d4019聖入楞伽經大乘經論如來藏莊嚴論漢地堪布智金剛c3.5s｜d4019聖入楞伽經大乘經論如來藏莊嚴論漢地堪布智金剛c3.5s（續4）

如是已說明了解說趣入之理，問及’我與世間為何不存在？常與滅之說如何？‘等問題的回答中，顯示如來甚深境界與其他不共之性。其中首先安立義理之問，即’爾時世尊’等。 所說’常住不可思議’，是指此經或其他經中所說如來藏常、我、凈、樂之自性超越聲聞等之思維境界。 同樣，外道們也認為作為一切變異之因的勝性自性是常住且不可思議，如說’三德性之上，非行見道中’。 又有主張作為受用境界之因的我知是常住且不可思議，還有主張自在天是一切眾生之因，以及說無二之寂等者認為作為解脫之因的無二自知是常住且不可思議，此僅是舉例而已。 對此等而言，如來甚深境界之教有何殊勝之處？此為義理所問。 答義為：彼等雖然承許恒常的常住與不可思議之事物，然而卻不能成立如是之自性。何以故？彼等若非由因緣所作，則不應理生果之作用，故不應成為如是事物，如兔角等。此詳細論述當從理論論著中了知。 若是因緣所作，則成無常，如瓶等。 ‘大慧，我’等說明如來所說之分不相同，即遠離實有勝義事物之幻性覺知與唯名言無之二邊，覺空雙運之中觀義，由於如是自性之因相在前前諸位中生起，故非一切皆無，具因且如是法性不變異故亦稱常住。 不可思議義如前已說。世俗中承許剎那覺知，故不違具因性。 依此處義，阿阇黎智吉祥立自證為緣起事物是錯誤的，因為此處未說勝義事物之因相，且此中說示多種破除因果之量故。 涅槃是擇滅。滅是非擇滅，以三無為常住為他所共許而作為譬喻。 ‘大慧’等教誡應當通達如是甚深境界。 又以’大慧’等從其他方面顯示他宗不應理。 成為樂、苦、舍之體性。

།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ གི་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཉིད་དུ་ཕ་རོལ་པོས་འདོད་པ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་བདག་རིག་པ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་རིག་པ་སྔ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ གྱིས་བྱུང་བས་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་བདག་གིས་བྱས་ཞེས་པ་ནི་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འོ་མ་ཉིད་ཞོའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཞོ་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་ལས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དེ། རྒྱུར་མངོན་པར་འདོད་པའི་བདག་ཉིད་གྲུབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡང་ གྲུབ་ཟིན་པས་སྐྱེ་བར་འགལ་ལོ།།རྒྱུའི་བདག་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ནི་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། ཤིན་ཏུ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་འགལ་ལོ། །དེས་ན་བདག་གིས་བྱས་པའི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ཞེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ རྟག་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཕྱེ་ཞིང་གསལ་བར་བྱས་པའོ།།གཞན་ཡང་བདག་གི་རང་བཞིན་གཅིག་ཉིད་ལ་འགའ་ཞིག་ནི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་མ་འཆོལ་བ་ཉིད་དུ་དབྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་འཆོལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་དག་གི་རྟག་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བྱས་ཤིང་།བྱས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་མེད་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ནས་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་བློ་ཡིས་དེ་ ལྟར་རྟོགས་པ་དག་སྔ་མ་ཉིད་བཤད་པའོ།།དེ་ལྟར་འདོད་པ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་དང་མཚུངས་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པར་ཟད་དོ། །ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ན་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་དང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེ་འདྲ་ བ་ཚད་མས་བཀག་པས་དེ་ལྟར་འཇོག་པ་ནི་ཚིག་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བ་ལ་དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་གོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ན་རྟག་ ཞེས་པའི་དོན་ནི་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་རྟག་ཅེས་པའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་ལུགས་སྟོན་ཏེ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་བདག་དམ་པ་དེ་ཉིད་གཞིག་ཅིང་ གཞོམ་དུ་རུང་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་མི་རྟག་ལ།རྟག་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་སྟེ། རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔོག་པའོ། །དཔོག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མིན་ཞེས་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་ཚུལ་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ མེད་ཀྱང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་འམ།མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། ཁྱབ་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་ཅེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ངག་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །གང་གི་བ་དེས་ནི་ཞེས་པ་ལ་སྔ་མ་དེ་འདྲ་བའི་དོན་ ཁས་ལེན་པའི་གང་ཟག་དེས་ནི།རྟག་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་རྟོགས་ཤིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་གཏམ་བྱར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་གནས་ ཟབ་མོ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ནས།རིགས་དང་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་སྤྱིར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

外道認為貪慾、嗔恚、愚癡的自性即是三德性，這些都是由無常性質的因緣前因所生，故成為無常性。同樣，自我僅是覺知的自性也是由無常性質的因——前識等因緣所生，故也如是成為無常。 又所謂’由自生’，是數論派認為牛奶本身即是酸奶的自性，故從彼生酸奶即是從自生。這也是不合理的，因為若因的自性已成立，則果也已成立，故相違于生起。若因的自性未成立，則因為完全空無功能，更相違于生果。因此，‘由自因性質區分’是依據如是承許的因性質，而區分並顯明其非是常有之事物。 再者，在自性相同的情況下，說某些是果也不合理，因為因果會相互混淆，原因是性質相同的緣故。‘大慧，彼等’等文是說，彼等所說的常與不可思議，勝義中非因緣所作，且無真實所作事物，故如是法性無變化而為常，見此而以推理智如是了知者，即前已說。 說’如是承許與我方相同’，僅是了知而已。又’大慧，彼等’等文是說，若勝義中承許其為具有因性質的一事物，則因為如是為量所遮，故如是安立僅是依于言詞的分別顯現而作如是假立而已。 ‘大慧’等文是總結此處義理。‘遠離有無故常’的含義是，智慧與空性雙運的法性不會變為他法故說為常。 ‘外境’等文顯示他宗觀點，即唯識宗認為，因為無可摧毀的外境事物故無常，從常推知，因為是常故不可思議，如是推知。‘推知故非常’是說，他方如是承許非為真實，因為雖無外境事物，成為非常或無常並無相違，因為遍及性未成立。 ‘大慧’等文廣說前文之義。‘彼者’等文是說，前述如是義理的補特伽羅，因為未如實了知常與不可思議的實相而顛倒，故不堪為談論對象，如說:‘應當遠離惡友’等。 如是顯示甚深處非共后，總說種姓、乘等差別，即’大慧，複次’等文。

།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་དངོས་པོའི་འདུ་ཤེས་ཅན་རྣམས། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་དང་འཁོར་བའི་ཁྱད་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སྲིད་དང་ཞི་བ་མཉམ་ཉིད་དང་། ཞེས་པ་དང་། འཁོར་བ་སྤངས་ནས་གཞན་དུ་ནི། །མྱ་ངན་འདས་པ་རྟོགས་མི་འགྱུར། ཞེས་ གསུངས་པ་དང་།དོན་དེ་ཉིད་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་རྟོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ། རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དེ་བཞིན་ ཉིད་དུ་བརྟགས་པས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པ་དང་།དེ་འདྲ་བ་འགགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་བདེ་བར་གནས་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མྱོས་པས་མྱོས་པ་འམ། ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་དབྱིངས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མ་འོངས་པ་རྒྱུན་ཆད་ཅེས་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་སོ། །མྱ་ངན་འདའ་བར་རྣམ་པར་རྟོག། ཅེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེའི་འདུ་ཤེས་ སུ་འགྱུར་བ་སྟེ།ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་གི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་གཞི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆ་ཐམས་ཅད་གནས་གྱུར་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སས་བསྡུས་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་བླུན་པོ་དེ་དག་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཞིང་། དེ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་ པ་ཡང་།སོ་སོར་ངེས་པར་ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་སྨྲ་བའོ། །ཐེག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་། དེར་སྣང་བ་སེམས་ཙམ་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྟོག་གི། དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་སྨྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དུས་ གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ངེས་པའི་དོན་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དོན་དམ་པར་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་རྣམས་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་སོགས་པ་ དག་།འཁོར་བའི་འགྲོ་བའི་འཁོར་ལོར་རབ་ཏུ་འཁོར། །ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་ཡོད་ན། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་མི་བཟད་འབྱུང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན པའི་ངེས་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚད་མས་གྲུབ་པ་དང་། གསུང་རབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཞན་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ ནམ།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རང་གི་སེམས་སྣང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་ཞེས་པ་ལ། དེའི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཤེས་པ་གཅིག་དང་དུ་མའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མེད་པ་དང་། ཚད་མ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བཀག་པས། སྐྱེ་རྒྱུའི་ དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར།དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་ཞེས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འཐད་པ་ཉིད་དེ། མེད་པ་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ལས་སོ།

首先，聲聞等種姓的人執著于實有之想，不知涅槃與輪迴的差別。自性涅槃即是輪迴本身的真如自性，如所說：‘有與寂等同’，又說：‘舍離輪迴外，不能證涅槃’。此義亦如《聖寶積經》中所說。 又，果位乘所證的涅槃，是將輪迴痛苦執為勝義實有，由自分別而執為真如而生怖畏，以及尋求滅除彼等的涅槃獨自安樂住，有餘依及無餘依涅槃。或因三昧陶醉，或於無餘涅槃界中無一切分別，爾時諸根境未來斷絕，即一切境與有境行蘊的執行皆斷絕。 ‘分別涅槃’是于非涅槃而生涅槃想，詳細內容將在下文闡述。如是顛倒分別，而不能證知自證智、一切有漏種子的藏識及異熟分皆已轉依，以佛子所攝的無住大涅槃才是唯一的涅槃。 因此，那些愚人說果位乘是由三菩提所攝的三種決定自性，以及能得彼等之道的乘也是三種決定差別。彼等乘的對境也執著為蘊等諸法及顯現為唯心的實有，而不說勝義中連心的自性也無所緣。 因此，他們不知三世如來所說的了義，即色等顯現世俗諦是唯心，勝義諦中心的自性是空性。彼等執著心的行境差別等，‘于輪迴道輪中極為流轉’。如所說：‘若有執著實有，則生難忍貪嗔’等，如前廣說。 如是，什麼是如來所說的了義呢？即宣說一切法本來不生，說明連唯識的依他起性在勝義中也不成立。若問：這不是以現量成立，且在其他經典中也有宣說嗎？為何如是宣說呢？ 大慧，如’自心顯現無實有’，其義如前所說，如是顯現無法成立為一或多的實有，以其他量也遮破，因無生起的實有，故勝義中無生。 又，因從有無皆不生故，一切法皆不生。其中諸法不從無因生，因無具足一切功能故。從有生的觀點也分為二：從果的自性有中生，及從彼之外的實有中生。

།དེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྟེ་སྔར་བཀག་གོ། །གཞན་ ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བའོ། །རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་ཁ་ཅིག་གནས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་རྟག་པ་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་དོ། ། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་པོ་འདི་ཤེས་པ་ཡོད་མིན་ཏེ། །བདག་གི་བདེ་སྡུག་བདག་ལ་རང་དབང་མེད། །དབང་ཕྱུག་གིས་ཀྱང་ཡང་ན་མཐོ་རིས་སམ། །གཡང་ས་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་ངེས། །ཞེས་པའོ། །འདི་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་རྟག་པ་དང་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་རང་གི བདག་ཉིད་ལ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་།འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མི་འཐད་པས་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མ་གྲུབ་སྟེ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་ལས་ལ་སོགས་པའི་ རྐྱེན་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་སོ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གྱིས་དབང་ཕྱུག་ལ་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་བྱེད་ན་ནི། དེ་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་ལ། དེ་འདྲ་བའི་ཕན་པ་མི་བྱེད་ན་ཡང་ལྟོས་པར་འགལ་ཏེ། ཐམས་ ཅད་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་དུས་ན་དབང་ཕྱུག་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་འདོད་ཀྱང་། མི་སྐྱེ་བས་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རང་དབང་ཅན་ཉིད་ཉམས་སོ། །ཡང་རྐྱེན་གཞན་པོ་དེ་ཉིད་དབང་ཕྱུག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ ཡིན་ན་ནི་རང་གིས་སྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་འགལ་ལ།མ་ཡིན་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཉམས་སོ། །གལ་ཏེ་འདི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་ན་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པའི་དབང་གིས་ཏེ། གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ སྐྱེད་པར་འདོད་པའི་འདོད་པ་ཡོད་པ་ནི་ད་ལྟར་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ལ།དེ་འདྲ་བའི་འདོད་པ་མེད་པར་དེའི་རྗེས་ཐོགས་ལ་སོགས་པར་སྐྱེད་པར་འདོད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཅི་འདོད་པ་དང་དབང་ཕྱུག་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དབང་ཕྱུག་ རྟག་ཏུ་གནས་པ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་གནས་པས་འདོད་པ་མེད་པའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་ད་ལྟར་མི་སྐྱེ་བ་འགལ་ལོ།།ཐ་དད་ན་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་རང་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་འདོད་པ་ལ་རག་ལས་པས་རང་དབང་ཅན་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཉམས་སོ། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ འདོད་པ་དབང་ཕྱུག་གིས་སྐྱེད་ན་ཡང་།རང་གིས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེད་པ་འགལ་ལ། མ་སྐྱེད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གིས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་ཉམས་སོ། །གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་གང་ཞིག་དབང་ཕྱུག་མཉེས་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ ཞིང་མ་དད་པའི་ལས་བྱེད་པའི་ལས་དེ་དག་དབང་ཕྱུག་ལ་རག་ལས་ན་ནི།རང་ལ་གནོད་ཅིང་མ་དད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་བཞིན་དུ་རང་གིས་རང་འཚོག་པ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ལས་རང་ལ་གནོད་པ་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཐམས་ཅད་ མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཉམས་སོ།།གཞན་ཡང་དབང་ཕྱུག་ལ་གནོད་པའི་ལས་དབང་ཕྱུག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་གཞན་ལ་སྨིན་པ་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་སྤོད་བཏབ་པའི་ཟས་ཟོས་པས། གཞན་སྐོམ་པས་འཆི་བ་ མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་འདྲ་བའི་ལས་དབང་ཕྱུག་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ན། ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དབང་ཕྱུག་ལ་ཡང་རག་ལས་མོད་ཀྱི། དེ་འདྲ་བའི་ལས་བྱེད་པ་འགྲོ་བ་དེ་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལ་ ལྟོས་པས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། འགྲོ་བ་བཟང་ངན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པ་ལ། དབང་ཕྱུག་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་རང་དབང་ཅན་ཉིད་ཉམས་སོ།

對此，從自身產生是數論派的主張，前已破除。從他生也有兩種，即從常和無常而生。 某些外道認為常法生，他們主張一切眾生的住處、身體和受用都是從具有無礙力的常恒自性天主而生。 如說：‘此生者無知，自身苦樂無自主，天主令其昇天界，或墮深淵定無疑。’ 這也不合理。若如此，常法和無礙力于自性中無所欠缺，而產生果實需依賴其他緣是不合理的，因此作為其果的一切眾生應當同時產生。 若說不依賴緣無法成立，需依賴眾生各自的業等某些緣，這也不對。因為若緣對天主的自性只起單純的助益作用，則其從前位轉變為他位，將成無常；若不起如是助益，則與依賴相違，因為將成一切都依賴一切。 複次，當緣不具足時，即使天主欲生某果，也不能生，則無礙力自主性即已失壞。 又若彼等諸緣是天主所生，則依賴自己所生之果相違；若非天主所生，則一切是天主所生之性質即已失壞。 若說此天主生果時不依賴他緣，但果的次第生起是由其意欲的力量，即凡欲如是生者當下即生，無如是欲者則隨後等時生起。 對此應當觀察：意欲與天主是一是異？若是一體，則如天主恒常安住，意欲亦應恒住，則由無意欲力而某果當下不生相違。 若是異體，則果的生起依賴於異於自身的意欲，則自主無礙力性即已失壞。 複次，若如是意欲是天主所生，則依賴自己所生果而生其他果相違；若非所生，則一切是天主所生之性質即已失壞。 又復，若眾生行持令天主歡喜之業與損害不信之業皆依賴天主，則令自身受損害且不信的業行不應理，如同明知而自戕不應理一樣。 若說不知如是業對自身有害，則已違背承許其為一切智。 複次，天主自作損害天主之業，而其果報惡趣痛苦等成熟于其他眾生不應理，如同他人下毒食用，他人卻因渴死不應理一樣。 若說如是業不依賴天主，則一切是天主所作之性質即已失壞。 若說雖依賴天主，但如是造業需依賴彼等眾生的意欲等緣，故其果報亦成熟于眾生。若如是，則于眾生善惡等果無有，天主無礙力自主性即已失壞。

།གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་ད་དག་གི་འདོད་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྐྱེན་ཀྱང་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་སམ་མ་བྱས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟག་པ་མཚུངས་ཏེ།དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་མྱུ་གུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དུ་བ་ལ་སོགས་པ་མེ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་མཐོང་ཞིང་། མཐོ་རིས་ དང་ངན་འགྲོའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ལས་སྐྱེ་བར་སྔར་བསྟན་པས།དེ་ལས་གཞན་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འཐད་དོ། །གཞན་དུ་གྱུར་པ་མི་རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བ་འགོག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལ་འདས་པ་ཞིག་ པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།མ་འོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ཏེ། དེ་ནི་དགག་པ་ཉིད་དུ་སླའོ། །ད་ལྟར་དུས་མཉམ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྒྱུར་མངོན་པར་འདོད་པ་གྲུབ་པའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་གྲུབ་ཟིན་པས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་ལ། རྒྱུ་མ་གྲུབ་ པ་ཡང་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པས་དེ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་འཐད་དེ།རང་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དང་མཚུངས་སོ། །གཞན་ཡང་རྭ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་ལྟར་དུས་མཉམ་དུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ལ། འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ཞེས་པའི་ངེས་པ་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འཆོལ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བ་འབྲས་བུའི་དུས་ལ་ལྟོས་པའི་སྔོན་རོལ་དེ་མ་ཐག་པ་བར་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕགས པ་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་པའམ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་ཞེས་པ་སྟེ། གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཡང་ དཔྱད་ན་མི་འཐད་དེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་མ་ཆོད་དེ། རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ལ་ཉེ་ཞིང་འབྱོར་བའི་ཕྱོགས་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་གི་རང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱང་མ་ཆོད་ ན་ནི་དེ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།གལ་ཏེ་དེ་དག་ནི་བར་དུ་ཆོད་མོད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་གི་རང་གི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བའི་ཕྱོགས་དང་། འབྲས་བུ་ཡང་རང་གི་རྒྱུ་ལ་ཉེ་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་བར་མ་ཆོད་པའོ། །ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ཡང་ཆོད་པ་དང་མ་ཆོད་པའི་ཆ་ དང་བཅས་པས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཉིད་ཉམས་སོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་དག་གི་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ལ། འབྲས་བུའི་དུས་ན་ཡང་རྒྱུ་འགགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་དང་མཐའ་དག་གི་ བརྟག་པ་མི་འཇུག་གོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། ཁྱད་པར་མཐའ་དག་སྤངས་པའི་སྤྱི་མི་འཐད་དེ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་ཆོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ན་ཁྱད་པར་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གིས་ཁྱབ་ལ་དེ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ མེད་པ་ན་འདི་འམ་འདི་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ཞེས་པའོ།།གཞན་དུ་ན་རྒྱུའི་དུས་ན་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ནས་མེད་པས་མེད་པ་དང་གཉིས་བར་དུ་མ་ཆོད་ཅེས་པའི་ཁྱབ་བྱ་བརྟག་པའི་གཞི་ཁས་ལེན་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་ཆོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཁས་མི་ལེན་མོད་ཀྱི། བར་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་མ་ཆོད་པ་ཞེས་བརྟགས་སུ་ཟད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཁས་ལེན་པ་ཡང་མི་འཐད་ལ། གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་མེད་དམ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བར་མེད་པའི་བརྟག་པ་ཡང་མཚུངས་སོ།

再者，對於這些眾生的慾望等緣是否由自在天所作的這類推理也是相同的，僅僅是理解其義而已。 再者，僅就世俗言說而言，可見芽從種子等聚合而生，煙等從火等而生，天界和惡趣的苦樂也如前所說是從某些業的差別而生，因此除此之外從自在天等常有的事物而生是不合理的。 遮遣從無常的他法而生也有三種：其中從已滅的過去而生和從未來而生是勝論派的主張，這是很容易破斥的。從同時的現在而生也不合理，因為當認為是因的事物成立時果也已經成立，所以不合理生起；未成立的因也空無一切功能，所以從它生果也不合理，這與破斥從自生相同。 再者，如右角和左角同時成立的兩個事物，說’這是因這是果’的確定性是不合理的，因為理由相同，就會互相混淆。 因此，承許從現在對果的時間而言的無間隔剎那之前而生，是善巧名言之理的論典。世尊也在《聖稻芋經》中說：‘所謂緣起，即是此有故彼生，或者此生故彼生，如所說無明緣行等。’ 這個若詳細觀察也不合理，因果二剎那從一切方面無間隔：如果因的剎那靠近其因的前剎那的方面和作為果的剎那靠近其果的方面二者也無間隔，則它們就成為同時；若說那些是有間隔的，但作為因的剎那靠近其果的方面和果靠近其因的方面二者無間隔。這樣說的話，因為因果每一剎那都具有間隔和無間隔的部分，就違背了單一剎那性。 若說因時果未生故無，所以不能觀察無、一分和全體；果時因已滅故無，所以不能觀察無、一分和全體。對此無過失，因為離一切差別的總相不合理，如同離一和多的事物不合理一樣。 因此，若承許無間隔，則必定為那些差別中的任一所遍，當對它們沒有一性確定時，為何不能觀察’是這個還是那個’呢？ 否則，因時果未生故無，說二者無間隔這個所遍的觀察對象的承許也不合理。 若說並不承許無間隔的事物，只是假立僅僅無間而已。那麼，承許因果事物也不合理，再者，從一切方面無間還是從某一方面無間的觀察也相同。

།སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་ནི ཇི་ལྟར་ཉིན་པར་དང་མཚན་མོའི་དུས་གཉིས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་དུ་མ་ཆོད་དེ།ཉིན་བར་གྱི་སྔ་དྲོའི་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་རོལ་གྱི་མཚན་མོའི་དུས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་དང་། མཚན་མོའི་རྗེས་ཐོགས་ཕྱིས་བྱུང་བའི་ཉིན་པར་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱང་མ་ ཆོད་ན་ཉིན་མཚན་དེ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།གལ་ཏེ་དེ་དག་ནི་བར་དུ་ཆོད་མོད་ཀྱི། ཉིན་པར་གྱི་ཕྱི་དྲོ་དང་། དེ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་མཚན་མོའི་དུས་ནི་མ་ཆོད་དོ་ཞེ་ན། ཉིན་མཚན་དེ་དག་སོ་སོ་རེ་རེ་ཡང་ཆོད་པ་དང་མ་ཆོད་པའི་ཆ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཕྱིའི་དོན་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤར་དང་ནུབ་ཀྱི་རྡུལ་བར་དུ་མ་ཆོད་ཅིང་འབྱར་བར་ཁས་བླངས་པ་ན་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་མ་ཆོད་དེ། ཤར་གྱི་ཤར་ངོས་དང་ནུབ་ཀྱི་ནུབ་ངོས་ཀྱང་མ་ཆོད་ན་ནི་དེ་དག་ཡུལ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་དག་ནི་བར་དུ་ཆོད་ མོད་ཀྱི།ཤར་གྱི་ནུབ་ངོས་དང་ནུབ་ཀྱི་ཤར་ངོས་གཉིས་མ་ཆོད་དོ་ཞེ་ན། རྡུལ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆོད་པ་དང་མ་ཆོད་པའི་ཆ་གཉིས་དང་བཅས་པས་རྡུལ་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཡང་མཚུངས་སོ། །གཞན་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་གཅིག་ཡོད་པའི་དུས་ན། ཅིག་ཤོས་མེད་པས་ ཕྱོགས་གཅིག་དང་མཐའ་དག་གི་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ན།འདིར་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡུལ་གྱི་ཡུལ་ན་ནུབ་ངོས་ཀྱི་རྡུལ་མེད་པས་མེད་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་དག་གི་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ལ། ནུབ་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]རྡུལ་གྱི་ཡུལ་ན་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡུལ་མེད་པས་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཅིས་ཏེ་ མི་བརྩད།གལ་ཏེ་གཅིག་གི་ཡུལ་ན་གཅིག་མེད་ཀྱང་དུས་མཉམ་དུ་ཕན་ཚུན་འདབ་འབྱོར་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་དེ་འདྲ་བའི་བརྟག་པ་འཇུག་གོ་ཞེ་ན། གཅིག་གི་དུས་ན་གཅིག་མེད་ཀྱང་ཡུལ་གཅིག་ན་དུས་འདབ་འབྱོར་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་སྔ་མ་ལྟར་བརྟག་པ་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ ཡང་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་དེ་ཉིད་རང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་དང་།བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བར་དུ་མ་ཆོད་ན་དེ་ཉིད་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མ་ཆོད་ན་ཆ་དང་བཅས་པས་སྐད་ཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་ གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ཅིང་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་ན་བསྐལ་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་གི་ཚད་ཙམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ལེགས་པར་བསམས་པས་གོ་བར་ཟད་དེ།ཇི་ལྟར་ཉིན་པར་གྱི་དུས་འགའ་ཞིག་ལ། དེའི་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པའི་མཚན་མོའི་དུས་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་ དུ་མ་ཆོད་ན།ཉིན་པར་གྱི་དུས་དེ་ཉིད་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་སྔ་ཕྱིར་གྱུར་པའི་ཉིན་མོའི་དུས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་བར་དུ་མ་ཆོད་ན། དེ་ལ་ཐིམ་པར་འགྱུར་བས་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཚད་ཙམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་མཚུངས་སོ། །འདིར་གལ་ ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ཆ་དང་བཅས་པ་སྟེ།དུ་མ་ཉི་ཚེའོ་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་ཅེས་པ་དུས་ཀྱི་མཐའ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་ལ། གཞན་ཡང་དུས་རྒྱས་པ་བསྐལ་པའི་དུས་ལ་སོགས་པ་ནི་དུས་ཐུང་ངུ་མ་ཡིན་སྐད་ཅིག་མང་པོ་མཐུད་ནས་བརྩམས་པ་ཡིན་ལ། འདིར་བསྐལ་པ་ ལྟ་བུའི་དུས་དང་སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་དུས་ལྟ་བུ་ལ་རྩོམ་བྱེད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མང་ཉུང་མེད་ན་ནི་དེས་བརྩམས་པའི་དུས་ལ་རིང་ཐུང་མེད་པར་འགྱུར་ལ།འོན་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་མང་ཉུང་ཚད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་ལ། དེའི་མཐའ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། སྔར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་དང་མཐའ་དག་གི་བརྟག་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་ཡང་ཤར་དང་ལྷོ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཆའི་བརྟག་པ་མི་འཐད་པས། །དྲུག་གིས་ཅིག་ཅར་སྦྱར་བ་ན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་ པ་ལས་གྲོལ་ལོ།

此處所說的意義是，如同白天和夜晚兩個時段，如果完全沒有間斷，即白天早晨之前的夜晚時分與之相連，夜晚之後緊接著的白天時分也相連，若是沒有間斷的話，那麼這些晝夜就會成為同一時間。假如這些是有間斷的，但白天的下午與之相近的夜晚時分沒有間斷的話，那麼這些晝夜的每一個都將具有間斷和無間斷的部分。 再者，對於承認外境的人們，當承認東方和西方的微塵之間無間斷而相連時，如果完全沒有間斷，即東方的東面和西方的西面也沒有間斷的話，那麼它們就會成為同一處所。如果說這些是有間斷的，但東方的西面和西方的東面兩者沒有間斷的話，那麼這些微塵的每一個都將具有間斷和無間斷兩個部分，這就與微塵的單一性相違背。 此外，如前所述，當一個存在時另一個不存在，因此不能進行部分和全部的觀察。在此處也是如此，在東方微塵的處所沒有西面的微塵，因此不能進行不存在、部分和全部的觀察；在西方微塵的處所也沒有東方的微塵，為何不這樣爭論呢？ 如果說雖然在一個處所沒有另一個，但由於同時互相毗鄰而存在，所以可以進行這樣的觀察。那麼，雖然在一個時間另一個不存在，但在同一處所時間相毗鄰而存在，所以如前一樣可以進行觀察。 再者，對於作為因的剎那，如果與作為其因的剎那完全沒有間斷，就會融入其中；如果從一面沒有間斷，由於具有部分，剎那性就會失壞。因此，如果承認因果事物是同一剎那，又主張無間斷的話，經過深入思考就會明白，即使是劫也將僅僅成為剎那的量。 就像白天的某個時間，如果其前後的夜晚時間完全沒有間斷，就會融入那個白天時間中；同樣，如果它們前後的白天時間也完全沒有間斷，就會融入其中，這就如同須彌山等也將變成微塵大小一樣。 在此，如果說因果的剎那也是有部分的，即是有限的多數，那麼’剎那’作為時間的極限就不合理。此外，廣大的時間如劫等並非短暫時間，是由多個剎那相續而成，在此，如果像劫那樣的時間和打響指的時間這樣的組成時間的剎那沒有多少之分，那麼由此組成的時間就不會有長短之別；如果有的話，就會有多少的究竟限度，其極限也必須承認為一，如前在微塵的章節中所說明的那樣。 如果說剎那無分就不能進行部分和全部的觀察，那麼對於無分的微塵也不能進行東南等方位部分的觀察，因此就能擺脫’同時以六方相連’等過失。

།གལ་ཏེ་ཆ་ཤས་མེད་པར་ཁས་བླངས་ཞེས་ཀྱི། དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་དེ་དག་གིས་དེ་འདྲ་བའི་རྡུལ་དུ་མ་འདུས་པ་ལས། གཟུགས་རགས་པ་རྩོམ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ན། རྡུལ་འགའ་ཞིག་ལ་འདབ་ཆགས་སུ་ཀུན་ནས་བསྐོར་ བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་པས་དེ་འདྲ་བའི་བརྟག་པ་འཇུག་གོ་ཞེ་ན།དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་པའི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་མོད་ཀྱི། དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་མཐུད་པ་ལས་དུས་རིང་པོར་རྩོམ་པར་འདོད་པ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ འདྲ་བའི་བརྟག་པ་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་སྟེ།གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་དོན་ལ་འཇུག་པའི་བློ་ཡིས་བསམ་པར་བྱའོ། །དོན་འདི་རྣམས་ཉིད་ལུང་བསྟན་པའི་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་ན་ ཡང་།།སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་རྒྱན་ལས། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །རྟག་དང་ཆད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། ། འཇིག་རྟེན་གཅེས་པས་བྱས་མ་ཡིན། །རྡུལ་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའང་མེད། །རྒྱུ་མེད་པས་དང་བྱས་མ་ཡིན། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང་བའང་མིན། །ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། འདི་ལྟར་དྲི་ཟའི་ཁང་པ་དག་།ཁང་པ་མ་ཡིན་ཁང་པར་སྣང་། རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་མི་སྣང་སྟེ། །བདག་དང་གཞན་དང གཉི་ག་ལས།།རྟོག་པས་རྣམ་པར་བརྟག་བྱས་ན། །དངོས་ཉིད་མི་འགྲུབ་དངོས་རྣམས་ཀྱི། །རང་བཞིན་ཀུན་དུ་བརྟག་པའོ། །རྒྱུ་ལས་དངོས་པོ་མི་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་མེད་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ་བ་འགོག་ སྟེ།འདིར་ཆོས་ཅན་དང་དགག་བྱ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་ན་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་ ཕྱི་རོལ་དང་།ཡང་དག་པའི་དངོས་པོར་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །སྔར་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ན་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་ འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་སམ་ལྟོས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་འདིར་ཕྱིར་ཞེས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཚུལ་དེ་ལྟར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་ཞེས་པ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་སམ་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མས་གྲུབ་པ་ནི་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་སེམས་ཉིད་རིག་པའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤང་བའི་དོན་དུ་གདམས་པ་སྟེ། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཉིད་མཚན་ཉིད་དེ། གཞི་མཐུན་པར་གྱུར་པའོ། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ པ་ལྟར་རོ།།གཉིས་སུ་ལྟུང་ཞེས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ལ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བའོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྩོན་པར་བྱ། །ཞེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བ་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་འདྲ་བ་སྤང་བའི་དོན་དུ་བརྩོན་པར་བྱ་ཞེས་ པའོ།

如果承許無有部分，僅僅如此並不能成立。而且，他們承許由多個這樣的微塵聚集而成粗大色法時，必須承許某些微塵周遍相連，因此這樣的觀察就能成立。 同樣，雖然承許因果同一剎那的事物，但僅僅如此並不能成立。當認為由這樣的剎那相連而成長時間時，為何這樣的觀察不能成立呢？應當以公正而入于義理的智慧來思維。 這些義理即是經中授記的聖者龍樹所說：‘非從自生起，非從他生起，非從二者生，非無因而生。任何諸事物，生起皆非有。’ 又如聖者《密嚴經》中說：‘無生亦無滅，非自亦非他，解脫常與斷，遠離能所取。非由世間造，非從微塵生，非無因所成，非由自性起。’ 又說：‘如是乾闥婆城，非城而現城。非無因而現，非從自他二，思維觀察時，事物不成立，諸法之自性，一切皆可察。從因不生法，從無因亦非。’ 如是從離四生的角度否定諸法勝義自性。此中法、所破等義理應如前所說而了知。 若問：如果等同於無生的兔角等，則將違背現量等量，故說’大慧’等。如同凡夫所分別的外境和真實事物一樣是無生的，即與兔角等相同。否則，遠離相的遍計所執也將成為依他起性。 前說’若從異門，遍計所執亦成依他起’是從異門或相對的遍計所執而言，故無相違。 ‘由於分別’中的’由於’之義是指如此分別的方式，一切法無生，並非是因或目的之義。 因此，生等為量所成立者是聖者各自證知的境界、如幻生起的依他起心性，而非是凡夫二取實有分別行境的生起，因為即使在勝義諦中也不合理。 ‘大慧’等是為斷除顛倒而教誡。處所顯現的自性即是相，是同位。能取所取相的趣入如前所說。 ‘墮於二邊’是指對具有三有為相者，墮入能取所取二實有的一邊。‘於此汝當勤’是說因為顛倒見是繫縛之因，故應當為斷除如是顛倒而精進。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལམ་གྱི་ཐེག་པས་སྦྱང་བར་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་རིགས་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཞེས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ཡང་ ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཡིན་པས།དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །རིགས་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཐར་པའི་རིགས་མེད་པའོ། །ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ཞེས་པ་ཡང་། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཐོབ་པར་འགྱུར་ བའོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་རང་ཉིད་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ན། དེ་ལ་མོས་པའི་སྒོ་ནས་ལུས་ཀྱི་སྤུ་ལྡང་ཞིང་། དེའི་བློ་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་སྟོང་པའི་དོན་ལ་འདྲིས་ཤིང་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ།སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལས་གཞན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོའི་དོན་དང་། ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་གཅིག་ཅིང་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ མཚན་ཉིད་ལ་མོས་པ་དང་སྒྲུབ་པ་མི་བྱེད་པའོ།།དེའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལྟ་བས་ས་དྲུག་དང་ལྔ་དག་ཏུ་ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ས་ལྔའམ་དྲུག་ནི་དེ་དག་གི་རིགས་ཀྱི་ས་དང་། བརྒྱད་པ་དང་། མཐོང་ བའི་ས་དང་།བསྲབས་པའི་ས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔའམ། གཞན་ཡང་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་དང་དྲུག་གི་བར་དག་ཏུ་ཅི་རིགས་པར་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་རྣམས་སྤངས་ཞེས་པའོ། །དྲུག་པོ་ དེ་རྣམས་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པ་སྟེ།བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཡན་ཆད་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཡན་ཆད་ནས་དེའི་རིགས་སུ་ངེས་པ་ནི། གཉིས་སློབ་རིགས་ལས་ལོག་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་གཞན་གསུམ་ཡང་། ། ཞེས་གསུངས་པས་ངེས་འབྱེད་གསུམ་པ་བཟོད་པ་འབྲིང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་གི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་སྲིད་པས་དེའི་རིགས་སུ་མ་ངེས་ཞེས་པའོ། །བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཟད་པ དང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ནི་འདི་ཉིད་ཙམ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལེན་པ་མེད་པས་ཟད་པའོ་ཞེས་ཤེས་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་ཞེས་པ་ནི་ཉེས་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། མ་འདྲེས་པ། ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པ།ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མ་འདྲེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་མུ་སྟེགས་དང་མ་འདྲེས་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྫོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་དེའི་སེམས་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཟག་པ་མེད་པའོ།།ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པས་ཟག་པ་ཟད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ལྡན་པ་དང་། །ཁམས་གསུམ་ཉོན་མོངས་རྣམ་སྤང་རྫོགས་བྱེད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ དག་དྲི་མ་དག་པ་སྟེ།།ཚངས་སྤྱོད་ཡོན་ཏན་བཞི་ལྡན་ཡིན་པར་འདོད། ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

‘大智慧者，複次’等文句是說明道乘所應凈化的涅槃所依因的種姓差別。對此，若問無種姓者如何說成為現證種姓？那也是因為是天和梵天乘的現證種姓，所以如此宣說。‘無種姓’是指無解脫種姓。‘現證乘’也就是以各別自證的方式證悟道和果乘，即將獲得。 其中聲聞種姓是了知蘊等自相共相為無我空性，並且由此迅速解脫自身輪迴苦而宣說時，對此生起信解而身毛豎立，其心趣入于蘊等相無我空性義理熟習修習的智慧，這是修行的差別。 除此之外，不對緣起甚深義理及一切唯心且與空性無二無別的特徵生起信解和修行。其果位差別是以如是乘現證見解在五地或六地中斷除遍行煩惱等。 五地或六地是：種姓地、第八地、見地、薄地、離欲地等五地，或者加上了知已作地成為六地，于其中以見道和修道相應地斷除遍行煩惱。 這六地也依次對應聲聞種姓的決定，即：大忍以上、入預流果、住預流果、一來果、不還果斷除欲界貪慾、獲得漏盡無生智的阿羅漢，應當如此配對，如《般若波羅蜜多釋》中所說。 此處從大忍以上決定其種姓是因為如說：‘二學種姓轉，成佛餘三亦。‘所以第三抉擇分中忍以上也可能由善知識等緣故轉變自種姓而成為獨覺，故非決定其種姓。 ‘我生已盡’是指集諦已盡，由此了知輪迴蘊的餘留僅此而已，無有其他取蘊，故已盡。‘住梵行’是指離過失，如說：‘具足四種功德的梵行：不雜、圓滿、清凈、光明。’ 其中不雜是指聲聞乘本身與外道不相混雜。圓滿是指三界煩惱對治圓滿。清凈是指其心以自性清凈故無漏。光明是指阿羅漢位時煩惱垢清凈故漏盡。 如是也說：‘具足不共他，圓滿斷三界，煩惱自性凈，垢凈四功德，是謂具梵行。’

།བྱ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པ་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་རྣམས་བྱས་ཟིན་པ་སྟེ། དེར་ཕྱིན་ཆད་ཤེས་པར་བྱར་ མེད་ཅིང་སྤང་དུ་མེད་ལ་མངོན་དུ་བྱར་མེད་ཅིང་བསྒོམ་དུ་མེད་ཅེས་པའོ།།སེང་གེའི་སྒྲ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་ཐ་བ་བཅོམ་པ་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་ཞེས་པའོ། །བློར་འགྱུར་ཞེས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ། དེའི་བློར་འགྱུར་བའོ། །བློ་ གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐར་པའི་རིགས་མེད་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ།ལས་སོག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་གང་ཟག་གིས་བདག་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་ཞིང་། མེ་ལྔ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གསོ་བ་ནི་བདག་དེ་ཉིད་ཁམ་དུ་བྱས་པའི་ཟས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་སོ། །སྐྱེས་བུ་ནི་དེ་ཉིད་ལུས་ལ་བརྟེན་པས་སོ། །གང་ཟག་ནི་དེ་ཉིད་དགེ མི་དགེའི་ཆོས་ཀྱིས་གང་ཞིག་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་སོ།།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་བཟང་པོ་དང་། ངན་པར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལ་རག་ལུས་པར་མཐོང་ནས་དེ་ལ་སྲོག་གི་ མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པས་མཉེས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་དེ་དག་གིས་ཐར་པ་མི་འཐད་པ་ནི་སྔར་རྒྱས་པར་བསྟན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ ཐར་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་དོན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བསྟན་པ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འདུ་འཛིའི་རྐྱེན་མེད་པར་དབེན་པ་ལ་གནས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚུལ་དུ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་དེ་ ལས་གཞན་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་ནི་དངོས་པོར་ཞེན་པ་མེད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། །གཟུང་བར་རྟོག་པ་ཉམས་ཕྱིར་དང་། །འཛིན་པ་མ་སྤངས་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱིས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་པའི་ཚེ། སུ་དག་གིས་མ་གུས་པའི་སྤྱོད་པ་བྱས་པ་ན་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེའམ་ཕྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དག་གི་ཉེས་པ་བཤགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་མདུན་གྱི་ནམ་མཁའ་ལ་མངོན་པར འཕགས་ནས་རང་གི་ལུས་ལས་མེའི་ཁམས་ཕྱུང་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟོན་པ་དང་། ཟུང་གི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ་མེ་འབར་བ་དང་ཆུ་འབྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་འགལ་བའི་རྣམ་པ་སྟོན་པའི་འབྲས་བུ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ན། ཐོག་མར་མོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་རྗེས་སུ་སྔ་མ་ ལྟར་འདུ་འཛི་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ནི་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཉིད་རང་གི་རང་བཞིན་དོན་དམ་པ་བས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྣང་ཞིང་། དེར་བདག་ཉིད་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུར་སྣང་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྐུ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་བདག་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ལས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་།ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དེ་གསུམ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ།

‘已作所作’是指已經了知苦諦、已經斷除集諦、已經證得滅諦、已經修習道諦，此後再無所知、無所斷、無所證、無所修。 獅子吼是指無所畏懼。等等是指已斷除煩惱和斷除結縛。 所謂’成為智慧’是指對非涅槃產生涅槃的認知。 所謂’大智慧’等是顯示無解脫種性，即造業並感受果報的補特伽羅由於執著有我，爲了從痛苦中解脫獲得涅槃而修習世間禪定和無色定，以及依止五火等邪行。 其中’養育’是指以團食滋養此我。‘士夫’是指此我依止於身。‘補特伽羅’是指此我以善不善法而投生三界。 ‘一切事物依因’是指見到有情世間和器世間的一切善惡事物都依賴於大自在天等因，而欲求通過生祭等供養取悅他們來獲得涅槃。 這些未證悟法無我真實義者不能獲得解脫，如前已廣說。 ‘大智慧，其中’等的含義是爲了自己一人解脫而顯示證悟甚深緣起義理的教法，以及諸佛聲聞等遠離喧囂因緣而住于寂靜處，僅對緣起識的事物執著修行。對於除此之外的外在緣起則無執著。 如說:‘由於斷除所取分別，以及未斷能取，以及依止，應知正確攝集獨覺道。’ 在道和果位時，當入城乞食時，若有人不恭敬，則于當時或後來涅槃時，為使他們懺悔過失，升於前方虛空，從自身放出火界示現涅槃，以及雙運神變，即顯示火燃水流等相違之相的果報。說明有如是果報時，最初生起信解，其後如前無喧囂因緣而修行者即是獨覺種性。 大乘種性是證悟自性各別自證智慧，以及證悟此自性以勝義空性為體性的法界，並顯現圓滿佛土，于彼顯現自身具足相好莊嚴的圓滿受用身。 其中相好莊嚴身的顯現不是離於智慧自性的微塵和合所成，而是智慧自性，此亦不離法界空性。如是以各別自證方式證悟此三者不可分離的自性，即是獲得。

།དེ་འདྲ་བའི་རིགས་མཚོན་པའི་རྟགས་ཀྱང་དེ་གསུམ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་བསྟན་པ་དང་། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཀུན་རྫོབ་པ་དང་། དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བསྟན་པ་ན་མི་འཇིགས་མི་སྐྲག་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། ཐོག མར་སེམས་སྤ་གོང་བ་དང་།དེའི་རྗེས་ལ་སྐྲག་པ་དང་ཡུན་རིང་དུ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །འདིར་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་རང་བཞིན་མེད་ཅེས་པ་ནི་རང་རང་གི་རང་བཞིན་བདེན་པ་བས་སྟོང་པའོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ ནི་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།ཕྱི་རོལ་སྤངས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་གདུལ་བྱ་འབའ་ཞིག་གི་སྣང་བ་ཡིན་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་སྐུ་གཉིས་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །ཡང་གདུལ་བྱ་ལ་དེ་ ལྟར་སྟོན་པའི་ནུས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདིར་དེ་འདྲ་བའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ནི། སྦྱོར་བའི་སྔོན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང་། །མོས་པ་དང་ནི་བཟོད་པ་དང་། །དགེ་བ་ཡང་དག་སྤྱོད་པ་ནི། །རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཏུ་ངེས་པར་བཤད། །ཅེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ ལ་སོགས་པ་ལས་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ཐོས་པ་མེད་པར་དང་པོ་ཉིད་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བཟོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའོ། །གཞན་ཡང་སྔར་གྱི་རིགས་ སོ་སོ་བ་ཡོད་པར་རྟོགས་པའི་རྟགས་ཀྱང་།ཁམས་རྣམས་དང་ནི་མོས་པ་དང་། །སྒྲུབ་པ་ཐ་དད་དབྱེ་བ་དང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་གཞུང་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་སོ་སོར་བསྟན་པ་ན། ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ ལ་མོས་པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཆར་ཐོས་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ། གང་ལ་དགའ་བ་ཤས་ཆེ་བ་དེ་ལས་རྗེས་སུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རིགས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཆར་ལ་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་རིགས་ལ་སོགས་ པ་བཞིན་ནོ།།སྤྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདིར་རིགས་རྣམ་པར་དགོད་པར་བྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ས་སྟེ། རྒྱུའི་གནས་སྐབས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ས་བོན་གྱ་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུད་ནས་སྣང་བ་མེད་པའི་ས་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ དང་པོའམ་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དགོད་པའོ།།ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བཤད་པ་སྔ་མ་ལྟར་ན་རིམ་གྱིས་སོ་སོ་རང་རང་གི་ཀུན་གཞི་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ ཆགས་དག་ནས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་ཞིང་དེས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ཐོབ་ནས་དེ་ལས་ལངས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་བླངས་ཏེ། ཚོགས་གཉིས་སུ་ཁ་བསྐང་ནས་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་སྐུ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། སྒྲུབ་པ་ཡི་ནི་ རྟེན་གྱུར་པ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་དྲི་མ་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཡིན་ཞིང་། དྲི་མ་ ཕྱོགས་འགའ་དང་བྲལ་བའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ལ།མཐའ་དག་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如此型別的標誌也是顯示這三者中任意一種，如前所述阿賴耶識的世俗執行方式，以及顯示其真如時不會恐懼、不會害怕、不會產生畏懼，即最初心生歡喜，之後不會害怕也不會長期恐懼，而會對此生起信解，並如是修行。 在此解釋詞義：‘自性無自性’是指各自的真實自性為空。‘通達’是指成為證悟本質的智慧。‘遠離外境’是指如外境顯現的圓滿受用身剎土。化身僅是所化眾生的顯現，所以所得的二身之義無有差別。又對所化眾生如是顯示的能力即是智慧本身。 此外，這裡這種種性的標誌也說：‘修行之前的悲心，信解以及安忍，善行清凈修持，決定說為種性相。‘即未從善知識等處聽聞悲心等功德，而從最初即具有悲心，對大乘法生起信解，能忍受難行，清凈修持波羅蜜多自性的善根。 又如前所述，了知各別種性存在的標誌也說：‘諸界以及信解，修行差別分類’等，如前所說應當與論典結合。 不定種性者，當別別顯示三乘功德時，對所顯示的生起信解，並如是修行。當聽聞三種功德時，隨順修習最喜歡的那一種。 此處’種性’通於因位與果位兩種情況，如同王族等。雖然總的來說如此，但此處安立種性是清凈地，即因位眾生相續所攝的阿賴耶識中存在的種子差別。又無顯現地，為入初地或八地以上菩薩地而安立。 又從另一方面來說，也可配合聲聞等各自的無相三昧。按前說法，次第各自阿賴耶中煩惱習氣清凈后見法無我，為斷所知障故，獲得安住三昧樂，從中起定后發殊勝菩提心，為眾生利益而受生輪迴，圓滿二資糧后，聲聞阿羅漢也將獲得佛身。 如是，此處如來種性即是心性離戲光明，也是阿賴耶識的究竟，如《般若波羅蜜多》所說：‘修行所依止，法界之自性。’ 這也稱為如來藏，因為是法身的同類因。也稱為法身的近取，因為當其與各種垢染俱在時是眾生界，與部分垢染分離時稱為菩薩，斷盡一切習氣時即是法身的緣故。

།དེའི་དོན་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་འོད་གསལ་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུད་དྲི་མ་མཐའ་དག་བག་ཆགས་དང་བཅས་ ཏེ་སྤངས་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པས་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ནི་དེ་ནི་ཁམས་དང་ས་བོན་ཞེས་ཀྱང་ས་བཅུའི་མགོན་པོས་བཤད་དེ། རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་སྒྲུབ་པ་ཡི་ནི་རྟེན་གྱུར་པ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པ་ལས།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་རིགས་སམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་མེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་ལྡོག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ བྲལ་བའི་ཕྱིར།རིགས་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པས་ཆོས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་རིགས་ལ་སོགས་པར་འཐད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རང་བཞིན་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་རིགས་ཡིན་ལ། རྣམ་འགྱུར་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་གཉི་གར་གཉི་ག་ཁས་ལེན་དགོས་སོ་ཞེས་འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་བེམས་པོའི་ཆོས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དང་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཤིན་ཏུ འགལ་བའི་ཕྱིར།རྟ་བ་ལང་གི་རིགས་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ངས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པས་ན་ལོག་སྲེད་ཅན་གྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གཞན་ཡང་ལོག་སྲེད་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མེད་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དགེ་བ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ལོག་སྲེད་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལོག་སྲེད་ཅན་དག་གདོན་མི་ཟར་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དཔེར་ན་མི་འགའ་ཞིག་གི་ཁྱིམ་ན་འོ་མ་དང་ཞོ་ཡོད་པ་ལས། ཡང་མི་ཞིག་གིས་ཁྱོད་ ལ་མར་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པས།དེས་སྨྲས་པ་བདག་ལ་མར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ཀྱང་། འདི་ལྟར་ཞོ་ནི་ཡང་དག་པར་མར་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཐབས་ལ་མཁས་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །སེམས་ཅན་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཀུན་ལ་ སེམས་ཡོད་དོ།།གང་སེམས་ཡོད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དོན་དེ་ལྟ་བས་ན་ངས་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་དང་། གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མཐོང་བར་མི་ནུས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།བུད་མེད་དབུལ་མོ་དེ་ཉིད་ལ་གཏེར་ཡོད་པ་དང་འདྲའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ངས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ ལྟར་དབུལ་མོ་དེས་གཏེར་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བསྟན་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པས་བསྒྲིབས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཤིང་མ་མཐོང་ནས་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ མགུ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། འགྲོ་བ་འདི་དག་མ་ལུས་སངས་རྒྱས་འགྱུར། །འདི་ན་སྣོད་མིན་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མེད། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

其義為：現在心的自性離戲光明這一相續，當斷除一切垢染及習氣時即是法身，並非從他處獲得，故是屬於自相續的因。如是，十地之主也說此為界和種子，這是異名。 若問：‘修行所依的法界自性’僅是總說，並未說明心的自性是種姓或如來藏等。答：並非如此。因為沒有不屬於心的法，而且法界空性單一的反體因為遠離因果差別，故不應理為種姓，所以應當是法與法性雙運如幻的法性即是種姓等。 如聖解脫軍所說：‘以自性為主者是種姓，以變化為主者是所緣，然而二者都必須承認。‘因此，雖然在世俗中有一些不屬於心的物質法，但它與其法性的雙運並非佛種姓，因為特徵完全相違，如馬非牛種。 此種姓一切眾生皆有，如聖涅槃經所說：‘是故我常說一切眾生皆有佛性，乃至一闡提等亦有佛性。‘又說：‘雖然一闡提等無有善法，但佛性本善，因為未來當有故。’ 又說：‘一闡提等亦有佛性。何以故？因為一闡提必定將現證無上正等正覺故。善男子，譬如有人家中有乳酪，若有人問：你有酥否？彼答：我有酥。雖然酪實非酥，但因善巧方便必定可得，故說有酥。眾生亦復如是，皆有心，凡有心者必定當得無上正等正覺。是故我常說一切眾生皆有佛性。’ 又說：‘善男子，如來藏遍在一切眾生中，只是不能見到而已，如貧女家中有寶藏一樣。善男子，我當正說一切眾生皆有如來藏，如彼貧女雖有大寶藏而不知一樣，一切眾生雖有如來藏，但為煩惱所覆而不知不見，如來為彼等開示，彼等歡喜而皈依如來。’ 聖三摩地王經中亦說：‘此諸眾生無不成佛，此中無有不堪能眾生。’

།དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་།།ཇི་ལྟར་དྲི་ངས་སྨད་པའི་གོས་དག་གི། །ཡོངས་སུ་དཀྲིས་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གཟུགས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དཔེར་ན་གོས་རུལ་གྱིས་དཀྲིས་པའི་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཡོད་མོད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་དཀྲིས་པས་མཐོང་བར་མི་ནུས་ལ།དེ་ཉིད་བསལ་ན་མཐོང་བར་འགྱུར་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིང་འཐོབ་པོ་ཞེས་དོན་འདི་ཉིད་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་དྲང་སྲོང་གི་གཙུག་ལག་གི་གཞུང་དུ་མ་སྣང་མོད་ཀྱི་ཚིག་མངས་སུ་དོགས་པས་མི་སྤྲོའོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་བརྒྱུད་ནས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱིས་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཀྱང་མཐར་ཐུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་གཅིག་ཉིད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སོ། །འོན ཀྱང་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན།ཇི་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ངལ་སོ་བའི་བསྟི་གནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ཡོད་ཅིང་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱིས་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་རིགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་མདོ་དེ་ཉིད་ལས།དཔེར་ན་རྡོ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ནི་ཅིས་ཀྱང་བཅག་པར་མི་ནུས་ལ། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་དེས་ཆོམ་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ལུག་གི་རྭ་ནི་མི་ཆོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ཆེན་པོ་འདིས་ཀྱང་། ཤིན་དུ་ སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་འདོད་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གཞག་པར་མི་ནུས་ཏེ།རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེས་ལུག་གི་རྭ་ལ་མི་ཚུགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རིགས་ཆད་ཀྱི་གང་ཟག་ཀྱང་གསུངས་ལ། གཞན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལས་ཀྱང་། དཀར་པོ་དམན་པ་ཡོད་པ་རྒྱུ་དང་བྲལ། །ཞེས་རྒྱུ་དང་བྲལ་ བ་གཏན་དུ་བའི་རིགས་ཆད་གསུངས་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་དུ་མ་ལས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཐ་དད་པར་གསུངས་པ་དང་། དེ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ བ་རུ་རའི་ཕུང་པོའི་མདོ་ལས།དགེ་སློང་དག་རྒྱ་དང་རྔམས་སུ་དཔག་ཚད་ཙམ་ཡོད་པའི་བ་རུ་རའི་ཕུང་པོ་ལས་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ཞིང་རེ་རེ་ཕྱུང་ན་ཟད་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཟད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དངོས་པོར་གྱུར་ལ།ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་འམ། གློ་བུར་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྒོས་པ་འགའ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དུ་ངེས་ཤིང་།དེ་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཁོ་ན་འབྱུང་གི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་། དེ་སྦྱང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་ ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་ངེས་ཤིང་།དེས་སྦྱངས་པའི་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་ངེས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་དམན་པ་རྣམས་ལས་འདས་ནས་མཐར་ཐུག་པར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ།

在《如來藏經》中也說：‘就像被臭穢污染的衣服所包裹的如來身相’等等，比如被腐朽衣服包裹的佛身像看不見一樣，雖然一切眾生都具有佛性，但被煩惱垢染所包裹而無法見到，若除去煩惱垢染則能見到並獲得佛的名號，這個道理在經中有詳細闡述。雖然在仙人的典籍中也有很多類似的論述，但恐繁不述。 正因為如此，一切眾生都將次第相續而成佛，因此究竟果位是唯一的，而獲得此果位的道以及道所凈化的種性，從究竟的角度來說也是唯一的，即佛種性。然而從暫時的角度來說，有聲聞菩提等多種暫時止息輪迴痛苦的住處，獲得這些果位的道以及道所凈化的種性也有暫時的差別。 如果這樣的話，在《涅槃經》中說：‘譬如金剛寶具大威德，任何東西都無法摧毀它，而它能摧毀一切其他物，但卻不能切斷羊角。同樣，這部大般涅槃經也不能使極重罪業、大貪慾者安立於菩提，因為無因，如同金剛不能損害羊角一樣。‘由此說明有斷種性的補特伽羅。另外，《大乘莊嚴經論》中也說：‘白法微劣有，無因’，說明有永遠無因的斷種性。這與許多經典如《般若波羅蜜多經》等宣說三乘種性差別，以及宣說能凈化種性的道和果位本質的三乘教法相違。 又如《庵羅果聚經》中說：‘諸比丘，即使從長寬各一由旬的庵羅果堆中每百年取出一顆，終將耗盡，但眾生界卻是無盡的。‘如何能不相違呢？因此，種性的本質是存在於阿賴耶識中的無盡法種子的實體，是從無始以來一個接一個相續傳來的，或者是突然由聞思等緣熏習而成的。 其中，特別是聲聞無漏法種子即是聲聞種性，必定只從此種性中生起聲聞菩提，而不會生起其他果位。其他種性的差別也應當如此理解。如此，種性各別決定，能凈化種性的道的本質的乘也決定為三種差別，由此凈化所得的究竟果位也決定為三種不同的菩提，超越小乘菩提后最終不會成佛。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་དང་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་ པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་ལས་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ས་བཅུའི་མགོན་པོ་ཆེན་པོས་ཀྱང་། །ཆོས་དང་གང་ཟག་གྲོལ་བ་དག་།མཚུངས་ཕྱིར་རིགས་ནི་ཐ་དད་ཕྱིར། །བསམ་གཉིས་ཐོབ་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར། །མཐར་ཐུག་ཕྱིར་ན་ཐེག་གཅིག་ ཉིད།།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་བགྲོད་པར་བྱ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་གང་ཟག་གི་བདག་ མེད་པར་མཚུངས་པས་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རིགས་དང་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དང་འགལ་ཞེས་པའོ། །འདི་ནི་མི་འཐད་དེ་ས་བོན་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ནི་ལུང་ དང་རིགས་པ་དུ་མའི་སྒོ་ནས་བཀག་ལ།གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ལ་དགོངས་ཤིང་དངོས་པོར་ཞེན་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་དྲང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པའོ། དབྱེ་བ་ཐ་དད་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ལ་དགོངས་ཤིང་། དེ་ལྟར་བསྟན་ པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་སྟེ།དེའི་དོན་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དབུགས་ཕྱུང་བའི་བསྟི་གནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་ཅིང་། དེ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ཐ་དད་ པ་དང་།ལམ་དང་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་དེ་ཉིད་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འཇོག་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འདོད་ཅིང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རང་ཉིད་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་དང་། གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཉིད་དུ་འཇོག་ཅིང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྟེན་དུ་འདུག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་སྔར་བསྟན་པའི་མོས་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་དང་འབྲེལ་ པས་ཀྱང་རིགས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། །རིགས་ནི་ཐ་དད་རུང་མ་ཡིན། །ཞེས་བརྩད་པའི་ལེན་དུ། །རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡིས། །དེ་ཡིས་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ།

正因為如此，將種姓和乘一體的教說是具有密意的。如同此經下文將要宣說的那樣，以及十地之大怙主也說：‘因為法和補特伽羅解脫相同，因為種姓有差別，因為獲得二種意樂，因為化現，因為究竟，故為一乘。‘等等，宣說一乘是因為聲聞等的法界相同故為一乘，而且由於是所趨入的，故為大乘。此外，由於聲聞等補特伽羅相同于補特伽羅無我，故宣說為一乘，而且由於是能趨入者，故稱為乘等等。以此等說明種姓和一乘是具有密意的說法相違。 這是不合理的，因為已經以多種教證和理證遮破了承許種子是勝義實有的觀點。此外，如是宣說實有是針對世俗諦而密意的，是爲了引導執著實有的愚者而說的權巧之義。 宣說差別各自決定也是針對不同階段而密意的，如是宣說是爲了所化眾生而說的。其義是，就階段而言，如前所說，聲聞菩提等是出離輪迴痛苦的休憩處，彼等是各不相同的；獲得彼等之道的階段也各不相同；以及作為道果所攝功德差別各異的所依方面，心性離戲光明即安立為聲聞等各異種姓。 如同依靠他人言教而欲求自身解脫，以及依止僅能通達補特伽羅無我的智慧功德而安立為聲聞種姓。與此相異，不依靠他人教導而欲求自身解脫，以及依止能通達補特伽羅無我和所取無自性的智慧功德而安立為獨覺種姓。為一切眾生利益欲求圓滿佛果，以及依止能通達二無我真如的智慧，即依止方便智慧圓滿功德之所依方面，于彼心性安立為佛種姓。 此外，彼心性與前說的信解、修行等階段之相的功德相聯繫，也安立為各異種姓。如是所說：對於’因為法界無差別，種姓不應有差異’的詰難，回答說：‘由所依法之差別，宣說彼之差別。’

།གཞན་ཡང་འཕགས་ པ་དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོ་ལས།།ཇི་ལྟར་ཁམ་སྣོད་རྫ་མཁན་གྱིས། །འཇིམ་པ་མཚུངས་པ་ལས་བྱས་པ། །དེ་ལས་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ནི། །བུ་རམ་འོ་མ་མར་དང་ཆུ། །ཡང་ན་ལ་ལ་མི་གཙང་དང་། །ཁ་ཅིག་ཞོ་ཡི་སྣོད་དུ་གྱུར། །ཁམ་པ་སྣ་གཅིག་དེ་བླངས་ཏེ། །རྫས་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་ སྣོད་དུ་བྱས།།ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་བཅུག་པ་བཞིན། །དེ་ནི་སྣོད་ཀྱང་སོ་སོར་རྟོགས། །དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་བྱེ་བྲག་མེད། །ཐ་དད་མོས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཐེག་པ་ཐ་དད་རབ་སྟོན་ཀྱང་། །ཐེག་པ་སངས་རྒྱས་ཐེག་པར་ངེས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། །དེ་དག་གི་དོན་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རིག་པ་གསལ་བ་ཙམ་དུ་མཚུངས་པས་ཐམས་ཅད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ཡང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། །ཇི་ལྟར་རྫ་མཁན་གཅིག་གིས་འཇིམ་པ་མཚུངས་པ་ཅིག་ལས་ སྣོད་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་དུ་མ་བྱས་པ་ན།།དེ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་འམ་རང་བཞིན་གྱིས་དབྱེ་བ་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ལི་ཁར་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་བླུགས་པ་ན། །ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་འགའ་ཞིག་ནི་སྦྲང་རྩིའི་བུམ་པའོ། །འདི་ནི་ལི་ཁ་རའི་བུམ་པའོ་ཞེས་སོ་སོར་འཇོག་པ་ དེ་བཞིན་དུ།།སེམས་ཅན་[(]ཀྱི་[,]གྱི་[)]སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོར་འབྲེལ་པས་རིགས་ཐ་དད་པར་འཇོག་ཅིང་། །དེ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་ཐ་དད་ པར་བསྟན་པའོ།།རིགས་ཆད་པ་བསྟན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ་འདི་དག་ནི་ཐར་པ་དང་མཐུན་པའི་མདོ་དང་འདུལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་བཏབ་པས། །སྔར་བསགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱིན་མི་ནུས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་བཅོམ་པ་ སྟེ།།དེ་འདྲ་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རིགས་ལ་ཐར་པ་ཐོབ་མི་ནུས་པ་ལ་དགོངས་ཤིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་འདྲ་བའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་སྤང་བར་འགྱུར་ཞིང་། མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་མདོ་སྡེ་འདི་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ བསྟན་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་ནི། གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཅིག་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་བསྟན་ པའམ།གཞན་ཡང་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ལ་དགོངས་ཤིང་དེ་ལྟར་བསྟན་པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་རྣམས་ཀྱང་གང་ཟག་གི་རྒྱུད་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་ལྡན་པར་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེ་མེད་ ཅིང་རང་ཉིད་འབའ་ཞིག་གྲོལ་བར་འདོད་པ་དང་།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པའམ། རྐྱེན་ངེས་པ་མེད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་།དེ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་ལ་མོས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ལ། ཡང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དཀའ་བའི་སྤྱོད་པ་བཟོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྐྱེན་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་མྱོང་བའི་ཚད་མས་ གྲུབ་པ་དང་།བསྟན་བཅོས་དབུ་མའི་སྣང་བ་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

又如聖者《妙法白蓮經》中說：‘譬如陶師以同樣的泥土製作器皿，其中有的盛糖、牛奶、酥油和水，有的盛不凈物，有的盛酸奶。取同一泥土，用器具製成容器。根據所盛之物，器皿也各有不同。如是眾生雖無差別，但因信解不同，如來為之顯示不同乘法，然而諸乘終歸佛乘。’ 這些含義是說，一切眾生的心性本質離諸戲論而僅具明覺性，在此點上是相同的，因此都是大乘種姓，由此道果乘也是一體。就如同一位陶師用相同的泥土製作多個相同形狀的器皿，這些器皿雖然形狀或本質上沒有差別，但當分別注入蜂蜜和糖漿等物時，因這些功德的差別而分別稱為蜂蜜瓶、糖漿瓶等。 同樣，雖然眾生心性的種姓本無差別，但如前所述，由於暫時功德各自相應，而安立為不同種姓，爲了凈化這些種姓而宣說不同的道果乘法。 關於斷種姓的說法，是指對菩薩藏大乘經典誹謗說’這些不是解脫道的經律’，由此使先前所積累的一切善根無法結果而毀壞。針對具有如此邪見的種姓無法獲得解脫而作此說法，爲了使眾生斷除已生起的此類見解，防止未生起的不再生起而宣說。否則將與此經及涅槃經所說相違。 又說一乘是具密意的說法，若不觀待暫時、究竟、世俗、勝義的差別而說唯一，這是具密意的。或者是針對不同階段而說，爲了調伏眾生而如此宣說，因此無過。 又前述種姓之相也不一定恒常具足於諸補特伽羅相續中。如無悲心而唯求自解脫者，以及執著蘊等自相共相者，遇到大乘善知識或依靠某些特定因緣，也會具有悲心並通達二無我真實性，對如是本性生起信解。 又具有悲心並能忍受利益眾生的難行者，依靠某些因緣也會轉變為相反的性質，這是由現量所證實的。《中觀光明論》中也如是說。

།གཞན་ཡང་གསུང་རབ་དག་ལས་ཕྱོགས་དུ་མས་གསུངས་མོད་ཀྱི། མཐར་ཐུག་ལ་རིགས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པར་ཚད་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞག་པར་ནུས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ ཞིང་རིག་པ་གསལ་བ་ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པའི་མིང་ཤེས་པ་རྣམས་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རེས་འགའ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། མྱོང་ཞིང་རིག་པ་ཙམ་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་ ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།མེ་ལ་ཚ་བ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གྲུབ་སྟེ། རིག་པ་དང་སྟོང་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ན་དྲི་མ་རྣམས་གློ་བུར་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ དང་འགལ་བ་ཡང་དག་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་གཉེན་པོ་གོམས་ཤིང་མངོན་དུ་བྱས་པ་ན།ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པར་ནུས་ལ། དེ་དག་སྤངས་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མངོན་དུ་བྱས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་ས་ བོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་བདག་ཉིད་སོ་སོ་ལ་གྲུབ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱོང་བ་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱི་མྱོང་བའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་མདུན་དུ་བྱས་ནས། སེམས་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ན། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་ པའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་ཡང་བླ་སྟེ།སྤྱིར་མྱོང་རིག་ཙམ་གྱི་ལྡོག་པ་མདུན་དུ་བྱས་ནས་སེམས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པར་མྱོང་བའི་ཚད་མ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་རྒྱུད་ཀྱང་གལ་ཏེ་སེམས་ཉིད་ཡིན་ན་མྱོང་རིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་སུ་གདགས་ པའི་དོན་མེད་པས་སེམས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ཟད་དོ།འདི་ནི་སོ་སོར་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་ཉིད་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་ཚད་མ་གཅིག་གི་བྱེད་པ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ཡང་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་མདུན་དུ་ བྱས་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་མེར་ཐ་སྙད་བྱེད་པས་ན་གསལ་ཞིང་འབར་བ་འམ།ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལྡོག་པ་འགའ་ཞིག་མདུན་དུ་བྱས་ནས་མེར་ཐ་སྙད་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་གང་ཡིན་ཡང་བླ་སྟེ། སྤྱིར་ཚ་ཞིང་སྲེག་པ་ཙམ་གྱི་ལྡོག་པ་དེ་ཉིད་མདུན་ དུ་བྱས་ནས་མེར་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཉིད་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚད་མ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་མ་མཐོང་བའི་ཡུལ་གཞན་ན་ཡོད་པའི་མེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། གལ་ཏེ་མེ་ཡིན་ན་ཚ་ཞིང་སྲེག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ཡིན་ན་མེར་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་མེད་པས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ སྔར་སོ་སོར་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞུགས་པའི་ཚད་མ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་བཞིན་ནོ།།དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རིག་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ འོད་གསལ་བ་དེ་འདྲ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལས། ཁྱེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་གི་སེམས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལས་མ་རྟོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱ་བ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།རང་གི་སེམས་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་རང་གི་སེམས་དབེན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]སེམས་དབེན་ནོ། །རང་གི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།

另外，雖然在經典中以多種方式宣說，但究竟而言，可以通過正理的力量確立為唯一種性。如前所說，心的法性離戲論而僅是明覺的自性，即是佛的種性，並且可以證明一切眾生都具有此種性。如同貪慾等煩惱，能取所取的分別等非煩惱性的名言識，以及信心等善法心所，由於是偶爾顯現的，即使在世俗諦中也不是心的自性。而僅是能感受和了知的本質，由於恒常伴隨心識而成立，故在世俗諦中是心的自性，如同火的熱性一樣。 勝義諦中的空性，如前所說已由正理力量成立。覺知與空性二者互相融合不可分離的自性。如此，由於諸垢染是暫時的、顛倒境相，與之相違的正確境相的智慧成為心的自性對治，當修習並現證時，能連同種子一起斷除。現證如實斷除彼等的心的自性即稱為法身。因此，已在各自相續中成就具有如是種子。 同樣，一切眾生的自性在世俗諦中也僅是覺知。如同將自身某種特殊的體驗置於前時，安立為心的名言時，無論是樂或苦等差別如何，總之以現量即可成立是依據僅是覺知的反體而安立為心的名言。因此，其他眾生的心相續若是心，則必定是覺知的自性；若非如此，則無安立為心的意義，故非心性。這是依靠個別確定的事物而以共相方式了知的量的一種作用，一切因的周遍成立方式也是如此。 又如，當對置於前的某一事物作火的名言安立時，並非是依據明亮、燃燒或巨大等某種特殊的反體而安立火的名言，而是無論具有何種差別，總之以現量即可成立是依據僅是熱與燒的反體而安立火的名言。由此，對於未見境的其他處所的一切火，若是火則必定是熱與燒的自性；若非如此，則無安立為火的名言意義，故非火。如是依靠前述個別確定的事物而趣入的量即能了知。 勝義諦中是空性的自性，應隨順前說的正理而了知。如此，覺知與空性雙運、離戲論而明凈，已成立一切眾生皆具有如是自性，故稱一切眾生具有佛種性。如《文殊神變經》中說：‘童子，菩薩除了應了知自心而未了知外別無他事。了知自心即是了知一切眾生之心。由自心空故一切眾生心空。由自心自性故即是一切眾生之自性。’

། རང་གི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རེ་ཞིག་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཕྱིས་དེ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ཡེ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཉིད་མི་འཐད་པ་ནི་འོག་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ། དྲི་མ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་དང་འགལ་བའི་གཉེན་པོ་གོམས་ཤིང་མཐར་ཐུག་པས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྩ་བར་འགྱུར་བ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ས་བོན་དང་བཅས་ནས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བདག ལྟའི་ས་བོན་སྤང་བའི་ཕྱིར།སླར་མི་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་། །འཚེ་བ་མེད་དང་ཡང་དག་དོན། །རང་བཞིན་ལས་ནི་ཕྱིར་ལོག་ན། །འབད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་ཟློགས་ཏེ། །བློ་ནི་དེ་ཕྱོགས་འཛིན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་དོན་ཡང་བདག་མེད་པར་ རྟོགས་པ་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་དེ་འདྲ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པ་དང་།།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཚུར་ལ་གཞོམ་མི་ནུས་ཤིང་། ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཚེ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་སྐྱོ་བའི་འཚེ་བ་མེད་པས་ཆེད་དུའི་གཉེན་པོ་གཞན་ བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་བཟློག་པ་ཡང་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལམ་གྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་སྔར་བསྒྲུབས་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་འགལ་བ་དུ་མ་མི་འཐད་དེ། གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ལམ་མཐར་ཐུག་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་གཅིག་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་མཐར་ཐུག་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ཀྱི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རིགས་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱལ་ པོའི་རིགས་གཅིག་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་ཙམ་གྱིས་མི་རྣམས་རིགས་གཅིག་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། འདིར་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་ཤིང་། རང་ཉིད་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་དེ་ཉིད་རིམ་གྱིས་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་ ཤིང་།བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས། དམན་པའི་ལམ་དེ་དག་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་གཅིག་གི་ཐོག་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་མཐར་ཐུག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བག་ཡོད་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་པ་བཞིན་ནོ།།འདིར་ཐེག་པ་དམན་པའི་ལམ་དེ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་མཐར་ཐུག་ཅིང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བགྲོད་དུ་ མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སོ་སོར་ངེས་ཤིང་དམངས་རིགས་ལས་རིམ་གྱིས་རྒྱལ་པོ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། །དེ་ཉིད་ཚོལ་ལ་ཐོག་མར་ནི། །ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་ ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་བརྫུན་གསུངས་པ་མི་མངའོ། །ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

關於’由於自心清凈而使一切眾生之心清凈’等等的說法。即便暫時顯現遠離垢染的心性，如果之後會從中退失，那麼這就不是法身的智慧，對此說不是這樣的。一般而言，智慧相續不會中斷，這一點將在下文中闡述。垢染也不會再生起，因為已經修習了與之相違的對治，並且已經究竟，連同種子一起斷除了作為這些垢染根本的我執，如經中所說：‘為斷除我見的種子，故成為不復退轉。‘又如所說：‘無害及真實義，若從自性中退轉，縱然勤勉亦不能阻止，因為心執著彼方向。’ 其意義是，究竟的證悟無我的自證智慧，因為是真實境界的認知者，且是心的自性，所以顛倒見不能摧毀它。又因為沒有痛苦的損害、顛倒和厭倦的損害，所以也不需要通過修習其他對治來阻止。 同樣，一乘也是由理證所成立的。此處如前所證成的，證悟真如的智慧是道中的主要部分。真如不可能有多種相違，因為是唯一的，所以證悟真如的智慧也是唯一的。因此究竟道路是唯一的，由此究竟果位也是唯一的。 如果說，僅僅因為究竟是唯一就成為一乘，這是不對的。就像雖然究竟種姓是王族這一種姓，但僅此並不能使所有人成為同一種姓一樣。對此無過失，因為在此僅僅證悟人無我，爲了自己獲得解脫而如是修習者，會逐漸證悟二無我，發起無上菩提心，圓滿二資糧而成佛，因此那些小乘道也是大乘道相續一流的開端部分，所以究竟唯一是大乘之道。就像持戒和正念等支分是大乘道的支分而攝入其中一樣。 此處小乘道不是獲得小菩提后就究竟於彼而不能趨入大乘。人的種姓各自決定，不能從平民逐漸成為王族，所以確定是不同的。如是說道：‘最初尋求真實時，當說一切皆存在’等等。 又說三乘決定的教說是具有密意的，如經中說：‘舍利子，如來無有虛妄語。乘唯有一乘而已，即是佛乘。’

།གཞན་ཡང་། མི་མཁས་ གང་ཞིག་དམན་ལ་མངོན་དགའ་ཞིང་།།སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་མང་ལ་སྤྱད་མ་སྤྱད། །འཁོར་བ་ལ་ནི་ཆགས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་བ། །དེ་དག་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་འདས་པ་བསྟན། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། །ཐབས་འདི་རང་བྱུང་གིས་ནི་མཛད་འགྱུར་གྱི། །དེ་དག་རྣམས་ལ་ཁྱེད་ ཅག་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་གསུང་ངོ་།།ཅི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སྐྱོབ་པ་དུས་ལ་གཟིགས། །དལ་བ་གཟིགས་ནས་དེ་ཡི་འོག་ཏུ་གསུངས། ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ལུང་བསྟན་པ་དང་། །ཡང་། ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ་ གཉིས་པ་ཡོད་མ་ཡིན།།གསུམ་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་མིན་འཇིག་རྟེན་ན། །སྐྱེས་བུ་མཆོག་རྣམས་ཐབས་ཀྱི་ཐེག་པ་གང་། །སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མཛད་མ་གཏོགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་བ་ལས། སངས་ རྒྱས་ཡེ་ཤེས་མཚུངས་མེད་བསྒྲུབ་བྱ་བ།།བྱང་ཆུབ་བརྙེས་ནས་དེ་སྲིད་ང་ཡི་ཚེ། །བར་མ་དོར་ནི་མྱ་ངན་འདའ་བ་མེད། །འོན་ཀྱང་མྱ་ངན་འདའ་བར་ངས་བསྟན་ཏེ། །རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་རྣམས་མི་རྟག་བསྟན། །ལྷག་མ་ལུས་པ་ལྟར་ཡང་ངས་བསྟན་ཏེ། །དེ་ཡི་ཚེ་ན་ཕྱི་མའི་མཐར་བཏགས་སོ། །ང་ཡི་མྱ་ངན་འདའ་ གཅིག་ཐེག་པ་གཅིག་།ང་ཡི་ཐེག་པ་ཐ་དད་མེད་པ་སྟེ། །ཡང་དག་དུ་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན། །དེ་ནི་ཐབས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཤེས་པར་གྱིས། །རྒྱུད་གཞན་བསམ་པ་ཆུང་བའི་སྐྱེ་བོ་དག་།འཕྲལ་དུ་ཐོས་པས་འཇིགས་པར་འགྱུར་སྲིད་ཅེས། །དེ་དག་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་བསྟན་གྱི། །ཞེས པ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་གསུམ་དང་།ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ངེས་པར་བསྟན་པ་ནི། དམན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྟོགས་པར་ བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ཀྱི།དམན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་གཞོག་ཅིང་མཐར་ཐུག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཡོད་བཞིན་དུ་དམན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ་ དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུགས་མཉམ་པར་མི་གཟིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོ་ལས། རྡུལ་བྲལ་བྱང་ཆུབ་ཁྱད་པར་ཅན་རེག་ནས། །གལ་ཏེ་ང་ཡིས་ཐེག་པ་དམན་པ་ལ། །སེམས་ཅན་ འགའ་ཞིག་བཀོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་།།ང་ལ་སེར་སྣའི་ཉེས་འགྱུར་ལེགས་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་བདེན་པའི་ལེའུ་ལས་ཀྱང་། འཇམ་དཔལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་གིས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པའི་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། ། ང་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇམ་དཔལ་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་འགྱུར་ལ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་རང་སངས རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟོན་པར་འགྱུར་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་། མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པར་ཡང་འགྱུར། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉི་ཚེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཆོས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ དཔེ་མཁྱུད་བྱས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།འཇམ་དཔལ་གཞན་ཡང་ང་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་གང་དང་གང་སྟོན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འབབ་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ། ཕྱོགས་གཅིག་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལས་ཀྱང་། འདྲེན་པ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་མཉམ་པའི་སེམས། །ང་ལ་ཐ་དད་འདུ་ཤེས་ནམ་ཡང་མེད། །ཐེག་པ་དམན་པ་གཞན་ ལ་ངས་བསྟན་ན།།དེ་ནི་ང་ལ་སེར་སྣའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ།

此外，對於那些不智之人喜好低劣，未曾親近無數諸佛，貪著輪迴而受苦者，為他們宣說涅槃。爲了讓他們通達佛陀智慧，自然佛以此方便而行，但從不對他們說’你們將成佛’。為何如此？因為救護者觀察時機。觀察閑暇后才宣說。 如是等經文授記阿羅漢也將成佛。又說：‘乘唯一，無有第二，世間中從無第三，除了諸大士以方便而示現種種乘法。’ 又于《聖菩薩行境神變經》中說：‘無與倫比佛智慧，應當修證為所求，得菩提時乃至我，中間決定不涅槃。然我示現入涅槃，為執常者說無常，我亦示現有餘依，彼時假立后際名。我之涅槃一乘一，我之乘法無差別，如實宣說唯一乘，當知此是方便境。其他根器小眾生，驟聞此法或生懼，是故為彼說三乘。’ 如是等經文說明三乘、有餘依涅槃、無餘依涅槃等皆是密意語。因此宣說三乘決定，是爲了讓喜好小乘者也能漸次通達大乘而說，並非爲了讓他們安住于小乘果位作為究竟。 若在他們具有大乘種性的情況下安置於小乘果位，則如來將有吝法、不平等視眾生等過失。 如《聖妙法白蓮經》中說：‘已得無垢殊勝覺，若我令諸眾生住，于其下劣小乘中，則成吝法非善哉。’ 《聖諦品》中亦說：‘文殊，佛土以一乘決定出離故，具足乘之精要。我無安立聲聞緣覺乘。何以故？如來離諸分別想故。文殊，若如來為某些人說大乘，為某些人說緣覺乘，為某些人說聲聞乘，則如來將成不清凈，有執著過失，大悲有限，生分別想，於法成為吝嗇師。’ ‘文殊，複次，我為眾生所說一切法，皆趣向菩提，流入大乘，引導至一切智，令得一分，即是令得一切智。‘等如是宣說。 《菩薩行境神變經》中亦說：‘導師于諸眾生心平等，我從不生分別之想，若我為他說小乘，則成我有吝法過。’

།དེ་ལྟར་ན་མདོ་སྡེ་འདིས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ངེས་པའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་པའི་དབྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཉིད་ ཡིན་ཞེས་པ་ཡང་དྲང་བའི་དོན་ཏེ།དོན་དམ་པར་ཐེག་པ་མེད་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བའི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ངེས་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཞིང་། གཞན་ཡང་གནས་སྐབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ལྷ་དང་ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་མ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུའི་རིགས་གསུམ་དུ་འདུས་ཤིང་། དེ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ཡང་གསུམ་དུ་འདུས ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་ཟད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་ཞེས་པ་ནས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཟད་པ་ དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཞིང་།དེ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་བློ་གཞན་ཡང་འཁྲུལ་པའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་དག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྩ་བ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དམིགས་པ་དང་ནི་བཅས་པའི་ སེམས།།འགགས་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པ་འམ། སེམས་ནི་དམིགས་དང་བཅས་རྣམས་ཀྱི། །མྱ་ངན་འདས་པ་དཀའ་བར་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་ཡང་འཕགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་པད་མ་དཀར་པོ་ལས། དགེ་སློང་ངམ་དགེ་སློང་མ་ གང་ལ་ལ་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་འཆེ་ཞིང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་མི་འཛིན་པར་བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་རེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་། བདག་གི་ལུས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐ་མ་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན། ཤཱ་རིའི་ བུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡང་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། །དེས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་ན། སྐྱེ་བ་མ་མཆིས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་[(]གྱིས་[,]ཀྱིས་[)]མཁྱེན་བཞིན་དུ་འདིའི་སྐྱེ་བ་ལུང་མ་བསྟན་ལགས་སོ་ཞེས་པའི་ལན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།བྱམས་པ་ང་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་བསྔོ་བའི་སྐྱེ་བ་འདོགས་པར་མི་མཛད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདིའི་སྐྱེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པར་བསྔོས་པ་ཡིན་པར་འདོགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འཕགས་པ་ཆོས་བཅུ་པ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉན་ཐོས་ཟག་པ་མ་མཆིས་པ་སྲིད་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་རྣམས་རིགས་མཆིས་སུ་ལགས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་ཉོན་ཅིག་།རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་བུ་ཞིག་ བཟོའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་སློབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་ལ་དབང་པོ་རྣོ་བ་མ་ཡིན་པས་ཕྱིར་བསླབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔར་སློབ། སྔར་བསླབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་སློབ་པར་འགྱུར་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། འོན་ཀྱང་གཞི་དེས། དེ་རྒྱལ་ པོའི་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟ་མ་ལགས་སོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པ་དེ་ལྟ་མ་ལགས་ཏེ། རྒྱལ་པོའི་བུ་ཞེས་བརྗོད་པར་བགྱི་ལགས་སོ།

如是，此經所要顯示的確定義理是這樣的：不論是世俗諦和勝義諦，還是暫時和究竟的差別，若說唯一大乘這一說法也是不了義的。因為勝義中無有乘，依此也無有補特伽羅等眾生，世俗中暫時的道和果不相同的緣故。 又三乘決定也如前所說是帶密意的，此外就暫時而言，天乘和梵天乘等眾多乘都會成立的緣故。也不是決定為多乘，如前所說解脫果攝於三種，能得彼果之道也攝於三種等，僅此而已。 因此，與這些相反的義理即是了義。偈頌的含義是：聲聞預流見道所斷的煩惱及其種子已斷，乃至如前所說阿羅漢的盡智和無生智等都是錯誤的，對這些如是執著的其他心識也是錯誤的。 其原因是他們尚未斷除顛倒之根本即實有執著的緣故。如說：‘有所緣的心，滅已復當生。‘或如說：‘有所緣諸心，涅槃難安住。’ 又如《聖妙法白蓮經》中說：‘若有比丘或比丘尼自稱是阿羅漢，而不發願無上正等正覺，說我于佛乘無所希求，我身涅槃唯此而已者，舍利子，當知此是增上慢者。’ 又如《聖般若波羅蜜多經》中說：‘得阿羅漢果后若求正等菩提，無生如何能得？世尊知而此人之生未授記。‘對此世尊答道：‘慈氏，我不依業和煩惱之力安立轉生，然而安立此人之生是迴向不可思議涅槃。’ 《聖十法經》中也說：‘世尊，諸無漏聲聞斷盡一切有結雖有種姓，如何能現前圓滿證得無上正等正覺？世尊告曰：善男子，為此且聽譬喻。善男子，譬如灌頂王族之子學習一切工巧明處，彼鈍根非利根故，后當學者先學，先當學者後學，善男子，于意云何？然彼因此能說彼非王子耶？世尊，不如是。善逝，不如是，應說是王子。’

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རིགས་དང་ལྡན་པ།སྔར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཕྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་མོ་དཔལ་ཕྲེང་ གིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ལགས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དང་རིང་བ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐའ་དབུགས་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བཞི་པོ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་པ་ཅན་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། དྲང་བའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པར་བགྱི་བ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ འཆི་འཕོ་ནི་འདི་གཉིས་ལགས་ཏེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་ཆད་པའི་འཆི་འཕོ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འཆི་འཕོ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་རྒྱུན་ཆད་པའི་འཆི་འཕོ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་འཆི་འཕོ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དབང་ཐོབ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལུས་རྣམས་ལགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཐུག་གི་ བར་དུ་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་འཆི་འཕོ་འདི་གཉིས་ལས་རྒྱུན་ཆད་པའི་འཆི་འཕོའི་དབང་དུ་བགྱིས་ཏེ། བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་ལྷག་མ་དང་བཅས་ པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བགྱིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།བདག་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལགས་སོ། །བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ལྷ་དང་མིར་བགྱི་བ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སློབ་པ་བདུན་ པོ་དག་གིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་སྔོན་མ་བགྱིས་པ་དེ་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།བྱ་བ་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ མཚན་དྲིས་པ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མ་སྤངས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་འཚལ་བ་ཡང་མཆིས་པའི་སླད་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།གནས་ཀྱི་སའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ལྡང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཀྱི་ས་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལྟ་བ་གཅིག་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱི་ས་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱི་ས་ དང་།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱིས་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱི་ས་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཀྱི་ས་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཀྱང་སྐད་ ཅིག་པ་སྟེ།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱིས་ཐོག་མ་མཆིས་པའི་དུས་ནས་མཆིས་པ་ནི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ཀྱིས་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ན་སྟོབས་ཆེ་བ་གང་ ལགས་པ་དེ་ནི།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ། མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ས་སྟོབས་ཆེ་བའི་གྲངས་སམ། ཆ་འམ་བགྲང་བ་འམ་དཔེ་འམ་རྒྱུར་ཡང་མི་བཟོད་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ས་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ལགས་ཏེ། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་ས་ཞེས་ཀྱང་བགྱིའོ།

世尊宣說道：‘善男子，如是具有種姓的鈍根菩薩，以先前修習的道路斷盡煩惱，之後現前證得無上正等正覺’等等廣說。 又從吉祥鬘天女所問中說：‘世尊，如是阿羅漢和獨覺遠離涅槃界。世尊，阿羅漢和獨覺對於解脫作觀察的智慧究竟，四種隨念，世尊，這些都是有密意的、有餘的、不了義的、分別宣說的。為什麼呢？世尊，死有二種：一是斷絕的死，二是不可思議迴向的死。世尊，其中斷絕的死是結生相續的眾生的。世尊，不可思議迴向的死是阿羅漢、獨覺、得自在的大菩薩摩訶薩和意生身等，直至菩提心為止。’ 世尊，在這兩種死中，依據斷絕的死，阿羅漢和獨覺生起’我的生已盡’的認知。世尊，如是依據現前證得有餘果，阿羅漢和獨覺生起’我已修梵行’的認知。依據先前未斷的凡夫、天人等一切有情和七種有學斷除結生相續的煩惱已斷，阿羅漢和獨覺生起’所作已辦’的認知等等。 當問及這些原因時：‘世尊，阿羅漢和獨覺也有未斷的煩惱和未了知的生的煩惱的緣故。世尊，煩惱有二種：住地煩惱和起煩惱。世尊，住地有四種：即見一處住地、欲愛住地、色愛住地和有愛住地。世尊，由這四種住地生起一切煩惱。世尊，這些是剎那性的，與心剎那相應。世尊，無明住地從無始以來存在，是不相應心的。世尊，在這四種住地中力量最大的是一切隨煩惱的根本，無明住地的力量大到無法以數量、部分、計數、譬喻或因來衡量。世尊，如是無明住地力量最大，也稱為有愛住地。’

།བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་བདུད་སྡིག་ཅན་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷའི་ནང་དུ་གཏོགས་ཀྱང་། འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་། ཁ་དོག་དང་། གཟི་བརྗིད་དང་། སྟོབས་དང་། འཁོར་དང་། དབང ཕྱུག་གིས་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ས་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་གནས་པའི་གནས་ཀྱི་ས་ཞེས་བགྱི་བས་ཀྱང་། གནས་ཀྱི་ས་བཞི་པོ་འདི་དག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གཱའི་ ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ལས་འདས་པ་སྙེད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་ཡང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་པས་མི་བརྫི་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞོམ་པ་ལགས་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ས་ནི་སྟོབས་ཆེ་བ་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔེར་ན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་གསུམ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཟག་པ་མ་ མཆིས་པའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་ལུས་གསུམ་འབྱུང་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་རིག་པའི་གནས་ཀྱིས་ནི་ས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཏུ་ཡིད་ ཀྱི་ལུས་གསུམ་པོ་འདི་དག་འབྱུང་བ་དང་།ཟག་པ་མ་མཆིས་པའི་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྟེན་ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་ནས། གཞན་ཡང་དེ་དག་གི་དབུགས་ཕྱུང་བ་བཞི་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྡུག་ བསྔལ་ཡོངས་སུ་འཚལ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལགས་སོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་མངོན་དུ་བགྱིས་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ ལགས་སོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཅི་ཞེ་ན། བྱིས་པ་བློ་ཞེན་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །ཐེག་པའང་ཞེས་པ་ནི་དུ་མ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་པ་ཞེས་པའོ། །ཐེག་པ་མེད་ པ་སུ་ལ་སྟོན་ཞེ་ན།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རང་རིག་པ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དམ་པའི་དོན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་འམ་ཐབས་ཞེས་པའོ། །ཡང་ན་དམ་པའི་དོན་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ ཡིན་ལ།སྔ་མ་ནི་དེའི་སྒོ་འམ་ཐབས་ཞེས་པའོ། །དེས་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གྱི་ ཁྱད་པར་དང་།དེ་དག་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཐེག་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་མ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ལ་འདོད་ཆེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་པའི་དོན་ནི་གང་དག་སྲིད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདེ་ བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། བིན་དའི་གནས་ནི་ཉམས་དགའ་བར། །ཝ་ཉིད་གྱུར་ཀྱང་མཆོག་ཡིན་གྱི། །གོ་ཏམ་ཡུལ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡི། །ཐར་པ་ནམ་ཡང་མི་འཚལ་ལོ། །ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུའམ། གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སྲིད་པའི་བདེ་བ་ ཙམ་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་སྤངས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པའོ།

世尊，譬如魔羅波旬雖屬他化自在天眾，但以色相、容貌、威光、力量、眷屬、自在等勝過他化自在天眾。世尊，如是無明住地亦以住于有愛之住地而勝過四種住地。其為過恒河沙數煩惱之所依，與四種煩惱長期共住，聲聞緣覺智慧不能降伏，唯有如來菩提智慧能夠摧毀。世尊，無明住地力量甚大。 世尊，譬如由取緣而生有漏業因所生三有，如是世尊，由無明住地緣而生無漏業因所生阿羅漢、辟支佛及得自在菩薩三種意生身。世尊，無明住地於此三地中生起三種意生身，為無漏業成就之所依。 此外，又說彼等四種有餘之安慰：世尊，遍知苦有餘，斷除集有餘，現證滅有餘，修習趣向滅之道有餘等廣說。 若問為何宣說聲聞乘等，故說’為諸愚者執著’等，義如前說。‘諸乘’即說多種。若問無乘為誰說，故說’為諸聖者’等。無二自證勝義空性是勝義，即入法身智慧之門或方便。或者，勝義即究竟法界，前者是其門或方便。故於離二現等戲論、聖者各自證悟之義中，無三乘等。 如是，于禪定、無量等道之差別及彼等果位所成之乘之差別，于唯識中觀勝義實相中亦不存在。 大慧，其中貪慾熾盛者，即于有之受用、欲塵之樂生起貪著。如說：‘寧為野干住尸林，不求瞿曇解脫道。‘或者，僅求禪定、無色界有之安樂。為此所修集福德，由誹謗菩薩藏而捨棄，即令其不能生果。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདོད་ཆེན་པ་ནི་སྤྱིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ།།བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དང་ནི། །གཞན་ཡང་སྨོན་ལམ་དག་དང་ནི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དབང་འབྱོར་བའི། །དབང་གིས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་ པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་གང་འདོད་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བའོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དམན་པར་ ཡང་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བསྒོམ་ཡང་དེའི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་གྱི་ལྷའི་སྐྱེ་བ་མི་འཛིན་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །དབང་འབྱོར་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་དག་གིས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་འདིར་ནི་སྲིད་པར་སྨོན་ལམ་དང་ཐབས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཞེས་པས་ཏེ། སྨོན་ལམ་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ དང་།བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་ཡང་། དོན་དམ་པར་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་། བདེ་བའི་རོ་ལ་མི་ཆགས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ ཀྱིས་མི་གོས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་བློས་དེ་དག་གི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ།འདིའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གདུལ་བྱ་ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐུར་སྤྲུལ་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཅེས་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། ལྡན་པའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་ཚུལ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་སྟེ། །དེའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདོད་ཆེན་པོ་ནི་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཤེས་ཤིང་། །གཟོད་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས མ་མཐོང་ནས་ཤིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞིང་།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞེས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ནི། སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྗེས་ཐོབ་ལ་ གཟུགས་སྐུ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པར་ཇི་སྟེ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།བདེན་མོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སྤྲུལ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དམན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའམ། གཞན་ཡང་རུང་སྟེ་དངོས་སུ་ རང་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ།།བརྒྱ་ལ་གལ་ཏེ་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ས་བོན་ཡོད་པ་ཅུང་ཟད་སད་པའི་དུས་ལ་བབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཚོགས་པས།དེའི་དྲི་མ་སྦྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྔར་གྱི་དྲི་བ་ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། རིགས་དང་རིགས་མེད་ཇི་ལྟར་ཅིས། །འདོད་ཆེན་པོར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །མ་སྐྱེས་པ་དང་ མ་འགགས་པ།།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་འདྲ། །ཞེས་པའི་ལན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། །སྤྱིར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལྔ་དང་། །རང་བཞིན་རྟོགས་དང་བརྟག་པ་དང་། །ཞེས་པ་ ལ་སོགས་པ་དྲིས་པའི་ལན་དུ།ཤེས་པར་བྱ་བའི་གནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་བསྡུས་པ་སྔ་མ་ལས་ཚུལ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་རྟོག་པའི་གཟུང་བར་གྱུར་པའི་ཀུན་བརྟགས་པ། རྟོགས་པའི་བློ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ གི་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བའོ།

菩薩的大愿，總的來說菩薩們有四種受生方式，如所說：‘具慧者們以業力，以及願力，以及三昧力，以及自在力，而受生。’ 其中以業力受生是指住于勝解行地的菩薩們以福德業力隨愿受生於任何處所。 以願力受生是指已入地的菩薩們以願力爲了成熟眾生，甚至受生於畜生等低劣處所。 以三昧力受生是指雖修禪定但不因其力而受生於禪定天，而是爲了利益眾生而受生於欲界。 以自在力受生是指以化身示現受生於兜率天等處所。 此處所說’以願力和方便為先’，是指與願力受生等三種相配合。即為利益眾生而發願受生於輪迴，以及通達二諦方便善巧而修禪定，但勝義中不執著彼等境界和禪悅，而通達空性。 雖生於欲界但通達其自性為空，不為欲貪所染，而以具有世俗顯現的智慧利益彼等，此義如前所說。 又以方便善巧隨所化眾生應以何身得度而化現其身利益眾生。 自相即具有特徵的事物，因此獲得其方式即具足其法。 其中菩薩的大愿是指勝義中知一切法本來涅槃，不見有將入涅槃等法而決不入涅槃，世俗中也因執著利益眾生而不入涅槃。 若問：如是則成佛后現證離戲論法身智慧時，於後得位中以二色身等顯現利益眾生何不可為？誠然，但僅以化身利益下劣眾生則不令信服，故受生於彼等處或其他處親自利益眾生。 百若是等義為：彼等亦具如來藏阿賴耶識自性，其中具有善根種子稍許成熟之時，以及如來大悲等加持聚集，能凈除其垢染。 以上諸義亦可配合回答前問：‘如何成為三乘，種性與無種性如何，如何成為大愿，未生未滅如何如虛空花’等，是為總的應知之理。 又以’大慧’等問：‘無我與五法，了知自性及觀察’等之答，顯示所應知處大乘義攝略異於前說。如前所說，分別所取的遍計所執，能了知的智慧自性是依他起相所生。

།གལ་ཏེ་བརྟགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མཚན་མ་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་འདྲ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་བས་འགལ་བ་མེད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་གྱི་དབང་ནི་ དངོས་པོའི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་བའམ་ཞེན་པ་བློའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའོ།།དེ་ལྟར་ཞེན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཞེན་པའི་ཡུལ་དང་། བློའི་བདག་ཉིད་དོ། ཡུལ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས། འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེ་འདྲ་བའི་བརྡ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྤྱིའི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ གཉིས་དང་།ད་ལྟར་རྟོག་ཅིང་ཞེན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇོག་ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ཞེས་པ་ཡང་ཞེན་པ་དང་བཅས་པའི་བློས་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་སྒྲོ་འདོགས་ པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གཉིས་ཚུལ་ཐ་དད་པས་དེའི་དབྱེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་དང་ཤ་པ་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་ཡང་། ཤ་པ་ཤིང་གི་བདག་ ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་དེའི་དབྱེ་བར་འཐད་པ་བཞིན་དུ།དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞན་པས་ཁྱབ་ཅིང་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་དབྱེ་བར་བསྟན་པའོ། །གལ་ཏེ་བ་ལང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅིང་ མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཀྱང་བ་ལང་གི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཞིན་དུ།ནང་དང་ཕྱིའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཀྱང་། ཆོས་དེ་དག་གི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་དེ་ལྟར་ཞེན་པ་ནི་མཚན་ མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཁྱབ་ཅིང་།དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་ཐོགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བླུན་པོས་བ་ལང་གི་དངོས་པོའི་མཚན་ ཉིད་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན།ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་ཐོགས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཀྱང་། དེ་འདྲ་བའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་མིང་དོན་དང་སྦྱར་ནས་མངོན་པར་ ཞེན་གྱི།དོན་དང་མ་འབྲེལ་བའི་མིང་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་འཐད་པས་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབྱེ་བར་འཐད་པའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཞེས་པ་མཚན་མའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མིང་དང་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡུལ་དེ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་ཉིད་གཉིས་སོ།།དེ་འདྲ་བའི་ཀུན་བརྟགས་ནི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆུད་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས་མཚན་མ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ལ། །མཚན་མ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་ པ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་ནི་ཞེས་པའི་དོན་དངོས་པོའི་མཚན་མ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་ལས་གཉིས་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ་གྲངས་གཉིས་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ཤིང་དམིགས་ པ་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་དེ་ལ་གནས་ཤིང་དམིགས་པའི་བློ་སྔ་མ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྣང་བའི་བློ་ཕྱི་མ་གཞན་གྱི་དབང་གི་བདག་ཉིད་དོ།

如果說所觀察的是無實體的，那麼如何從相而生呢？如是遍計所執如此的也以異門而成為依他起性，所以無有相違。除此之外的依他起是顯現為事物之相的特徵或者執著心的本性。 如是執著也成為兩種：執著的對境和心的本性。對境唯是遍計所執，彼復由諸佛說’此是色’等名言執著的特徵，以及不知如是名言的諸人對色等義共相事物之相執著的特徵門中，遍計所執的兩種自性，以及現在分別執著的依他起，如是安立為二種。 內外諸法即是內外諸處。‘遍知通達’也是有執著的心以共相方式增益。 若如是則對事物之相執著的特徵和對相的特徵執著二者方式不同，故不應成為彼之分類。無過，如同樹與娑羅樹雖特徵不同，然娑羅樹成為樹的本性之差別故成為彼之分類。如是對事物之相的執著也為對相的特徵執著所遍及且為彼之本性，故說為彼之分類。 若如同未通達牛的特徵且無執著者亦對牛的事物之相有執著一樣，對內外諸法相的特徵雖未通達且無執著，然對彼等法相有執著，則如是執著不應成為對相的特徵執著所遍及且成為彼之本性的差別。無過，雖未立相的特徵之名言，然義如實執著且通達，如同愚者執著且通達牛的事物特徵時，雖未立具垂胡等彼之特徵名言且無執著，然通達且執著如是義一樣。 如是對名的執著也是結合名義而執著，不應理解為執著無關義的名，故成為對相的特徵執著之分類。 ‘大慧，彼’即成為對相的特徵執著本性的對名和事物之相執著的對境，彼如前所說是遍計所執自性的兩種特徵。如是遍計是通達特徵唯是遍計所執故不應從相生，從相所生是如前所說異門的遍計所執。 另一方面，‘彼’的含義是對事物之相的執著，即是遍計所執自性特徵如前所說中的第二。‘住于彼且緣彼而生’即是異門遍計所執分別所取，住于且緣彼的前心所生，如是顯現的後心是依他起的本性。

།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ།ཡེ་ཤེས་རང་གི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་རིགས་པའི་ཆ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལྟར་བདེན་ཅིང་གྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་ བྱའོ།།གཞན་ཡང་འདིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་མའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་འམ་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། སེམས་ཉིད་རིག་པ་རང་གི་རིགས་སྔ་མ་ལ་རག་ལས་ཏེ། བྱུང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བློས་སྒྲོ་བཏགས་ཤིང་ཞེན་པར་བྱས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་།དེ་ལྟར་ཞེན་ཅིང་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་གཞན་དབང་རིགས་པ་དང་སྟོང་པ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྡོག་པས་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཡང་མ་དག་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བས་བསྡུས་པ་ རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་སྔ་མ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་དང་ལྟོས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཡོད་པའི་ཟླ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་ནི་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གོ་ཞེས་པ་འམ། རིང་བ་དང་ཐུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་དབང་གིས་ བློས་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ།མཚན་ཉིད་ཆ་དང་རྣམ་གྲངས་དང་། །ལྟོས་པའི་ཀུན་བརྟགས་རྣམ་པ་གསུམ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རང་བཞིན་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ལྔ་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་མིང་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ཡང་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུང་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་བློའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་ཀྱང་བསྡུས་ལ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་གཞི་ཡིན་པས་ཀུན་ དུ་བརྟགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།མིང་དུ་སྣང་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འདི་བུམ་པ་ཞེས་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་ཞེན་གྱི། དེ་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་སུ་ཞེན་པ་མེད་པར་སྤྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་མི་འཐད་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་ བཞིན་ཉིད་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་། སེམས་ཅན་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པས་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པའོ། །རང་བཞིན་གསུམ་པོ་ཉིད་ཀྱང་བདག་ མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ལ།དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་ཤིང་། ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་རྟག་པ་དང་། བདག་ དང་།གཙང་བ་ལ་སོགས་པས་དབེན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་པས་བརྟགས་པའི་བདག་ལ་སོགས་པས་དབེན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་མི་གཙང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཡིད་འབྱུང་བའི་གནས་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཤེས་ པ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་དུ་མ་གསུངས་པའོ།།འདིར་ཚིག་གི་དོན་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་འོག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་རི་གཟར་གྱི་ཆུ་འབབ་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་སྐད་ཅིག་འགག་པར་འགྱུར་ བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཤེས་པར་ཟད་དོ།

圓成實性的特徵是聖者各自親證的智慧境界。即是智慧自性所成的不變法性圓成實，以及如是思維的正理分無顛倒的圓成實。如其安立真實成就故稱為圓成實。 此外，若就唯識中觀而言，無論是遍計或其他，心識本身依賴前前相續而生起，如幻化般是依他起性。于彼上執著有無等法的分別心所增益執著的義是遍計所執性。如是執著增益的義所空的依他起與正理和空性雙運即是圓成實。以界和智慧的差別而言，如《辨中邊論》所說，依次為不變圓成實和無顛倒圓成實。 依他起又分為不清凈和清凈，即為染污和清凈所攝的兩種。遍計所執如前所說為相遍斷、異名和相待遍計，如說’依有對應說此唯是無’，或長短等互相觀待而心識增益，如說’相遍斷和異名及相待遍計三種’。 此三自性也攝於五法，以偈頌方式宣說。其中名、因相和分別是遍計所執和依他起自性所攝。其中對相的分別所取是如是了知的心識本體，故也為依他起所攝。從異名而言，是顛倒增益的所依，故也稱為遍計所執。 名的顯現如前所說，執著’此是瓶’等義相連屬的本體，而無執著如是差別法，不合理顯現為總相，故唯是遍計所執。真實智慧和真如如前所說為二種圓成實所攝。 如是安立諸法差別，與有情無別故說是聖者各自證知的境界。三自性也攝於二無我，其中了知人無我是了知煩惱法苦諦和集諦所攝諸法無常、苦等，了知外道所計常、我、凈等為空。 此中清凈分雖也離外道所計我等，但彼非不凈、苦等最初厭離處，故未說彼等了知爲了知補特伽羅無我的差別。 此中文義是由名色等所取能取事物的執著習氣等力，從一切根生起識，即是了知，如下文當配釋。何者爲了知？如說’此即是’等。如何了知？蘊等如懸崖流水、種子剎那滅等，僅是了知而已。

།གཡོ་བ་སྤྲེའུ་དང་འདྲ་ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱུན་མི་བརྟེན་པའམ་རྣམ་ཤེས་ཡུལ་ལ་གཡོ་བའོ། །སྦྲང་མ་ལྟ་བུར་རང་ཉིད་མི་གཙང་ཞིང་ཡུལ་མི་གཙང་བ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། མི་གཙང་བའི་རྫས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་གང་བ་ལ་ སོགས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།མགོན་མེད་པ་སྟེ་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་དབང་ཕྱུག་ལྟ་བུའི་སྐྱབས་ཀྱི་གནས་མེད་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་འགྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །མེ་འབར་བ་ལྟར་ཡུལ་ལ་འདོད་པ་མཆེད་ཅིང་ཆོག་མི་ཤེས་པ་འམ། དེའི་ རེག་བྱ་ལ་ཞེན་ཅིང་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་ཞེས་པའོ།།ཟོ་ཆུན་ལྟར་འཁོར་བ་ཉིད་གསལ་བར་བཤད་པ་ནི། སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་ལུས་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་པ་ལ་རང་དབང་ཐོབ་པའི་སེམས་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྒྱུ་མ་དང་རོ་ལངས་དང་། ཤིང་གི་འཁྲུལ་འཁོར་དང་འདྲ་བར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་དབང་བསྒྱུར་བའི་སེམས་མེད་ཅེས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཅན་གྱིས་དེ་འདྲ་བའི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་འཁོར་བ་ལ་ཡིད་བྱུང་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར འགྱུར་བའི་དགོངས་པ་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཕུང་པོ་འདུས་པ་ཙམ་ཞེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་འདུས་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་ས་བོན་སྲེད་པའི་བརླན་གྱིས་བཙས་ པའི་སྲད་བུ་ལྟ་བུས་དེ་རྣམས་བསྡུས་ཤིང་སྦྲེལ་བ།མདུང་ཁྱིམ་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པས་གཡོ་བ་མེད་པར་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་གནས་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་རྒྱུན་ཉམས་པ་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ལྟར་རྟོགས་ པའི་ཕན་ཡོན་འཆད་དེ།སྣང་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ནི་བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་སྣང་བས་མེད་པར་རྟོགས་པའོ། །སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ མཐར་ཐུག་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བར་སྣང་བ་འབྱུང་ཞེས་པའོ།།གཞན་ནི་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། །ཇི་ལྟར་རྟག་དང་ཆད་པ་ཡི། །ལྟ་བ་རབ་ཏུ་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་པའམ། གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ བརྗོད་ཇི་ལྟ་བུར།།ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་ཚུལ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གསུངས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཞེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་དོན་ཏོ། །དེ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཉིད་རིག་པ་ཙམ་ལ་མཐའ་གཉིས་སུ་བརྟགས་པའི་དོན་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ལ།གང་དག་ལུས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་སེམས་ཀུན་གཞིའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་མཐའ་གཉིས་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱའོ། །མི་དམིགས་པར་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་མེད་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པའི་ཡུལ་རིགས་པ་དམ་པའི་དོན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་ ཤེས་རབ་མེད་པས་སྣང་ཚོད་ཙམ་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པའི་མཐར་འགྱུར་བའོ།།མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མེད་པའི་ལྟ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །མེད་པའི་རྒྱུར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ།མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཞེས་པ་ནི་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། །སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་བློའི་རྣམ་པར་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །དྲན་པ་ནི་སྔར་མཐོང་བ་དྲན་པས་ད་ལྟར་ཡང་མཐོང་བར་འདོད་པ་ཡིད་ཀྱིས་འཇུག་ པའོ།།མེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ནི་རྔ་མོའི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མེད་པས་དེ་རྣམས་དཔེར་བྱེད་པའོ། །རྔ་མོའི་རྭ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་བློའི་ངོ་བོར་ཡོད་པས་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བའོ། །ཡང་ན་ མེད་པའི་མཚན་མར་བཟུང་བ་དེ་ནི་བདེན་པས་མེད་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བའོ།

所謂’動搖如猴子’，是指不持續穩定或者識心對境動搖。 如同蒼蠅一般，自身不清凈且行於不清凈境，如說充滿三十二種不凈物等。 無有怙主，即除了福德顯現之外，無有如大自在天等依怙處，這也顯示了眾生是苦的自性。 如同燃燒的火焰對境貪慾熾盛而不知足，或者執著其觸感而不知足。 明顯地說明如水磨般輪迴，即’有情眾生’等。 對於如此身體的生滅是否有獲得自主的心？如幻術、起尸鬼、木製機關一樣，實際上沒有能主宰的心。 聲聞等種性者了知如此補特伽羅無我，是最初對輪迴生起厭離而趨入涅槃道路的意趣。 如此了悟也能漸次通達法無我，即僅是蘊聚，名色和合，以有漏業的種子、愛的滋潤所生如線般繫縛連結。 如同竹架互為緣起而無動搖而生，即在未轉依之前相續不斷。 ‘菩薩摩訶薩’等說明如此了悟的功德。無相現的通達，是在忍位和世第一法位時通達無能取所取相。 開顯如幻自性的行境，是以如幻智慧和究竟三昧而現諸佛灌頂顯現。 其餘易於了知。‘複次世尊’等，對’如何不生常斷見’或’如何說二邊’的提問，以另一方式回答。 ‘汝之佛性’是指佛的自性離二邊的中道義。如此自性的唯識心性中無有二邊分別的義。 若不知顯現為身等的心是阿賴耶識的自性，則稱為行於二邊。 無有無所緣的開顯，是由於缺乏通達惡見增益境界勝義無有且不可得的智慧，而僅就顯現而言也無有，從而墮入損減邊。 增益無性相是增益法我。增益無性見是增益人我。增益無性因是增益有為法，是增益無性相的差別。 ‘如幻’是指義理如此，而非增益心的行相。憶念是由憶及先前所見而欲現見於今的意識趣入。 增益無性事是增益無為。遍計是如騾角等不存在而以之為喻。 顯現為騾角等是心的本性存在，故離無性邊。或者，執為無性相者，以真實而離無性邊。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་ཞིང་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་ལ་གནས་པ་ཞེས་པ་ལ་ སོགས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་གཞན་དབང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་རྣམ་པར་གནས་ནས།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལྟར། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྟོན་ཅིང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟར་རྟོགས་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགོས་འདོད་ སྒྲུབ་པའོ།།ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་གནས་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་དང་། འགྲོ་བའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ལེགས་པ་བརྗོད་པའོ།།དེའི་ཚེ་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་སྐུ། །གཟས་ཤིང་བྱེད་པ་ཀུན་སྤངས་པ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་དམ་པར་ཕུང་པོ་ལྔ་འདུས་པའམ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ། འདི་དང་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ སྔོན་དུ་བཏོང་ནས།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལྟར་མཐའ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་བཀག་ནས། ཅི་སླད་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་རང་བཞིན་གསུངས་པ་ནི། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སོ།།དེའི་དོན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མི་སྐྱེ་བ་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་གང་དང་གང་གིས་སྟོང་པ་དགག་བྱའི་རང་བཞིན་ནི་ཀུན་ དུ་བརྟགས་པ་སྟེ།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དོན་དམ་པར་ཀུན་བརྟགས་པས་སྟོང་པའོ། །དེ་ལ་མེད་པའི་མཐར་འཛིན་པ་གང་དག་དེ་འདྲ་བའི་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པའི་བདག་རྟག་པའམ། རིག་པ་སྐད་ཅིག་མའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་པ་ཡང་དངོས་པོ་ཉིད་ཁས་བླངས་ནས་དངོས་པོའི་ཕྱིའི་ཕྱོགས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པས་ཏེ། ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པའོ། །རྣམ པ་གཅིག་དུ་ན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི།སྟོང་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བ་ལ་མེད་པའི་རང་བཞིན་བདེན་པའི་དོན་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཡང་སྟོང་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས།དེའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོས་སྟོང་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ཞེས་པའོ། །འདུས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའམ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ནི་འདུས་པ་ཅན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་ན། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱང་ཆ་ཤས་སུ་ཕྱེ་བ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་གཞིག་པ་ན། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པའམ། སྐད་ཅིག་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་ལ་མི་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དགག་པའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་བསྟན ཟིན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྒྱུན་རྒྱུད་འགའ་ཞིག་ནི་བདག་ཡིན་པ་དང་། འགའ་ཞིག་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕ་རོལ་གཞན་ཉིད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གནས་པ་མེད་ཅེས་པའོ། དེ་ལ་འདིར་གཏན་ཚིགས་འོག་མ་ནི་སྔ་མའི་ཁྱབ་པ་སྒྲུབ་པའི་ཡན་ ཡག་དུ་སྦྱར་བ་འམ།རང་རྒྱུད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ།

以’大智慧者複次’等句，說明遠離二邊見解及了悟無我等功德。‘住於他力’等句的含義是：安住于如幻的唯識依他起性，如同顯現種種遍計所執，示現種種形相，如同如意寶珠般無分別地成辦眾生所需所欲。 ‘一切’是指如幻等所說的一切法。‘出生’等句的含義是：由願力等而生於任何生處，以及在眾生所處的差別等處宣說三寶功德。 ‘爾時成為聚集之身，遠離執著及一切作為’的含義是：殊勝五蘊和合或微塵和合的自性身，不先作’如是如是應做’的分別，遠離為眾生做事。 如是遮止二邊見已，對’何故如何是空性’等問題的回答中，宣說空性的種類和自性，即’爾時復有世尊’等句。 其義為’空性與不生’等句，是離有無二邊的雙運如幻自性。其中，所空遮境的自性是遍計所執，即如幻的依他起上，勝義中空離有無等遍計所執法。 執著無邊者，由於執著如是遍計所執而說空性等實有，即說離所取能取實有的常我，或說剎那心識實有等。 ‘無實有與無自性’也是承認實有後說空離實有之外的他方，是片面的空性。 另一方面，這些的含義是：對空、無等相的分別顯現，增益為無的自性真實義。如是，遍計執實有也稱為空。 複次，這些的含義是：凡夫由執著遍計所執自性，為對治此而說空性等實有，即說如來宣說離勝義實有的如幻實有。 ‘和合互相觀待及無殊勝差別故’是說：名色等和合或微塵等和合，離開所和合的殊勝差別之外別無所有，而殊勝差別等分析為部分時也不存在，如說’色于極微析，極微分亦無’，或說’三剎那自性，世間剎那不住’。 互相觀待即因果差別，廣說遮破之理已竟。 正因如此，廣說五蘊相續中某些是我，某些是依此觀待的他方等不應理，故說無住相。 此中後面的因相是成立前者遍攝的支分，或說是自續因，皆無相違。

།རང་དང་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རང་བཞིན་སྨོས་པ་ནི་དངོས་པོའམ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ གཞན་བཀག་པ་མ་ཡིན་གྱི།རང་རང་གི་རང་བཞིན་བདེན་པའི་དངོས་པོར་ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་བཀག་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རང་དང་རང་ཞེས་བཟློག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་མ་མཚོན་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མེད་ཅེས་པའོ། ། འདིར་ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ན་མ་སྐྱེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་འཐད་པས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་གང་ཟག་གི་བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་པ་སྟེ། སྒྱུ མ་ཙམ་དུ་སྲིད་པས་སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རིགས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྟོས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་དང་ཤིང་གི་ཚོགས་པ་ནི་དུ་བ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་རིགས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་པ་དང་། དུ་བ་ཡང་མེ་དང་ཤིང་གི་ཚོགས་པ་ལ་ ལྟོས་པར་རིགས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་གནས་པས་འགའ་ཞིག་ལས་འགའ་ཞིག་ཉིད་སྐྱེ་བར་འཐད་པའོ།།བྱེད་པ་དང་ལས་ནི་སེམས་པའི་ལས་དང་། ལུས་ངག་གི་ལས་སོ། །འབྱོར་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཚོགས་ཤིང་འཕྲོད་པ་འདུ་བ་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བར་ སྣང་བའོ།།གང་དུ་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་གཞུང་འདོན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། ཚིག་གི་དོན་རྟོགས་པར་སླའོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཞེས་པ་ནི་སྔར་གྱི་ཟག་པ་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་སྲིད་ཅེས་པ་སྟེ། སྔ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ རོ།འདིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་པ་ནི་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་སྟེ་ཞེས་པ་དང་ཚིག་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ལ་སོགས་ པ་གསུངས་པས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པའི་དངོས་པོར་ཞེན་པའམ་གཞན་ཡང་བརྗོད་པ་ཉིད་བརྗོད་བྱའི་རང་བཞིན་དུ་ཞེན་པ་ན།དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་འདྲ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །ལྟ་བ་དང་ཉེས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།།དེ་ལས་གཞན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡང་སྟོང་པ་འམ། གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་ནི་ཕན་ཚུན་བདག་ཉིད་དམ་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། ཤེས་པར་སླའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ནི་ཀུན་གྱི་ཐ་ཤལ་ཏེ། དེ་ནི་ ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ནི་དེ་འདྲ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྟོགས་ཤིང་གོམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་ཞིང་།སྐྱེས་བུ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དོན་ཐོབ་པ་ལ་མི་ཕན་པས་དེ་འདྲ་བ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི་དགོས་པ་མེད་ ཅེས་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་མི་སྲིད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་སྟེ། སྔ་ན་མེད་པ་དང་། ཞིག་ནས་མེད་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་དང་གཏན་ནས་མེད་པ་བཤད་པ་ལས། སྔ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་ འདྲེ་བ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ལ་ཡང་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་འདྲ་བ་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོང་བའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པས་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་དང་བསལ་བར་གནས་པའི་བདེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་བྱུང་བས་དེ་སྤངས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་གཞན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བའོ།

‘由於自性和自然的事物無生’這句話意為’自性中無實物’以及’自性中無生’。其中提到’自性’並非否定事物或生起的其他特徵，而是否定各自的自性為真實存在或生起的本性。 從另一個角度來說，‘自和自’這樣重複的詞語組合表示事物生起的諸多特徵，意思是這一切都不存在。 此處遍及的含義是，當否定這樣的生起時，以無生的本性而存在是極不合理的，因此一切都是空無實物自性的。 有為空性是指如幻的依他起性空無人我和我所，因為僅如幻而有，故稱為有為空性。 其中，因是阿賴耶識。理則是作用和依待，如同火與木材的聚合能產生煙的作用是合理的，而其他則不然；煙也應當依待火與木材的聚合而非其他，由於事物的自性如此安住，所以某些從某些生起是合理的。 作用和業是指思業以及身語業。和合是指這些聚集、契合、和合而在世俗諦中顯現生起。 在誦讀’具有因’這段經文時，是指與因相關，詞義容易理解。 ‘于諸蘊中’是指前面所說的有漏蘊，‘涅槃不存在’是特指先前不存在的特徵。此處顯示輪迴與涅槃為一性，是就自性涅槃而言，因此無過。 ‘一切法不可言說’是指如說’這一切唯是名稱’以及百八名號等，對一切執著為可言說的實物，或者執著言說本身為所詮的自性時，這是遍計所執性，故空無如此的本性。 空無一切見解和過失習氣是指空無我見等以及其他二障的習氣暫時垢染，即使在世俗諦中也是空無的。 相互空是指以互為本體或所依的方式而空，這容易理解。 ‘此空性是一切中最劣，你應當完全斷除’這句話的含義是：這樣的空性雖然一切凡夫都能瞭解和熟習，但無法斷除煩惱，對獲得眾生所需之義利無益，因此確立這樣的空性是無意義的。 如果這樣說的話，不存在空性也是外道所許的四種空性之一，即先前無、壞滅無、互相無和完全無中的先前無這一特殊的部分空性，確立這樣的空性也是無意義的這種說法並無過失。因為通過顯示這種部分空性的特徵，能使凡夫對有漏蘊生起厭離，認識到其中沒有寂滅安樂的涅槃，從而趣入斷除它的涅槃之道等，並且也能遣除將涅槃執著為本來存在的常恒實體這種顛倒。

།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་གྲུབ་མཐའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསླང་བ་ཁ་ཅིག་ གཙོ་བོའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པའམ།སྤྱིའི་སྒོ་ནས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་དེ་དག་ཕན་ཚུན་སྟོང་པར་བསྟན་པས་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བསལ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། བསལ་བའི་བྱེ་བྲག་ཕན་ཚུན་གཅིག་གིས་གཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་དང་། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་ཤིང་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་འཆིང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པས་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་བཀག་ནས་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ཅེས་པའོ།།གཞན་ཡང་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མི་སྟོན་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀུན་ རྫོབ་ཏུ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ།དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམས་དོན་དམ་པར་རྒྱུ་མེད་པར་རང་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། ཡང་ཞེས་པས་བསྡུས་པ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ཞིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྒྱུ་ རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བས་མི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་ཡང་ཟུང་འཇུག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འབའ་ཞིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དོན་དེ་ལྟར་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་ བཞིན་མེད་པར་བསྟན་ཞེས་པའོ།།དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་གཞན་དབང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་རྒྱུད་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་བཀོད་པ་ཡིན་པས་བཀོད་པ་ཙམ་གྱི་སྐད་ཅིག་ལས་ལོགས་ན་མེད་ལ། སྐད་ཅིག་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མེད་པ་དང་། ཡང་གཞན་ གྱི་དབང་གི་དངོས་པོར་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་ཞེས་པ་སྟེ།འདིར་ཁྱབ་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་རྟག་པ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་དངོས་པོར་མི་འཐད་ལ། གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོར་ བདེན་པ་ཡང་འགལ་ཏེ།སྔར་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་ཉིད་མ་སྤངས་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་ལྡོག་པར་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཡིན་པ་མི་འགལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྔར་གྱི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་སྤངས་ནས་ གཞན་དུ་འགྱུར་ན་ནི།སྔ་མ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འགགས་ལ། ཕྱི་མ་ལ་གློ་བུར་བ་གཞན་སྐྱེས་པས་སྔ་མ་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་ཤི་ནས་མཆོད་སྦྱིན་སྐྱེས་པས་ནི་ལྷ་སྦྱིན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །སྐབས་ཀྱི་དོན་འདི་ཡང་སྔར་ཡོད་མེད་སྐྱེ་ འགག་གི་སྐབས་སུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་གཅིག་ལ་རིམ་གྱིས་ཀྱང་འགལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་པ་དང་མཚུངས་ཏེ།བསམས་པས་གོ་བར་ཟད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་། །རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཡང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟར། དོན་དམ་པར་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་ལ། ཀུན་རྫོབ་དུ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐ་དད་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་འབའ་ཞིག་བསྟན་པའོ། །གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་རྫོབ་[(]དུ་[,]ཏུ་[)]ཇི་ལྟར་ཐ་དད་ཅེ་ན། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །རྟག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་བཤད་ཀྱང་། །ལས་ནི་རྣམ་པར་མི་འཇིག་གོ། །ཞེས་པའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པར་སྟོང་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས པར་བསྟན་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་དུ་ཟབ་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་ཅེས་པའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་འགའ་ཞིག་དེ་དག་སྟོང་པར་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པའི་མཐར་རྟོག་པའོ།

如果說色等諸法也是由顛倒見解所引發的某些實體,是否就像主體的自性那樣是一體,或者從總體角度來說是一體的顛倒呢?因此通過顯示它們互相為空來遣除這種顛倒見解是有必要的。對此回答說不是這樣的。因為那些也僅僅是了知色等諸法的狀態和差別互相為空的意義而已。 而且,如此了知為空和不如是了知而執為一體,作為束縛之因是相同的,所以遮遣一體執著而顯示為差別法,毫無必要。 另外,‘大慧’等並不顯示彼之異名。其義為:在等持位、滅盡定等時,諸轉識即使在世俗諦中也不生起;在其他狀態時,諸識和智慧也不會以勝義諦無因自生的方式生起;以’又’字所攝的從自、從他、從二者也不生起;在世俗諦中也不是如幻般由他緣力而生起,也不是不生。因此,不生的意義也僅是如幻雙運而已。 ‘因此’是說:由於雙運的意義如是,故依勝義諦無生等而說,顯示一切法無自性。 勝義無自性的理由是:依他起剎那相續流是剎那安立,除了安立的剎那之外別無他物;單一剎那也如前所說不存在;又因為依他起諸法顯現為變異,故說一切法無自性。此中遍及義如前所說,顯現為變異者不應是異於彼的常住無變異之法;變異之法為實有也相違。 因為若不捨棄前之自性而變異為他,則在同一時間中,一法不待他而自身與他無有矛盾性。若捨棄前之自性而變異為他,則前者以一切方式滅盡,後者新生他法,則前者並非變異為他,如同天授死後祭授出生並非變成天授一樣。 此處之義也與前述有無生滅時所說’有與無即使次第也相違於一’相同,思維即可了知。論師也說:‘自性變異為他者,永遠不應理’等。 無二之義也是:輪迴與涅槃等,勝義諦中不成立為二法,世俗諦中顯現差別為二,僅顯示如幻之義。影子與陽光等其他比喻也應如是配合。 若問輪迴與涅槃在世俗諦中如何差別?說’大慧’等,義理易知。‘雖常說空性,諸業不壞滅’之義為:雖然顯示勝義諦空性自性即是涅槃,但在世俗諦中有帶有深義的業及其果報帶有漏染的蘊即輪迴自性。即便如此,某些凡夫依于顯示彼等為空而執著為無的邊見。

།ཡང་ལ་ལ་དག་རང་བཞིན་ གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པར་འགོག་པ་སྟེ་གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྤང་བྱ་སྤངས་པ་དང་། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་སྟེ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་རྒྱུའི་ཆོས་མ་སྐྱེད་པ་རྣམས་འདུས་མ་བྱས་པའི་རྫས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་རྟོག་ལ། འཕགས་པ་དེ་ དེ་དག་གིས་མཐར་རྟོག་པ་སྤངས་པའོ།།དེ་ནས་ཡང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐབས་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་གསུང་རབ་དག་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་དམ་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལས། དོན་དམ་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གསུང་རབ་དག་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་སྤྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་སྐྱེ་ བ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ནི།སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བསྟན་པ་དོན་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་དང་། དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་འབའ་ ཞིག་གི་མཐར་རྟོག་པ་ནི་མི་བདེན་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོར་ཡང་སྟོང་ཞེས་པ་དང་། ཡང་དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་ནི་ཤིན་དུ་ཡང་དྲང་བའི་དོན་འཁྲུལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ངེས་པའི་དོན་ ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་དབུ་མ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས།།ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡོད། །དམ་པའི་དོན་དུ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་གོ། །སྔ་མ་ལྟར་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དོན་དམ་པའི་དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་རྣམ་པར་དགོད་པའི་གཏམ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། རྟོན་པ་རྣམ་པ་བཞིས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ངེས་པའི་དོན་ལ་རྟོན་གྱི་དྲང་བའི་དོན་ལ་མི་རྟོན་ཅེས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་ ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་།དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མི་རྟོན་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་འདུས་ཤིང་། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་བསྟན་པས་གཞན་དག་གི་ལོག་པར་རྟོག་པ་སེལ་བར་མཛད་དེ།དེའི་དོན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཐོག་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་དག་པ་གདུལ་བྱ་ལ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པར་སྟོན་པར་ནུས་པ། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་མཆིས་པར་བརྗོད་དེ།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའོ། །རྟག་པ་དང་ བདག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ཆུ་བོ་དགའ་སྐྱེད་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ལྔ་བརྒྱ་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟ་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐར་པའམ་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་བདག་དམ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ དོན་ཡོད་པར་འདོད་དེ།ཇི་སྐད་དུ། འབྱུང་པོ་ཀུན་ལ་ཞི་བ་ཡོད། །ཞི་བ་གང་ཡིན་དེ་ང་ཉིད། །ཅེས་པ་འམ། ལུས་ཅན་ཀུན་ལ་བདག་ཡོད་དེ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲ་བ་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་མི་མཚུངས་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་བྱེད་པ་ཡོན་ཏན་མེད་པ་ཁྱབ་པ་མི་འཇིགས་པའོ་ཞེས་ པ་ནི་བདག་རྟག་པ་ཤེས་པ་རིགས་པ་དེ་ཉིད་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའམ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པའོ།

又有一些人認為自性涅槃、虛空和擇滅，即以對治力斷除所斷，以及非擇滅，即不生應生之法等無為法是實有自性，聖者已斷除對這些的執著。 其次，以’又’等詞說明此處所說的一切經典中所說的空性等勝義諦的異名都應當貫通運用。 如是分別二諦時，就勝義而言，不是僅僅說空性等，而是普遍宣說空性等；在小乘經典中就世俗而言，不是僅僅說有和生等，而是普遍宣說蘊等是有和生等，這是隨順眾生意樂而說的顛倒義。因為世俗中依他起性成立，勝義中無所成立，若不依二諦分別而執著單純的有無二邊是不真實的。 另外，說蘊等在世俗事物上也空，或說在勝義事物上也有等說法，更是極為不了義的顛倒義。 如是，了義則如前所說，唯是雙運中觀所攝依他起諸法，世俗中一切有，勝義中則非有。前面那樣的說法都不是宣說聖智境界勝義諦實相的言論。 因此，應當隨順《聖無盡慧經》所說的四依：所謂依了義不依不了義，依智不依識，依法不依人，依義不依語。 其次，‘菩薩’等文說明如前所說一切所知攝歸於心，心的法性也是以空性異名說為如來藏，以此遣除他人的邪執。 其義為世尊說如來藏，以及在《涅槃經》等中說如來藏離戲論、本性光明、遠離客塵、本來清凈即自性清凈，能為所化現示三十二相等，說在一切眾生身中。蘊等是果位苦諦所攝，貪等是集諦所攝的業和煩惱，遍計是所知障，說為常我等事。如在恒河岸邊為攝受五百外道而說。 如是，外道們也承許一切有情都有作為解脫因的無二真我，如說：‘一切眾生有寂靜，寂靜即是我自身’，或說’一切有情有我’等，為何不相同？ 其中說’常、作者、無功德、遍滿、不壞’，即我是常住、能了知、具理性、緣取境界或依此得解脫。

།ཡོན་[(]རྟན་[,]ཏན་[)]མེད་པ་ནི་གཟུགས་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །ཁྱབ་པ་ནི་ལུས་ཅན་སོ་སོ་ལ་བདག་ཐ་དད་པ་རེ་གནས་པར་འདོད་པ་ དང་།ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་བའི་བདག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡོད་པར་འདོད་པའོ། །ལན་གྱི་དོན་ནི་ང་ཡིས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དོན་དམ་པར་སྟོང་ཞིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མྱོང་བ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་རང་ བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མི་ལེན་པས་གཞན་དང་མི་མཚུངས་ཞེས་པའོ། །སྙིང་པོ་ཞེས་ཡོད་པའི་སྒྲར་བསྟན་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་བདག་མེད་པས་ཆད་པའི་ལྟ་བས་འཇིགས་པ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་གདུལ་བྱའི་ ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་བདག་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མིང་གིས་ཀྱང་བསྟན་ནོ།།ཡང་གསུང་རབ་དག་ལས་ཕལ་ཆེར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་བདག་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་མ་གསུངས་ཏེ་ཇི་སྐད་དུ། །བདག་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། འདི་ནི་ བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན།།ཞེས་གསུངས་པའམ། གཞན་ཡང་འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། དེ་འདྲ་བ་བཤད་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། བདག་འདི་ལྟ་བུ་འདི་འདྲ་བ་ཅིག་ཡོད་དོ་སྙམ་སྟེ་ལོག་པར་མཐོང་ནས་ཤེས་རབ་མེད་པ་རྣམས་ལ་རྨི་ལམ་ དུ་རྨིས་པ་བཞིན་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།འཇིག་རྟེན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་ཐོས་ནས་རང་གི་ལུས་ལ་བདག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ལ། དེ་དག་གིས་བདག་དེའི་རང་བཞིན་ནི་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་ཐོས་ནས་ལོག་པར་བཟུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ སྐྱེས་བུ་མཐེ་བོང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ལྡུམ་བུ་ཤ་མ་ཀའི་འབྲས་བུ་ཙམ་དང་། འབྲས་ཀྱི་འབྲུ་ཙམ་ཞིག་སྙིང་ལ་གནས་ཏེ་འབར་རོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ཡང་ལ་ལ་དག་བདག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཙམ་གྱི་རང་བཞིན་འགའ་ཞིག་སྙིང་གི་ཕྱོགས་ན་གནས་ཤིང་འབར་རོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་བདེན་པ་གཅིག་ཙམ་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ཞེས་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་དེ་རྣམས་སྟོང་པ་ དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཉེས་སྐྱོན་དང་བཅས་པས་སྨོན་པ་དང་འཚོལ་བར་བྱེད་པའོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་བཅུ་མེད་པ་སྟེ། གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔའི་མཚན་མ་དང་སྐྱེ་འཇིག་གནས་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་དང་། ཕོ་དང་མོའི་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ ཀྱིས་ཀྱང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་གསུམ་སྤངས་པའོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་གང་གི་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་ལུགས་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །མྱ་ངན་ལ་འདས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། ། དེ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་སྙིང་པོའི་སྒོ་ནི་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཐབས་ཏེ། དེས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འོད་གསལ་བ་ཉིད་སྟོན ཏོ།།བཟོ་ནི་རིག་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ནན་ཏན་ནི་ཡིད་གཞུངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་རྫ་མཁན་གྱི་དཔེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་འཇིམ་པ་ལྟ་བུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་ ལ་མཁས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོར་བསྟན་པ་འམ།ཡང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བས་འཇིགས་པ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དུ་འགྱུར་བ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གང་ཟག་གིས་བདག་མེད་པར་བསྟན་པས་ཀྱང་རུང་སྟེ། སེམས་ཅན་སོ་སོ་ལ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རྣམ་ གྲངས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དངོས་སམ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་སྙིང་པོ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་།གནས་སྐབས་ཀྱི་ལམ་མི་འདྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རིགས་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ལས་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའོ། །སྙིང་པོ་བསྟན་པས་སྙིང་པོ་སྟོན་ཞེས་པ་ནི། དངོས་པོའི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཐབས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡང་དག་རྟོགས་པར་བྱེད་པའོ།

無功德是指空無色法和快樂等功德。遍滿是指認為每個有情各自安住不同的我，以及認為一切有情共同具有一個我的觀點。 回答的意思是：我所說的如來藏是阿賴耶識的究竟，勝義諦中是空性，世俗諦中僅是經驗自性的異名，本性清凈，因為不承認是勝義諦中的常住實體，所以與其他不同。 以’藏’這個表示存在的詞來教導，是爲了對那些因無我而害怕斷見的愚者們而說的。此外，對某些特殊根機的所化眾生，如前所說也以我等自名來教導。 又在經典中大多未如是宣說，因為凡夫會執著我見，如說：‘若生我見則不應理，我未對愚者宣說此。‘或如《聖涅槃經》中說：‘若如是說，一切眾生會認為有如是這般的我，邪見無智者如夢中所見般顯示。世間人聞已會執著自身有我，但他們不知此我的本性。’ 如是聞菩薩語后邪執，世間人錯誤認為有如拇指大小、或如草豆大小、或如稻米粒大小住於心中發光等。又說有些人錯誤認為有非色法的唯識性質的某物住於心處發光。 其中空性，如《涅槃經》中說：‘於二十五有中未見一諦實有。‘無愿是因為它們是空性且世俗諦中有過患而無所希求尋覓。 無相是指無十種相。何者為十？即無色等五境相、無生住滅三相、無男女相，由此也斷除身受用處所三相。 真實邊際是真實義究竟的實相真如。涅槃是本性涅槃。等等如真如、法界等，是勝義諦異名的藏之門，是如實體般顯示的方便，由此顯示無相智慧境界離戲論而明凈。 工巧是智慧的差別。精進是專注。如陶師喻般，如來也從如泥般的如來藏中，以了知真實的智慧和調伏眾生的種種善巧方便顯示如來藏，或為斷除怖我見及我顛倒見而說人無我亦可。 以眾生各自所知的種種詞句名相，通過直接或間接方式令證悟彼藏性，依靠不同階段的道路，從同一種性中顯現不同階段的種種果位。 以藏顯示藏是指：通過實體詞顯示的方便令證悟真實藏性。

།མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་ཏེ། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི། ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་དགོངས་པའི་ཚུལ་བསྟན་ནས་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྙིང་པོའི་སྒྲར་བསྟན་ཞེས པའོ།།གང་ཟག་རྒྱུན་ནི་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ལྟ་བུའམ། རང་གི་སྡེ་པ་གང་དག་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གང་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་གང་ཟག་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྐྱེན་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྡུལ་ནི་ རང་གི་སྡེ་པས་འདོད་པ་འམ།ཡང་ཕྱི་རོལ་པས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའོ། །དོན་འདི་རྣམས་ཀྱང་། སྙིང་པོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ལན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། རྣལ་འབྱོར་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་ ལྡོག་།རྣལ་འབྱོར་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་འཇུག་།ཅི་འདྲའི་སྐྱེས་བུ་ཅི་ཚུལ་དུ། །རྣལ་འབྱོར་གཞག་པ་བདག་ལ་གསུངས། །ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་གཡོ་བ་མེད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་འམ།མི་རྟག་པ་དངོས་པོར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པའོ། །བག་ཆགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བསྒོས་པ། ཁམས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པས་འབྲེལ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པོ་བག་ཆགས་ཀྱིས་གཞག་ཅིང་། དེ་ ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ལུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདོད་པའི་དགའ་བ་དང་།བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པས་འཁོར་བར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའོ། །སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་ པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གཟུགས་དེ་དག་ལ་རང་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར།མི་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་ཞེས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ བམ།སྐད་ཅིག་མ་འདུས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་ཆེད་དུ་སྤངས་པ་མེད་པར་མཐོང་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་དགའ་བའི་རྟོགས་པས་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ། །རྟོགས་པ་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱས་པ་སྟེ།དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་གནས་པར་གྱུར་པའོ། །ཡང་འདིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་མཐོང་བས་དེ་འདྲ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ས་བོན་དང་བཅས་ཏེ་སྤངས་པ་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ཡུལ་ཅན་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་མོས་པའོ། །འདིས་ནི་ཐབས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་བསྟན་ལ། སྔ་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཤེས་རབ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ འབྲེལ་པའི་རྣལ་འབྱོར་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་ནི་འཕགས་པའི་རིགས་སྦྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་། འགྲོ་བ་དག་དང་ལུས་འཛིན་པ། ཅི་ཡི་སླད་དུ་བྱ་བ་འབྱུང་། །ཞེས་པ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་འབྲས་བུ་གང་ལགས་རྒྱུ་ནི་ཅི་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལས་ཚུལ་གཞན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་དོན་དམ པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བའོ།

關於’如何成就現前正等覺’，‘大智慧’等詞的含義是：通過顯示思維方式而爲了成就正等覺，以心要之音而宣說。 補特伽羅相續，是如外道所計，或如自部某些認為不可說是常或無常等差別的補特伽羅能擔負業與業果之擔者。 緣即無明等。 微塵，是自部所許或如外道所許恒常的極微。 這些義理也應當用於回答’心要如何生起’之問。 其後’菩薩’等，通過回答’如何從瑜伽退？如何入于瑜伽？何等士夫以何方式安立瑜伽？請為我宣說。‘之問而顯示清凈如來藏之方便。 其中無動即真實中心識趣入，或無常事物亦無成立。 由習氣執著所薰染，與三界種種色相受用相關係，即三界由習氣安立，且由貪著三界所攝諸種行相欲樂、禪定、三昧之味的方式而行，從而與輪迴相續。 如幻等色生起等義，即由於彼等色相無有自因、他因及二者之因，故如不生，一切事物不生，如前所說。 複次，見有為支諸緣之極微或剎那聚集之蘊及自在天等任何無所舍離，而於世俗中以自樂分別而了知是遍計。 通達殊勝證悟即以各別自證方式現前彼證悟，于彼諸識之顯現亦得安住。 複次此中由見外境事物等無自性，斷除如是顛倒及種子，于各別自智之境及有境法身智生起勝解。 此顯示方便即發殊勝菩提心，前三者顯示與專注三昧相應之智慧止觀雙運瑜伽。如是方便智慧雙運之道，能清凈聖種並引導佛菩提，如前所說。 其後’世尊’等，亦通過回答’眾生與執持身，為何而生起？‘及’緣生如何？何為果？何為因？‘之問，從與前說不同的方式廣說。即通過了知因緣之相而趣入勝義法界自性，如說：‘由入緣起而入法界。’ 其中外即顯現為外境。

།ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ལ། མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལས་དང་ཆོས་འདི་དག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་པ་ལ། ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་ཡང་སྟེ། དེ་ལ་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཀྱང་། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ ཟིན་ན།ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བས་འདིར་སྨོས་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུས་བསྡུས་པ་དྲུག་གམ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་འདི་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འབྲས་བུས་བསྡུས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འམ།མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་དྲུག་གམ། ཡང་ན་བདུན་ཉིད་དོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཅུང་ཟད་བསྡུས་ཏེ་གསལ་བ་བསྟན་པ་ནི་འཕགས་པ་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་རྣམ་པ་བཅུའི་སྒོ་ནས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དང་།སེམས་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་དང་། རང་གི་ལས་མ་འདྲེས་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུད་དུ་གཅིག་པ་འམ། རང་རང་གི་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། རྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པ་དང་། ལམ་གསུམ་ གྱི་རྒྱུད་དུ་འབྲང་བ་དང་།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། མེད་པས་ཟད་པར་སོ་སོར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལས་དང་པོ་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ཏེ།མ་རིག་པ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པའོ། །འདུ་བྱེད་སེམས་པ་དང་བསམ་པའི་ལས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཙོ་བོར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་དབང་པོ་མ་དོད་པའི་ གནས་སྐབས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །རེག་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བའི་བྱེ་བྲག་མི་ཕྱེད་པ་ནི་རེག་པའོ་ཞེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ལས་གསུངས་སོ།།ཚོར་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །སྲིད་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པའོ། །ལེན་པ་ནི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ལ་ཆགས་པའོ། །སྲིད་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པ་ལེན་པས་གསོས་བཏབ་སྟེ། མཐུ་དང་ལྡན་པར་སོང་བའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་ མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་དང་ཐོག་མར་བྱུང་བའོ།།རྒ་ཤི་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །ཡང་རྒས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །སྤྱིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་ ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ཕྱི་མ་རྣམས་འབྱུང་བས་སོ།།སོ་སོའི་དབྱེ་བ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་རྨོངས་པ་སྲོག་གི་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པས་ཐར་པར་འདོད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་བདག་དང་བདག་གི་ལ་སོགས་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་དེ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ མ་རྟོགས་པའོ།།འདུ་བྱེད་ལ་གསུམ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །ཡང་ན་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་གསུམ་མོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་གཉིས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་རྣམ་ པ་ལྔའོ།།སྐྱེ་མཆེད་ནི་དྲུག་གོ། །རེག་པ་ཡང་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ། །ཚོར་བ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའམ། རྣམ་པ་གསུམ་མམ་ལྔའོ། །སྲེད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པའོ། །ལེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །འདིར་ཉེ་བར་ལེན་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཆགས་པའོ། །སྲིད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྔོན་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་། འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའོ།

關於內在的緣起的教法，所說的無明、貪愛、業和法等，以及取、有、識等因所攝，其中有等三者雖由無明緣而造作業，但若無貪愛等緣，則不會成就後有，故此處提及。稱為緣起之名者，是指因所攝六種或五種。大智，由此等所生的蘊等，是指果所攝的識或名色等果所攝六種，或者七種。略說這些義理，如《聖十地經》中從十個方面宣說：即有支相續、一心和合、自業不雜、不相異即煩惱相續一體或各自果報相續不斷、依止相同、三道相續、前際、現在和后際相應、三苦生起、從因緣生起、與生滅相連、以無而盡各別了知。 就初學者而言，無明是不了知諸諦，即是遍計的無明。行是思業和思惟業。識主要是阿賴耶識。名色是諸根未成熟的階段。六處是諸根圓滿的階段。觸是決定樂等感受境相。如《涅槃經》中說：‘不能分別苦樂差別即是觸。‘受是體驗。愛是對受的貪著。取是對受因的貪著。有是名色種子在阿賴耶識中被取滋養而具有力量。生是名色等最初產生。老死是名色等轉變為其他狀態和斷滅。又說：‘老是蘊的成熟。’ 總的定義是前前為依緣而後後生起。別別分類中，無明有二：對業因果愚癡，以祭祀生命等求解脫，及對真實性愚癡，顛倒執著我和我所等，以及未如實了知這些。行有三：福、非福和不動業。或者身口意三業。識有因所攝和果所攝二種。名色有五種。處有六種。觸也有眼觸等六種。受也與此相應，或三種或五種。愛有三：欲愛、色愛和無色愛。取有四：欲取、我語取、見取和戒禁取。這裡’取’是指對這些的貪著。有也有四種：前有、死有、中有和生有。

།འདིར་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ལེན་པས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གི་སྐྱེ་བ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར བའི་སྐྱེ་བའོ།།རྒས་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ། ཉེ་བར་སྤྱད་པས་རྒས་པ་དང་། གཞན་ཉིད་ཀྱིས་རྒས་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བས་རྒས་པའོ། །གཉིས་པ་དེ་རྣམས་སེམས་གཅིག་ཏུ་ཡང་དག་པར་འདུ་བ་ནི། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྤྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་དེ། རྒྱ་མཚོ་དང་དབའ་རླབས་བཞིན་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པས་དེར་འདུ་ཤེས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་གཅིག ལ་གནས་པ་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རང་གི་ལས་མ་འདྲེས་པ་ནི་དང་པོར་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། རང་རང་གི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་རྣམས་མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་འབྱིན་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྲིད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་རང་གི་ཡུལ་རྣམས་ཕྱེ་བ་ཡང་སྟོན་པ་དང་། རེག་པས་དམིགས་པ་ལ་རེག་པར་ མེད་པ་དང་།ཚོར་བས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་གཉི་ག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱོང་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། སྲེད་པས་ཆགས་པར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། ལེན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲེལ་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པས་ སྲིད་པའི་རྒྱུད་གཞན་ཡང་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེ་བས་ཕུང་པོ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒ་བས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། འཆི་བས་འདུ་བྱེད་འཇིག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་ཚེ་རབས་གཞན་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བྱེད་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་བྱེད་ནུས་ཞེས་པ་དང་། ཚད་མ་ནི་ཡུལ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པར་བྱེད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱེད་ པ་རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། རྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མ་རིག་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ནི། འདུ་བྱེད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །ས་བོན་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེད་ཅིང་རྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་སྐྱེས་པས་དེ་ཡང་རྗེས་ཐོགས་སུ་སྐྱེ བའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་འདི་གཉིས་ཀྱང་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་པ་དང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལམ་གསུམ་གྱི་རྒྱུན་དུ་འབྲང་བ་ནི་དེ་ལ་མ་རིག་ པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་མི་འཆད་ པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།

此處是由那些所攝的名色種子所取而具有力量。從生和老死所生有三種：剎那生、現行生和結生。 老也有三種：受用所致的衰老、他性所致的衰老和變異所致的衰老。 第二，這些歸攝於一心是：如前所說，世俗諦中一切皆是心性，而且總的來說就是一個阿賴耶識，如海洋和波浪一般，如前所說。此外，相續具足的阿賴耶成為一切種子，故而歸攝於此。如是所說：‘彼等一切皆住於一心中’。 各自不混雜的作用，首先就無明而言有兩種：令諸有情于所緣愚癡，以及引生諸行現前之因。 諸行也不安住于兩種作用：令未來異熟現前，以及引生識現前之因。 如是其餘支分也各自引生後果現前之因，特別是識能結生，名色能互相顯示，六處能顯示各自境界的分別，觸能觸所緣，受能領納可意、不可意及俱離，愛能于所貪著事普遍貪著，取能與煩惱相應，有能令有相續安住，生能生起諸蘊，老能令諸根變異，死能令諸行壞滅，並引生無知相續不斷之因。 如是所說，由於未證緣起實相，故成為其他生世之因。 其中這些作用的含義，如同說事物的特徵是能作所作，量是能斷除對境增益一樣，是成為作用自性，而非其他義。 不相異義即是’以無明緣行’，是說以無明為緣諸行相續不斷併爲所依。此中無明有種子位和果位兩種。其中以種子位令諸行相續不斷，因為未斷種子之時行的相續便會生起。以果位則生起併爲所依，因為彼生故彼隨後生起。 此二義也說明了’此有故彼生’和’此生故彼生’兩種含義。其餘支分也應如是了知。 三道相續，其中無明、愛、取是煩惱道相續不斷，是煩惱的遍染。行與有是業道相續不斷，是業的遍染。其餘諸支是苦道的分別相續不斷，是生的遍染。

།དེ་ཉིད་ས་བཅུའི་མགོན་པོས་ཀྱང་། །དང་པོ་བརྒྱད་དང་དགུ་ཉོན་མོངས། །གཉིས་དང་བཅུ་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། །ལྷག་མ་དག་ནི་ཚེ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིས་ཀྱང་ད་ལྟར་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་དེ་དག་ཏུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་ཞིང་། ལས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པས་ཡང་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ཀྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་ཞེས་པའོ། །དུས་གསུམ་ལ་ལྟོས་པ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་ལྟོས་པ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་ཕུང་པོའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཚོར་བའི་བར་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ལྟོས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པའི་ འབྲས་བུ་དང་།ཕྱི་མའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ལྟོས་པའོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའི་ལྟོས་པ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པས་ཀྱང་སྲིད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་གོ་ རིམས་སུ་བསྟན་པ་འདི་རྣམས་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པ་སྟེ།དང་པོ་གཉིས་ནི་སྔ་མ་ལྔའོ། །དེ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རྫོགས་པ་སྟེ། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཕྱི་མའི་མཐའི་ལྟོས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་དེའི་ཉེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། ཚེའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ད་ ལྟར་བས་བསྡུས་པའོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མས་བསྡུས་པའོ། །ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཕྱི་མ་ཉིད་ཀྱི་དུས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ལྟོས་ཞེས་པ་སྟེ། ཤེས་པར་ཟད་དོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་ཡང་ཚར་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ།དང་པོ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་ལ། དེ་ནས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། །ཡང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། །གཞན་ཡང་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་དག་མ་རིག་པ་ དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཅིག་ཅར་འགྲུབ་པར་ཐལ་ཞེས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པས་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ། །ལས་བྱས་ནས་ནི་ཞིག་པ་ན། །སུ་ཡི་ལས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། །ཞེས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དུས་ན་ལས་བྱེད་པ་པོ་འགགས་ནས་མེད་པས་དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་མེད་ཅིང་། གཞན་ལ་སྨིན་པར་འགྱུར་བར་བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་དང་། མ་ བྱས་པ་དང་ཕྲད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཞེས་པའོ།།གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་ནི་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པར་འགགས་པས་ཕྱིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་དུས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟོས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱོན་མེད་དེ། སྤྱིར་ལས་བྱས་པ་དང་། བྱས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ བསྐྱེད་ཟིན་པ་དང་།བྱས་ཤིང་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་གཉེན་པོ་རྙེད་པས་སྤངས་ཟིན་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མི་འཐད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ལས་འགའ་ཞིག་ནི་བྱས་ལ་འགའ་ཞིག་ནི་མ་བྱས་པ་འམ། བྱས་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་འམ། །འགའ་ ཞིག་གིས་མ་བསྐྱེད་པ་འམ།མ་བསྐྱེད་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་ནི་གཉེན་པོས་སྤངས་པ་འམ། འགའ་ཞིག་ནི་མ་སྤངས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཅིག་ཅར་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལས་མ་བྱས་པ་འམ་བྱས་པའམ་བྱས་ཀྱང་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་འམ། བྱས་ལ་མ་ བསྐྱེད་ཀྱང་གཉེན་པོ་མངོན་པར་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་ལས་བཟློག་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེས་ན་རྒྱུ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པས་ ཉེས་པ་དང་པོ་ལས་གྲོལ་ལོ།

如十地之主所說：‘第一、第八和第九是煩惱，第二和第十是業，其餘則是壽。‘這也說明依靠現在的煩惱之煩惱和由此引發的業之煩惱，成就未來之生，在彼等中也如前由煩惱所引發，由業所造作而成就其他生，即唯生苦蘊。 關於三時，無明和行是前際所依，即成為現在蘊之因。從識至受是現在所依，即依前為果，成為后之因。愛等三者是后際所依，即成為未來生等所攝名色等之因。 如是宣說，輪迴之因果次第所示這些在三世中圓滿，最初二者是前五。其後八種於此生圓滿，說愛等三者是后際所依，即成為彼之近因，若就壽而言，則為現在所攝。生與老死是後世所攝。 往後世亦如是生起，當後世時現前時，依彼而言，如是即是依前際，僅此而已。因此，因果亦為兩輪所攝，最初二者是因，其後五者成為果。複次，愛等三者成為後世之因，生與老死則成為果。 複次，由此等若謂：‘因無明、行等因無差別故，應成一切眾生之身同時成就’，以及’若無補特伽羅我，一切行成為剎那性時，無作者故應成無所作業’，如雲：‘業已作而滅時，成為誰之業？‘即于異熟時業作者已滅無故，彼不受異熟，而於他成熟所作成為無用，及有未作而遇之過失。 複次，若謂前業未生果而滅，故於後生果時無故，諸業應成無用之過失。無過失，因為普遍已作業，已作亦已生果，已作雖未生果然已得對治而斷時，不應成就後有，因此有些業已作，有些未作，已作者有些已生果，有些未生果，未生果者有些已為對治所斷，有些未斷。 因此不成一切之身同時成就，因為未作業或已作業或已作亦已生果，或已作未生果然已得對治者之果不會生起，與此相反者之異熟果則會生起，故’因無差別’之因不成立，從而解脫第一過失。

།གཉིས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ས་བོན་གྱི་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལས་བསགས་ཤིང་། ལས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་འགགས་པ་ན་ཡང་དེའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ ལ་བསྒོས་པ།གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་རྣམས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རེད་ཅིང་སྨིན་པ་སྟེ། གནས་དང་ལུས་ལ་སོགས་པ་འདོད་བྱ་དང་འདོད་བྱ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ སྣང་བ་རྒྱུ་བ་ཆ་ཕྲ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར། རྒྱུན་གཅིག་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །བྱེད་པོ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱར་བསྟན། །ཞེས་པའོ། །དེས་ན་འདིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་འཁོར་གྱི་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འཁོར་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་འོག་ ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཕ་རོལ་པོས་བརྗོད་པའི་ཉེས་པ་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པར་ལས་ཟད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལས་འབྲས་བུ་ འབྱུང་བས་ལས་ཆུད་ཟོས་པའི་ཉེས་པ་ལས་ཀྱང་གྲོལ་ཏེ།ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་གཉེན་པོ་མ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།དེས་ན་ལས་འགའ་ཞིག་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པས་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །འགའ་ཞིག་ནི་སྲེད་པ་དང་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཚང་ཞིང་གཉེན་པོ་མ་ཐོབ་པས་སྐྱེས་ནས་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ བའོ།།འགའ་ཞིག་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ། འགའ་ཞིག་མྱོང་བར་མ་ངེས་ཏེ། གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དག་ཀྱང་སྲིད་དོ། །འདིར་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གྲངས་ ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདི་རྣམས་ལ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་དང་།འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་གཉིས་ལས། རྒྱུས་བསྡུས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རིང་བར་གྱུར་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་ པ་དང་།འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཕེན་པ་དང་། གང་གིས་འཕེན་པ་དང་། ཚུལ་ཇི་ལྟར་འཕེན་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་རྣམས་ལས་མང་བ་མི་དགོས་ཤིང་། ཉུང་ན་ཡན་ལག་མ་ཚང་བར་འགྱུར་བས་དེ་དག་ཙམ་དུ་གྲངས་ངེས་པའོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འགྲུབ་པ་དང་། གང་གིས་འགྲུབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འགྲུབ་སྟེ། རིམ་པ་བཞིན་སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་རོ། ། འབྲས་བུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་འཕེན་པར་བྱེད་པས་འཕངས་པ་རིང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་བཞི་སྟེ། ལུས་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་གང་ལས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལས། དང་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ། མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རིམ་པ བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐོབ་པ་ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རེག་པ་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཚོར་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞིར་ངེས་སོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། བརྟེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ རྒ་ཤིའོ།།གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མམ་བཞི་ལས། གནས་པ་མ་སྨོས་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དོན་འདི་རྣམས་བསྟན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་འཁོར་བ་ལས་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། གནས་པ་ནི་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་མི་འགྱུར་ བས་མ་སྨོས་པའོ།།རྒས་པ་དང་ཤི་བ་གཉིས་ཡན་ལག་གཅིག་ཏུ་གཞག་པ་ཡང་། མ་རྒས་པར་འཆི་བ་ཡོད་པས་དེ་ལ་ཡན་ལག་འགའ་ཞིག་མ་ཚང་བར་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第二個也不合理，因為阿賴耶識具有相續性，由其本性所成的種子所引發的識積累業，當業的剎那滅盡時，其種子也熏習于阿賴耶識中，從一個相續到另一個相續所生起的識為有漏蘊所攝，與阿賴耶識同時獲得併成熟，即所謂處所、身體等可意與不可意的顯現，其細微執行。因此說’依於一相續，說有作者與受者’。 因此，此處若無阿賴耶識本身的眷屬，則轉識等不能成立輪迴，如下文所說，將會與他方所說的過失相關聯。 另外，即使業在未產生果報之前滅盡，由業所熏習的種子在阿賴耶識中相續存在，從其中生起果報，因此也能避免業虛耗的過失。如說：‘有情諸業不會虛耗，即使經過百劫，當因緣聚合時節成熟時，必定會結成果報。‘這是就未獲得對治的補特伽羅而言。 因此，某些業將在現法中感受，即在今生已產生果報，不會在來世再生。某些業因具足愛取等緣且未獲得對治，將在後世感受果報。某些業將在其他時候感受，某些業則不一定感受，也可能因對治力而滅盡。 此處依據阿毗達磨論典，十二緣起支確定的原因是：這些可分為因所攝和果所攝兩類。因所攝又分為兩種：遠因即能引發之因，近因即能成就之因。 其中能引發者為無明、行、識因所攝，即依何引發、以何引發、如何引發三種，依次配對。如是能引發者不需多於這些，若少則支分不全，故數量決定如此。 能成就因也有三種：依何成就、以何成就、如何成就，依次配對愛、取、有三者。 就果而言，能引發所引之遠果有四：獲得身體，以及從所得中受用。初者有二：最初獲得與圓滿獲得，分別對應名色與六處。第二類包括受用境界的觸，以及受用業之異熟的受。如是決定為四種。 現前成就之果有二：就所依而言為生，就能依而言為老死。 另外，在有為法的三或四相中，未說住相是因為緣起支是為菩薩們所觀察的義理，顯示這些是爲了稍微生起厭離輪迴的緣故，而住相不會成為生起厭離的支分，故未說。 將老與死立為一支，是因為有不經老而死的情況，若分開則可能導致某些情況下支分不全。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་མིང་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོད་པས་དེ་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་གཞག་པར་རིགས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ཅི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ཙམ་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གཞན་ཡང་འདི་ནི་གཙོ་བོར་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ དང་།སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པའོ། །གཞན་ཡང་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་ སྟེ།ལྔ་ནི་རྒྱུ་ཡིས་བསྡུས་པ་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས། ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ལས་ལྷག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྒྱུས་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ངེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་ཚར་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཚེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ནས་འདིར་འཕོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རྒྱུ་དྲུག་ནི་ཚེ་སྔ་མ་ལ་རྫོགས་ཤིང་དེས་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་དྲུག་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལའོ། །འདི་ནས་ཕྱི་མར་འཕོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་རྣམས་ནི་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པར་བྱ་བ་སྟེ། སྲིད་པ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་མདོ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ། དོན་གྱི་གོ་རིམས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ན་ སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཚེ་སྔ་མ་ལ་བསྡུས་པར་མི་འཐད་དེ།ཚོར་བ་ད་ལྟར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་ད་ལྟར་བའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚེ་སྔ་མས་བསྡུས་པའི་སྲེད་པ་སྐྱེད་པས་མ་འོངས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ཡང་སྲེད་ པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་སྔ་མས་བསྡུས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཚེ་སྔ་མ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པས་འབྲས་བུ་དེ་རྣམས་ད་ལྟར་བའི་སྲེད་པས་བསྡུས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་ན་འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་།དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དེ་དག་ཚེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ བདག་ཉིད་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་འདིའི་འོག་རོ་ལ་ཚེ་ཕྱི་མས་བསྡུས་པ་གཅིག་ཡིན་ཞེས་བརྟག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ལྟར་ན་འཕེན་བྱེད་ཀྱིས་འཕངས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ནི་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡིན་ལ།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་བར་དུ་མཆོད་པ་ཡིན་ཞེས་པ་མི་འཐད་དེ། ཆ་ཤས་ཀྱི་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུས་འཕངས་ཤིང་བསྐྱེད་པ་བཞིན་དུ།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཡང་འཕངས་ཤིང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུས་བསྒྲུབས་ཤིང་བསྐྱེད་པ་ལྟར། མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ ཡང་།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ཏེ། བར་དུ་མ་ཆོད་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་ཅིང་། དེ་རྣམས་ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་མདོ་སྡེ་དག་ལས་བསྟན་པ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་སྐྱེ་བའི་གོ་རིམས་སུ་བསྟན་པ་རྣམས་ ནི་ཁོ་བོས་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་འཐད་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།

如果這樣的話，化生和濕生雖有六種無色處，但這兩者也應當歸為一類，這樣說對嗎？雖然這兩者沒有凝酪等階段，但僅僅因為這樣就說沒有名色等，如何能成立？再者，這主要是依據胎生和卵生而建立的，所以沒有過失。 這些有支的次第是生起的次序。又如《辨中邊論》中說：無明、行、愛、取、有這五種攝屬於因，其餘諸支則是果。聖無著說：除了這五種之外，識也是攝屬於因，如此則因果確定為六種。這樣就攝為一輪因果。 這些也是由兩世所攝，若就從前世轉生到此世而言，六因圓滿並攝屬於前世，六果則在今世。從此世轉生到後世的情況也應當如是了知。 這些需要稍加分析：有支即是如經中所說的這十二支，前前為緣而後後生起，按照意義次第來說明。如此則愛、取等三支攝屬於前世是不合理的，因為受是現在的緣故。否則，將導致以現在的受為緣而生起前世所攝的愛，這將導致未來成為因的過失。 若說受也是在愛之前的前世所攝，那麼作為其因的觸等也應當是前世所攝，這樣就違背了這些果是現在愛所攝的道理。再者，如此一來，能引發的因和能圓滿的因，以及所引發的果和所圓滿的果的差別安立也將不合理。 應當觀察所圓滿的果即生和老死，是今世所攝的名色等的自性，還是此後第二世所攝的一種。若是第一種情況，則由能引發的因所引發的名色等，與圓滿的果是同一的，這樣名色等是能引發因所引發的果而有間隔，而生和老死則相反，是由能圓滿因所圓滿的無間隔果，這是不合理的，因為部分將成為能生所生的關係。 因此，如同名色等是由能引發的因所引發併產生的一樣，生和老死也應當是被引發併產生的；如同生和老死是由能圓滿的因所圓滿併產生的一樣，名色等也應當被產生。 若按第二種情況，則生和老死對於能圓滿的因來說，作為無間隔的果也不合理，而且這些將成為圓滿三世的一方。 因此，諸經中所說的有支生起次第的安立，如我先前所說才是合理的，其他則不然。

།སྤྱིར་སྲེད་པའི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཁམས་གསུམ་པོ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕལ་ཆེར་རྫོགས་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཚང་དགོས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པས་བཅུ་པ་ལས། འདུ་བྱེད་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་རང་བཞིན་ཡང་ སྲིད་པ་དང་།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཀྱི་ཞིང་གི་གཞི་དང་། མ་རིག་པའི་མུན་པ་དང་། སྲིད་པའི་རླན་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་བརླན་པ་དང་། ལྟ་བར་གྱུར་པའི་དྲ་བ་རབ་ཏུ་འཕེལ་བས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བས་ཏེ་ ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །གཞུང་འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པས་སོ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའི་ལྟོས་པ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་བའི་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྲས་བུས་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་པ་སྟེ།གང་ཡིན་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །འཕགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་ཡོད་དེ། ཕྱི་ནང་གཉིས་སོ། བཅུ་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། །འདས་པའི་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཐོག་མར་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ཐམས ཅད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འདི་དག་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཏེ།ནུར་ནུར་པོར་འདུག་པའི་ཚེ་ཤི་བ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་སོགས་པ་མི་འཐད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། རེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། སྲེད་པ་རྣམས་ དང་།རྒ་བ་དང་ཤི་བ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གཟུགས་མེད་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་མེད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ངེས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་ ཀུན་ལ་མཉམ་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སས་བསྡུས་པ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་བཞི་ཀ་མེད་མོད་ཀྱི། བཏང་སྙོམས་ཉིད་དང་གསལ་བ་དང་། གཉེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ཡིད་བདེ་བ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ། བཏང་སྙོམས་དང་ཡིད་བདེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཚོར་བ་གསུམ་དང་། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་བྲལ་བས་ལྕེའི འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་།སྣའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་སྟེ། རེག་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། ཁམས་འོག་མས་བསྡུས་པའི་རྒས་པ་དང་དེ་དང་འབྲེལ་ བའི་ཤི་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ཅེས་པའོ།།འདི་རྣམས་ཀྱང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་མེད་ཅིང་ཤས་ཆུང་བ་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་དབང་བསྒྱུར་དུ་ མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཞེས་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་མི་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མི་ཐོབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་[(]ཀྱིས་[,]གྱིས་[)]སྡུག་ བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

總的來說，如果僅就這些愛取支的類別而言，三界中以四生所攝的眾生，在每一期生命中大多都具足。以無明、行等為緣而生識等時，也需具足愛等諸緣。如聖者在《十地經》中說：‘由彼諸行所薰染的有漏有取之心識種子，若無業田之地基、無明黑暗、有之濕潤、我慢滋潤及見網增長，則不能於後世生起名色芽苗，不能生起生老死等。‘等等。 又于名色等位時，也隨之生起無明等。此論明顯顯示了識為因分所攝，如說：‘心識種子具有執取，於後世將成就生老死。‘如前所說，無明與行是前際所依，識等是現在所依，故說識為果所攝，無論是何者皆無相違。 《聖涅槃經》中也說：‘善男子，此十二緣起於一切眾生中平等存在，有內外二種。何為十二？過去煩惱即無明，過去之業即行，現在初入胎時即識。‘等等。又說：‘善男子，一切眾生雖有此等緣起，但並非圓滿具足。如在凝滑位死亡者則不具六處等，色界眾生雖無三受、三觸、諸愛、老死，亦說具足十二支。無色界眾生雖從無色乃至老死皆無，亦說具足十二支，因為必定將得彼等之故。是故說一切眾生平等具足十二緣起。’ 此中色界四禪中凡夫地所攝者，除舍受外雖無其餘四受，但由於舍受本身及明顯、對治等功德相應，即是喜受，如《正法集經》中所說。除舍受與喜受外無餘三受，由離段食故無舌觸、鼻觸，唯有彼等識之所生起的對境執著之意觸，即三觸；無慾界愛，無地獄所攝之老及與彼相關之死。 這些也是就等持位時無有及微弱而言，並非一切情況下皆無。如前所說，彼等也為如來功德不得自在等苦所苦，如其他經中所說。無色界眾生也為不能自在一切地定之苦所苦，不得正法之苦所苦等。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་འདྲ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པའི་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་མེད་ཅེས་པའོ། །གཞན་ཡང་མདོ་འདིའི་དོན་ནི་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་གཟུགས་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ནི་གང་ན་ཡང་མེད་ལ། གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་སྟེ། ཕྲ་བའི་ཕྱིར་མེད་ཅེས་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །དེས་ན་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་སྤྱིར་མིང་དང་གཟུགས་ལ སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ཅིང་།ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒས་པ་དང་། ཤི་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་འཆི་འཕོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྔར་རྒས་པ་དང་ཤི་བ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་འཕགས་པའི་གནས་ གཞན་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཆད་པའི་འཆི་འཕོ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ་ཡང་གསུངས་པའོ།།འདིར་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའམ། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཚེ་གསུམ་ལ་རྫོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པར་གཞག་པ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།འོན་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པས་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའི་ལྟོས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་བསྟན་ནས། མདོར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འདི་འབའ་ཞིག་འབྱུང་ ཞེས་པའི་དོན་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་བར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ། དེའི་དོན་ཡང་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་བྱིས་པ་རྣམས་ འཁོར་བ་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཙོ་བོར་ངན་སོང་གི་ཕུང་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ།དེས་ན་དེ་དག་གི་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཤས་ཆེ་བས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའོ། །གཞན་དུ་ན་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད།དད་པ་དང་ལས་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་དགེ་བ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། ཅུང་ ཟད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་སོ།།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དང་། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། །སྐྱེ་བ་དང་ འཇིག་པ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཡན་ལག་དེ་རྣམས་སྔར་ནས་ཡོད་པའི་དོན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་གསལ་བར་བྱས་པའམ།ཕྱིས་ཀྱང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གྱིས་གློ་བུར་དུ་སྐྱེད་ཅིང་། ཡང་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་ ལུགས་ལས་ལྡོག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའོ།།མེད་པས་ཟག་པར་སོ་སོར་རྟོག་།ཅེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་དག་མེད་པའོ། །ཡང་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གསུངས་སོ།།གལ་ཏེ་འདིར་སྲེད་པའི་ཡན་ལག་འདི་རྣམས་སུ་གྲངས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མི་འཐད་ན་དེ་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་དགོས་སོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། འདིར་ནི་འཁོར་གདུལ་བྱ་ཉེ་བའི་བསམ་པ་ཉིད་ལ་ ལྟོས་ནས་དེ་དག་ཙམ་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །ཡང་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ནས་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གསུམ་ དང་།གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་གསུམ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དགུའོ།

因此，為什麼沒有想要獲得這樣功德和貪著禪定之味的渴愛等。此外，此經的含義是，實有的色法與心識分離的任何地方都不存在，若就顯現為色法而言，即使在無色界中也有極其微細的色法顯現，因其微細故說為無。因此，生於彼處的眾生也普遍具有名色等一切，有蘊體成熟的衰老和死亡，因為說彼等為死亡痛苦所苦故。 又前說無衰老和死亡是針對第四禪聖者的其他住處，無有斷絕的死亡等而說。此處並非依據異熟業或現法受業而作三世圓滿等安立，然依生受業等而說則無過失。如是詳細宣說前際緣起等后，總之唯此苦蘊生起之義，彼等亦為三苦所攝。其中從無明乃至六處為行苦。觸和受說為苦苦，其義亦是為令愚者厭離輪迴，主要顯示與惡趣蘊相連。 因此，彼等之觸受以苦性為主而如是宣說。否則，引發善趣蘊的業並非必定是無明，以信解業果差別的智慧也能引發有漏善業。餘下愛等為壞苦，因與少許安樂相應故。從因緣所生者，不僅是如前所說成就後果，而是從阿賴耶識之因和愛等緣聚合而生。 與生滅相連者，並非是彼等支分本來存在之義為因緣所顯現，或後來也不會衰敗，而是由緣頓時產生，又如無明滅故行滅等，具有逆序法。以無故別觀漏者，是說阿羅漢和獨覺獲得漏盡無生智等者無彼等。又說彼等雖有無明習氣地緣等清凈緣起。 若此處愛支等數量決定的理由如前所說不合理，則應另作安立者。誠然，此處僅是觀待所化眾生近意而說彼等，未見其他理由。又從諸阿毗達磨論中說，三界受產生就之理有九種，即從三界死後于欲界受生之理三種，於色界受生三種，于無色界受生三種，如是共九種。

།དེ་ལ་མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཡན་ལག་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁམས་སམ་ས་དེར་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། མ་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་གསུམ་མ་ གཏོགས་པ་གཞན་ནི་ས་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ།གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཁམས་དང་ས་དེར་མི་གཏོགས་པའོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་འཕོས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལྷར་སྐྱེས་པ་ན། དེ་འདྲ་བའི་ལུས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ནི་འདོད་པའི་ འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གསུམ་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁམས་འོག་མ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་དུ་ རྒྱུ་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ལ།བྲལ་ན་ཡང་དེ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྔོན་དུ་སོང་བས་དེའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སས་བསྡུས་པའི་མ་རིག་པས་སྔར་གྱི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་མི་འཐད་དེ། མ་འོངས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ལས་དེ་འདྲ་བ་ཀུན་ནས་ སློང་བའི་མ་རིག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་རང་གི་སར་སྐྱེ་བས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འཕོས་ནས་དང་པོ་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ལས་ནི་སྔར་ འདོད་པའི་ཁམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་དེ་ཉིད་ལ།ལས་གཅིག་གིས་ལུས་དུ་མ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་མ་རིག་པ་ཡང་ འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་གྱི།ཕྱིས་བྱུང་བ་བསམ་གཏན་གྱི་སར་གཏོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དེ་འདྲ་བའི་ལས་མེད་པར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འཕོས་ནས་ཡང་དང་པོའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། དེ་ལ་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་ པ་བསྒོམ་པ་མེད་པར་ནི་དེར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་ལ།དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཡང་གནས་སྐབས་དེར་མི་འཐད་དེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་རགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བར་བསྒོམ་པ་ནི་མི་དགོས་ཏེ། སྔོན་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཞི་ རགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་འགལ་བར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ལ་རགས་པ་དང་གཉིས་པ་ཡན་ཆོད་ལ་ཞི་བར་བསྒོམས་པས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་པས་སྔ་མ་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་རང་གི་སར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་འཕོས་ནས། དང་པོའི་ལྷར་སྐྱེ་བ་ན་དེ་འདྲ་བའི་ལུས་འགྲུབ་པའི་ལས་ནི། སྔར་གྱི་དུས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་རགས་ཀྱི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ལས་རྙིང་པ་དེ་ཉིད་ ཡིན་པས་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་མ་རིག་པ་ཡང་ས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་འོག་མར་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་པ་ནི་ཤིན་དུ་མི་འཐད་དེ། སྤྱིར་བདེ་འགྲོའི་རིགས་དེ་དག་དུ་སྐྱེ་བའི་ ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བའི་ལས་སམ།ཁྱད་པར་དུ་མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མ་ངེས་ཏེ། སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་ཤེས་རབ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཀུན་ནས་སློང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པས་སློང་བ་དེ་ ལྟར་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལུས་སུ་འགྲུབ་པའི་ལས་ནི་རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་བསམ་གཏན་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་གཡོ་བའི་ལས་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དུས་ཀྱི་མཐར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པར་གནས་པ་ཙམ་ལ་ནི། བསམ་གཏན་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་དོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

除無明以外的其他所有支分都屬於將要投生的界或地，而就無明而言，除了欲界的三種投生以外，其他都是地不相同，即不屬於將要投生的界和地。這就像從欲界轉生到初禪天時，成就那樣身體的業是斷除欲界貪慾的第三個無間道，而引發此業的無明並不屬於初禪地，因為未離欲界貪慾者不應從其因中現前生起上地煩惱，若已離欲，則由於之前已經有斷除欲界貪慾的無間道，其後所生的屬於初禪地的無明不應引發前面的業，因為未來不能成為因。因此，引發這種業的無明是屬於欲界的。 同樣應當了知乃至有頂之間一切向上投生的情況也是如此。又有在自地投生的情況，如從初禪轉生到初禪天的業，是之前在欲界未入定地，以一業成就多身的業，修習粗細相，即斷除欲界貪慾的無間道，而引發此業的無明也是屬於欲界的，而不是後來所生屬於禪定地的無明，因為未來不能成為因。 在此若無這樣的業，從初禪轉生到初禪天是不合理的，因為若無修習粗細相就不應投生於彼處，而在那個階段這樣修習也是不合理的，因為不需要觀修欲界為粗大、初禪為寂靜，因為之前已經如是修習而獲得初禪的緣故。在初禪本身修習粗細相是相違的，若觀修初禪為粗大、二禪以上為寂靜，則不應投生為初禪天，所以如前所說是依于欲界。同樣應當觀察乃至有頂之間一切自地投生的情況。 又就向下投生而言，從二禪轉生到初禪天時，成就那樣身體的業是之前未入定地所依止的修習粗細相的舊業，所以引發此業的無明也是屬於那地所攝。同樣應當觀察從有頂到初禪之間一切向下投生的情況。若解釋說這是極不合理的，因為一般而言，引發投生於那些善趣種類的有漏善業或特別是不動業的並不一定是無明，因為如前所說也可能由智慧、信心等引發。 即使是由無明引發，成就初禪身的業也是因定等持的禪定，即初禪三摩地不動業，而僅僅安住在最後的二三剎那等時間，並沒有可以安立為禪定的意義，因為其本質是心一境性的緣故。

།གཞན་དུ་ན་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པར་དམིགས་པ་ལ་རྩེ གཅིག་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནས་དེ་འདྲ་བའི་བསམ་གཏན་ལ་དུས་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་མཉམ་པར་བཞག་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ན། དེའི་སྔོན་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་བསམ་གཏན་མི་གཡོ་བའི་ལས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་ནི་ས་དེ་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།འདི་ནི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚེ་འཕོ་བ་ཉིད་དུ་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་འཕོས་ནས་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་ལས་ནི་སྔོན་མཉམ་པར་མ་བཞག་ པའི་ས་ལ་ལས་གཅིག་གིས་ལུས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ལས་བསགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་འགགས་ནས་མེད་པས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་འདས་པ་ཞིག་པ་རྣམས་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྒྲུབ་པ་ཡང་མི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།འཕེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ་ཡང་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུར་བཏགས་སུ་ཟད་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དུས་གཞན་གྱིས་བར་ཆོད་པ་དེ་རྣམས་ལ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་ཞེས་ པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་མི་འཐད་དེ།འདི་ཞེས་པ་ནི་ཉེ་བ་མངོན་སུམ་པའི་ཚིག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་འདྲ་བའི་དོན་ལ་དེ་འགགས་ནས་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་མ་ཉམས་པར་ཚེ་འཕོས་ནས་དང་པོར་སྐྱེ་བའི་ ལས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ས་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ལས་མ་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མིར་སྐྱེ་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་མ་ཟད་པར་ཚེ་ཟད་ནས་དེ་ནས་འཕོས་ཏེ། མིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་སྔར་གྱི་ལས་དེ་ཉིད་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བསམ་ གཏན་གྱིས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཁམས་འོག་མ་ལ་རགས་པར་བསྒོམ་པ་དང་དེ་ཉིད་ལ་ཞི་བར་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་གནོད་པ་མེད་དེ།དེ་ལས་ཉམས་ནས་ཁམས་འོག་མར་སྐྱེ་བ་སྲིད་པས་དེ་ལྟར་འགྱུར་དུ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའོ། །ཡང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་དང་ པོར་སྐྱེ་བ་ན།དེའི་ལུས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྔོན་གྱི་ལས་རྙིང་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མི་འཐད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལས་འགགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེས་བསྒོས་པའི་བག་ཆགས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པ་མ་འགགས་ཤིང་དེ་མ་ཐག་པ་དེ་ལས་དེ་ འདྲ་བའི་ལུས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་མ་རིག་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་མི་འཐད་དེ། དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །དེ་དག་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པ་ལས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སེམས་སུ་གཅིག་ཅིང་དོན་དམ་པར་སྟོང་ པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའོ།།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྤྱིའི་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་མྱུ་གུ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཆོས་དང་། འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་བྱ་ བ་བྱེད་པ་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྔར་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་རྒྱུའི་ཆར་གཏོགས་པའོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཤུགས་ལ་བསྟན་པའོ། །འབྲེལ་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། ས་བོན་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། ཤེས་ པ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའོ།།འདིར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་ནི་སྔར་བསྟན་ནོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཚོན་བྱའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེ་ཡང་ མཚན་ཉིད་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལས་མཚོན་བྱའི་ཐ་སྙད་རྣམས་པར་འཇོག་པ་སྟེ།ཚ་ཞིང་སྲེག་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མེར་ཐ་སྙད་དུ་བྱར་རུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

否則，等持的心也會成為禪定，因為在二、三剎那等專注所緣也存在於彼等中。 此後，如理安住于如是禪定適當時間後命終，成就初禪身時，其前行的不動業生起禪定，是屬於彼地的無明，此中無有相違。此僅是考慮獲得禪定后立即命終而說的。 同樣，從初禪命終后初次投生的業，並非是先前未入定地中以一業未成就身而積累的業，因為彼在感果時已滅無有，故不應理為因。 否則，過去已滅者將成為因，如是則阿賴耶識的成立也將不應理。所說的能引因，僅是因之因而假立為因，並非真實因。 複次，對於被其他時間間隔者，‘此有故彼生，此生故彼生’的緣起義不應理，因為’此’是近在眼前的詞。 因此，對於如是義，僅成為’彼滅已此生’而已。 複次，未失初禪而命終后初次投生的業即是彼禪定地，因為業未盡故。如同欲界人身福業未盡而壽盡后從彼命終，轉生為人的業即是先前之業一樣。 複次，依于禪定本身，對地獄修粗重想及對自地修寂靜想亦無妨，因為從彼退失而生地獄是可能的，故應如是，因此如是修習。 複次，從二禪生初禪時，成就其身的是先前舊業這種說法，應知同樣不應理。 若謂雖業已滅，但由彼熏習的習氣從一相續至一的阿賴耶識中未滅，從其等無間緣成就如是身。 若爾，能引發彼的無明在先前階段亦不應理，義已明瞭。 ‘彼等無差別而凡夫分別’是說，彼等內外諸法世俗為心一性，勝義為空性無差別。 以’大慧’等顯示緣起總分別，其中從彼等所生因，如前所說，因為能生外法如芽、瓶等及內法如行等自性，故作因的作用，即是前說緣起中屬於因分者。果亦于彼力中已說。 關係因是因為顯現為內外蘊等及種子等，故作所緣的作用，即是識顯現為境相的因緣等。此中所緣緣及增上緣的意義如前已說。 相因是成就相后立即安立所相名言的相關聯。即以相為因而安立所相名言，如’由熱與燒故，此可安立為火之名言’等。

།བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་དབང་བར་གཏོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུས་རང་དབང་ཐོབ་པའི་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་པ་སྟེ།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཡུལ་ཁམས་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའམ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྐྱེས་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་སྣང་ བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ།གཏན་ཚིགས་དང་ལུས་ངག་གི་བརྡ་དང་། མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བས་དོན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྔར་བསྟན་པའི་སྣང་ཞིང་དམིགས་པ་ནི་བློའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། འདིར་སྣང་བའམ་གསལ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཆོས་སུ་ཞེན་པར་བྱས་པའོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ ནི་མི་མཐུན་པའི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་འགལ་བས་བསྡུས་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་གཉེན་པོས་ལམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཆོས་སྤངས་ནས་དེ་དག་ལྡོག་པའི་དུས་ན་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར།ཤེས་པའི་རྒྱུན་གྱི་བྱ་བ་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ཡང་སྤྱིར་ འདུས་བྱས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་བྱ་བ་མི་འཆད་པ་སྟེ།རིགས་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་འགགས་ཀྱང་དེའི་ཡུལ་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེད་པའི་རིགས་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ གྱིས།འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེད་པའི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ། །འདི་དག་ནི་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་རྣམས་གཞན་གྱི་དབང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པའི་དངོས་པོར་གཞག་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏེ། འདིར་དུས་ མཉམ་པ་ལ་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པར་ཡང་སྔར་བསྟན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འཐད་པར་བསྟན་ཅིང་། གཞན་ཡང་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་རྒྱུར་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་འཇོག་པ་ལས་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ པའི་དུས་ན་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་མི་འཐད་པས་འབྲས་བུ་ཉིད་ཀྱང་གང་ལས་འབྱུང་ཞེས་པའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་བུ་མ་སྐྱེས་པར་ཕའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་མི་འཐད་ལ། དེ་མ་གྲུབ་ན་བུ་ཉིད་ཀྱང་འབྱུང་བ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ནི་རྟོག་གེ་བ་ རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ཅེས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་རྐྱེན་བཞིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་ལ་དགོངས་ནས་དམིགས་པ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སྐྲག་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་གསུངས་ ཀྱི།དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལས་གསུངས་པའི་དོན་ཡང་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རིགས་མཐུན་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་འབྲས་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་རང་སྣང་བའི་ཡན་ལག་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གཉིས་ དང་ལྡན་པ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ་འདིར་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ་ཞེས་བྱེད་པས་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྦྱར་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དེ།རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཤེས་ པར་འདུག་པ་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཆར་རྒྱུད་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཤིང་བར་དུ་མ་ཆོད་པ་དང་། སྔ་མ་འགགས་པས་གོ་ཕྱི་ནས་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནས་དེའི་ལས་ཀྱང་གོ་འབྱེད་པ་དང་། རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེད་པ་སྟེ། རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་པའི་ རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་རྐྱེན་གསུམ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་རྣམ་ཤེས་དོན་ལ་འཛིན་ནུས་སུ་སྐྱེད་པའོ། །རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་མི་སྐྱེད་ཅེས་པ་ནི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་བརྟགས་ ཤིང་གསུང་རབ་དག་ལས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དོན་དམ་པ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ།

所謂’作為能作因是屬於自在的作用，如轉輪王’，是指有情眾生對於獲得自主權的對境如何隨意而為，如同轉輪王統治國土一樣。 能顯因是指分別或所觀察事物已生起的相顯現的作用，如同因相和身語表示以及燈等光明顯明事物一樣。前面所說的顯現和所緣是心的本性，此處的顯現或明顯是執著為境的法。 觀待因是指產生不相順差別的不俱有相違所攝，如同對治道斷除所斷法后，在彼等還滅之時生起對治無分別智慧，因此不斷絕識的相續作用。 另外，一般有為法相續作用不斷絕，即使某些同類事物滅盡，在其境中由彼等所生的異類事物相繼不斷生起之故。 此處阿阇黎智吉祥說：‘生起因是生起外內諸法的往昔業。’ ‘此等’等詞說明彼等是依他起如幻，而勝義實有的安立是愚者們的遍計所執，此處已說明同時因果相不應理，同樣也說明次第生起不應理。 另外，對於次第生起一方，安立因的名言義是依果而立，因為果未生時無所依故，因的名言義不應理，故果從何生起？ 如同未生子時父的名言義不應理，彼未成立則子的生起也不應理一樣。 因此，此因果之理是諸論師所計度，勝義中不成立。 若問：阿毗達磨經中不是說四緣生識嗎？那是依如幻的依他起而說，爲了遣除有所緣眾生的恐懼而說，非勝義。 其中所說的義，因緣是識的同類種子，能生果的自性；所緣緣具有自顯現分和能生分二者，安立識的行相；等無間緣具有自性了知、因果二者同一相續無間隔、前者滅去後能生後者，其作用也是開啟和生起了知的自性；增上緣是除三緣外能生識緣取境。 ‘次第趣入不生’是說愚者所計度及經典中所說如是生起勝義中不應理。

།བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གཏོགས་པའི་རྒྱུ་འབྲས་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་གཞག་པ་ཡང་། བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་དོན་དམ་པར་མི་སྐྱེ་ལ།སེམས་སྣང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་ཅེས་སྟོན་པའོ། །བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་པར་རྟོགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འཐད་ པའོ།།བརྟགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཁོ་ན་ནི་སྐྱེ་ཞིང་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་གཞག་པ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མི་འཐད་ཅེས་པའོ། །ཡང་སྐྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འབྲེལ་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ནི་བཟློག་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མ་ལྟར་བྱིས་པའི་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཉིད་བཟློག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི། བག་ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བག་ཆགས་ཀྱིས་བསླད་པའི་སེམས་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་གི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་མེད་ཅེས་པའོ། ། རྐྱེན་རྣམས་དང་ནི་གང་དག་ཀྱང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསུམ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་། ཡུལ་དང་དུས་དང་སྦྱར་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་གང་ཡང་མེད་ཅིང་། ཡུལ་གང་དག་དང་འབྲེལ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དུས་གང་གི་ཚེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་པའོ། །སྤྱོད་པ་ནི་སྣང་བ་དང བཅས་པ་བློའི་ཡུལ་ཏེ།བློའི་ངོ་ན་དེ་ལྟར་སྣང་ཞེས་པའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས། །ཡི་གེ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་གསུངས། །ཞེས་པ་འམ། །མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་གིས་སྐྱེད། །ཅེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་སྣང་ བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ཚིག་དང་།ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ཞུ་བའི་སྐབས་སུ་ཚིག་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ཤིན་དུ་རྟོགས་པ་གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ།དེའི་སྙིང་པོ་ནི་རང་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་པས་བདག་དང་གཞན་རྣམས་རྗོད་པ་དང་། བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་གོམས་པས་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་ནས། གཞན་ལ་ཡང་དེ་འདྲ་བའི་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་ཞེས་ པའོ།།དོན་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་དགག་བྱ་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་ནི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་ པར་སྣང་བ་ལ།འདི་ཉིད་གཞན་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བ་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་སྒྲའོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྒྱུའི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཏེ་བསྟན་པའོ། །རྨི་ལམ་གྱི་ཚིག་ནི་ཉིད་ཀྱིས་བསླད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པར་ སྣང་བ་ལ་སྔོན་གྱི་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་མྱོང་བ་མཚམས་སྦྱར་ནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་།དེ་ལས་སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ལྟར་རྟོག་ཅིང་སྣང་བའི་ཡུལ་མེད་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་རྨི་ལམ་མོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚིག་གོ། །འདི་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་སྟེ་སྒྱུ་མའི་དཔེ་གཞན་ རྣམས་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བ་ནི་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པའི་སྣང་བའོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་གོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚིག་ནི་སྔོན་དགྲས་བྱས་པའི་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྟེ། གང་དག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། དེས་ཉེ་བར་ མཚོན་པ་སུ་དག་གིས་ཕན་པ་བྱས་པ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།མདོར་ན་ཉོན་མོངས་པའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚིག་སྟེ། ཚིག་རྩུབ་པོ་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པའོ།