d4035瑜伽師地論無蘊地c3.5sdz｜d4035瑜伽師地論無蘊地c3.5sdz（續8）

關於以擇力所攝的不凈想，應當了知其違品法有五種。何為五種？當面與女人親近、忘失正念、私下放逸而住、無論私下或當面，由先前串習力及精進修習不凈觀時心生散亂。其中散亂心是指：對於不凈觀未加觀察而隨順凈相。 由修習力所攝的不凈觀修習之違品法應當了知有七種。何為七種？由惡行令心散亂、趣入惡行、依止無恭敬及無請問故於瑜伽作意不善巧、由不防護根門故雖住空閑處亦為煩惱分別所擾亂心、由不知飲食量故身體不堪能、由彼分別擾亂故於內心寂止極為空閑不生歡喜、由彼身體不堪能故於勝觀無安樂故不能如實觀察所知。 總攝彼等一切違品法，亦成十二種。亦成十四種。對治彼等違品法，白品法亦如是可得，應知是第二種不凈想修習之所應珍視。 關於無常苦想之違品法應當了知有六種。何為六種？對未生善法初次生起懈怠、對已生善法安住、不退失、圓滿修習、增長、廣大而懈怠，往詣上師承事、于請問不精進、于恒常修習善法不精進、不信任上師且由此不信任而不精進、內心放逸且由此放逸故於恒常修習善法不精進。 對治彼等違品法，即與彼等相違之六法應知是所應珍視。 光明想者，緣取多種光明，如三摩地地中所說。於此義中，意趣是說緣取法光明之光明想。其中於所聞、所究竟、所通達諸法無有忘失，名為諸法之法光明。與彼相應、具足彼之想，應知即是光明想。 何以故？如是，由止分精進或觀分精進之法因所生之念失壞，即是真實心暗，與彼相違即應知是真實不明。

།དེ་ལ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། བསམས་པ་ལས་བྱུང་ བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ནི་བཞིའོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ནི་བདུན་ཏེ། བསམ་པའི་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་བརྟགས་པ་དང་། གཏན་ལ་མ་ཕབ་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དང་ འབྲེལ་པ་དང་།མཚན་མོ་གནས་པར་ཁས་འཆེས་ལ། སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་ཧ་ཀྱང་གཉིད་ལ་བརྟེན་པས་དུས་དུས་སུ་བྱ་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉིན་པར་གནས་པར་ཁས་འཆེས་ལ། ཁ་ཟས་ལ་བརྟེན་ཉེས་པས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་མི་མཐུན་ པ་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་།ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་པས། ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་དང་འབྲེལ་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་བསལ་ བའི་རྒྱུ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་བཞི་པ་འདི་དག་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་མ་དག་པར་བྱེད་པའོ། །རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་བསྒོམས་པ་ ལས་བརྩམས་ཏེ།ཧ་ཅང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་མཆན་མལ་བསྒོམས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཧ་ཅང་ཞུམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམས་པ་ལས་བརྩམས་ ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བའི་རོས་ཕྲོགས་པས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སྐྲག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་དེ་ལ་གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བག་ཚ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གཉིས་དང་། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ།འབེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་རྩོད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཧ་ཅང་སྨྲ་བ་མངས་པ་དེ་ཡང་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་ཚེ་བགེགས་བྱེད་པ་དང་། རྟོག་པ་ངན་པ་དག་གིས་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མཚན་མ་དང་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་ཅིང་། སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལ་རྟོག་པས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཧ་ཅང་བརྟགས་པ་སྟེ། ཆོས་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བགེགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་མ་དག་པར་བྱེད་དོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་ གི་གཉེན་པོར་དེ་ལས་བཟློག་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའི་ཆོས་ཀྱང་བཅུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་དེ།དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་ལ་འདུན་པ་ དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡང་དག་པར་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།འདི་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ཡང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་ལྔ་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།

對於這些，從思維而生和從修習而生的具有智慧的明相之想的違品法有十一種。什麼是十一種呢？從思維而生的具有智慧的明相之想的違品有四種。從修習而生的具有智慧的明相之想的違品法有七種。 思維的違品是：極不觀察、未決定而有疑惑、夜間住時承諾卻因懈怠懶惰而過分依賴睡眠，以致時時所作無義、白天住時承諾卻因飲食不當而身體不適於法的決定思維、與在家出家眾混雜而不作意所住、所圓滿、所通達之法。如是與疑惑相應及障礙斷除疑惑之因。 這四種違品法使從思維而生的具有智慧的明相之想所生的智慧見不清凈。 從修習禪相開始，過分精進是違品；從修習止相開始，精進過分怯弱是違品；從修習舍相開始，因貪著等持之味而有具足貪著的極喜，以及因畏懼涅槃而有害怕之心的怯弱是兩種違品法；從瑜伽作意開始，參與辨析相關法語的諍論及過分多言也成為內心正住的障礙；以惡分別執取色聲香味觸等為非如理的相與徵兆而令心散亂；以思擇不可思議處而過分觀察諸法。 這七法是從修習而生的具有智慧的明相之想的障礙，這些違品法使從修習而生的具有智慧的明相之想所生的智慧見不清凈。 與這些違品相對的違品對治法也恰好有十一種，應知能使所生的智慧見清凈。 對於修習一切想的人來說，希求斷除違品、不隨順而斷除違品的現行、為徹底摧毀違品而多住于對治，這三法因與一切對治修習相順而稱為珍愛，這就是對治修習。 應當了知，凡是對治修習即是瑜伽修習，此五支分，即為宣說對治修習之義的廣說，即是十種，此上再無，此外更無。

།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཏིང ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའོ།།དེ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། སློང་བ་ལས་འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་གྲོགས་པོའི་ཉེས་པ་དང་། གྲོགས་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་སྟོན་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཉེས་པ་གང་དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་ལོག་པར་སྟོན་པ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་འདོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདུན་པ་ཆུང་བའི་སེམས་རྣམ་པར གཡེང་བར་བྱེད་པས་འཛིན་མི་ནུས་པའི་ཉེས་པ་དང་།ཉན་པ་ལ་རྣ་བ་བླགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བླུན་ཞིང་བློ་ཞན་པའི་ཕྱིར་འཛིན་མི་ནུས་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེར་སྣ་སྤྱོད་པས། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་ཉེས་པ་དང་། མྱ་ ངན་དུ་བྱ་བ་མང་བ་གསོ་དཀའ་ཞིང་དགང་དཀའ་བས་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་ཉེས་པ་དང་།དེ་ཉིད་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བྱ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་སྦྱོར་བ་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་ དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།གཞན་ལས་བགེགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་ཉེས་པས་མན་ངག་ནོད་ པར་མི་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་དང་།ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མན་ངག་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དེ་མན་ངག་མནོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བརྗེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དག་དང་འདྲེ་བར་གནས་པའི་ཉེས་ པ་དང་།ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་གནས་མལ་ན་གནས་པའི་ཉེས་པ་སྟེ། གནས་མལ་གྱི་ཉེས་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཉེས་པ་མེད་དེ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་པོ་མ་བརྟགས་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོག་པ་ངན་པ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པ་དང་།ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཟས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལུས་ལྕི་ཞིང་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་གཉིད་ཆེ་བས་དུས་མ་ཡིན་པར་གཉིད་ཀྱི་ཉེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤེས་ ཆེར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཉེས་པ་དང་།ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་ཞི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སྤྱོད་སྤྱོད་པས། ནང་གི་སེམས་ཞི་གནས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཉེས་པ་དང་། ཉེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་ལྷག་མཐོང་མ་ཡིན་པར་སྤྱོད་སྤྱོད་པས། ལྷག་པའི་ ཤེས་རབ་ཆོས་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཆོས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟག་པ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་ཉེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་འཐོབ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་བཞིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་མི་མཁས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་ དང་།ལོག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ལྷོད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཉི་ཤུ་ཁོ་ན་ཡོད་དེ། དེ་ལ་བཟློག་པ་ལས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་པ་ལ་ གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཡང་དག་པར་སེམས་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།

什麼是一切種類的世間清凈？簡而言之，應當觀察為三種，即：獲得禪定、圓滿禪定、自在禪定。 其中首先，這二十種成為禪定違品的法會使禪定不能獲得。何為二十種？ 第一、雖有請求，但由於梵行道友的過失而退失欲求； 第二、雖有道友的功德，但由於開示禪定方便的上師的過失而錯誤開示禪定方便； 第三、雖有上師的功德，但由於對禪定方便的欲求，心散亂而不能領受的過失； 第四、雖然傾聽，但由於愚鈍智慧薄弱而不能領受的過失； 第五、雖有智慧功德，但由於吝嗇行為，過分希求利養恭敬的過失； 第六、由於憂愁事多，難以滿足、難以知足的過失； 第七、由此而生的種種事務的過失； 第八、雖無此過失，但由於懈怠懶惰而輕視修行的過失； 第九、雖無此過失，但由他人產生種種障礙的過失； 第十、雖無過失，但不能忍受寒熱等痛苦的過失； 第十一、雖無過失，但由於我慢和嫉恨而不接受教授的過失； 第十二、雖無此過失，但對教授邪分別的過失； 第十三、雖無此過失且已接受教授，但遺忘的過失； 第十四、雖無此過失，但與在家出家者混雜而住的過失； 第十五、雖無此過失，但住于具有五種過失的住處的過失，應當如聲聞地中所說了知五種住處過失； 第十六、雖無過失且住于寂靜處，但由於不觀察根器而生起惡分別的過失； 第十七、雖無此過失，但由於不適宜的飲食導致身體沉重不堪任的過失； 第十八、雖無此過失，但由於本性嗜睡而非時貪著睡眠煩惱的過失； 第十九、雖無此過失，但由於先前行持非止的行為，而不喜歡內心寂靜的過失； 第二十、雖無此過失，但由於先前行持非觀的行為，而不喜歡以增上慧觀察諸法如實相的過失。 這二十種法是獲得止觀分一心的違品。 這二十種違品之法，簡而言之，以四種方式障礙禪定生起。何為四種？即：不善巧禪定方便、不完全修行、邪行、鬆懈修行。 對治這些禪定違品之法也有二十種，應當從相反方面了知白分。由於這些法精勤斷除違品，故能迅速獲得正確安住心的禪定。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་ འཛིན་འཐོབ་པ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པ་དང་མཐུན་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདིས་ནི་ཐོག་མར་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཆོས་འདི་པའི་གང་ཟག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཀུན་བཤད་ཅིང་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་བྱེ་བྲག་ཆུང་ངུ་ངན་དོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ། གོང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱེད་འདོད་པ་དང་།དེ་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་དང་། གང་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། གང་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་འདོད་པ་དེའི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་གནས་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་རོ་མྱང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ དུ་སྤྱོད་པས་ཕམ་པར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཕམ་པར་བྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷར་སྐྱེ་བའི་གནས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། དམན་པ་ལ་མོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བདག་གིས་ མི་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའི་ཞུམ་པ་མེད་ཅིང་།དེ་དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པས། སྔོན་ཐོས་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་ རྟག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དེས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ལྡང་བ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་འདོད་པ་དང་།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་དུས་སུ་འདྲི་ཞིང་ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བརྩོན་པས་དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རྟོགས་པའི་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་པས་གསལ་ཞིང་ཆེས་འོད་གསལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་འདི་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།

獲得禪定是指獲得初禪的近分定，應當了知是由無所能障礙的階段所攝。 關於獲得禪定的違緣和獲得禪定的順緣的廣義內容是這樣的，即應當了知有二十種相，在此之上再無其他，也無超過此者。此中從最初世間一切相清凈開始，已經完整地宣說並善加開示了此法中補特伽羅獲得禪定的一切情況。 他如是獲得禪定后，不以微小差別的劣等意義為滿足，而是想要向上圓滿禪定，並視之為功德，追求此義，爲了所追求並視為功德而欲求的目標而精進安住。 雖然尚未以一切行相斷除與色相應的味著相應的煩惱，但因為精進于善法，故彼等不能戰勝。不與廣大清凈天界結生處相應，也不因傾向於下劣而認為’我不能’而生怯弱。 他如是于禪定所緣諸法無有怯弱，由於先前所聞止相、極取相及舍相，經常作意並恭敬修習，以此加行而隨順趣入。 他如是隨順法相而入定，出定時為速得神通，為圓滿禪定而欲聽聞正法，依此而時時請問並詳細詢問。 如是為圓滿禪定而精進，證得根本定的內心寂止極為遠離而獲得勝解歡喜，以法的勝觀如實別觀而獲得明晰且極為明凈。 僅此程度即應了知為已入根本禪定，這就是所謂的圓滿禪定。 關於圓滿禪定義的廣義內容是這樣的，即應當了知有此十一種相，在此之上再無其他，也無超過此者。

།དེའི་དངོས་ གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་སེམས་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བའི་རོ་མྱང་བའི་སྲེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་ཡོངས་སུ་མ་དག་ ཡོངས་སུ་མ་བྱང་སྟེ།དེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཚར་གཅད་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་གདུལ་བའི་དོན་དུ་སེམས་ལ་དབང་ཡོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་གནས་བཞི་ལ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་ རྟོག་སྟེ།ཆ་ལུགས་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། ཚུལ་ངན་པ་ཁས་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དམ་པོ་ཁས་ལེན་པ་དང་། དགེ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱ་བར་ཁས་ལེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་སྤང་བའི་ཕྱིར། གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ ཁས་ལེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་འབྲེལ་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ།སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཤིང་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ཁྱིམ་པའི་མཚན་མ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་གོས་ཁ་དོག་བསྒྱུར་བ་བགོས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ངན་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆ་ལུགས་ངན་ པ་ཁས་ལེན་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ།།འགྲོ་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་དགའ་དགུར་སྤྱོད་དུ་མེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་བཅོམ་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་བསོད་སྙོམས་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱུ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ནི་སྤྱོད་ལམ་ངན་པ་ཁས་ལེན་ པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའོ།།ཕ་རོལ་ལས་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པར་མི་བྱེད་པས་སྲོག་གཟུངས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ཁས་ལེན་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་གནས་དང་པོ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལེགས་པར་གསུངས་ པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། བློན་པོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། རྒན་རབས་དང་། ནོར་དང་། འབྲུ་དང་། དབྱིག་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཏང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། བགད་པ་དང་། རྩེས་པ་དང་། དགའ་དགུར་སྤྱད་པ་དང་། དགོད་པ་དང་། འཕྱས འདོགས་པ་དང་།ལུས་བསྒྱུར་བ་དང་། ཀུན་དུ་རྩེས་པ་དང་། ཀུན་དུ་ཅ་ཅོ་བཏོན་པ་དང་། རྩེད་མོའི་དགའ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ལྐོག་ཏུ་བདག་ ཉིད་ལ་སྨོད་པ་མེད་པ་།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་གླེང་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་བྱས་ན་ཡང་གཞི་ དེ་ལས་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྨོད་པར་བྱེད་ལ།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཉེས་པ་དེ་ལས་ཆོས་བཞིན་དུ་གཉེན་པོ་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་གླེང་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་མནར་ སེམས་མེད་པས་བདག་ཉིད་མ་སྣད་མ་སྨས་པར་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།།རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་གནས་གཉིས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ།

雖然已獲得其正行的禪定，完全成就禪定，但其心因禪定生起的味著貪愛、我慢、見、疑、無明等隨煩惱而成為具有隨煩惱且不清凈、不圓滿。爲了不行持那些隨煩惱，爲了調伏心、降服心，爲了獲得對心和禪定的自在，以二十二種相對四處所作觀察： 對於裝束、威儀、惡行的受持、戒律、嚴格戒律的受持、精進修習善法的受持，爲了斷除痛苦而受持這三種處所的痛苦，如是觀察其關聯： 剃除鬚髮等在家相而觀察醜陋形相，為穿著改變顏色的衣服而觀察醜陋形相，此即是對受持醜陋裝束的觀察。 對於行走、站立、坐、臥、言語等不隨意而行，摧毀我慢，為乞食而往他家的觀察，此即是對受持醜陋威儀的觀察。 由於不從他處獲得等而觀察維持生命，此即是對受持惡戒的觀察。以上五種即是對第一處所的觀察。 于善說法律中出家受持清凈戒律，此略說由捨棄二種事而區分：捨棄父母、子女、妻子、男僕、女僕、工人、傭人、親友、大臣、親屬、長輩、財物、穀物、金銀等慾望而區分； 捨棄歌舞、音樂、笑聲、遊戲、隨意享樂、嬉笑、諷刺、身體變化、嬉戲、喧譁、各種遊戲歡樂而區分。 如是住于戒律時，關於破戒，自己暗中無有呵責，同梵行者也不會如是說’此是破戒者’而如法呵責，也不會談論。 即使破戒，也會因此而自我呵責，同梵行者也會如法呵責。然後對於過失如法對治，對於談論的同梵行者們也無嗔恨心，不輕視、不呵責而引導。以上五種即是對第二處所的觀察。

།དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ན་ལ་བརྩོན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དུས་དུས་སུ་མན་ངག་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཐོན་བྱེད་པ་དང་། འབེལ་བའི་གཏམ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པས་ཕ་རོལ་དད་པས་བྱིན་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གོམས་པ དང་ཉིན་མཚན་དུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གཉིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤོང་ཞིང་སོ་སོར་བསྟེན་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་ཉེས་པར་ལྟ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ འདི་དག་གིས་ནི་གནས་གསུམ་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བརྩོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། མདོར་བསྡུ་ན། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་དང་འབྲེལ་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཐོབ་པས་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས། ནང་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། སྡུག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡིན་པར་སྡུག བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ།དེ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་དང་འབྲེལ་པ་ལ་། རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་སོ་སོར་རྟོག་སྟེ། རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་གནས་བཞི་པ་དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་གོ། །དེ་གནས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ གིས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་བདག་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཆ་བྱད་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་ཚུལ་ངན་པ་ཡང་ཁས་བླངས་ལ། ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།ཚུལ་དང་པོ་ཡང་ཁས་བླངས། དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཁས་བླངས་ན། བདག་གིས་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་བརྟགས་ཤིང་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཁས་བླངས་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་དང་འབྲེལ་ པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ།ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་ཏེ། བདག་འདི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། བར་མ་དོར་ཞུམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་དེའི་རབ་ ཏུ་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་འདུ་ཤེས་དེ་ནི་བསྒོམ་པ་ཤས་ཆེར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པ་དེས། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་ལ། སྤོང་བ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་རྟག་ཏུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དགེ་བ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དང ཡང་རྟག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་། རྙེད་པ་ཆེན་པོ་དག་བསྟབས་ན་ཡང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དེ་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ། བརྣབ་སེམས་མི་བསྐྱེད་ལ། གཞན་དག་གི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཡང་ བརྣབ་སེམས་མི་བསྐྱེད་དོ།།ཕ་རོལ་མ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་རུང་། ལྐོག་ཏུ་ཡང་རུང་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་མི་སྡུག་པ་དང་། ངག་གི་ལས་མི་སྡུག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པ་ན་ཡང་། སེམས་ཀྱིས་སྡང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཀྱི་གནོད་ སེམས་དང་ལྡན་པར་མི་བྱེད་དོ།།སྲེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ལྟ་བ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་མི་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གནས་སོ།

如果這樣具足戒律，應當知道唯獨精進於五種善法：時時領受教授，誦讀經典，以精進于善法而受用他人以信心所施之物，喜好寂靜而修習瑜伽作意，晝夜了知退失之分和增上之分兩種法而捨棄和修習，觀見輪迴過患和涅槃功德，以此五種方式觀察第三處。 即便如是精進，略說之，與四種苦相連：由於未得四種沙門果中任何一種而與惡趣苦相連，由於是生老病死之法而與內在變異苦相連，由於是與一切所愛別離之法而與愛別離變異苦相連，由於業是自作而與一切苦因相連。 對於如是與四種苦相連，以七種方式觀察，以此七種方式觀察第四處。以此二十二種方式觀察彼四處時，如是生起如理作意：‘我當如何從此四種苦中解脫？‘因此雖然接受不好的形象、威儀和行為，也接受戒律和正行，也接受恒時精進修習善法，我雖然觀察並接受此三處，仍然唯與此四種苦相連而未得解脫。 我如是由於未得定自在而唯與苦相連，中途退怯非我所應。如是精進于如理作意者的出家想即是沙門想，彼想以多修習的方式而圓滿。依此，彼以世間道得圓滿三摩地，對於未現證斷除煩惱者，為斷除煩惱而常作歡喜。 為得定自在而從修習歡喜出發，反覆趣入彼已得的世間善道。婆羅門和居士以信心承事供養，雖獲得大利養，也不因此利養恭敬而生貪著，對他人的利養恭敬也不生貪著。 不信者無論當面或背後以身業不善和語業不善而行時，心不瞋恨，心不懷惡意。 為不行使貪愛、我慢、見、無明、疑惑、等至近煩惱等種種煩惱，而住于極其堅固的正念。

།ཞི་གནས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ ཀྱང་།ཞི་གནས་དེ་ཁོ་ན་ཙམ་གྱིས་བདག་ཉིད་བྱ་བ་བྱས་པར་མི་འཛིན་ལ་ཕ་རོལ་དག་ལ་ཡང་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་སྤོང་བ་ལ་དགའ་ཞིང་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བས། བརྣབ་སེམས་མེད་ཅིང་སེམས་གནོད་སེམས་དང་ལྡན་པ་མེད་དེ། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་ལྡན་ ཞིང་ང་རྒྱལ་མེད་ལ།ཆོས་གོས་ངན་ངོན་[(]ཅམ་[,]ཙམ་[)]གྱིས་ཆོག་ཤེས་ཏེ། ཆོས་གོས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་མགུ་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པ་དེ་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་འདི་ དག་ནི་ལུས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་།སྲོག་གཟུངས་དང་། བཀྲེས་པ་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་བར་གྱི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱད་པ་ནས། རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པའི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཡང་ དག་པར་ཞུགས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་གནས་པས་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་། སྐྱོན་མེད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ནས་རྒྱས་པར་མི་གཡོ་བའི་བར་དུ་ཐོབ་ན། དེ་མ་ཐག་ཏུ་མངོན་པར་ཤེས་ པ་ལྔ་བསྒྲུབ་པ་དང་།ཟག་པ་ཟད་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། ། འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་དག་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས འདི་པའི་ཡིན་པར་བལྟའི།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དུ་བཅས་པ འཐོབ་པའོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་དག་ལ་བརྩོན་ཞིང་། ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁ་ཟས་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཚུལ་དུ་སེམས་གསོས་ལ། དེ་དག་ཉིད་ལ་མངོན་ པར་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བལྟས་པར་བྱས་པ་ལས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་ཞིང་།གོང་དུ་ཞི་བར་ལྟ་བས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སླའི་། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཁམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དཀའོ།།དེ་ཡང་སྐྱོ་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱི། སྐྱོ་བ་མེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་འདི་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་འདོད་ཅིང་། མོས་པར་འདོད་པ་དེ་ནི། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།བདག་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཞིང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སེམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་ བའི་ཉེས་དམིགས་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྒྲུབ་པ་དཀའ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

雖然已獲得廣大止觀，但不會僅僅因為這種止觀而執著自己已完成所作，也不會向他人傳授這種知識。他這樣喜歡斷除和修行，無有貪心，心中沒有害意，具足正念，無有我慢，以粗劣衣服知足。如同對待衣服一樣，對於乞食、臥具和坐具也是如此。 他這樣滿足知足，如是正確趣入，對於維持生活的資具，爲了維持身體、護持生命、止息飢渴、利益梵行而如理受用，乃至廣說如知食量時所說。他如是正確趣入而獲得禪定自在，住于其中，如是獲得心的清凈、遍凈、無過、遠離隨煩惱乃至廣說到不動，立即就有能力成就五種神通和漏盡通，這就是稱為禪定自在。 關於禪定自在的廣義，應當了知就是如前所說的內容，此上再無更高，此外再無超勝。初得禪定、中間圓滿禪定以及禪定自在，這些都稱為世間清凈的無上，這也應視為是此法中的，而非外道的。什麼是一切種類出世間的清凈？簡要來說，應當了知有五種。哪五種？即現證諦理、為現證諦理而斷除行為、為速得神通而作意最勝喜事、修行道的顯示、以及證得極清凈道果和功德。 其中，什麼是現證諦理？如來的聲聞精進於世間清凈，長期以來以五欲功德的飲食來滋養心，以貪著的方式觀察這些，從而見到慾望的過患，見上為寂，也就是說，安立在具有歡喜的一切世間清凈界容易，而安立在無戲論的出世間界則困難。 他也是以厭離心而住，不是無有厭離。對此，此法中欲求安立心於無戲論涅槃並希求信解的人，由於未得沙門果的緣故，因為自身具有煩惱而生起厭離心，因為遠離清凈而生起厭離心，因為見到具有煩惱的過患、遠離清凈的過患以及清凈難以成就而生起厭離心。

།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མ་བྱང་བ་དང་། མ་དུལ་བ་འཆི་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་ པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཤི་ནས་ཀྱང་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་གཡང་ས་ཆེན་པོར་ལྟུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པས་ནི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། འཇིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའོ།།བདག་ཉིད་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ལ། དེ་མེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་ཡིད་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བར་གཏོགས་པའི་ལམ་གྱི་མཆོག་སྟེ།དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་དང་བྲལ་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་ཡིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ནི་རྒ་བ་དང་ན་བའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉེས་པ་རིགས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཡིད་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ བྱང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཉེས་དམིགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་ཆུ་ལོན་མི་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཚད་མེད་པ་དང་ མ་བྲལ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་སྐྱེས་ཀྱང་ཐོག་མ་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་འཁོར་བའི་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་མི་ནུས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལྟ་བུར་ཡང་དག་པར་ མཐོང་ནས་བདག་ཉིད་ཡིད་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་བྱེད་ཅིང་ཡལ་བར་བོར་བས་བྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་བཅོལ་བ་ལ་བརྟེན་པས་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་དང་། གང་གི་ ཕྱིར་དེ་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་བདེ་ལེགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མི་བྱར་མི་རུང་བ་དང་།སྡིག་པའི་ལས་རྣམས་ཚེ་འདི་ལ་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་བྱས་པར་མི་ཆུད་དེ། ཚེ་འདི་ལ་དེའི་གཉེན་པོའི་ལམ་རིམས་ནད་མེད་པ་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་སྔོན་བྱས་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་བྱང་བ བསྒྲུབ་དཀའ་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་ཡིད་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་ཞིང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པོར་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ།།དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་བྲལ་བ་མཐོང་བས་ཡིད་དེ་སྐྱོ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བས་སྐྲག་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ལ་སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ་། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེས་ནི་ཡིད་དེ་སྐྱོ་བར་བྱེད་ལ་རྣམ་པར་བྱས་པ་དེ ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་དོ།

關於煩惱具足，簡而言之有三種：未調伏、未馴服而死亡的煩惱具足，同樣死後也將墮入後世煩惱大深淵的煩惱具足，同樣由於為煩惱所控而行持一切不善法，故趨向于具有恐怖之處的煩惱具足。 如實見到自己未獲得沙門果，由於未獲得彼果而具足三種煩惱，如實見此而生厭離。 關於遠離清凈，應當了知唯有三種：即所謂斷除煩惱的涅槃無畏處，為獲得彼果而從增上心學開始的善心三摩地，從增上慧學開始的屬於正見的殊勝道。如是如實見到自己遠離這三種清凈而生厭離。 具足煩惱的過患也應當了知有三種：生是老病苦的根本故為自性苦，生於無暇處，一切生都與無常性相連。由具足煩惱的這三種過患而自生厭離。 遠離清凈的過患應當了知有五種：生於邊地的障礙，生於惡趣的障礙，不能斷除在家方面的無間業的連續，未離開出家方面的無量邪見，以世間道入定並轉生於有頂以下，然不能究竟無始生死輪迴。如實見到遠離清凈的這五種過患而自生厭離。 關於清凈難成就應當了知有五種：由於不作而放逸故不能作，依靠他人為他人所託付的利他事故不應成辦，由於未作之前自心的清凈中無有解脫痛苦的安樂本性故不能不作，僅以今生未造惡業並不能算作已成就清凈，在今生未獲得對治道無病時，先前所造的不善業不會清凈，清凈是由獲得有學和無學道而區分。如是如實見到清凈難成就的這五種情況而生厭離，併爲如實成就而發起堅固精進。 由見具足煩惱和遠離清凈而使心生厭離，由見具足煩惱和遠離清凈的過患而生恐懼，于如實成就清凈和斷除煩惱遠離懈怠和懶惰。以此作意行相使心生厭離，多次修習彼等則生起極大厭離。

།སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སྐྲག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྐྲག་པ་དང་། ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལྟར་དེའི་སེམས་དེ་སྐྱོ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་ལྔར་གཏོགས་པ་དང་།རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ནས། རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གཞན་དག་གིས་སྲེད་པ་ཟད་པ་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ སེམས་ཡང་དག་པར་གནས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ལ།བདག་གི་བདག་གང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟོགས་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟོགས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་དག་པ་ ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་།བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་ལ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་རེག་པ་དང་བཞི་སྟེ། གཞི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ སྒོ་དེ་ལ་དམིགས་ན་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།ཚོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཚོགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་སྟེ། ཐབས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བརྩམས་པར་རིག་པར་བྱའི། རྗེས་སུ་མཐུན པའི་རྒྱུ་ལས་བརྩམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དེའི་གཙོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ། ཆ་ཕྲ་མོ་ ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་།བར་ཆད་དང་བཅས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ་། །རྟོགས་ནས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་རང་གི་ངང་ གིས་འཇུག་པ་ལེགས་པར་སྤངས་ནས།སེམས་འགགས་མ་ཐག་གོ་ཅོག་ལ་གསར་དུ་སྐྱེས་སོ་ཅོག་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུ་དང་། བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལན་ མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པ་མེད་པ་མཚུངས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པ་དེ་སྤངས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ནི་སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་གོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྔར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་ཐོབ་པར་གྱུར་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཡང་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་གང་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་མཚན་མ་གང་གིས་སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བའི མཚན་མ་གང་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་དེའི་སེམས་གནས་ལ།བདེན་པ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།

就像使人厭離和極度厭離那樣，恐懼、極度恐懼、退卻、極度退卻也是如此。這樣，他的心具有厭離想，屬於作意的五種所緣，通過這二十種相完全清凈后，由其他五種因相所攝持的二十種相，爲了迅速證得滅盡貪慾的涅槃，心安住于正性且完全厭離，不會退卻，認為’無有我所’。 什麼是五種因相？即作意的了悟，在了悟作意之後，無誤地趣入正性，現證諸諦，觸證聖智見，這是第四種。‘依此基礎之後’的含義如前所述。 趣入所緣之門，緣于趣入所緣之門時無誤地趣入正性，如前所述。攝持資糧，依止所攝持的資糧，無誤地趣入正性，如前所述。攝持方便，依止所攝持的方便，無誤地趣入正性，詳細內容如前所述。 應當了知這五種因相是從不隨順現證諸諦的因開始，而非從隨順因開始，因為已如實宣說了彼因的主要內容，應當視為不隨順因的隨順。 隨行於空性、無愿、無相作意的修習，細微的一切結縛，有障礙和無障礙生起我慢的心相，了知現證的障礙，如實作意。了知后，善巧地斷除與彼作意相應的心的自然趣入，對一切剛剛滅去和剛剛生起的，如實作意無常等行相。 由於依止、修習、多修習彼作意之因，將生起緣于所緣和無所緣的等持智，斷除障礙現證的我慢心散亂后，將觸證心一境性，如實了知並作意’我已觸證心一境性’。如是應知，這是現證諸諦的了悟作意。 若先前已經通過世間道獲得三摩地，圓滿三摩地並獲得三摩地自在，則作意彼三摩地的入定相、住定相、出定相，其心安住，也將現證諸諦。

།གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མའམ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ལེགས་པར་གནས་ལ། བདེན་པ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་། དེ་ལྟར་ན་གཞིའི་སྒོ་ནས་སེམས་གནས་ པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་འདི་གཉིས་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་ངན་པས་སེམས་དཀྲུགས་ཤིང་སེམས་མ་ཞི་བ་དང་། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །བར་ཆད་བྱེད་ པ་དེའི་གཉེན་པོར་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ལེགས་པར་འཇུག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དང་པོའི་གཉེན་པོ་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དྲན་པའོ། །ཅིག་ཤོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་ལ་བཀུར་སྟི་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་ལ་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས ཤིང་།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱུང་ངོ་ཅོག་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱུང་བས། དེའི་སེམས་ཀུན་ནས་ཟིན་ཅིང་འདུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྤངས་ནས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དག་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཉིན་མཚན་སུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དུས་དུས་སུ་བདག་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྒུད་པ་དང་། འབྱོར་པ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པའི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་སེམས་གནས་པའི་གཙོ་བོའི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐབས་ལས་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དྲུག་པ། དེ་ལྟར་དེ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་ན། རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་གཉིས་ཡོད་དེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལུང་མནོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཡང་དག་པར་ཡིད ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཕ་རོལ་བླ་མ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོན་པའམ། སློབ་དཔོན་ནམ། མཁན་པོའི་མན་ངག་ལ་བརྟེན་ནས། དུས་དུས་སུ་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བླང་བའི་ཕྱིར། བླ་མ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཐབས་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག པའི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་འགྱོད་པ་མེད་དོ། །འགྱོད་པ་མེད་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ནས། རྒྱས་པར་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ཡང་སེམས་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཐབས་དེ་ལྟ་བུས་མྱུར་དུ་སེམས་གནས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་བསྡུས་པ་དེ་དག་གི་སྲེད་པ་ཟད་པ། འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་ལེགས་པར་གནས་ པར་གྱུར་པ་ན།ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བདག་གི་བདག་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས། སེམས་གནས་པར་གྱུར་པའི་མོད་ལ་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདེན་པ་རྟོགས་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།སེམས་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་དང་། སེམས་གནས་པའི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་འདི་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ།

如果獲得了禪定但並非圓滿的禪定，也未獲得禪定自在，那麼他應當作意寂止相、攝持相或舍相，善住其心，並能現證諸諦。如是應知是依基礎而住心。 此二法對於精進現證真諦者極為障礙：何為二？一是惡分別攪擾心而心不寂靜，二是對所知事物顛倒。 對治這些障礙，善巧趣入心的所緣有二種：對治第一種障礙是念出入息，對治另一種是修習念住。如是應知是恭敬住于所緣。 于聖法律中如是精進者，五欲功德不成為其行境。若僅以粗劣衣服、飲食、臥具、坐具知足，能勝伏一切利養恭敬，即使依五欲功德而得利養恭敬，其心也不會被執著，如是即是斷除非行境。 如是斷除非行境已，即從彼等念住開始，日夜歡喜斷除、歡喜修習，為生起遍厭離心而時時作意自身等衰損與圓滿，為令心生歡喜而憶念佛陀等。如是即是住于聖種，應知此是住心資糧道中的主要資糧。 第二十六品 如是住于資糧時，有二種瑜伽作意的修習方便：何為二？一是依靠自己領受經等法教，由正作意因而通達蘊等諸法；二是依止上師即老師或阿阇黎或親教師的教授，時時領受教誡與教導。應知正加行作意是第三種方便。 其中正加行作意是：所謂正加行，在此處是指清凈戒律，作意於此即是正加行作意。作意自己清凈戒律時無有追悔。無追悔則生極喜，乃至廣說至心三摩地。因此正加行作意也是令心安住的方便，應知以如是方便能速得心住。 當他以二十種行相攝集的五種因緣，于愛盡、滅、涅槃善住其心時，由於完全厭離，其心不復退轉，且了知無有我與我所，心得安住的剎那即名為證諦，此即稱為證諦。 此證諦義廣說即是：應知即是令心厭離的二十種行相與令心安住的二十種行相，更無勝過此者。

།འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་བ་དང་གནས་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་ཤིང་། དགེ་འདུན་གྱི་བྱ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འདོར་ཞིང་རྒྱུན་དུ་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་བ་དང་། བསོད་སྙོམས་པ་ཉིད་དུ་ གནས་ཤིང་ཁ་ཟས་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་པ་དང་།གཉི་གར་ཡང་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བའི་ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཁ་ཏོན་ལ་བརྩོན་པའི་སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། མཚན་མོ་གནས་པ་ན་གཉིད་ལ་དགའ་བ་དང་། ཉིན་པར་གནས་པ་ན་རྒྱལ་པོ་དང་ ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པའི་གཏམ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་དགའ་བ་དང་།ཡུལ་གང་ན་ཉེ་དུ་དང་། ཕེབས་པར་སྨྲ་བ་དང་། གྲོགས་བཤེས་དང་། སྨོན་འགྲིན་དང་། བྱམས་པ་རྣམས་གནས་པའི་ཡུལ་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་དགའ་ཞིང་། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་དང་ འགྲོགས་པ་འགའ་ཞིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཟླ་དང་བཅས་པར་གནས་པར་དགའ་བ་སྟེ།འདི་ནི་རྒྱུའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། དབེན་པ་ན་འདུག་ཅིང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ བསྒོམ་པ་ལ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩམས་ནས། བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་མི་ མཐུན་པ་དང་།གནས་དང་མི་མཐུན་པའོ། །བདག་ཉིད་མཁས་པར་འཛིན་པས་གཞན་ལ་ལྷག་མཐོང་དང་མཐུན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་མི་ཉན་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་མི་མཐུན་པའོ། །ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མི་བརྟན་ཞིང་གཡོ་བས། ཡང་དང་ཡང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཉམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར།འགྱོད་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་གནས་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བརྗེད་ངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྒོད་པ་དང་། བྱིང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་ཀུན་དུ་མི་ སྲུང་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཉེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་གནས་མལ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་གནས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉིན་པར་ལྗན་ལྗིན་མང་བ་དང་། མཚན་མོ་ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཙེ་བ་ དང་།འཇིགས་པ་མང་ཞིང་གནོད་པ་མང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་མེད་ཅིང་ཉམས་མི་དགའ་བ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་གནས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། རྒྱུ་རྣམ་[(]བ་[,]པ་[)]གཉིས་ ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་མང་དུ་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མང་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་མང་དུ་བྱེད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ཐོབ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་མ་ཡིན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཞི་གནས་ལ་མཁས་པ་དང་།རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་མཁས་པར་བྱེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ཤས་ཆེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་ ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཁས་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ཤས་ཆེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

除此之外再無其他。什麼是斷除障礙呢？簡而言之，應當了知障礙有兩種：行動的障礙和安住的障礙。 其中行動的障礙是：比如住在聲聞僧眾之中，對於所有僧團事務都捨棄善法而經常參與集會，或是住于乞食而執著飲食，或是在兩種情況下都專注於法衣、缽盂等臨時性事務並樂於此事，或是喜歡誦經唸咒，或是夜晚住時貪睡眠，或是白天住時喜歡談論國王、盜賊等染污之語，或是在親屬、善言者、朋友、競爭者、所愛之人居住的地方不願離開而喜歡停留，比如由於與他們相處的緣故，因長期習慣的力量而喜歡與伴侶共住，這就稱為行動的障礙。 什麼是安住的障礙呢？簡而言之，雖然住于寂靜處修習止觀，這稱為安住。關於止觀，應當了知有四種障礙：與觀的支分不相應、與止的支分不相應、與這兩者方面的正念不相應、與住處不相應。 由於執著自己是智者而不聽聞他人宣說與觀相應的正法，這是與觀的支分不相應。由於身語意行為不穩定而動搖，一再破壞戒律，因此由於追悔等而不能獲得心的安住，應當了知這是與止的支分不相應。由於忘唸的緣故而不能從掉舉、昏沉等煩惱中護持心，應當了知這是與這兩者方面的正念不相應。 依止具有五種過失的住處，應當了知這是與住處不相應：白天人聲嘈雜，夜晚被蚊蟲等痛苦所惱，有諸多恐懼和危害，缺乏資具且不悅意，被惡友所攝而無善知識，這就稱為安住的障礙。 這兩種障礙，簡而言之，應當了知由兩種因可以斷除：多修習禪定的喜樂和多作擇法。其中多修習禪定的喜樂，簡而言之應當了知有六種：如果已獲得禪定但禪定尚未圓滿，也未獲得禪定自在，則他善巧于止、善巧于攝持、善巧于舍，而對禪定生起更大的喜樂。如果禪定已經圓滿且獲得禪定自在，則他善巧于禪定、善巧于安住禪定、善巧于出定，而對禪定生起更大的喜樂。

།དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མང་དུ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དགེ་བ་ལ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཤེས་རབ་དེས་ཉིན་མཚན་དུ་བདག་གི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་འབྲི་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ།མི་དགེ་བའི་ཆོས་འབྲི་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། ཉིན་མཚན་དུ་རྒྱུ་བ་དང་གནས་པ་ན། ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་འཚོ་བ་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ས་སོར་བརྟེན་པ་ན། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་འཕེལ་བར་ འགྱུར་ལ།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ བརྟེན་ན་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་སྐྱེས་སོ་ཅོག་ནི་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེལ་ཞིང་ཉམས་སྨོད་ཅིང་ངེས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་ལ།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གནས་གཉིས་སུ་གཏོགས་པའི་མཁས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་གནས་གཉིས་སུ་གཏོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་སྤོང་ཞིང་།བྱུང་ངོ་ཅོག་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བཞེས་བྱའོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེས་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པར་ གྱུར་ཅིང་དེ་ཤེས་ནས་དད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་དང་།ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ པ་དང་།རྟོགས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གི་འབྱོར་པ་ལ་ཡང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་ དང་བཅས་པ་བསལ་བ་དང་།བདེ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་བསྒྲུབ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྟོན་པ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕན་བཏགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའི་དངོས་ པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་དོན་འདིའི་རྒྱས་པར་ནི་འདི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།

什麼是多作觀察？對於善慧進行觀察稱為觀察。以此智慧于晝夜如實了知自己善法的增長，也如實了知不善法的增長，如實了知善法的減少，也如實了知不善法的減少。晝夜行住之時，於法衣、乞食等生活資具所依之時，如實了知不善法增長而善法減少，或者善法增長而不善法減少。 依於此觀察，對所生一切不善法以不接受的方式予以遣除、貶損並斷除，而修習善法。以此十種二分所攝智者斷除十一種二分所攝障礙，斷除一切所生障礙，此即是斷除障礙。 此斷除障礙之義廣說如是，即應如所說相而了知，此上更無，此外更無。 什麼是為速得神通而作意最勝歡喜事？如是聖聲聞見諦已得信解，依此信解，以佛、法、僧為功德福田而作意，由此生起最勝歡喜；依于自身增上與決定善，以身、受用、證悟圓滿作意而生起最勝歡喜；依于無嫉，如於自身，於他人富足亦生起最勝歡喜；依于知恩，即憶念並作意導師所作利益，從斷除苦及其因、成辦樂及其因而生起最勝歡喜。如是，此隨順修道而作意最勝歡喜事能速得神通。 此隨順修道最勝歡喜事作意之義廣說應知即是此義，此上更無，此外更無。

།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་ བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་སེམས་བརླན་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ལས་བརྩམས་ནས། ཚེ་འདི་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་བདག་ནམ་ཞིག་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པས་བསྒྲུབས་ཏེ། གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་གནས་དེ་ལ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་ནས། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདུན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་འདུན་པ་སྐྱེས་ན་རྟག་ཏུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཤིང་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་མི་འདྲེ་བར་གནས་ལ། བས་མཐའི་གནས་མལ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་དབེན་པར་འདུག་པ་དང་། དེ་དེ་ལྟར་འདུན་པ་སྐྱེས་ཤིང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ལ། རབ་ཏུ་ དབེན་པར་གྱུར་ནས།ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཆུང་ངུ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་ཤིང་། དགེ་[(]པའི་[,]བའི་[)]ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་པས། གོང་ནས་གོང་དུ་བཟང་བ་བས་ཀྱང་ཆེས་བཟང་བའི་གནས་འདོད་པ་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ཏེ། དེའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་བསྡུས་ཤིང་ ལེགས་པར་བསྡུས་སོ།།དེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལ་དེའི་ཚེ་ཁྱད་ཞུགས་པར་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེའི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་སྤང་བའི་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པས་ཀྱང་དེའི་དགའ་བ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་དེའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ ཕན་པ་བསིལ་བར་གྱུར་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེའི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བས་ཀྱང་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་བསྒོམ པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ལྔ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། །འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དང་ བཅས་པ་གང་ཞེ་ན།གནས་སྐབས་གསུམ་པོ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་བག་ལ་ཉལ་གང་ཟག་གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་དང་། སླབ་པ་གཉིས་ ལ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གཉིས་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་སྤོང་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་འཇུག་པའི་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་ཞུགས་ཤིང་བག་ལ་ཉལ་དུ་འདུག་ལ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།མི་སློབ་པའི་ཡན་ལག་བཅུས་བསྡུས་པའི་མི་སློབ་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།

什麼是修習所獲得的道？就是從以廣大無罪的最勝歡喜而使心濕潤達到究竟開始，於今生心生起極大歡喜。如是具足歡喜者想到：‘我何時能如聖阿羅漢那樣修成並安住于彼等所安住的境界中？‘而對出離生起相續不斷的意樂並如實行持。 如是生起意樂后，常時精進于成辦，即精進于修習三十七菩提分法的加行。如是發起精進后，不與在家出家眾相雜而住，依止邊際臥具，獨處寂靜。 如是生起意樂併發起精進，極為寂靜后，不以獲得小小殊勝而知足，不以諸善法而知足，以愈上愈妙的方式希求更為殊勝的境界而住。其修道即由此四法所攝，善所攝。 依止彼等四種修道，對如前所說最勝歡喜事所生起的最勝歡喜，當時以趣入殊勝的方式圓滿其修習，以及由斷除煩惱所獲得的殊勝證悟亦圓滿其歡喜修習。 以遠離修所斷煩惱分的隨眠亦圓滿其輕安，以及由輕安所生身心利益清涼而圓滿修習。其有學等持趣向金剛喻究竟亦圓滿修習。此即名為修習所獲得之道。 此修習所獲得道之廣義即是：應知依止四法而圓滿修習五法。此上更無，此外更無。 什麼是獲得極清凈道之果利與功德？於三種情況即樂、苦、不苦不樂時，煩惱隨眠於此二補特伽羅即凡夫與有學更多生起。 能引發二種煩惱分即取的煩惱分與行的煩惱分之煩惱分，斷除彼二種煩惱分。於此調伏法中，能作障礙的煩惱極為久遠地住于意中併爲隨眠，能生種種痛苦的一切煩惱無餘斷除，此即名為極清凈道之果。 以無學十支所攝之無學五蘊即戒蘊、定蘊、慧蘊、解脫蘊、解脫智見蘊，此即名為極清凈道。

། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་དེ་ཐོབ་ན། ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པའི་གནས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕྲད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ནང་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་པོ་མ་བསྡམས་པའི་ཉེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དབང་པོ་མ་བསྡམས་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བར་གནས་པའི་རོ་མྱང་བའི་ཉེས་པ་དང་། རྒྱུ་བ་དང་། གནས་པ་ལ་བག་མེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པས་ཀུན་ནས་བསྐྱེད་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པ་མ་འདྲེས་པ། ངག་དང་། རྟོག་པ་དང་། ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྟེན ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་གཏོགས་པའི་ལེན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་དང་བྲལ་ན་ཐ་མའི་ལུས་འཛིན་ཅིང་། ཕྱི་མའི་ ལུས་གཞན་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མེད་ལ།མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་གནས་ཤིང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ འཕགས་པའི་གནས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉེས་པ་བཅུ་དང་བྲལ་བའི་འཕགས་པའི་གནས་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ལམ་གྱི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དུ་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་ལམ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དུ་བཅས་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ།།འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་མི་སློབ་པའི་འཕགས་པའི་ཆོས་དམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེའི་འཕགས་པའི་ཆོས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་ལ། དེའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཕྱི་མ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་སྤངས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཉོན་མོངས་པའི་ལམ་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རྒྱུན་ཆད་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ཆད་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལམ་ཡང་རྒྱུ་འགགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་འགགས་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་དེ་ནི་འདི་ལས་གུད་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་ པ་དང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་འདིའི་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔར་བསྟན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་དག པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།

如果獲得了極為清凈的道，將安住于遠離十種過失的聖者住處。什麼是十種過失？依于外在慾望而有憂愁、悲嘆、痛苦、不悅、煩惱以及遭遇苦中之苦的過失；依于內在而有不攝諸根的過失，如是不攝諸根則會生起憂愁等；安樂住的貪著過失；行走與安住時放逸的過失；外道邪見所生的不共特有、無雜染的語言、思維與尋求的過失；依於三種禪定而成的究竟過失；緣起所攝取的煩惱分所生的過失；諸行煩惱分所生的過失。 如是遠離此十種過失時，將持最後之身，不再顯現其他後世之身，永遠安住于最極寂靜的涅槃中，並依止從有頂以下一切眾生，獲得一切眾生中的最勝地位。因此稱為安住于聖者住處。 凡是安住于遠離十種過失的聖者住處，即稱為道之功德。其果位、極清凈道及功德，總攝為一即稱為獲得極清凈道及果位與功德。此極清凈道及果位與功德之廣義即是如此，應當如前所說般了知，此上更無，此外更無殊勝。 如是獲得無學聖法者，其與聖法相應的心於五欲功德極不趨向，因其心無異熟故，後世不結生。雖然捨棄世間心而有的一切行為，將自然止息。其煩惱道及後有生起的業道也將於此生中斷絕，由於斷絕，苦道也因因果俱滅故不復後世生起。苦的究竟即是如此，此外更無，此上更無，此外更無殊勝。 其中現證諦理、斷除障礙、現證所得的神通迅疾最勝喜悅事物作意、如實修持所得之道，以及獲得極清凈道及果位與功德，此即稱為出世間一切行相清凈。此出世間一切行相清凈的廣義即是如此，應當如前所說般了知，此上更無，此外更無殊勝。 如是前說世間一切行相清凈及出世間一切行相清凈二者總攝為一即稱為修習之果。

།དེ་ལྟར་ན་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བསྒོམ་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བསྒོམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་རྫོགས་སོ།། །།དེའི་འོག་མ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ནི་གླེགས་བམ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱའོ།།རིགས་དང་། ལམ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒྱུ་བའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས། རང་བཞིན་ གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བའི་རིགས་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་དག་གི་སེམས་འདུ་འཛི་ལ་མི་འཇུག་གི་།གཅིག་པུ་དགའ་བ་ལ་འཇུག་གོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས། རང་བཞིན་གྱིས་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་གི་སེམས་ ཆོས་སྟོན་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སེམས་མི་འཇུག་གི་།སེམས་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་གོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས། རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་འབྲིང་དང་། ང་རྒྱལ་སྤྱད་པའི་རང་ བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་སློབ་དཔོན་མེད་པ་དང་། འགྲན་ཟླ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལྟར་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལ་གནས་ལ། བསྐལ་པ་བརྒྱར་ སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱེད་དེ།དེར་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་། འདི་ལྟར་ཕྱིས་རང་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ མཁས་པ་དང་།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བདེན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱས་ནས། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ ཉན་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྔོན་མ་བསྐྱེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་རྩེ་མོ་དང་བཟོད་པ་རྣམས་བསྐྱེད་ཅིང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ལ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱས་པའམ། དགེ་ སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་ནི་མི་ནུས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཕྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་ གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་།བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་ལ་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱས་ནས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཐར་གྱུར་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཕྱིས་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཐར་གྱུར་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་པའོ།

如是，所說的修行基礎是什麼，所說的修行因是什麼，所說的瑜伽修行本身是什麼，所說的修行果是什麼，這些就稱為修所成地。瑜伽師地論修所成地圓滿。其後聲聞地在另一冊中。什麼是獨覺地？應當了知有五種：種性、道、圓滿、住處及行為。 什麼是獨覺種性？應當了知有三種特徵：諸獨覺在現前證悟之前，本性煩惱輕微，因此他們的心不趨入喧鬧，而趨入獨處。諸獨覺在現前圓滿證悟之前，本性悲心微小，因此他們的心不趨入說法和利益眾生，而趨入少事務。諸獨覺在現前圓滿證悟之前，本性根器中等且具有我慢習性，因此希望無師無伴而現前圓滿證悟。 如是獨覺道也應當了知有三種特徵：此中有人安住獨覺種性，于百劫中親近諸佛出世，于彼中即如是：令自菩提相續成熟，如是為後來自證菩提，而精通蘊、精通處、精通界、精通緣起、精通處非處、精通諦，這是獨覺第一道。 複次，此中有人親近諸佛出世后，依止善士、聽聞正法、如理作意，雖已生起順抉擇分善根，即是暖、頂、忍等，但於此生中不能證悟法及獲得沙門果，如是為後來證悟及獲得沙門果，而精通蘊、精通處、精通界、精通緣起、精通處非處、精通諦，這是獨覺第二道。 複次，此中有人親近諸佛出世后，依止善士、聽聞正法、如理作意，雖能證悟法及獲得沙門果，但不能獲得一切究竟、極為清凈、最極梵行的阿羅漢果，即是為後來以出世間道獲得究竟、極為清凈、最極梵行的阿羅漢果，而精通蘊、精通處、精通界、精通緣起、精通處非處、精通諦，這是獨覺第三道。

།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང་པོས་བསྐལ་པ་བརྒྱ ཚང་བར་ཚོགས་བསགས་ནས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་འདས་པའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ན་སློབ་དཔོན་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་ནས་རང་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ།།འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པས་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་ནས་ཆོས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དགྲ་ བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་བར་དུ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཐར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་དགེ་བར་འགྲུབ་པ་དང་པོས་ ནི་བསེ་རུ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པས་ནི་ཚོགས་དང་སྤྱོད་པའི་རང་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བསེ་རུ་ལྟ་བུ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་གནས་པ་ནི་བསེ་རུ་ལྟར་སྤྱོད་པའི་རང་སངས་རྒྱས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་པུ་འདུག་པ་དགའ་ ཞིང་གཅིག་པུ་གནས་ལ་ཟབ་མོ་ལ་མོས་པ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པས་ ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གཅིག་པུ་འདུག་པ་ལ་དགའ་ཞིང་གཅིག་པུ་གནས་པའི་རང་རྒྱལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཚོགས་དང་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།གནས་པ་ལྷག་མ་ནི་དེ་ཡང་བསེ་རུ་ལྟར་སྤྱད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་གང་དུ་རྟེན་ཅིང་གནས་ ཀྱང་སྟེ་དེ་དག་ལུས་ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་།དྲན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པས་གྲོང་ངམ་གྲོང་རྡལ་དེ་ཉིད་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་འཇུག་སྟེ། ཕ་རོལ་དམའ་བ་དང་སྨན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་པས་ཡང་ལུས་ཀྱིས་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱེད་ཀྱི་ངག་གིས་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་ངག་གིས་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྫོགས་སོ།། །།དེའི་འོག་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ནི་གླེགས་བམ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དོ། །ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།ཕུང་པོར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ནི་ས་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་མེད་པའི་ས་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་རྣམས་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་དང་འདི་ལྟ་སྟེ།ཕུང་པོ་མེད་པའི་ས་གཅིག་རིལ་གྱིས་མ་གཏོགས་པའི་ས་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཉེ་བར་ཞི་བའོ།

關於正確成就，是這樣的：在此，有人以第一種獨覺道，圓滿積累資糧一百劫后，在一百劫過後，當無佛出世時，無師自通而修持三十七菩提分法，現證獨覺菩提，斷除一切煩惱而現前證得阿羅漢果。 在此，有人以第二、第三種獨覺道，以此因緣，當無佛出世時，無師自通而修持三十七菩提分法，證悟諸法，乃至獲得阿羅漢果。 或者獲得沙門果后，達到究竟清凈、無垢、梵行圓滿的最上果位——阿羅漢果。 其中，以第一種正確成就者，將成為如獨角獸般行持的獨覺。 以第二、第三種正確成就者，將成為群居和行持的獨覺，而不會如獨角獸般行持。 其中，關於安住，如獨角獸般行持的獨覺是喜歡獨處、獨自安住，信解甚深法，專注觀察甚深緣起，而安住于空性、無相、無愿三解脫門。 以第二、第三種正確成就者，並非一定喜歡獨處、獨自安住的獨覺，而是群居安住。其餘安住方式則如同獨角獸般行持者。 關於行持，他們所有人無論依止於村落或城鎮，都是以極其守護身體、極其攝護諸根、極其安住正念的方式，於該村落或城鎮中行乞。 以大悲心對待卑微和貧困者，僅以身表示悲憫而不以語表示。這是因為他們是以身示法而非以語示法，比如爲了調伏怨敵而示現種種神變境界。 應當了知他們都是息滅煩惱的獨行者。 瑜伽師地論·獨覺地竟。 其後菩薩地在另一冊中。 什麼是有蘊地？應當從三個方面來看：安立地的建立、安立寂滅的建立、安立蘊的建立。 什麼是安立地的建立？有蘊地即是五地，也就是除去無心地、修所成地、聲聞地和菩薩地的一部分，以及除去整個無蘊地之外的其餘諸地，稱為有蘊地。這就是安立地的建立。 什麼是安立寂滅的建立？有蘊地以四種寂滅而建立：苦的寂滅、煩惱的寂滅、對眾生損害的寂滅、舍的寂滅。

།དེ་ལ་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ ཟག་པ་ཟད་པའི་ཕྱི་མ་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཏ་ལའི་མགོ་བཅད་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤངས་ཤིང་རྩ་ནས་བཅད་དེ་ཕྱི་མ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ།།དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ པའི་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་།ཞེ་སྡང་མ་ལུས་པ་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དེ་ནི་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ཟད་པ་དང་། གཏི་ མུག་ཟད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པས་། སྡིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་བྱེད་ལ། དགེ་བ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་བདེ་བར་གནས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་རྟག་པར་ རྒྱུན་དུ་ཤས་ཆེར་གནས་ཏེ།དེ་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ན། ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་དང་། དེ་རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ཐོས་པ་དང་། སྣས་དྲི་རྣམས་བསྣམས་པ་དང་། ལྕེས་རོ་རྣམས་ མྱངས་པ་དང་།ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ་རྣམས་ལ་རེག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ན་ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་དེ་ནི་དེའི་བཏང་སྙོམས་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམ་པ་བཞི་ པ་དེ་དག་ལས་བརྩམས་ནས་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ལ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བ་དང་མཆོག་ཏུ་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ནི་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། གདགས་པའི་ཕུང་པོ་ དང་།ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕུང་པོ་དང་། གནས་པའི་ཕུང་པོ་དང་། འཇུག་པའི་ཕུང་པོ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕུང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། དགའ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། ཐ་མའི་ཕུང་པོའོ། །གདགས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ ཏེ།གང་ལ་བརྟེན་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བའམ། སེམས་ཅན་ནམ། སྲོག་གམ། སྐྱེ་བའམ། གསོ་བའམ། སྐྱེས་བུའམ། གང་ཟག་གམ། ཤེད་ལས་སྐྱེས་སམ་། ཤེད་བུ་ཞེས་བྱ་བར་མིང་དང་བརྡ་དང་། གདགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པ་དང་། གང་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་ནི་འདི་ ཞེས་བྱ།རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཁ་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་། ཚེ་ནི་འདི་ལྟར་རིང་། ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་གནས། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐུབ་ཅེས་བྱ་བར་མིང་དང་། བརྡ་དང་། གདགས་པ་དང་ཐ་སྙད་ དུ་འདོགས་པའོ།།ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ཏེ། བདག་དང་། ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། ཟན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོགས་པོ་དང་། བློན་པོ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ནས་རྒྱས་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པའོ། །གནས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཟས་བཞི་སྟེ། ཁམ་དང་། རེག་པ དང་།ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཏེ། གང་ལ་བརྟེན་ན་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་ཤིང་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ།

對於阿羅漢比丘來說，他已完全了知並斷除了能引發後有的漏盡之苦，如同砍斷了多羅樹的樹冠一般，從根本上斷除，以不再生起的法性而不復顯現，這就是他的苦的止息。 阿羅漢比丘以永不再生的法性，完全斷除了貪慾、嗔恨、愚癡以及一切煩惱，這就是他的煩惱的止息。 由於他已滅盡貪慾、嗔恨、愚癡和一切煩惱，所以不造作任何罪業，而依止善法，這就是他對煩惱的損害的止息。 漏盡的阿羅漢比丘經常安住于這六種安樂住：當眼見色時，既不生喜，也不生憂，而是以正念正知安住于舍；當耳聞聲、鼻嗅香、舌嘗味、身觸所觸、意識法時，既不生喜，也不生憂，而是以正念正知安住于舍，這就是他的舍的止息。 基於這四種止息，在有蘊的境界中稱為最極寂靜、最極清涼，這就是所謂的止息建立的安立。 什麼是蘊的建立安立？蘊有八種：施設蘊、執取蘊、住蘊、趣入蘊、障礙蘊、苦蘊、喜蘊和最後蘊。 什麼是施設蘊？即五取蘊，依此而施設’我’、‘有情’、‘命’、‘生’、‘養育’、‘士夫’、‘補特伽羅’、‘意生’、‘摩納婆’等名稱、符號、施設和言說，以及依此而施設’此是名’、‘此是姓’、‘此是種族’、‘食用如是食物’、‘感受如是苦樂’、‘壽命如是長’、‘住世如是久’、‘能活如是時’等名稱、符號、施設和言說。 什麼是執取蘊？即七種執取事：我、父母、子女、妻子、飲食、奴婢、作業者、乳畜、親友、夥伴、大臣、親屬，乃至廣說七種執取事，如意業所生，依此了知諸有情具有執取。 什麼是住蘊？即四食：段食、觸食、意思食、識食，依此而已生有情得以安住存活，並能利益將生有情。

།འཇུག་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དང་། ཚོར་བར་གཏོགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། འདུ་ བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ།གང་ལ་བརྟེན་ན་སེམས་རྣམས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་རྗེས་སུ་འཇུག་པའོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷའི་བུའི་བདུད་དེ་དགེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ པ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །དགའ་བའི་ཕུང་པོ་ གང་ཞེ་ན།བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བ་ལ་ནི་དགའ་བའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ན་སེམས་རྣམས་འདིར་ཡང་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཤིང་། དེར་ཡང་སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དགའ་བ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཐ་ མའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན།དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཏེ། གང་ལ་བརྟེན་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཐ་མའི་ལུས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ལ་གནས་པ། ཕུང་པོ་དུ་དང་ནི་ལྡན་ཞེས་བྱ། དུ་དང་ནི་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་ སྟེ།ཐ་མའི་ཕུང་པོ་གཅིག་དང་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ལྡན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དྲུག་དང་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་ལྡན་ནོ། །འཇུག་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་ལྡན་ནོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་ལྡན་ནོ། །ཕུང་པོ་ ལྷག་མ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཕུང་པོར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་རྫོགས་སོ།། །།ཕུང་པོ་མེད་པའི་ས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སར་ གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །སར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་མེད་པའི་ས་ནི་ས་ལྔ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་མེད་པའི་ས་དང་ བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ཀྱི་ཆ་རེ་རེ་གཞག་པ་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་མེད་པའི་ས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།གནོད་པ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཉེ་བར་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཞེ་ན། དེས་སྔོན་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་ལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམ་པ་བཞི་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་ལ་རེག་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས། ད་ལྟར་དེའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ཞི་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྣམ་གྲངས་སུ་འགྲོ་བའི་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་།ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེར་དོགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཞུམ་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི། །ཚོར་བ་དང་དུ་ལེན་པ་ན། །མར་མེ་ཤི་བར་ གྱུར་པ་ལྟར།།དེ་ཡི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ།

什麼是趣入蘊？即四識住和十二緣起支。也就是說，屬於色的識住、屬於受的識住、屬於想的識住、屬於行的識住，以及無明緣行、行緣識乃至生緣老死等，依此諸心隨趣五道輪迴。 什麼是障礙蘊？即天子魔為障礙精進修習諸善法者而住于近處。 什麼是苦蘊？一切欲界皆名苦蘊，依此眾生感受痛苦和憂惱。 什麼是喜蘊？禪定等持之樂名為喜蘊，依此諸心於此入定，于彼轉生后長時入定而各別領受禪定之喜。 什麼是最後蘊？即阿羅漢相續諸蘊，依此稱為阿羅漢執持最後身。其中，住于有餘依地的漏盡阿羅漢比丘，與幾種蘊相應，與幾種不相應？即是說，必定與一種最後蘊相應，必定不與六種所取事相應，必定不與一切趣入事相應，必定不與一切障礙蘊相應，對其餘諸蘊既非相應亦非不相應。這就是蘊建立的安立。 《瑜伽師地論》有餘依地竟。 什麼是無蘊地？應當從三方面觀察：地的施設安立、涅槃施設安立、涅槃異名施設安立。 什麼是地的施設安立？無蘊地即五地：無心地、修所生地、聲聞地、獨覺地、菩薩地，應當觀察攝略其各個部分。 什麼是涅槃施設安立？無蘊地以寂滅涅槃和無損害涅槃兩種涅槃安立。什麼是寂滅涅槃？先前于有蘊地證得、獲得、觸證、現證四種寂滅，現今于無餘依涅槃界中亦有四種寂滅：趣入異門寂滅、一切蘊寂滅、依蘊苦寂滅、依蘊苦生起怖畏寂滅。如說：‘以無怯弱心，領受諸感受，如燈焰熄滅，其心得解脫。‘這就是寂滅涅槃。

།གནོད་པ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་ པས་ཕྱེ་བ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཇི་སྐད་དུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མ་བྱུང་བ་ནི་ཡོད་དོ། །སྐྱེས་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་། བྱས་པ་དང་། འདུས་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མ་བྱུང་བ་མེད་དུ་ཟིན་ན། སྐྱེས་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་། བྱས་པ་དང་། འདུས་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ ཡོད་དོ་ཞེས་ང་མི་ཟེར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མ་བྱུང་བ་དེ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་དང་། བྱུང་བ་དང་། བྱས་པ་དང་། འདུས་བྱས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ང་ཟེར་རོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ལྟ་བུའོ།།ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་ལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ན་ཟབ་པོ། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་སྤངས་པས་ན་རྒྱ་ཆེ་བའོ། ། ཟད་མི་ཤེས་པས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མེད་དོ་། །ཇི་ལྟར་གྲངས་སུ་གཏོགས་པ་མེད་ཅེ་ན། ཡོད་ཅེའམ། མེད་ཅེས་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་སམ། གཟུགས་ལས་ཐ་དད་པའམ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པས་ཕྱེ་ཞིང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་མྱ་ངན ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་འདི་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་དང་། གླིང་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱབས་དང་། དཔུང་གཉེན་དང་། བདེ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། ལེགས་བའི་གཞི་དང་། བདེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། མི་གཞོལ་བ་དང་། བལྟ་དཀའ་བ དང་།འཆི་བ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་མེད་པ་དང་། འཆི་འཕོ་མེད་པ་དང་། རིམས་ནད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཕུར་པོ་མེད་པའི་ས་རྫོགས་ཏེ་ས་མང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།འདི་ལ་ཤློ་ཀ་ནི་བརྒྱད་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ཡོད་དོ།

什麼是無害的涅槃？即是不具一切蘊、不隨煩惱、不隨一切苦的趣入、由處的圓滿轉變所區分、無漏界，如所說：‘比丘住于安樂即名為涅槃’。 又如所說：‘有未生、未起、未作、無為、未正生。有已生、已起、已作、有為、正生。若無未生、未起、未作、無為、未正生者，我不說從已生、已起、已作、有為、正生中有出離。由於有未生、未起、未作、無為、未正生，故我說從已生、已起、已作、有為、正生中有出離。’ 世尊也是以密意說’甚深廣大無量涅槃不可數’。其中因難以通達故甚深，具德且斷除故廣大，不可窮盡故無量。所謂不可數者，因不可說為二故不可數。 云何不可數？因不可說有或無，不可說是色或異於色，不可說是受、想、諸行、識或異於識故。何以故？如是彼以真如清凈所區分且一向無垢故，是名無害涅槃。 合此二者，名為安立涅槃假名。 何為安立涅槃異名？當知涅槃異名為：常、堅、恒、不變法性、處、洲、救護、歸依、友伴、安樂、寂靜、善基、安穩、不動、不傾、難見、無死、無憂、無遷、無疾病、無熱惱、無病、無動搖、涅槃、無戲論等，如是相順者當知為涅槃異名，是名安立涅槃假名。 此瑜伽師地論無蘊地竟，諸地竟。此中有八千九百八十四頌。