ཁོ་ནར་གནས་པར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའམ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ཡང་ན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཕྲད་པ་དང་། ཕྲད་པ་མེད་ན་བསྲེག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མི་བསྲེག་ན་འཆི་ བར་མི་འགྱུར་བ་དང་།མི་འཆི་ན་རང་གི་རྟགས་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཡིན་ན་གཞན་ཕྱིར་མི་ཕྲད་ཕྲད་མེད་ན། །བསྲེག་པར་མི་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྲད་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་ བཞིན།།གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་དང་ཕྲད་པར་རུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལྟར། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། གལ་ཏེ་མེ་དང་ཤིང་ དག་ནི།།གཅིག་གིས་གཅིག་ནི་བསལ་གྱུར་ན། །ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག་།ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མེ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། མེ་ལ་མི་ལྟོས་པར་བུད་ཤིང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ དཔེ་འདི་ནི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ། སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་གང་དག་ཕྲད་པར་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཉིད་དཔེ་ཉེ་བར་དགོད་པར་རིགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། གཞན་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ་ཕྲད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

當火與柴薪不相異時，柴薪由何燃燒？因此火不能燃燒柴薪，因為除此之外沒有其他的火。既然如此，又怎麼會有任何燃燒的現象呢？因此這個過失是無法避免的。 再者，如果承認火與柴薪是相異的，就沒有正在燃燒的說法，那麼柴薪怎麼會正在燃燒呢？火又怎麼會燃燒柴薪呢？爲了說明這一點，經中說道：‘因為相異故不相遇，無相遇則不能燃燒，不燃燒則不會熄滅，不熄滅則具有自相而住。’ 如果火與柴薪相異，那麼因為是相異的緣故，就像光明和黑暗一樣不會相遇。因為不相遇，所以也不會燃燒，就像遠處的事物一樣。這樣想著。因此，說柴薪正在燃燒是不合理的。 因此火不會熄滅，如果不熄滅就會保持具有自相的狀態，也就是說會一直燃燒。‘又’字的含義是隻會保持具有自相的狀態，或者說明火與柴薪並非相異，或者應該理解為是分別的意思。 或者說，因為相異故不相遇，不相遇則不能燃燒，不燃燒則不會熄滅，不熄滅則具有自相，這是爲了總結。因此，火與柴薪相異也是不合理的。 有人說：你所說的’火與柴薪相異則因相異故不相遇，無相遇則不能燃燒’等說法是不合理的。因為我們可以看到男人與女人雖然相異但能相遇，火與柴薪也應該如此。 對此回答說：‘如同女人與男人，以及男人與女人相遇那樣，如果火異於柴薪，則應該能與柴薪相遇。‘如果火與柴薪像男人和女人那樣不相互依存而成立，那麼確實可以如此，但事實並非如此。 經中說：‘如果火與柴薪互相排斥，雖然火異於柴薪，但要承認它能與柴薪相遇。‘這是說，柴薪不依賴火而存在，火不依賴柴薪而存在，這是不可能的。 因此這個比喻是無意義的。雖然是相異但要相互依存，應該舉出那些已經成立能相遇的事物作為比喻，但這樣的事物也是不存在的，所以說相異而能相遇是不合理的。 有人說：雖然火與柴薪不像男人和女人那樣不相互依存而成立，但是它們之間確實存在相互依存的關係。

།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ གཤམ་གྱི་བུ་དང་བུ་མོ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་ངོ་།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ལ། །གལ་ཏེ་མེ་ལྟོས་ཤིང་ཡིན་ན། །གང་ལྟོས་མེ་དང་ཤིང་འགྱུར་བ། །དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །གལ་ཏེ་མེ་འདི་ནི་བུད་ཤིང་འདིའི་སྲེག་པར་ བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེར་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་།གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་འདི་ནི་མེ་འདིའི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མེ་ལ་ལྟོས་ཏེ། བུད་ཤིང་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་ལས་སྔར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན་། ཅི་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེར་འགྱུར་རམ། །འོན་ཏེ་ མེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བུད་ཤིང་དུ་འགྱུར།དེ་ལ་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་དང་པོར་གྲུབ་པོ་ཞེས་རྟོག་ན་ནི། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་མེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་བསྲེག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བུད་ཤིང་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་དང་པོར་མེ་ ཡིན་ལ་ཕྱིས་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུད་ཤིང་ལས་སྔར་གྲུབ་པའི་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིས་ལྟོས་པ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཅིག་ཤོས་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་བ་དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་སྔར་བུད་ཤིང་ཡིན་ལ་ཕྱིས་མེ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ན། །མེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོག་ན། དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་མེ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་ བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་ཡོད་ཅིང་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཅན་ཁོ་ན་ལྟོས་པར་རིགས་ཀྱི། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྷ་སྦྱིན་ནི་ཁྱིམ་འགའ་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མེ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་ནི། དེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མེ་ཡོད་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ ལ།དེའི་ཚེ་ན་ཡང་འདི་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། །གང་གི་དོན་དུ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་གྲུབ་ཟིན་པའི་མེ་ནི་ཡང་བུད་ཤིང་གིས་བྱར་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ ལ་བརྟེན་ནས་མེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོག་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན། བུད་པར་བྱ་བའི་ཤིང་ལ་ཡང་། །མེ་མེད་པར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་གྲུབ་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་མེ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་དེ། མ་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་མེ་མེད་པར་གྲུབ་པར་ཁས་བླང་ པར་བྱ་བར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

由於彼此相互觀待的緣故，火和燃料的自性成立是存在的。不存在的石女兒子等是未見到彼此相互觀待的。應當說明，即便如此，如果依木成火，如果依火成木，究竟依何者而成為火和木，何者是最初成立的？如果說這火是這燃料的燃燒者，如此依燃料而安立為火，如果說這燃料是這火的對象，如此依火而安立為燃料，那麼此二者中何者先成立？是依燃料而成火，還是依火而成燃料？ 如果認為燃料先成立，那是不合理的，因為不依火且非正在燃燒的就不是燃料，而且草等一切都將成為燃料。如果說先有火後有燃料，那也不合理，因為沒有先於燃料而成立的火，將成為無因，而且後來觀待也無意義。因此，這裡沒有任何一個先成立而依之另一個得以成立的。 如果認為先是燃料后是火，那麼如此，如果依木成火，則于已成立的火上再成立。如果認為依燃料而成火，那麼就會在已成立的火上再成立，因為唯有已存在且已成立的事物才應觀待，不存在的天授不觀待任何房屋。如果火不存在，則不會觀待燃料。因此必須承認火存在，那麼此時觀待燃料又有何用？已成立的火不需要燃料再造作。因此，依燃料而成火是不合理的。 再者，如果認為依燃料而成火，如此則于應燃之木上也將無火。如果燃料未成立，則火不觀待它，因為不應觀待未成立者。因此應承認燃料無火而成立，但實際並非如此。所以這是不存在的。

།ཅི་སྟེ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པས་མེ་འགྲུབ་ཅིང་། མེ་འགྲུབ་པས་ཀྱང་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། གཅིག་ཀྱང་སྔར་གྲུབ་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། །གང་ལྟོས་མེ་དང་ཤིང་ འགྱུར་བ།།དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་འདོད་ན། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་ཡང་གཉི་ག་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ལྟོས་འགྲུབ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་ནི། །ལྟོས་བྱ་གང་ཡིན་དེ་འགྲུབ་ན། ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ལ། བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྟོས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། གལ་ཏེ་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ན།ད་ནི་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྨྲོས་ཤིག་།གལ་ཏེ་མེ་མེད་པ་ན་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། རྒྱུ་མེད་པས་བུད་ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མེ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་ པོ་གང་ཞིག་།མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ལ། མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བུད་ཤིང་གི་བདག་ཉིད་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྟོས་པར་བྱ་བར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ན། ད་ནི་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་མེད་པ་ན་མེ་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པས་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་བུད་ཤིང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདིའི་ཕྱིར་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་མེད་དེ། གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།དངོས་པོ་ལྟོས་གྲུབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་མ་གྲུབ་ན་ཇི་ལྟར་ལྟོས། །ཅི་སྟེ་གྲུབ་པ་ལྟོས་ཤེ་ན། །དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་གྲུབ་པ་འམ་གྲུབ་ པ་ཞིག་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་གྲང་།གལ་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། བུད་ཤིང་ལ་མི་ལྟོས་ཏེ་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟོས་ཅི་དགོས་ཏེ། དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གྲུབ་ཟིན་པ་ཡིན་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ བུད་ཤིང་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་རམ། དུས་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་པའི་མེ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅི་སྟེ་འོ་ན་མ་ལྟོས་པར་མེར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ གསུངས་པ་ནི།ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་མེ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གཞན་ཉིད་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པའམ། མ་ལྟོས་པའི་མེ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ནི།མེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཤིང་མེད་དེ་། མེ་ལ་མ་ལྟོས་ཤིང་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིའི་དོན་ནི་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་གོ་བར་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡང་མི་བརྗོད་དོ།