d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s｜d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s（續8）

如果在有因的情況下，缺少俱有因或有違逆因而不生果，那麼對於欲界諸法來說，俱有因是同時存在的，一切的因是大自在天，而且對一切都沒有違逆因。欲界諸法中也不存在沒有先前自性差別的某些法，因為它依賴其他因，而其他因也是不存在的。因此不是如欲界那樣生起，那又是什麼呢？一切將會同時生起。大自在天產生如此多的聚合也沒有任何必要。大自在天不是產生的能作者，因為離開目的，如同異於大自在天的作者一樣。因此這種分別是錯誤的。 如果說是爲了歡喜，歡喜本身也需要方法，否則他就不成為大自在天，因為沒有方法就不能作為。此外，如同那個一樣，就是說，如同對歡喜來說不是大自在天一樣，對三界也不是大自在天，因為不具有無礙的特徵所以不是大自在天。如同沒有方法就不能產生歡喜一樣，方法也無法在沒有其他方法的情況下產生，因此這個大自在天對一切都將失效。或者如同方法一樣，歡喜也將不依賴方法而獨自產生。 ‘諸多損害’是指雨、風、雷電、瘟疫、腹瀉等危害。‘關聯’是指受到傷害，如果眾生產生后能得到歡喜，我向他頂禮。這是諷刺語。‘由此開始’是指在《大自在天百論》中廣說。‘因為無餘焚燒’是說，因為無餘地焚燒，所以稱為暴烈，對其他也應當如此說。 ‘士夫作用現量’是指對苗芽等的種子等的作用。‘除因之外不見其他作用’是說，如同眼、色、光明和作意等產生眼識時，除了這些之外不見其他作用。如同有眼等時，眼識有時生起有時不生起一樣，如果有大自在天的話，也應該能夠認識到其他的作用。 關於’大自在天對俱有因等’的廣說，這些因以自己的力量產生果，因此對於這些來說他就不是大自在天了。關於’最初產生是從大自在天因而生’，這樣的話就違背了士夫作用現量和除因之外不見其他作用，因此大自在天作為世間的因也有矛盾。最初產生也將如同大自在天一樣成為無始，因為大自在天在產生最初產生時不依賴其他因且是常住的。因此，由於沒有最初產生，所以最初產生也不是從那個因而生。 ‘對勝性也應當如理而說’是說，勝性是無心的，所以除了欲想分別外，其他一切都應當說。‘未經訓練的智慧’是指未經勝義論典訓練的智慧。

།ཐམས་ཅད་ཕྱ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ཁོ་ན་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་རང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཆོས་གཟུགས་ཅན་རྣམས་རྒྱུ་དང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ གཉིས་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བཤད་པ།དེ་ལ་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་འདི་བརྗོད་པར་བྱའོ། ། རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་གྱི། རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པ་མང་པོའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པ་དེའི་ཕྱིར་ན། དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཇི་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་རྒྱས་པར་དྲིས་སོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་ཀྱང་བྱ་བ་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཕན་ཚུན་མཐུན་པ་ཉིད་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་མེད་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་ན་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པས་འབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དེས་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་ ཅེ་ན།མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་མ་བཞིན་ནམ། མར་མེ་དང་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འབྱུང་བ་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །རྟེན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྟེན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ།འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་དང་རྗེས་མཐུན་རྟེན་དང་ནི། །རྒྱུན་མི་འཆད་དང་འཕེལ་བ་ལས། །སྐྱེད་ཕྱིར་རྟེན་ཕྱིར་གནས་ཕྱིར་དང་། །རྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་འཕེལ་བྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་བྱེད་ རྒྱུའི་རྒྱུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་གཞན་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱུར་བྱས་ནས་ཡིན་པར་ཡང་འདོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་ཡང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་ མ་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལ་དུས་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་དང་ཡང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་འགྱུར་རྣམ་གསུམ་ཕན་ཚུན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ནས་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྤོང་བའི་བར་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བདུན་སྤོང་བ་སྟེ།སྤོང་བ་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

爲了說明一切並非來自外在，而是僅僅來自人的努力，因此詳細說明了’各自的異熟果’等。 關於’其餘從兩者生’這句話，解釋說有形法從因緣和增上緣兩者而生。 其中，色法是大種和所造色，因此應當說明大種如何作為大種和所造色的因緣，以及所造色如何作為所造色和大種的因緣。 除自體外的一切法是增上緣這點是容易理解的，但因緣有多種形式所以難以理解，因此針對這點詳細詢問’如何是大種’等。 關於’以同類因和俱生因’的解釋：大種的同類因是指先前生起的大種。雖然自性不同但趨入同一作用的相互契合性就是同類性。俱生因是指同時生起的諸法相互作用，因為一切都不能離開彼此而生起，所以是俱生因。 關於’隨順大種的緣故’的解釋：當大種發生變化時，所造色隨順大種而變化。對於同時生起的大種和所造色，任何一個如何隨順呢？就像芽與影子的關係，或者燈與光明的關係一樣。 因此，‘這些是’等廣說：因為從大種而生，所以是生因；因為隨順它而轉，所以是轉因；因為成為所依，所以是依因；因為是相續不斷的因，所以是住因；因為是增長的因，所以是長因。 在此說道：‘從生及隨順、依止及相續不斷、增長故，能生故、所依故、安住故、依止故、增長故。’ 這五種都只是能作因，因為其他因不合理。大種不是所造色的俱生因，因為果不相同。 此外，所造色是善、不善或無記，而大種都是無記，俱生因不具有這樣的特徵。 也認為未來和現在的所造色是以過去的大種為因而有的。同樣，有些雖然不具有大種但具有所造色，俱生法的法性不是這樣的，所以大種不是所造色的俱生因。 也不是相應因，因為不是心心所的自性。也不是遍行因和異熟因，因為是無覆無記。 也不是同類因，因為是俱生的緣故，而且與後生的不相似。 ‘三時互為’是指隨其所應。 ‘身語業隨心轉’是指禪定和無漏律儀所攝的從離殺生到離綺語的七種斷惡戒，即斷除七種不正當的戒律，這七種斷法互為俱生因。

།སྔར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་དགེ་བའི་ཡིན་པ་ནས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བར་གྱི་ ཡིན་ནོ།།ལུས་དང་ངག་གི་ལས་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་འཕེན་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པར་བྱས་ན་ཉི་ཤུ་ཡིན་པར་མདོར་བསྡུས་ན་སེམས་བཅུ་ གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དགེ་བ་ནི་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། །མི་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ། ། དེ་དག་ལས་གཞན་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་མི་དགེ་བ་མེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་ཞིང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། གོང་མ་ཐམས་ཅད་ལུང་མ་བསྟན། །ཞེས་འབྱུང བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མི་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་བསྒྲིབས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ནི་སློབ་པའི་སེམས་སོ། །མི་སློབ་ པའི་ནི་མི་སློབ་པའི་སེམས་སོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ལ། དགེ་བ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་གང་དང་ས་གང་གིས་བསྡུས་པ་འབྱུང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།འདིར་སྐྱེས་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡང་ངོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བཙུན་པ་དབྱངས་ སྒྲོགས་ན་རེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་ཐོད་རྒལ་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལྟར་སས་བར་དུ་ཆོད་པ་འདྲེན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་ པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་གྱི།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རང་གི་ས་པའི་སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ མེད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་རྟེན་རིང་བ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་རྟེན་གྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལྟར། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་རྟེན་གྱིས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ ལ་རྣམ་པར་རིང་བ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པས་རག་ལས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱེད་པ་ལྟར་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམིགས་པ་རིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་མེད་པ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོའི་རིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བས་ནི་སྐྱབས་ཚོལ་བ་སྟེ། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།

關於’過去一切都是同等業因’這句話，從善業到無記業都是如此。 關於’身語業的異熟果是眼等’這句話，身語業是指善惡色法為因，由此投生大種異熟果。 詳細分為二十種，簡略則為十二心，如是所說。 善是與無貪等相應。有覆無記是與身見、邊執見相應。不善是與煩惱及隨煩惱余相應。 除此之外為無覆無記。 色界和無色界中無不善，如經中所說’遠離欲界及遠離罪惡不善法’等，以及’上界一切皆無記’故。 彼等由於煩惱及隨煩惱無異熟果故唯是有覆，而非不善，因此與彼等相應的一切心都唯是有覆。 有學無漏是有學心。無學是無學心。 關於’入定時善’之說，善心後生何善及屬何地？欲界修所成善後唯生修所成善，而非生得善，因為生於此者不能現前。 有人說唯生未至定地攝。其他人說初禪地也是。又有人說殊勝禪也是。尊者妙音說乃至第二禪地。 其他人說非等引不能如超越定引生間隔地。 關於’結生時有覆’，生有為一切煩惱所染故，生得善後是有覆，而色無色界無覆無記不能現前，因依自地心故。 關於’無色界從欲界’等廣說，其中遠離依處是指：如色界依處能現前欲界所攝變化心，而無色界依處不能現前欲界所攝法。 其中遠離行相是指：如色界能以執著等行相觀察，而無色界心不能觀察欲界。因此也由所緣遠故遠。 如同色界一樣，無色界也非欲界對治，如是也由對治遠故遠。 關於’有學及無學’是指修所成善後。 為煩惱等至所逼故尋求救護，因依止欲界善心故。

།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གོང་མའི་སེམས་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་འཆི་འཕོ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཟློག་ཏུ་མེད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་ མོངས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཞི་སྟེ། ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ས་གོང་མ་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་ལ། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་ བུ་སྟེ།།དེ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པར་མངོན་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བའི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བཟློག་ཏུ་མེད་ལ། གདོན་མི་ཟ་བར་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་བསམ་གཏན་ལ་ འཇུག་པར་བྱ་དགོས་པས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་གཉིས་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ནའོ། །གཟུགས་ན་དགེ་ལས་བཅུ་གཅིག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། འདོད་ པ་ན་སྤྱོད་པའི་བཞི་སྟེ།ལྡང་བའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་ནི་རང་གི་ས་པའི་སེམས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ནི་དགུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་གཉིས་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་སྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ལས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གསུམ་པོ་འདི་དག་མ་གཏོགས་སོ། །བསྒྲིབས་པ་བརྒྱད་ལས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།རང་གི་ས་པའི་གསུམ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཚེ་དགེ་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་ལ།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཆི་འཕོ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བཞི་པོ་འདི་དག་མ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལས་དྲུག་རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ས་འོག་ མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བའི་ཚེ་དགེ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་དགེ་བ་མི་འབྱུང་ངོ་། །འོག་མ་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ལ་ནི་ས་གོང་མར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་འབྱུང་ངོ་། །ས་གཞན་གྱི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྲིད་ དོ།།མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་གསུམ་ལས་སོ།

關於’有色與無色的一切心’，上地的六種心死亡轉生到欲界結生是不可避免的。無漏心之後不會出現煩惱現行。從此有四種，即下地煩惱之後不會現起上地之心，也不會現起無漏心。 關於’從色界善’，變化心是禪定的果報，因為未入禪定就無法現起。以無記心死時，結生於色界和無色界是不可避免的，必定要在禪定果報之後入禪定，所以無覆無記之後是色界善、煩惱和二者，以及唯有無色界煩惱。 關於’色界善有十一’，即自地三種，欲界四種，即出定時善，結生時不善和有覆及無記變化心，入定時無色界善，結生時有覆，入定時有學和無學。除了無色界無覆無記，因為異熟心依賴自地心，所以除此之外。 關於’此從九之後’，即自地三種和欲界二種，即入定時善和變化心，出定時無色界善，因為依靠下地的煩惱定所逼惱故有煩惱，出定時有學和無學。 關於詳細闡述’欲界煩惱二種’，煩惱心非為禪定和等至的加行，也不存在於以善心結生。如是除此三種。 關於’從有覆八種’，即自地三種，結生時欲界善和無覆無記，結生時無色界三種。 關於’欲界煩惱二種’，未離欲界貪者不能結生色界，也不存在以有學和無學心死亡，因此除此四種。從此六種，即自地三種，結生時下地煩惱二種，被煩惱定逼惱時善。因為加行心不存在無覆無記，所以其後不生起有學、無學和無色界善。 未離下地貪者也不能往生上地，因此其後不生起無色界煩惱。也非他地無覆無記，因為在生起和入定時其後是不可能的。無覆從三種。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་སུ་མི་རུང་ཞིང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་པ་གསུམ་ལས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་ དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་མི་འབྱུང་བ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་གཟིར་བར་མི་བྱེད་པས་འདོད་པ་ ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་ཡང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་འབྱུང་ངོ་།།སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྲིད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའང་དེའི་ཚུལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ས་འོག་མ་པའི་དགེ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ལས་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ལ།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ས་པ་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་སོ། ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་ལས་ནི་སེམས་དགུ་སྟེ། རང་གི་ས་པ་གསུམ་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད པའི་དགེ་བ་དང་།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བསྐལ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ས་པའི་དགེ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྡང་བའི་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེའི་མཇུག་ ཐོགས་སུ་མི་རིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལྟར། འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཟུགས་མེད་པའི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མ་གཏོགས་སོ། ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ནའོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ནའོ། །བསྒྲིབས་པ་ལས་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད པའི་དགེ་བ་དང་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཉིས་སོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་མ་བྲལ་བ་ལས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་ལ།དེས་སློབ་པའམ་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལྡང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ལྔ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ དག་ལས་འབྱུང་ངོ་།།ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། དགེ་བ་སྨོས་པ་ནི་གཞན་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་མ་ཡིན་ལ། དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡང་བའི་ཚེ་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། རྒྱུན་དུ་གཏོགས་པའི་སློབ་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སློབ་པའི་ཤེས་པའོ། །བཤད་མ་ཐག པའི་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་འདི་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་སོ།

關於’所謂’這一點，它既不適合作為結生相續的心，也不是從欲界的修習中產生，也不是有學、無學和無色界的出定之心，因此是從自地的三種心中產生。 關於’從其中有六’這一點，在結生相續時有欲界煩惱心和無色界心。由於是從修習中產生，有學、無學和無色界的善心也不從其中生起，因為不被無覆無記所障礙，所以欲界的善心也不會隨後生起。 在投生和入定時，上地和下地的無覆無記心也不可能隨後生起。無色界也是如此。 關於這一點，在投生和入定時不可能從下地的善心等產生，也不會在有學和無學之後生起，因此只從自地的三種心中產生。 關於’下地的煩惱心等’，是指結生相續時的欲界和色界心。 從無色界善心中產生九種心：自地三種，出定時色界善心，結生相續時下地煩惱心，入定時有學和無學心。 關於’除了欲界善心以及欲界和色界無覆無記心’，由於欲界與無色界相隔，其地的善心也不是無色界的出定心，因此不適合隨後生起。 就像欲界所攝的變化心是由色界修習所獲得一樣，欲界和色界的無覆無記並非由無色界修習所獲得，因此也不包括在內。 ‘色界善心’是指在入定時。‘從有學和無學中’是指在出定時。 關於詳細闡述的’從有覆中有七’，由於依靠下地而被煩惱入定所困擾，所以有色界善心，結生相續時有覆心，結生相續時欲界煩惱心兩種。 關於詳細闡述的’如是彼等’，欲界和色界煩惱心等，如是從下地未離貪者無法在無色界結生相續，也不會從有學或無學三摩地中出定，因此只從五種心中產生。 這是在結生相續時從欲界和色界善心及無覆無記心中產生。 關於’三界善心’，是指欲界、色界和無色界所行。提到善心是爲了遮遣其他。 ‘從有學中’是因為屬於相續流。有學不是結生相續心，善心是從修習中產生的，所以不會在其他之後生起。 關於’從其中有五’，出定時有三界善心，相續流所攝的有學心，以及金剛喻定之後的無學智。 關於’從剛說的五種中’，在入定時即是三界善心。

།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་སློབ་པ་ལས་སོ། །ཟད་པ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལས་སེམས་ནི་བཞི་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡང་བའི་ ཚེ་ན་ཁམས་གསུམ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་མི་སློབ་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སློབ་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བར་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མེད་པར་ནི་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ།།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གང་སྦྱོར་བ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་བསྒོམས་ པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་དོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་མེད་དེ། དེ་དག་ནི་རྒྱུད་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉིད་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་སྟེ་གཞན་མེད་དོ། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་ དགེ་བ་ནི་སེམས་སྦྱོར་བ་མེད་པར་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་གང་གི་ཐོབ་པ་དང་པོ་སྐྱེ་བའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །སྤྱོད་ལམ་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལས བྱུང་བ་ནི་བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་པ་སྟེ།རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་འབྱུང་བའོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་གསུམ་ནི་ལས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ལ། སྔ་མ་ནི་རྒྱུའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ན་བཟོ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་པ་ཡིན་གྱི་མཁན་བཟོས་བྱས་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་འགྲོ་བ་དང་འདུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་པ ཡོད་དོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་སྤྲུལ་པ་པ་རྣམས་མེད་པས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དབྱེ་བ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་ཅེ་ན་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་ རོ་དང་རེག་བྱ་རྣམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རང་གི་ལུས་དང་མལ་སྟན་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། བཟོའི་གནས་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ། །བཟོའི་གནས་པའི་ ནི་སྒྲ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོམས་པ་པོས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་ནས་སློབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་ངེས་པ་མ་སྨོས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤྱོད་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། ད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་གི་སྦྱོར་ བའི་གནས་སྐབས་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་སྦྱོར་བའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མཐོང་བ་དང་རེག་པའི་བར་དུ་གྱུར་ནས་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ནི་སྦྱོར་བ་མེད་དོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

在金剛喻之後是有學。在盡智之後是無生智。對於’由此有四種心’，在生起時，三界的善法和無學，如同從盡智之後生無生智一樣。無學之後永遠不會生有學，因為被煩惱心所間隔，若無煩惱現行則不會退失。 關於’生得善和加行善’，其中加行善是由加行所得，即從聞思修所生。其中因為非等持故，欲界中無修所生。色界中無思所生，因為他們的相續被止觀浸潤，故心的等持自然安住。無色界中唯有修所生，無其他。生得善是不需加行，由生即得者，即欲界和色界中中有結生的剎那。在無色界中是生有中最初獲得者。 關於’異熟生、威儀路、工巧處和變化’，這是依因和業的差別而分。其中從異熟因所生是異熟生。從威儀所生是威儀路。同樣，從工巧處和變化所生是工巧處和變化，因為是以第七格解釋因緣。或者緣于彼等而生，故從彼等所生。威儀路、工巧處和變化三者是依業的差別而分，前者是依因的差別而分。 關於’色界除工巧’，色界的宮殿等一切都是業生和變化，完全沒有工匠所造。因為有色法有行住等，故有威儀路。無色界中無威儀路、工巧處和變化，故無無覆無記的差別。 若問為何無色界中無威儀路等，因為彼等所緣是色、香、味、觸。其中威儀路等的所緣依次是自身和臥具等的色等、工巧處的色等、變化的色等。 關於’工巧處亦緣聲’，因為緣于教授者所說而意識學習的緣故。異熟生未說決定，故成立色等及其他亦是所緣。 關於’唯是意識’，因為趣入威儀分別等造作。除異熟生，現在六識皆是。關於’五識聚’，因為在彼等加行位中生起故是加行。云何？因為經過見觸等而生起故。異熟則無加行，因為異熟是自然執行的緣故。

།སྤྲུལ་པ་ནི་སྦྱོར་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འདིས་ཡི་དགས་དང་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྲིད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བཟོའི་གནས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཟོའི་གནས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་ སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་དམིགས་པའི་བར་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་ པའི་དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་གི་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ནའོ། །དགེ་བ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་གནས་པ་ལ་འཆི་འཕོ་བ་མི་སྲིད པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཁམས་གོང་མའི་བསྒྲིབས་པ་དག་མི་འབྱུང་ངོ་། །རང་གི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལྡང་བའི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །རང་གི་ས་པ་ཡིན་ཡང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོབས་ཆུང་བ་དང མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ལ་གནས་པ་ལ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། གོང་མར་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་གཉིས་དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལས་དེ་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ་། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་[(]གཏགས་[,]གཏོགས་[)]པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཡང་ལྡང་བའི་སེམས་སུ་མི་འགལ་ལོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་ལ་འཆི་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་དེ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མི་འབྱུང་ལ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རོ། ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རང་གི་བདུན་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པའོ།

雖然變化有所修習，但五識聚並非如此，因為它是在禪定之後才能進入的緣故。由於想要宣說神通的果報，因此不會有墮入餓鬼、食肉鬼等處的過失。 其他人說，關於’由工巧處所成就’，意識由工巧處所成就，有能生起這種意識的意識存在。 ‘緣十二處’是指緣一切所依事物的緣故。因此如是，應當了知除了威儀路等之外，還有其他不隱蔽無記法，從緣眼處乃至緣法處。 關於’除神通果’，這是屬於色界善法，由修習而生，在修習之後才出現，而不是在欲界活動之後。色界所行的修習所生，以及有學和無學法是在入定之時。因為住于善修所生時不可能有死亡。 在其後不會出現上界的有覆法。關於’自地的善法和染污法’，是指生得、修得、有覆、不善，以及出定時色界所行的修習所生，有學、無學，以及被染污定所逼惱，依于下地的緣故，在色界所行的染污法之後出現。 雖是自地，但不從無覆無記法中生起，因為力量微弱且無功用而轉的緣故。 ‘色界和無色界所行的染污法’是指結生相續之時，因為住于生得時可能有死亡和結生上界的緣故。由於無功用而轉的緣故，不從有學、無學二者和色界所行的修習所生中產生，因為那不是修習。 ‘如前’是指除神通果之外。雖然色界所行的修習所生和染污法等是無功用而轉，但不相違于出定心。 ‘除修習所生和神通果’是因為住于其中時無有死亡的緣故。 同樣也應當說無色界所行諸法亦是如此。 ‘四種色界所行’是指結生相續之時。關於’除修習所生和神通果’等，由於力量微弱且無功用而轉的緣故，在彼等之後不生起修習所生，又因依賴色界所行的修習所生的緣故，也不是神通果。 ‘色界和無色界所行的染污法’僅指結生相續之時。 ‘如前唯從自地七法’是指除神通果之外。

།བཟོའི་གནས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་དྲུག་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་འཆི་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སུས བཟློག་ཏུ་ཡོད།མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་རང་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པར་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ལྡང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཡང་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལས་སོ། ། ད་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ནའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་སོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ དང་།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེའོ། །དེ་ནི་སེམས་བཅུའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ནའོ། །སྤྲུལ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་འཇུག་པའི་ཚེ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལ་མ་ཞུགས་པ་ནི་བསམ་ གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ལས་ལྡང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྤྱོད་ལམ་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། །བསམ་གཏན་ ལ་མ་ཞུགས་པར་དེ་ལས་ལྡང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལས་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ནའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །སློབ་པ་ དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་ནི་ལྡང་བའི་ཚེ་ཁོ་ནའོ།།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བརྒྱད་དེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལ་རག་ལས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ནའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བ་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ ཕྱིར་ན་དགེ་བ་དག་གོ།།དེ་ནི་སེམས་བཅུ་གཅིག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ན་སྟེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ལས་འཆི་བ་མེད་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེར་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ངོ་། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་འཆི་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རོ། ། སྤྱོད་ལམ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱོད་ལམ་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། སྟོབས་ཆུང་བ དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་ལ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ།

在工巧處之後有六種，對此，住于彼處則無死亡，若非如此，誰能遮止色界和無色界的煩惱。 所謂’除了神通果’，是因為從彼處僅生起色界修習所生。 所謂’神通果自身’，是從相續門中。 關於’色界修習所生’，如是未入禪定則無從神通果中出定，故從神通果中生起色界修習所生。 所謂’彼亦唯從二者’，是從變化心和色界修習所生。 現在廣說’色界六種’，所謂’欲界善’是指出定時。 ‘神通果’是指欲界變化心。 ‘無色界修習所生’以及’有學和無學’是在入定時。 彼從十心之後生起，欲界修習所生業是在入定時。 從變化后是在入定時，未入禪定者無從禪定果位中出定。 不從威儀和異熟所生後生起，因為力量微弱且無功用而入。 變化心是從加行所生，未入禪定則無從彼處出定，故從彼後生起。 從無色界修習所生是在出定時。 因煩惱等持所逼而依下地，故從煩惱後生起。 從有學和無學中唯在出定時。 從生得後有八種，欲界煩惱是在結生時。 ‘除神通果’，因依賴修習所生而自獲得。 無色界煩惱是在結生時。 關於’欲界善和四種煩惱’，煩惱是在結生時。 因煩惱等持所逼而依下地，故為善。 所謂’彼從十一心後生起’，從欲界諸法是在結生時，從修習所生、工巧住和神通果中無死，因未離貪故從煩惱后無結生，因此唯從三者生起。 所謂’除修習所生’，因從彼處不可能有死亡。 從無色界三種唯在結生時。 關於’從威儀後有七種’，欲界煩惱是在結生時。 關於’除修習所生和神通果’，威儀不應是修習心，因為力量微弱且無功用而入，以及緣他故。

།ད་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བཞིའི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལྡང་ བའི་ཚེ་ནའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བསྐལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་ཚེའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་ པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་།།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཟིར་བའི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རོ། །འདོད་པ་ དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རོ།།འོག་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེའོ། །སློབ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་དྲུག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། འདོད་པར་གཏོགས་ པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ།།སློབ་པ་ནི་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །མི་སློབ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། །སློབ་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །མི་སློབ་ པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁམས་གསུམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་།འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་ཐོབ་པ་ནི་ལྡང་བའི་ཚེའོ། །མི་སློབ་པ་ནི་རྒྱུན་ལ་ལྟོས་པའོ། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའོ། །སློབ་པ་ལས་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ།།མི་སློབ་པ་ལས་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་མི་སློབ་པ་ལས་སློབ་པ་མི་འབྱུང་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ན་མི་སློབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སློབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལངས་པ་མི་སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་སྤྱོད་ལམ་དང་བཟོའི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱོད་ལམ་ པ་ནི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ།བཟོའི་གནས་པ་ནི་འདི་ནི་འདི་ལྟར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བཟོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་དང་བཟོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འདྲེན་ པར་མི་ནུས་སོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་གཟོ་བ་མེད་པར་འཇུག་པས་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེས་ན་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འདྲེན་པར་མི་ནུས་སོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དང་བཟོའི་གནས་པ་གཉིས་ནི་ལུང་དུ་ མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་བས་སྟོབས་ཆེ་སྟེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདྲེན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

現在要說明無色界中四種行相。關於色界所行的修習所生，是在出定時。欲界所行則不是，因為隔絕的緣故。有學和無學是在入定時。所謂色界所行的修習所生，是在入定時。除了異熟生以外，由於力量微弱，以及無功用而入定的緣故，所以不從異熟生中生起。從有學和無學中生起，是在出定時。下地的有漏，是指欲界所行和色界所行，是在結生時。 有漏之後有八種，關於此，屬於色界的善法是在被有漏禪定所逼迫時出定時。有漏是在結生時。欲界所行的有漏唯在結生時。所說欲界和色界所行的詳細內容，唯在結生時。下地的三種有漏，是在結生時。 有學之後有六種，即三界的修習所生以及屬於欲界的生得，是在出定時。有學是就相續而言。無學是如金剛喻定之後的盡智。三種修習所生是指三界。從有學中生起是就相續而言。 無學之後有五種，即三界的修習所生以及屬於欲界的生得，是在出定時。無學是就相續而言。三種修習所生是指三界。從有學中生起，如金剛喻定之後的盡智。從無學中生起，如盡智之後的無生智。 若問：如果從無學不生有學，那麼無學退失成為有學又如何解釋？答：這是因為從已出定的無學禪定中退失，因為住于禪定中是不會退失的。由於他們從事威儀和工巧作意，以及力量微弱，無功用而入定的緣故。 威儀是指從事行走等作意，工巧住是指想著’應當如此這般做’而從事工巧作意。因此，由於專注于威儀和工巧作意，對這些生起愛好的緣故，不能引發修習所生。異熟生是由往昔業力所引，故無功用而入定，力量微弱且無作意而入定，因此不能引發修習所生。威儀和工巧住二者雖然同樣是無記性，但比異熟生力量更大，因為是有作意的緣故。所謂’不隨順修習所生’，意思是不能引發它。

།འབྱུང་བའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།འབྱུང་བའི་སེམས་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་རྒྱུན་ཆད་པའི་སེམས་ཏེ། དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཡང་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་མི་འགལ་ལོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དག་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།གལ་ཏེ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་མི་འབྱུང་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཡུལ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དག་ལས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་མི་རུང་ངོ་། །འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་རིགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བར་མི་འགལ་ལོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་འབྱུང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱབས་བྱེད་པར་ནུས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་འབྱུང་ངོ་། །འདི་ནི མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་འདིའོ།།འདི་ནི་འདིའི་མཇུག་ཐོགས་སུའོ་ཞེས་སེམས་རྣམས་མཇུག་ཐོགས་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་བཤད་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་ གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ།གཟུགས་ནི་གནོད་པར་བྱར་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅན། ཚོར་བ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ བར་རོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་གིས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་ནོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པ་ནི་སྤྱིའི་རྣམ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པའོ།།མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་གང་གིས་མི་སྡུག་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་ སོགས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཚེ་ཡང་བར་མོས་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་།།སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་དང་ ལྷན་ཅིག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།རྒྱུན་གྱིས་བར་དང་བཅས་པ་དང་བར་མེད་པར་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཞེས་བྱའི་སེམས་གཅིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

關於’生起心無造作而轉’這句話，生起心是指從修習中產生的心相續斷滅的心，雖然它是無造作而轉，但因為與斷滅相隨順的緣故，所以在修習所生之後生起並不相違。 如此則’從煩惱性中也’等廣說，如果因為與修習所生不相順的緣故而不從威儀等中生起，那麼由於執著所緣境界的緣故與力量微弱的緣故，從煩惱性中也不應生起修習所生，因為煩惱性法不應與善法相順。‘然而’是說雖然與其不相順。 關於’煩惱遍知’等廣說，煩惱遍知即是法決定思惟忍等識，這也是修習所生，所以在煩惱性之後生起是合理的。煩惱性也並非力量微弱，因為從無始以來就已熏習的緣故。因此，它在煩惱性之後生起並不相違。‘因無造作而生起’如是說。 如何無造作而生起呢？因為不依賴修習。那麼它如何是明顯的呢？因為堪能，因為它是一切善根的種子。由於明顯故能作救護，所以在色界煩惱性之後生起欲界生得。 這是說明諸心相續生起’此後是此，此是此後’，由於這些也是依靠作意而生起，因此安立作意有三種。 自相作意是對諸法自相作意，即作意色是可壞相，受是領納相，乃至識是了別相等。 共相作意是對共相作意，它具有十六種相。因為無常性等是共相，所以其行相是共相，具有那十六種相的作意即是共相作意。 勝解作意是由勝解作意所分別，即由不凈觀和無量等勝解所生的所緣作意。‘遍處等’中的等字也包括神通等成就時的勝解。 因為是心造作的意義所以稱為作意。‘如是’是說如果在三種作意之後現前聖道，所以’與不凈觀俱’等廣說，因為相續有間斷和無間斷引生的緣故稱為與不凈觀俱，而非在一心中，因為那是不可能的。

།དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མོས་པ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་ཞིང་།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དོན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁོ་ ནའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ན་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གཉིས་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལྡང་བར་མི་འགལ་བས་འདིར་ ངེས་པ་མ་བྱས་སོ།།གལ་ཏེ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ན་འོ་ན་མི་སྡུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་འདི་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པས་སེམས་བཏུལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་མི་ སྡུག་པ་ནི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་བརྒྱུད་པ་ལས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གལ་ཏེ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ས་གསུམ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། ། མཐོང་བའི་ལམ་ས་གསུམ་ལ་བརྟེན་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཉེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གོ་ཇི་ལྟར་ མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པ་ཁོ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་དག་གི་ས་པ་ཡང་མ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་ བུ་དང་པོའི་སྐད་ཅིག་མར་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་བསྒོམ་པ་མི་འཐོབ་པའོ།།ཡང་གང་ཞིག་མ་ཐོབ་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། ཉམས་པ་དང་གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་ པ་ཁོ་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མངོན་དུ་མཛད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི། འབྲས་བུ་ཐོབ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་དགོས་པ་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལ་འཕགས་ པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ཡང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ། །དེས་ནི་དེ་དང་འདྲ་བ་སྤྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པར་མཐུན་པའི་ ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་འདྲ་བ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་མངོན་དུ་གྱུར་ན་སྤྱིའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་བསྒོམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ གི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པ་འདྲ་བ་ཁོ་ན་སྒོམ་པར་བྱེད་ལ།འདྲ་བ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒོམ་ན། འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མཇུག་ ཐོགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

正念覺支是聖道，它在勝解作意之後生起，也在自相作意之後生起，這是以義理而說的。如是，應當了知三種作意是聖道的加行。 其他有人說，唯在共相作意之後，廣說為：因為見到無常等時聖道生起，以及其他二者與聖道不同的緣故。‘從此有三種’這句話中，由於不違背一切生起，故此處未作決定。 若問：如果在勝解作意之後不入聖道定，那麼’與不凈相俱’等廣說如何解釋？為此說’由不凈調伏心’，因此如是，不凈是共相作意的加行，故經由次第而說。 若問：‘依止無所有處等三處’廣說中，三地是無所有處、初禪和殊勝禪。見道依止三地之後，即能現前欲界所攝的聞所成、思所成和生得的共相作意十六行相，這是因為它是近的緣故。 若問：‘若依第二禪等’是指依第二禪、第三禪、第四禪入決定時，見道之後如何能現前欲界所攝的共相作意？因為被無所有處、初禪和殊勝禪間隔，如何能現前遠處？ 若說：‘唯現前第二禪等地，則無此過失’，為此說’除順抉擇分外，彼等地亦未得’，如是于初果剎那不得世間修。 複次，未得何者？退分、住分、勝進分三種。如是則唯現前第二禪等地的順抉擇分耶？ 為此說’聖者亦不現前順抉擇分’。對此說明原因即’已得果’等廣說，因為加行目的已成就，又因為順抉擇分是聖道的加行，所以住于果位者現前順抉擇分是不合理的。 由此’與彼相似的共相作意’等，即現前與順抉擇分相似者。 即是說明’一切行無常’等。‘不作是說’者，若現前順抉擇分則無修習其他共相作意，因為現前順抉擇分時唯修相似行相，相似者也唯是未來的見道所修，而此緣一切行法故不相似。 因此在聖道之後現前三種作意。

།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེའི་ས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་དང་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བའམ།ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མངོན་དུ་བྱེད་དེ། ཆུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་འཐོབ་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པའི་ས་རྣམས་སུ་ནི་རང་གི་ས་ཁོ་ན་སྟེ། སྦྱོར་བ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་དེ་དག་སེམས་མེད་པར་རྩོམ་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ན་ཉེ་བར་ གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་པ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་སེམས་པ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁོ་ནས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྔའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ དང་།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་པ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྒྱུ་ནི་ སྦྱོར་བ་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གང་རག་ལུས་ཤེ་ན་ལམ་མོ། །དེ་དག་ལས་སེམས་གང་ལ་དུ་ཞིག་རྙེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་ཉིད་དུ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅི་སྐད་ཅིག་མ་ གཅིག་ལ་དྲུག་དང་དྲུག་དང་གཉིས་རྙེད་དམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་མངོན་དུ་འགྱུར་ན་ཁམས་སུ་སླར་ཟློག་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་ཅི་རིགས་པར་ཡོངས་སུ་བགྲངས་ཏེ་དྲུག་ རྙེད་དོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་མཚམས་སྦྱོར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལས་སོ།།ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྙེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་དང་།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་དགེ་བའི་སེམས་རྙེད་དོ། །མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སམ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་མི་དགེ་བའམ་བསྒྲིབས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་རྙེད་དེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཡང་ལྡན་པ་རྙེད་དོ།

關於’依靠無所不能而成就阿羅漢’等說法，其所依的地位是無所不能地，因為極其熟練且相違故。‘屬於欲界’是指與生俱來的善或由聞思所生。 關於’依靠無所有處’，若生於有頂，則現前無所有處地的修所生，因為微細故不是生得。在其他地中則唯屬自地，因為需要其他加行來成就。 ‘無有思所生’，為什麼呢？因為當他們無心作為時，唯有他們的禪定在執行。由於禪定極其熟練，且思維向內觀照，所以他們思維時唯有禪定在執行。 關於’在五作意之後’，是指在欲界的聞所生、思所生，色界的聞所生、修所生，以及無色界的修所生之後，而不是在生得之後。這是因為道路依賴於加行。 當問及’在這些中能得幾種心’時，是考慮確定性。關於’三界煩惱’等，是否在一剎那中得六、六、二？並非如此。首先，若現起欲界煩惱心，則在退回界地、結生善根和退失時，依情況可數得六種。 關於’以疑結生善根’，疑是煩惱，與之相應的心也是煩惱。既然是煩惱，如何能結生善根？是通過捨棄誹謗因果的見解。 關於’從界地退回’，當從色界或無色界死後生於欲界時，得到欲界生得善。如此，與疑相應及結生心雖是煩惱，但從兩方面能得善心。 關於’不善及有覆無記’等廣說，當從色界或無色界死後生於欲界時，若現起結生不善或有覆心，則得欲界不善及有覆心。 關於’色界煩惱’，當從無色界死後生於欲界時，也得與色界煩惱相應。

།ས་འོག་མར་སྐྱེས་པ་ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སྔ་ནས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་བགྲང་ ངོ་།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་པ་རྙེད་ལ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་བསྒྲིབས་པ་ཡང་རྙེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་མི་དགེ་བ་དང་། འདོད་པར་གཏོགས་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྙེད་དོ། ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ལས་རྙེད་ཀྱི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་གང་དག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་རྙེད་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་གསུམ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་དང་སློབ་པའོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཡང་དྲུག་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སེམས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཉིད་དོ། །རྙེད་པའི་དུས་དག་མང་བའི་ཕྱིར་དུས་གང་གི་ཚེ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས། ཁམས་སུ་སླར་ལོག་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང གི་ཚེ་འདི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་སེམས་བཞི་པོ་འདི་དག་རྙེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པ་རྙེད་དོ།།གལ་ཏེ་ཡང་གནས་སྐབས་དེར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་རྙེད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་སྔར་བགྲངས་ཟིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་མི་བགྲང་ངོ་། །འདི་དག་ནི་སེམས་དྲུག་ཡིན་ ཏེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཅིག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གཅིག་དང་སློབ་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ནི་གཉིས་རྙེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་གསུམ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པས་དེ་ཉིད་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ན་སློབ་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྙེད་དོ། །འདི་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཁོ་ན་ལས་རྙེད་ཀྱི་ཁམས་སུ་ སླར་ལོག་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་གོང་ན་ཁམས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་སྐྱེས་དགེ་ལ་གསུམ་དག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་འདིས་དང་པོར་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་གསུམ་རྙེད་དོ། །དགེ་བ་དེ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྙེད་ པས་གསུམ་རྙེད་པར་བརྗོད་པའོ།།འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་དག་གོ། །སློབ་པ་ལ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་འདོད་པའི་ ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སེམས་རྙེད་པ་དེའི་ཚེ་དེས་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་དུས་བསྡུས་པའི་སློབ་པ་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྙེད་པས་སློབ་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

下地所生者具有上地煩惱，因先前已具有無色界煩惱，故不再重複計數。關於’從退失’一詞，從離欲界貪而退失時，得欲界所攝不善及有覆，由欲界所攝煩惱而從離色界貪退失時，亦得色界所攝有覆。如是，從退失及結生兩種情況中，得欲界所攝不善，以及欲界所攝與色界所攝有覆無記。 關於’從退失得無色界煩惱及有學’一句，此二者唯從退失得，而非從結生得。如是，此等是于欲界煩惱心中所得六種：欲界所攝善、不善、有覆無記三種，以及色界、無色界所攝有覆，及有學。 關於’色界煩惱亦得六種’等廣說，色界所攝三種：生得善、有覆無記及變化心。欲界所攝則是無覆無記變化心。因得的時間眾多而不知是何時，故說’從界還來時’，即當從無色界死沒生於色界時，結生心現前之際得此四心。 關於’無色界煩惱’一句，當以色界煩惱從阿羅漢果退失時，得無色界煩惱及有學。雖然在此情況下亦得色界煩惱，但因已先前計數，故不再重複計數。此等為六心：色界所攝三種，欲界所攝一種，無色界所攝一種，及有學。 關於’無色界煩惱得二種’一句，唯有從三界離貪者方不具無色界煩惱心，彼以無色界煩惱從阿羅漢果退失時，得有學及無色界所攝有覆無記。此二者唯從退失得，非從界還來得，因其上無他界故。 關於’色界生得善得三種’一句，是說從等至得。當其初得根本禪定時得三種：即彼善，以及欲界與色界所攝無覆無記二種變化心。 關於’有學得四種’一句，某人依未至定，以聖道解脫道第九品離欲界貪，得初禪地心時，彼依根本禪，得預流果時所攝殊勝未曾有學，故說得有學。

།འདོད་པ་དང་ གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ནི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་ཁོ་ནའོ།།གཟུགས་མེད་པ་ཡི་དགེ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དྲུག་གི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་དེ་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བའི་སེམས་རྙེད་དོ།།འཕགས་པའི་ལམ་སྨོས་པ་ནི་སློབ་པའི་སེམས་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ དགེ་བ་རྙེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས།ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མི་བགྲང་ངོ་། །འདོད་པ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་ནི་གསུམ་མོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བའོ།།ལྷག་མ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། ཁམས་གསུམ་གྱི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འདོད་པར་གཏོགས་པ་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་སློབ་པའོ། །དེ་ལ་ འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་དུ་གྱུར་ན་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་ཁོ་ན་རྙེད་དེ།མི་སློབ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ན་མི་སློབ་པ་ཁོ་ན་རྙེད་ཀྱི་གཞན་མི་རྙེད་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བ་དག་གི་ཚེ་རྙེད་ན།སེམས་འདི་དག་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དག་གི་ཚེ་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤེལ་མ་མཁན་དག་གོ། །ཁྱད་པར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དབྱེ་བ་ཁས་མ་བླངས་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ ལ་དགུ་རྙེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བཞི་པོ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་པོ་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པའོ། །དགེ་བའི་སེམས་ལ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ཁམས་གསུམ་པ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ལས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དག་དང་།དེ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་དང་། ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་སློབ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཚེ་མི་སློབ་པ་སྟེ། སེམས་དྲུག་པོ་ འདི་དག་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་རྙེད་དོ།།དགེ་བའི་སེམས་ལ་འདུན་པ་རྙེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་ཁམས་གསུམ་པ་ཡང་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེར་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མཚམས་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་ལྟ་བས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་མ་བསྟན་ལ་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་རྙེད་པ་ལ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་རྙེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་བསྒྲིབས་ལ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ལ།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་སྦྱོར་བས་འཐོབ་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།ལྷག་མ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ལྷག་མ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགུ་རྙེད་བརྗོད། །ཅེས་གང་སྨྲས་པའོ།

欲界和色界中的無覆無記心唯是變化心。無色界的善心。關於此，以六地聖道離色界貪的第九解脫道中，由獲得彼定而得無色界善心。提及聖道是爲了攝取有學心。若是離欲界貪，則僅在暖位時得色界善心，故不計入決定位。 關於’在欲界中離色界貪時’，離欲界貪時有三種。離色界貪時是屬於無色界的善心。其餘如是說。其餘是什麼呢？三界的無覆無記以及屬於欲界、無色界的善心和無學心。 其中，若現起屬於欲界的善心，則唯得欲界善心；若現起無學心，則唯得無學心，乃至其他也是如此。如是，染污心在命終結生時可得，而這些心在命終結生時則不可能。‘其他諸師’是指相雜說者。 關於’無差別’，未承認以界的差別而區分染污，而說染污心得九種。結生時欲界四種：善、不善、有覆無記、無覆無記。結生時色界三種：善、有覆無記、無覆無記。從退失中得無色界染污和有學。 ‘善心有六’，此中也應知唯是三界。其中善心有六：從得離貪而有欲界和色界變化心，從得彼定而有色界和無色界善心，入決定時有學心，得阿羅漢果時無學心，此六種心於善心中可得。 關於’于善心得欲’，此中為顯示三界也有，故廣說’于彼善心是欲’。云何？因此說’由正見結生善根’，因經中說’邊際是疑見’。 ‘于無記亦爾’，應知于無記心得時即得彼無記。為何？因為無覆無記心非是結生，非是離貪，亦非退失。無覆無記由加行得故全無，于善根結生時亦非。 ‘其餘由此說而了知’，其餘是什麼？即前所說’諸智者說染污心得九種’。

།འདི་གང་གི་ལྷག་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བའི་སེམས་ལ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། ། ལུང་མ་བསྟན་ལ་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཕྱི་མའི་ཕྱེད་པོ་དོན་བཤད་ཟིན་པ་ཅན་གྱི་སྟེ། མཛོད་མཁན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དོན་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་གང་གིས་འདིའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན། །དྲུག་དང་དྲུག་དང གཉིས་རྙེད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་དག་ཁོ་ན་ཁྱད་པར་མེད་པར་དགུར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ། ཁམས་སུ་སླར་ལོག་པ་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་གསུམ་ དང་།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཁམས་སུ་སླར་ལྡོག་པ་ལས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པའོ། །འདིའི་བསྡུ་ བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི།།ལྡོག་ལས་འདོད་ཁམས་གསུམ་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་ན་བཞིའོ་དེ་བཞིན་དུ། །ཉམས་ལས་གཟུགས་མེད་གཏོགས་སློབ་སྟེ། །མ་ཕྱེད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དོན་གོ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་མི་བཤད་དོ། །སྐྱེ་དང་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི། །ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ལས་རྙེད་པ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྙེད་ཅེ་ན། དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་སླར་ལོག་པ་ལས་དེ་དག་རྙེད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དག་ནི་དེ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལགས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སློབ་པ་ལ་བཞི། འཕགས་ པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ན་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྙེད་པར་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སློབ་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ ལྟ་བུའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཇི་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་མམ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་དགེ་བ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་དེ་དང་ལྡན་པ་མིན་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སེམས་རྣམས་དང་མི་ལྡན་པ་ལས་རྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།སློབ་དཔོན་གང་བ་སྤེལ་བས་མཛད་པ། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དབང་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཛོད་ཀྱི་གནས་གཉིས་པའི་འགྲེལ་བཤད་དོ།། །།ད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་མཛོད་ཀྱི་གནས་གསུམ་པའི་ འགྲེལ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་སོ།།འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ངེས་པས་སེམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་པའམ། ངེས་པ་ཉིད་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན། འདོད་ཡིད་དགེ་དང་མི་དགེ་དང་། །བསྒྲིབས་ པ་དང་ནི་མ་བསྒྲིབས་པ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན། །མི་དགེ་ལས་གཞན་ཞེས་སེམས་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁམས་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡུ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། འདོད་ཁམས་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ན་བཅུ་བཞིའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་། །དྲི་མེད་མ་གཏོགས་འདོད་པར་གཏོགས། །ཕོ་མོའི་དབང་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་།མ་གཏོགས་གཟུགས་གཏོགས་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་ལ། ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་། ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ཉོན་ མོངས་ཅན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ན། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་འདྲི་བ་ནི་དེ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དེ་དག་གང་ཡིན་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱའོ།

這是什麼的剩餘部分呢？對於善心有六種，對於無記也是如此。這是後半偈頌的意思已經解釋過的部分，是《俱舍論》作者已經解釋過的內容。用什麼解釋來理解這個意思呢？以’三界煩惱各得六、六和二’這個偈頌來解釋，那些無差別地成為九種。怎樣呢？對於欲界煩惱，從退還界得欲界善、不善和有覆無記三種；對於色界，從退還界得色界三種；從欲界無覆無記的變化心和退失中得無色界煩惱和有學。這裡的總結偈頌是：‘從退得欲界三，色界四亦如是，從退無色屬學，未分別如是去。‘這個意思已經明白，所以不再詳細解釋。 關於’生及等至’等偈頌，是爲了總結從’三界煩惱’這個本頌中所說的獲得而說的。在出生時如何獲得呢？善、煩惱和無覆無記等，從三界退還中獲得這些。在入定時如何呢？色界和無色界的善法是從獲得那些定而來。在離欲時如何呢？有學有四種，以聖道離欲界和色界欲時，獲得如變化心等。在退失時如何呢？如前所說的無色界煩惱和有學。在續接善根時如何呢？如以疑或正見續接善根時的善法。 ‘不從彼心相應’是指不從如前所說的諸心相應中獲得的意思。這是阿阇黎缽羅斯伐多所造《阿毗達磨俱舍論顯宗疏》中第二品根品釋。 現在等，是爲了解釋《俱舍論》第三品而說。以欲界、色界、無色界的決定而說明心等，其中決定的事物就是決定，或者決定性即是決定。因此，如’欲意善與不善，有覆及無覆，色無色二界中，除不善余等’而說明心等。等字包含界和根等，如說’一切屬欲界，色界唯十四’等，同樣諸根也’除無漏屬欲界，除男女苦根等，屬色’等廣說。剛才也說了’三界煩惱’等，但未說欲界、色界、無色界的特徵，所以問：應當解說這些欲界、色界、無色界是什麼。

།དེའི་ཕྱིར། དམྱལ་བ་ཡི་དགས་ དུད་འགྲོ་དང་།།མི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་དམྱལ་བ་དག་གོ། །སྐོམ་པས་ཡོངས་སུ་ནོན་པས་ན་ཡི་དགས་སོ། །དུད་དེ་འགྲོ་བས་ན་དུད་འགྲོའོ། །ཡིད་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ན་མི་དག་གོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ན་རེ་ཤེད་ཀྱི་བུ་ཡིན་ པས་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་དག་གི་ཁང་ཁྱིམ་ནམ་མཁའ་ལ་ཡོད་པའམ། དེ་ལ་གནས་པས་ན་ལྷའོ། །རྩེ་བས་ན་ལྷ་སྟེ་རོལ་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་གནས་བཞི་ཡོད་པ་ནི་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་པ་རྣམས་ཏེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བ་གླང་གི་ཤིང་ རྟ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་དག་ལ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་དབང་ཕྱུག་ཡོད་པས་ན་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་རྣམས་སོ། །ལེགས་པར་བྱས་པ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དག་གིས་དེར་སྐྱེ་བས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ན་རེ་ནོར་ལྷ་བརྒྱད་དང་། ཐ་སྐར་གྱི་བུ་གཉིས་ དང་།དྲག་པོ་བཅུ་གཅིག་དང་། ཉི་མ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་དབང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དབང་པོ་གཅིག་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་མོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གསུང་རབ་ལས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་དེ་ལྟར་མིང་བསྙད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་ཞིང་བྱེ་བ་ནི་འཐབ་བྲལ་བ་ རྣམས་སོ།།དགའ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཉེ་བར་འབྲེལ་པར་གནས་པས་ན་དགའ་ལྡན་པ་རྣམས་ཏེ། འདི་ནི་དགའ་བ་མགུ་བའོ་དགའ་བ་རངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་དབྱིངས་དག་ལ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ལ་རང་གིས་སྤྲུལ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དགའ་བས་འཕྲུལ་པ་ལ་དགའ་བ་ཡོད་པས་ན་འཕྲུལ་ དགའ་བ་རྣམས་སོ།།གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དག་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་པས་ན་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་སོས་ནི་གང་ན་སེམས་ཅན་ལུས་བཅད་ཅིང་གཏུབས་པས་འཆི་བ་རྣམས་ཡང་སོས་པས་ན་ཡང་སོས་སོ། །ཐིག་ ནག་ནི་གང་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐིག་ནག་པོས་བཏབ་ནས་འདྲ་བའོ།།བསྡུས་འཇོམས་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ངོས་གཉིས་ནས་ལུག་ལྟ་བུའི་རི་འོངས་ཏེ་འཇོམས་པའོ། །ངུ་འབོད་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་གཟིར་བ་ན་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་འགྱུར་ཞིང་ང་རོ་འབྱིན་པའོ། །གང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ངུ་འབོད་ཆེན་པོའོ།།ཚ་བ་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་མེ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གདུང་བར་བྱེད་པའོ། །གང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་བའོ། །མནར་མེད་པ་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་མེ་འབར་བས་ཏེ་པོར་བསྐོར་བ་རྣམས་ལ་བདེ་བའི་མནར་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ བར་མཚམས་མེད་པའི་ཕྱིར་མནར་མེད་པའོ།།འཛམ་བུའི་གླིང་ནི་འཛམ་བུས་མཚོན་པའི་གླིང་ངོ་། །ཤར་གྱི་ལུས་འཕགས་ནི་ལྷུན་པོའི་ཤར་ནའོ། །ནུབ་ཀྱི་བན་གླང་སྤྱོད་ནི་གང་ཞིག་ནུབ་ན་ཡོད་པའོ། །བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ནི་བྱང་ནའོ། །འདི་དག་ནི་མིང་སྟེ་གླིང་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ གྲགས་པར་ཟད་དོ།།བཤད་མ་ཐག་པའི་ལྷའི་རིགས་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་གླིང་བཞི་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞི་ལ་སོགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པ་དྲུག་དང་། ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གནས་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་ནོ། །ཆུ་བུར་ཅན་ལ་ སོགས་པ་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་ནི་ཡང་སོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོས་བཞིན་དེ་དག་གི་འཁོར་ལྟ་བུར་གནས་ཏེ།དེས་ན་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲང་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བསྟན་ལ། ཉི་ཚེ་བའི་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་དང་གྲངས་དང་ཚད་མ་ངེས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་ བརྗོད་དོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ཏེ། གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་བཞིན་དུ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེར་སོ་སོར། བསམ་གཏན་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་དབྱེ་བས་རེ་ རེ་ཞིང་ས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ།།བཞི་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡི་ཕྱིར། །གནས་གཙང་སྐྱེ་བ་ལྔ་ཁོ་ན། །ཞེས་འཕགས་པའི་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ས་བརྒྱད་པ་ཉིད་དོ།

因此，詳細說明地獄、餓鬼、畜生和人等，這些眾生毫無可意之處故為地獄。為飢渴所逼故為餓鬼。彎腰而行故為畜生。以意識為主故為人。世間人說因為是遍入天子故稱為人。 這些眾生的住處在虛空中或住于其中故為天。因遊戲故為天，意為因享樂故。有四大王所住處故為四大王天，因省略中間詞故如牛車。 另一種說法是，因為這些眾生有四大天王的權力故為四大王天。因共同造作善業而生彼處故為三十三天。世間人說有八財天、二星宿子、十一暴天、十二日天，如是三十二近自在天加上帝釋天共三十三天，經典也隨順此說而如是命名。 遠離鬥爭分散故為離諍天。具有喜樂並相互親近而住故為喜足天，這是依’歡喜、滿意、欣悅’等詞根。因喜愛自己所變化的受用故有變化喜樂，故為化樂天。 能支配他人所變化的受用故為他化自在天。八大地獄者，即：等活地獄是眾生被砍殺后又復活故名等活。黑繩地獄是眾生被黑繩標記后切割。眾合地獄是眾生被兩面如山羊般的山夾擊摧毀。號叫地獄是眾生受折磨時極度痛苦發出號叫。 特別嚴重者為大號叫地獄。炎熱地獄是眾生被火等燒灼。特別嚴重者為極熱地獄。無間地獄是眾生被烈火環繞毫無安樂。或因痛苦無有間斷故名無間。 瞻部洲是以瞻部樹為標誌的洲。東勝身洲在須彌山東方。西牛貨洲是在西方的洲。北俱盧洲在北方。這些只是名稱，這些洲在世間廣為人知而已。 如前所說的六種天眾，即：八地獄、四大洲、四大王天等前述六天、餓鬼和畜生，如是二十處即是欲界。 皰脹等八寒地獄位於等活等地獄四周如眷屬般，因非主要故未單獨列出寒地獄，也因獨一地獄的地點、數量和大小不定故未單獨說明。 正因如此才特別說’大地獄’，意在表明還有其他地獄存在。如經中廣說：‘于彼各別，禪定地是三種’。首先，前三禪各以小、中、大的差別分為三地。 第四禪因分為小、中、大，以及’彼有五種故，凈居天生有五’，聖者也分為五種，故共有八地。

།ལས་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་རིས་ན་ཡོད་པ་ནི་ ཚངས་རིས་རྣམས་སོ།།གཞན་དག་ནི་ཚངས་པའི་འཁོར་དུ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཚངས་འཁོར་ཏེ། ཚངས་པའི་རིམ་གྲོ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ནི་མདུན་ན་འདོན་ལྟ་བུར་འདུག་པས་མདུན་ན་འདོན་ཏེ་ཞེས་འདོན་ཏོ། །ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པར་བྱེད་པས་ན་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ རྣམས་སོ།།ཚེ་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དག་གིས་ཚངས་ཆེན་ཡིན་པས་ན་ཚངས་ཆེན་རྣམས་ཏེ། ཚངས་པ་ཡང་དེ་དག་ཡིན་ལ་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཚངས་ཆེན་ནོ། །འདི་དག་ལ་རང་གི་ས་ལ་ལྟོས་ནས་འོད་ཆུང་བས་ན་འོད་ཆུང་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་འོད་གཞལ་དུ་མེད་ པ་ཡོད་པས་ན་ཚད་མེད་འོད་རྣམས་སོ།།འདི་དག་ལ་སྤྲིན་ལས་གློག་ལྟར་གང་རུང་རུང་ནས་འོད་འབྱུང་ཞིང་འཕྲོ་བ་ཡོད་པས་ན་འོད་གསལ་རྣམས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བ་ལ་དགེ་བ་ཞེས་བརྗོད་དེ། འདི་དག་ལ་རང་གི་ས་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུང་ངུ་ཡོད་པས་ན་དགེ་ཆུང་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་དགེ་ བ་གཞལ་དུ་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་ཚད་མེད་དགེ་རྣམས་སོ།།འདི་དག་ལ་དགེ་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པས་ན་དགེ་རྒྱས་རྣམས་ཏེ། དེ་བས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་བདེ་བ་ནི་གཞན་ན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འདི་དག་ལ་སྤྲིན་བཞིན་དུ་ས་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པས་ན་སྤྲིན་མེད་རྣམས་ཏེ། དེའི་གཞལ་ མེད་ཁང་།སེམས་ཅན་བཅས་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ཕྱིར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་མི་གཡོ་བའི་ལས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དག་ལས་སྐྱེས་པས་ན་བསོད་ནམས་སྐྱེས་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ལ་གནས་གཞན་ལ་རག་ལས་པའི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་པ་ཐམས་ཅད་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འབྱུང་བས་ན་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་སོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སོ། །དུས་ཐུང་ངུས་བདག་དང་གནས་གཏོང་ཞིང་འདོར་བར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་ཆེ་བ་རྣམས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་འདི་དག་ལ་ཉོན་མོངས་ པའི་ཚད་ཆེན་པོ་ལུས་པ་མེད་པས་ནའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདུང་བར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་གདུང་བ་རྣམས་སོ། །ཡང་ན་བསམ་པ་དགེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་གདུང་བར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་གདུང་བ་རྣམས་སོ། །སྣང་བ་ཡོངས་ སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་སྣང་བས་ན་གྱ་ནོམ་སྣང་རྣམས་སོ།།མཐོང་བས་མཛེས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་མཐོང་རྣམས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་གོང་ན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་འོག་མ་ཡིན་པས་ན་འོག་མིན་ཏེ། ཐུ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ བསགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མཐའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གནས་བཅུ་བདུན་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་ཀྱི་སྒྲས་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་ཉི་འོག་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གནས་བཅུ་བདུན་ཏེ། ཚངས་ཆེན་པ་རྣམས་ཚངས་པའི་ མདུན་ན་འདོན་པ་དག་པས་ཚེ་དང་ལུས་ཀྱི་ཚད་དང་རྟོག་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ས་གཞན་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་བཅུ་དྲུག་པ་ཡིན་ཏེ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ཁོ་ན་དག་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་གནས་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེའོ། །པགས་པ་བཞིན་དུ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བང་རིམ་བཞིན་དུ་སྟེ།ས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་གནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་གནས་མེད་དོ། །གཟུགས་ཅན་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ཡིན་གྱི། ད་ལྟར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ཀར་ཡང་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ཡིན་ལ།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་མི་གནས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་དེ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལས་ ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་དག་ལ་ཡུལ་གྱིས་བྱས་པའི་བློ་ནི་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།

由於從大業中產生，故住于梵天之列的是諸梵眾天。其他則因出現于梵天眷屬中故為梵輔，即所謂梵天侍從之意。其他則如侍從般安住故稱為侍從。因為在梵天前作侍從故為諸梵輔天。 由於壽命、膚色等殊勝故為大梵，既是梵天又是大梵天故為大梵天。這些天由於相對於自地光明較小故為少光天。這些天由於具有無量光明故為無量光天。這些天由於如雲中閃電般隨處放射光明故為光音天。 意地之樂稱為善，這些天由於相對於自地較小故為少凈天。這些天由於具有無量善故為無量凈天。這些天由於具足一切善故為遍凈天，認為再無比此更殊勝之樂。這些天由於如雲般不與地相連故為無雲天，如經中所說’連同眾生宮殿皆生滅故’。 這些天由於從不動業而生，從福德中產生故為福生天。這些天由於產生依賴他處的殊勝果報，超勝一切凡夫故為廣果天。由於不與凡夫混雜故，這些天處為凈居天。由於不會在短時間內捨棄自身與處所故為無煩天。其他說法認為是因為這些天已無大量煩惱殘餘的緣故。 由於修習殊勝禪定故不為諸煩惱所惱故為無熱天。或者說由於善意故不惱害他人故為無熱天。由於光明圓滿清凈故善現，故為善現天。由於見之莊嚴故為善見天。由於具足最勝等至且其上再無他處故為色究竟天，因為是最殊勝故。其他說法認為是有漏色法的究竟故稱為色究竟。 因此這些稱為十七處，以處字表示安住。如是說一切有部的傳統認為色界有十七處，大梵天與梵輔天由於壽命、身量、分別、感受等差異而有不同，故為不同地。迦濕彌羅諸師說是十六處，說在梵輔天中有一最勝大梵天處。 所謂’如皮’是指如臺階般，再無其他地。無色界中無處所。對此，因為此處無有處所故說無處。有色法過去未來者無處所，現在則不然。無色法及無表色等由於無礙故三世皆無處所，無色界諸法亦非無色，故無處所。若如是者，為何說四種？故說’從生起而言有四種’。彼等無有由境所生之心，因為無有處所故。

།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ན་ཇི་ལྟར་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྟེན་སྔ་མའི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ་ ཞེས་བྱ་བར་གདགས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་ན་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །འོ་ན་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྲིད་པ་བར་མ་དེ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། ཡུལ་དེའི་ལུས་ལ་ཆགས་པས་འཇུག་པ་རྙེད་པ་ ལས་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པས་དེ་ནས་འཆི་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པས་སྐྱེ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞི་ཉིད་ཡིན་པར་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་བླ་འོག་མེད་ན་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་གང་གིས་བྱས་ཤེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་སྙོམས་པར་ འཇུག་པས་བྱས་པ་དང་།ཚེ་དང་སྐྱེ་བས་བྱས་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདྲི་བའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་གི་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་བདག་མེད་ན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པར་བརྟགས་ན།གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་ནི་གཟུགས་མེད་དེ། དེས་ན་དེ་ན་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྟེན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེར་ ནི་རིས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་གཞན་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གི་རྟེན་ཉིད་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་ པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ཏེ།གང་ཞིག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ན་གང་ཞིག་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་དེ་ནི་དེའི་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་དེ་དག་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་དངོས་ པོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཡང་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཅན་དག་ན་རིས་དང་སྲོག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་མེད་ན་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གང་ཞིག་གང་གི་རྟེན་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནམ་ཡང་དེའི་རྟེན་མ་ཡིན་པར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་སོ། །སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཅེས་ཚིག་ལྷག་མ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྟོབས་ཆུང་བ་ནི་རྟེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་འབྱུང་བར་མི་ནུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་གོ། །དེས་ན་རིས་དང་སྲོག་ཀྱང་བརྟེན་ནས་འཇུག་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་སྟོབས་ཆུང་བའི ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་གཟུགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་རིས་དང་སྲོག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ ཁམ་གྱི་ཟས་མེད་པར་ལུས་གནས་ལ།དེའི་འདོད་ཆགས་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

所謂’獲得禪定者’等詳細內容。如果在彼處投生，為何說不住于處所？依靠前世因緣而說在彼處投生，並非因為住于彼處，因為無色身之故，也不在他處，如是思維。 那麼死亡者如何在彼處成就中有？由於對彼處身體的貪著而獲得趣入，習氣圓滿，因此死亡者的中有也在彼處成就，由於投生差別而成為四種是合理的。 如果無上下，他們的次第由何決定？由離貪和入定所決定，以及由壽命和投生所決定，因為這些投生因越多，果報越多。 如所說’有色眾生’等詳細內容中，提問的想法是：此處欲界和色界的心與心所雖無我，但依託色法而轉，然而在無色界中無色法，因此在彼處無所依託，心與心所應不能運轉。 因此爲了了知彼處所依，故說’彼處亦依種姓與命’等。‘亦’字是爲了包含其他不相應行，即凡夫性、得、生等。彼等所依即是心與心所運轉的因緣事物，若有彼等則生起，無彼等則息滅，此即稱為彼之所依。 提到’阿毗達磨’是爲了表明不相應行無實體性，故不能作為所依。 那麼為何如所說’有色眾生’等詳細內容中，又如何了知有色界中不依種姓和命而轉？因為無身根則無彼等。 若某物為某法之所依，則永遠不應成為非所依，因此應當承認有色眾生也唯依此二者而轉。 ‘由於力微弱’等，應與’心相續’等余詞連線。心相續力微弱是因為未離色想，力微弱者若無強力所依則不能生起。因此彼依色法而轉，故種姓與命也依託而轉，因為彼等也力微弱。 那麼為何說’具力’是指無色界心相續，因此說’由殊勝定所生’。爲了顯示此定勝過其他定，故說’此定具有離色想’，即離色想之義。 因此彼處不依色法而依種姓和命而轉，如同由於離貪故色界中無段食而身體得以安住，而欲界中由於未離彼貪著故不能如是。

།འོ་ན་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སྐྱེད་པ་དེ་ཁོ་ནས་རིས་དང་སྲོག་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི་རྟེན་གཞན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དག་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན། དེ་གཉིས་ཉིད་ཕན་ཚུན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིས་མཐུན་པ་ནི སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ལ།སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡང་རིས་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །དེ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་གཉིས་སོ། །སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །དེ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་རྟེན་མེད་པ་ཁོ་ནར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཉིས་པ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མི་བརྟེན་པའམ་འགག་པ་ལ་བརྟེན་པར་མི་འདོད་ན། འོ་ན་ནི་དེ་དང་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བསྟེན་ནས་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སམ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་འཇུག་པས་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྟེན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དགོས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་སེམས ཀྱི་རྒྱུན་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྲེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་བྲལ་བའོ། །གང་ཞེ་ན་གཟུགས་ལ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ནི་གཟུགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་འཇུག་གོ། །རྒྱུ་དེ་ལ་ རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ཉི་ཤུ་ནི་འདོད་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་སྒྲས་བརྗོད་དོ། །དེ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ ཁོངས་སུ་འདུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གནས་བཅུ་བདུན་ནི་གཟུགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྙད་དེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །རྡོ་རྗེའི་སོར་གདུབ་ལྟ་བུ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡོ་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སོར་གདུབ་སྟེ་འགུ་ཡའམ་ གདུ་བུ་ནི་རྡོ་རྗེའི་གདུ་བུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།ན་ལེ་ཤམ་གྱི་བཏུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ན་ལེ་ཤམ་དང་ལྡན་པའི་བཏུང་བ་ནི་ན་ལེ་ཤམ་གྱི་བཏུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ངོ་བོ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཡང་ན་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཞིག་འདོད་པ་རྣམས་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་སྲེལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ ལ།གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། གང་ཞིག་གཟུགས་རྣམས་འཛིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཏེ། གང་ཞིག་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་འཛིན་པའོ།

那麼，由於具有力量，即由於等持的差別而產生的那個本身，就不依賴於種類和命根而轉起，何須其他所依？如同’對於諸色法’等廣說，如同諸色的同類和命根依於色法，那麼對於非色法的那些依于什麼？ ‘彼二互相依’是說：同類依于命根而轉起，命根也依于同類。‘彼二’是指同類和命根二者。‘因為力量微弱’是說由於彼等的因未離色想，所以力量微弱。‘彼處’是指無色界。‘因為從等持差別而生’是說因為其因已離色想的緣故。這在相續心上也是相同的。 這是什麼呢？因為從三摩地差別而生故具有力量，因此無所依而轉起。或者是依第一剎那而第二剎那轉起等。關於’對心和心所也是’，如果不承認無所依或依于滅，那麼如同彼與同類和命根二者互相依止而轉起一樣，心依於心所或心所依於心而轉起，因此不需要觀察其他所依。 又如’由何心相續’等廣說，心相續的牽引因即是業和煩惱的相。‘離貪’是指不具足貪慾且已遠離。是對什麼？是對色法，即此心相續不依於色法而轉起。‘因為背離彼因故’是說因為背離色法。 ‘具欲界’即是欲界，二十處因為是欲的主要故以欲聲說。具有彼即是未離彼，意思是包含在其中。十七處因為是色的主要故以色聲說，具有彼界即是色界。 ‘如金剛手鐲’，即如具有金剛的手鐲或環是金剛環一樣。‘如那梨檀飲’，如同爲了省略中間詞而說具有那梨檀的飲料為那梨檀飲一樣，具欲界也即是欲界等。 無色界中無處所故。‘無色的本性即是無色性’，這是指無礙性。‘具有彼界’是指具無礙性的本質。 或者說’諸欲的界’。諸欲的界是什麼呢？說’能持諸欲’，意思是攝持。‘色界和無色界也應如是了知’，色的界是色界，即能持諸色。同樣，無色的界是無色界，即能持諸無色。

།འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ པ་དེའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཁམ་གྱི་ཟས་དང་འཁྲིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དང་། དེའི་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འདོད་ཆགས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ སྣ་ཚོགས་གང་དེ་འདོད་པ་མིན་ཞེ་ན་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བའི་ལུང་ལས་སོ།།ཀུན་དུ་རྟོག་པས་སྐྱེད་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ཀུན་རྟོག་འདོད་ཆགས་ཏེ། དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ལས་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་ ཁོ་ན་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།དེ་ནི་མི་དགེའི་རྟོག་པ་ཀུན་རྟོག་ཚེ། །དགེ་སློང་ཡང་ནི་འདོད་སྤྱོད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཞིག་དེ་དག་གིས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་དང་ ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སོ།།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨྲས་པ་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་སྐྱོན་གཞན་སྨྲས་པའོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞིང་། སྟོན་པ་ཡང་ཁྱོད་ ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཁས་བླངས་ན།དེས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པ་འོང་འདོད་སྤྱོད་ཅན་དུ་འོང་སྟེ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ཙམ་ཞིག་སྟེ། རེག་རྣམས་རེག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་། བསྣམས་ པ་དང་མྱངས་པ་དང་།རེག་པ་རྣམས་ནི་ཡུལ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཁོ་བོའི་ལྟར་ན་ནི་དགེ་སློང་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཁོ་ན་འདོད་པ་ སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྱུར་གྱི་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་དགེ་སློང་དགེ་སློང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཕམ་པར་འགྱུར་བའི་ལྟུང་བ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་ཡིན་ལ། དེ་ ཡང་ལུས་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཡང་ཅི་ཆོས་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ ཚེ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ལ། གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་ཐོབ་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ།།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་དག་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དག་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པ་འམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ད་ནི་འདི་རྟ་ དང་བྲེས་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་རྟ་བརྟོད་སའི་ཡིན་པ་ནི་བྲེས་སོ། །གཉི་ག་ཡང་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བྲེས་དང་འདྲ་བ་ནི་བྲེས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འདོད་ཆགས་དག་གིས་ཁམས་རྣམས་བསྒྲུབ་ཅིང་ཁམས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དག་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་མི་འགྲུབ་པོ་ ཞེ་ན།གནས་བརྟན་པ་དེ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། དེ་གང་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

當說到’欲界’這個詞時，為什麼要問’什麼是欲’呢？‘與段食和淫慾相關’是指以此為因緣，以此為對境的意思。如何知道所說的貪慾就是欲呢？如果問’種種世間不是欲嗎’，這是從廣大經典中得知的。分別所生的貪慾是分別貪慾，因為它是以不如理分別為前導的緣故。因此從這個偈頌中可知，唯有分別貪慾才是欲。 關於’若生不善分別時，比丘也將成貪慾者’，是因為僅僅顯現這些享用的緣故。受用欲有三種：身、語、意。 ‘聖者舍利子’是指在前面所說的基礎上，捨棄了過失而說其他過失。關於’若世間’等廣說，如果你主張色等種種境是你的立場，而且你也承認導師已離貪，那麼你的導師將成為貪慾者。‘見諸色已’只是一個例子，乃至’觸諸觸已’也應如是理解。如是見、聞、嗅、嘗、觸等是受用境界欲，所以你的離貪導師也將成為受用色觸等欲者。 按我的觀點，只有未離貪的比丘才會成為受用欲者，而已離貪者則不會，而且這也只是從意的方面而非從身語方面。僅此並不會使比丘成為非比丘，那麼是什麼呢？是由於與波羅夷罪相關，而且只是從身體方面。因此，已證成人的分別貪慾即是欲。 又問’何等諸法’等廣說，‘何等’是指某些的意思。在欲界中，入定時能現行色界、無色界和無漏法，其他時候則是獲得。在色界中，現行屬於欲界的變化心以及無色界和無漏法。在無色界中，唯現行無漏法。 ‘非所說’是否定。那麼是什麼呢？是對何者能增長欲貪、色貪、無色貪，或從所緣或從相應的方面。現在’此如馬與驢’，此處所說的馬與驢是雜種。因為兩者都不了知故如雜種，同樣在這裡，以貪慾成立諸界，以諸界也成立貪慾，所以這兩者都不能成立。 上座部認為，對這些未離貪的貪慾即是欲貪，而這些貪慾所增長的法即是與欲相應的。

།དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གོང་མའི་གནས་དག་བཅུ་བདུན་ནི། ། ཞེས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་གནས་བརྟན་པའི་གནས་དེ་དག་ལ་འོག་མའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། དེ་གང་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས མེད་དོ།།སྐྱེ་བ་ལས་ནི་དེ་རྣམ་བཞི། །ཞེས་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། དེ་གང་དུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བདེ་ བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ནི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཁོ་ནའི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།འདོད་པ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ བ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགལ་བར་མཐོང་བ་ཅན་གྱི་དྲི་བའོ།།ཐོབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་དེ་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པར་ བྱེད་དོ་ཞེས་ཐོས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་ལ།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཏེ། རྗེས་སུ་དྲན་ནས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སྤྲུལ་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྤྲུལ་པ་མཐོང་ ནས་ཨེ་མ་ཀྱི་ཧུད་བདག་ལ་ཡང་འདི་འདྲ་བའི་སེམས་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འབྱུང་ངོ་།།ཡང་ན་དྲི་དང་རོ་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་ན་སྤྲུལ་པའི་སེམས་དེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པས་ནི་དེ་ཉིད་ མི་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ས་གཞན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ས་གཞན་གྱི་སྤྲུལ་པ་མི་སྤྲུལ་ལ། དེ་དག་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་དང་རོ་སྤྲུལ་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་ས་དང་ཁམས་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པ་ལ་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རང་གི་ཁམས་ པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་བསྟན་པར་འགལ་བ་མེད་བཞིན་དུ།ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཁོ་ནས་བསྙད་ཅེ་ན། ཕལ་ཆེར་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཉའ་ཤིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆར་གྱི་རྒྱུན་གཉའ་ཤིང་གི་ཚད་དང་འདྲ་བའོ། །མཚམས་དང་བར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདབ་ཆགས་པར་སྟོན་ཏོ། །སྟེང་དང་འོག་ཅེས་པ་ནི་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཐད་ཀར་གནས་པར་ བསྟན་ཏོ།།གང་འདོད་པའི་ཁམས་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཁམས་གསུམ་དག་མཐའ་ཡས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་གྲོལ་བ་གཞན་དུ་བཅིངས་པས་ཐར་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ལས་ཀྱང་ དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཡོད་པའི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྟོན་པ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཁམས་རྣམས་བཤད་ཟིན་ཏོ།

同樣地，詳細說明如下：‘上界十七處’，即在色界三處中，對於已離地獄貪慾的貪慾，即是色界貪慾，而此貪慾所增長的法也是與色相應的。 同樣地，‘無色界中無處所，從生起而分四種’，即在無色界中所說的生處，對於未離貪慾的貪慾，即是無色界貪慾，而此貪慾所增長的法也是與無色相應的。 爲了更容易理解此義，用另一種方式說明即是’又’，對禪定、無色界的生處和等至的貪著，即是色界和無色界的貪慾。 ‘對於變化心如何是欲界貪’，即欲界的變化心是已離欲界貪慾者的禪定果報，而已離欲界貪慾者不會生起欲界貪慾，且欲界貪慾不會增長，這應當屬於欲界，此為見到矛盾者的問題。 ‘因為獲得後退失而對此貪著’，即瑜伽行者聽聞’如是以欲界變化心變現欲界變化’后，緣此而生貪慾，從離欲界貪慾退失，憶念后對變化心生貪。 或者’由變化力’詳細說明：見到欲界變化后想’愿我也有如此心’，對能變化的心也生起欲界煩惱。 或者因為變現香味，所以該變化心即是欲界性質。 對此說明原因：‘色界不變現彼故’，即其他地的禪定果報不變現其他地的變化，而且他們已離段食貪慾，所以也不應變現香味。 如果說因為地和界不相應故不增長，則自界一切隨眠的界無矛盾可說，為何單說貪慾呢？因為多分增長的緣故，如是有情們反覆唯行貪慾。 ‘遍滿’即是窮盡之義。‘如軛’即雨流如軛量相似。‘無間隙’表示相連。‘上下未說’，因此顯示世界是橫向安立。 ‘若離一欲界貪者’等詳細說明：若不如此，因三界無邊際故，於一處解脫他處束縛則無解脫。 ‘色無色界亦同’，云何？若離一色界貪者即離一切，因對治煩惱相同故。無色界亦同。 ‘唯有彼梵世間’等，若不如此，則如導師所說一切趣無有邊際。已說諸界。

།ད་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་དང་གང་ན་ཡིན་པ་མི་ཤེས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པོ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ། དེར་དམྱལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་ལྔ། །རང་གི་མིང་གིས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་གྲོང་བུད་མེད་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པས་གྲོང་ན་བུད་མེད་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གང་གིས་ན་དེ་དག་ཁམས་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར རྒྱས་པར་དྲིས་སོ།།ཁམས་རྣམས་ནི་འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ནི་ཁམས་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁམས་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་བཤད་དོ།།ཉོན་མོངས་ཅན་མིན་ལུང་བསྟན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྨོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུང་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་སྨོས་པ་ནི་དགེ་བ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་དེ་དག་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ ཡིན་ན་འགྲོ་བ་འཆོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་འདྲེས་པའི་ངོ་བོ་སྟེ་ཐ་མི་དད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་དག་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕལ་ཆེར་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་དང་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ལས་རྣམས་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་བ་གཞན་དག་དེར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་ ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་ལ། སྲིད་པ་བར་མའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གོ་ག་ལས་ཤེ་ན། བསྟན་བཅོས་ལས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སྐྱེ་གནས་བཞིས་ནི་འགྲོ་བ་ ལྔས་བསྡུས་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན།སྐྱེ་གནས་རྣམས་སེམས་ཅན་ཞེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་གནས་དག་ཏུ་འདུ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་གནས་དག་མི་འདུ་བ་དག་བཞིན་ནོ།།འགྲོ་བ་ལྔས་ནི་སྐྱེ་གནས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞེ་ན། མ་བསྡུས་ཏེ་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅི་ཞིག་མ་བསྡུས་ཤེ་ན། སྲིད་པ་བར་མའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན། དེ་བསྡུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་ཀྱང་། འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་མ་འདུས་ པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་སྲིད་པ་བར་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་དེ་ཡང་འགྲོ་བས་བསྡུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འགྲོ་བ་སྲིད་པ་བར་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་ བཅོས་གཉིས་པ་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ།འདི་ལས་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་སྲིད་པ་བར་མ་པ་ཡང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིག་གི་དབང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་བསྒོམས་པ་ ལས་བྱུང་བ་ལྟར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པས་སྲིད་པ་བར་མ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

現在要說明諸眾生，雖然不知道他們在何處，因此對於所說的三界，其中地獄等五道，以各自名稱而說。 譬如村莊與女人是不同的，所以說’村中有女人’，同樣由於所依與能依之事物是不同的緣故，因此’他們在何界中’這樣詳細地詢問。 諸界不僅僅是眾生，那麼是什麼呢？除了眾生之外還有其他。那些詳細說來是善、煩惱等，此處爲了顯示界中除眾生外還有其他，所以說’諸界中的眾生’。 關於’非煩惱非所記’，說’非煩惱’是爲了遮除煩惱，說’非所記’是爲了明顯善法，說’有情’是爲了明顯器世間。 諸眾生唯是無覆無記，這是因為是異熟自性的緣故。這說明它們是有情顯示，因為在有情顯示中有異熟的可能性。若不如此，眾生將混亂，意思是眾生的本性混雜即無差別。 若不承認眾生是無記性，則有情大多也具有其他眾生的善與煩惱。但與無記性不相應，因為彼等得是俱生的緣故。 或者，一切眾產生就的業是人等眾生的因，而那些也屬於其他眾生，如此則會導致在人等眾生中有地獄等眾生的過失。 眾生無非是有情顯示，也非中有自性，這從何得知？爲了說明是從論典中得知，所以詳細說’從假名也’。 從’四生攝五趣’的說法可知，由於諸生處唯是有情，所以諸眾生也唯是有情。 若眾生非是有情，則不應攝入生處中，如同生處不攝入眾生中一樣。 關於’五趣攝四生’有何說？未攝，這要結合上下文。什麼未攝？從’中有’的說法可知，雖為生生處所攝，但因為未攝入諸眾生中，所以中有非是眾生。 若不如此，則如同生有等一樣，它也應當為眾生所攝。因此中有非是眾生自性。 又關於’中有非是眾生’，引用第二個論典為例證即’從法蘊中也’詳細說來，從此中如同修所生一樣，中有也與地獄等眼根分別獨立顯示，因此如同修所生一樣，它也非為地獄等眾生所攝，所以中有非是眾生自性。

།གཞན་དུ་ན་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིག་གིས་སྲིད་པ་བར་མ་པ་ཡང་བསྟན་པས་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད། བསྟན་བཅོས་ལས་སྲིད་པ་ བར་མ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན།མདོ་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་བར་མ་འགྲོ་བ་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོ་བ་རྣམས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་དང་།སྲིད་པ་བར་མའོ་ཞེས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་པ་འདིས་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་འགྲོ་བ་དང་བཅས་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་ཏེ། འདིས་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང ཞེས་བྱ་བ་ལ།མདོ་དེ་ནི་ལུང་བཞིར་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཡར་བ་ཞིག་དེ་དག་གིས་སྟོན་ཏོ། །དམྱལ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་གཡོས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་དག་གོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་དག་ གོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྙིགས་མ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པ་དག་གོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་རྣམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཁུངས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་མ་ བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་ན་དམྱལ་བར་འགྱུར་གྱི།དེ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཆོས་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་དམྱལ་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམྱལ་བ་ དག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་དམྱལ་བ་ཡིན་གྱི།དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་དམྱལ་བ་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གྲུབ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམྱལ་བའི་འགྲོ་བ་ནི་འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །འོ་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཅི་ལ་ལན་གདབ་པར་བྱ། འགྲོ་བ་རྣམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བ་ལ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྨོས་པ་ལ་ལན་གདབ་པར་བྱ་དགོས་སོ། །རྣམ་པ་ལྔ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །འཇུག་པ་དང་བཅས་པའི་འགྲོ་བ་སྨོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་འགྲོ་བ་སྨོས་པས་ནི་འཇུག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ པའི་འགྲོ་བ་གཟུང་སྟེ།འགྲོ་བའི་འཇུག་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཉེ་བར་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་དག་ཡིན་ལ། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱི་འོག་རོལ་གྱི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུད་ལ་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་ པ་ལྔ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དག་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་སྨོས་པ་ནི་གྲོང་སྨོས་ན་གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་ཡང་སྨོས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ལྟར་གྲོང་སྨོས་ན་གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་སྨོས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གྲོང་འདི་ན་སཱ་ལུའི་ཞིང་ཡོད་དོ།

再者，既然地獄等的眼睛也能見到中有，為何還要說呢？不僅論典中將中有從諸趣中分開而作，那麼是什麼呢？經中也將中有從諸趣中分開而作，如此廣說。 中有非趣之自性，諸趣是無記性的根據是業有和中有，從地獄等分開而說。說有因及有趣是說，諸趣的因是業有，趣是中有，因為說’以此趣往’之故。 正因為此是指經的緣故。其因是指趣因業有，從諸趣中分開而作故，諸趣成立為無覆無記性。 迦濕彌羅諸師也，此經不攝於四阿含故，他們說是零散經。 地獄漏等廣說，身語意過失是由貪所引發。身語意過失是由嗔所引發。身語意垢穢是由貪所引發。異熟成就后，歸入地獄之數。 諸趣是無覆無記性的根據是此：異熟是無覆無記故，在異熟位成為地獄，而非在感受業和煩惱位時。 具壽者，除彼等法外不見地獄，于地獄中，唯有色等異熟性成就者是地獄，除此之外的地獄善法或不善法是不可得的。正因此，有情也成立，因為異熟說為有情故。 地獄趣在此僅是舉例而已。那麼分別論的教義，此應如何答覆？諸趣是無覆無記性故是修所斷，于修所斷中，修所斷和遍行隨眠增長，其他則不然，故應對一切所說作答。 雖是五種，彼等也成為善和染污性。趣結生心有五種，即見苦、集、滅、道所斷和修所斷。 說有趣入故，此中說趣是攝取有趣入的趣，因為趣入假名為趣故。諸趣的趣入也是結生心，結生心之後的無覆無記相續稱為解脫。 彼等亦是五種，故說于諸趣一切隨眠增長。對此舉例說：如說村時也說村落周邊。 如何說村時說村落周邊呢？此村有稻田。

།འབྲུའི་ཞིང་ ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་སྙིགས་མ་ལྔ་པོ་དག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚེ་དང་། བསྐལ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་དག་ཏུའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དག་ཐ་དད་དུ་གཞག་པ་ ནི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་དེ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་། འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཐ་དད་པར་སྨོས་ཀྱང་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་འགྲོ་བར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེར་འགྲོ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྟེ། དེས་ན་འགྲོ་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འཆི་འཕོ་བའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་ངམ་ཤིང་དྲུང་ངམ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་གང་དུ་འཆི་འཕོ་ བ་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བས་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འདྲ་བར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱོགས་དང་པོ་བཏང་ནས་ཕྱོགས་གཞན་ལ་བརྟེན་པའོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ནས་འཆི་འཕོ་བ་དང་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ ཡིན་ནོ།།སྲིད་པ་བར་མ་ནི་འགྲོ་བའི་བར་མ་དོ་ཡིན་ན་འགྲོ་བའི་བར་མ་དོ་ནི་འགྲོ་བར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་རྣམས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་དམྱལ་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བས་འགལ་བ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འདི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཁོ་ན་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་བཀག་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །འོ་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདིར་ ཡང་གང་ཟག་གི་རྫས་བཀག་པ་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་གཞན་མ་བཀག་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་དུ་དམྱལ་བ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གང་ གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གྲུབ་ནས་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ན་འགྲོ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་དག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་ སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ཞིང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་ལ།དེ་དག་ཀྱང་འགྲོ་བས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། སྔར་གྱི་ཕྱོགས་ཁོ་ན་འདོད་དོ། །ལུས་དང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་དང་། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་བདུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་པོ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ལ། འདི་དག་གི་དེ་རྒྱས་པར་ནི་བརྩམ་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཟུགས་ཅན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་ལྡན་པ་དག་གོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ཡོད་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་སྟེ། ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།

說有穀物田地的緣故。如廣說’在五濁中’，即壽濁、劫濁、煩惱濁、見濁和有情濁中。雖然煩惱的自性無差別，但從煩惱中分出見濁，是因為考慮在家和出家兩方面的緣故。 爲了了知趣處的因，即諸趣的因是業有，因此雖然是趣的自性，但爲了了知趣處的因而分別說。 ‘這也會導致中有’，即雖然分別說，但若成為趣，則爲了了知唯是趣的自性而分別顯示。‘往彼處故’是取業的成就。中有則不應如此，因此不是趣。 廣說’無色界者亦’，無色界者將不成為趣，因為在死亡處即生故。如此，往生無色界者，無論是在精舍、樹下還是第四禪處死亡，即在彼處生起，如同中有一樣不成為趣。 ‘若如是則’是捨棄第一方面而依于其他方面。‘正因為是中有’，即因為出現在死亡處與所往趣之間，故是中有。中有是趣的中間，趣的中間不應成為趣。 若諸趣也是善和染污，那麼’異熟成就后’如何解釋？異熟成就后善和染污也歸入地獄之數，故無相違。如此，若說’唯異熟成就后歸入地獄之數’，則應理解為遮遣其他蘊。 于’具壽彼’等廣說中，此處也是遮遣補特伽羅實體，而非遮遣其他蘊，故無相違。其中有些說唯是異熟自性。為何？因說’除異熟蘊外不見地獄’，又說’異熟成就后歸入地獄之數’，故了知諸趣唯是異熟自性。 其他人說也是等流性，如眼等既是異熟生，也有等流，而彼等為趣所攝。勝友論師則說唯是異熟自性，即承許前說的觀點。 廣說’身與想異’，略說七識住的自性是欲界天人、前三種禪定和無色定，這些當廣說。關於’有色有情’等，有色是具有色身者。‘初禪者’即住在初禪中者，如梵眾天等。

།དེ་དག་ཀྱང་དང་པོར་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གཉིས་པར་གཞག་པས་དང པོར་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་དག་གི་ལུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཐ་དད་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་རྟགས་དང་དབྱིབས་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །ཁ་དོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཀར་ཤམ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོས་དང་རྒྱན་ཆ་ལ་སོགས་ པའོ།།དབྱིབས་ནི་རིང་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །འདུ་ཤེས་དུ་མའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཅན་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའོ། །བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དག་ ནི་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གོང་མའོ།།དང་པོར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དབྱིབས་ཀྱི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་ལུས་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབྱིབས་ ནི་དབྱིབས་སོ།།ལུས་ནི་ཁོག་པའོ། །དེ་དག་གིས་དེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་འོད་གསལ་ན་གནས་པ་འམ། བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པའམ། འོན་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྲིད་པ་བར་མ་དོ་ན་གནས་པ་དག་གིས་སམ། ཅི་བསམ་གཏན་གཉིས་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་འམ།ཅི་མ་ཐོབ་པར་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་གིས་བསམ་གཏན་དང་པོར་སླར་འོངས་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བཏང་ན་དེའི་ས་པ་སྟེ་བསམ་གཏན་གཉིས་ པའི་ས་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རང་དང་འོག་མའི་ས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་མ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་ལ་རག་གོ་སྙམ་ན། དེའི་ཕྱིར་འོན་ཏེ་ཐོབ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཞིག་ས་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་ནི་ས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་ པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མི་རིགས་སོ།།དེ་ན་ཡང་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁུ་བ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་མེད་པས་གེགས་བྱེད་པ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་ནི་འདིས་སྤྲུལ་ལོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དབྱིབས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་སྐྱེས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་འདི་སྙམ་དུ་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་སྤྲུལ་ལོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་ག་ལས་འགྱུར་ ཞེ་ན།དེ་ལ་སེམས་སྐྱེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དེ་དག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཚེ་དང་ཁ་དོག་དང་ལུས་ཀྱི་ཆུ་ཞེང་ལྷག་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཅག་ནི་ངེས་སོ་སྙམ་པ་དང་། འདི་དག་བདག་ གིས་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་རྒྱུའི་འདུ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པ་མེད་དེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འོད་གསལ་ན་གནས་པ་གང་དག་ཁོ་ནས་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་ཚངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྡད་ལ།སྤྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་དང་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་དག་ནི་དེའི་ས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་སྤྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་དྲན་པས་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ཤེས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

這些最初生起的眾生，由於安立為第二識住，所以說’除了最初生起的’。關於’由於他們的身體各異’等廣說：各異是指色相、標誌和形狀不同。色相是指白色等。標誌是指衣服、裝飾等。形狀是指長等。關於’由於多種想’等，是指具有樂想、苦想和不苦不樂想，因為唯有欲界才有苦想。樂和舍則隨應在欲界和上界。 關於’所有這些最初生起的眾生都想’等廣說。關於’形色身’，形色自性的身體即是形色身，爲了明顯區別受等身體。形色即是形狀。身即是軀體。‘他們如何見到’是指以何種方式的意思。是住在光音天的，還是生在初禪的，還是住在初禪中有的，或是已得第二禪定的，還是未得的，應當如是分別。 關於’他是第二禪’等廣說：他們返回初禪而捨棄第二禪時，如何憶念第二禪地的前世，因為神通緣自地和下地。首先不是以初禪地的心，因為那不是它的境界。也不是以第二禪地的心，因為未得到它。如果想：如何才不相違呢？因此說’或者如果已得’等廣說。 若從某地離貪，則不會生起緣於該地的煩惱，因此他們執著緣于大梵天的戒禁取見是不合理的。關於’因為那裡也無障礙’，由於化生者沒有精血等外在因緣，所以無有障礙。 又為何他們會想’我們是他所化生’呢？因爲了知形色身的差別，以及見到先前所生。那麼大梵天如何知道’這些是我所化生’呢？因為他們是在他心生之後立即出生，以及對業果關係完全愚癡的緣故。或者因為見到自己壽命、色相、身量殊勝的緣故。 如果認為：由於’我們確實’和’這些是我’的想不同，所以想不是一，則因為因的想不異，所以想不是異，因為他們都執著戒禁取見。其他人說：唯有住在光音天者變化初禪地的化身與梵天同住，而化身的狀態和生在初禪者是彼地神通的境界，由於憶念他們化身的狀態，所以他們會想’我們’等廣說。

།གཞན་དག་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དེ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་མཐོང་བ་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ ཅིག་ན་རེ་སེམས་ཅན་འདི་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྨོས་ལ།བདག་ཅག་ཀྱང་འདིར་སྐྱེས་སོ་སྙམ་དུ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པའམ། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་དེ་སྙམ་དུ་ཤེས་པས་འགལ་བ་མེད་དོ་ ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་བསམ་པ་རྣམ་པ་དང་བཅས་པར་རྟོགས་པས་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་དངོས་གཞིའི་ས་ལ་ཡིད་ བདེ་བའི་དབང་པོས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་ནས་ཉེར་བསྡོགས་ལས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་མངོན་དུ་བྱེད་ལ་ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་འོད་ཆུང་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་འོད་རྣམས་ གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་བ་རྣམས་འདི་དཔེར་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་གཅིག་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དགེ་རྒྱས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་དག་ཀྱང་དངོས་གཞིའི་ས་ལ་བདེ་ བའི་དབང་པོས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་དེས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི་བདེ་བ་དེ་ནི་ཞི་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འོང་བ་དང་མེད་པར་ འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་མ་ལོན་པ་རྣམས་ནི་འོང་བར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་རྣམས་ནི་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྲག་པ་དང་མི་སྐྲག་པར་འདུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།སྐྲག་པ་ནི་སྐྱོ་བའི་རྒྱུ་འཆི་འཕོ་བར་དོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཏེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དེ་ཡོད་དོ། །འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་བདེ་བ་གྱ་ནོམ་པ་ལ་གནས་པས་ཉེར་བསྡོགས་མངོན་དུ་མི་ བྱེད་དོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུར་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །གཉིས་པ་ན་ནི་དགེ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ དབང་གིས་ཚོར་བའི་ཁྱད་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་ན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་དང་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གང་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་སྟེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་དག་ཏུ་ནི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་སུ་ནི་ལྔའོ། །དེ་ལ་ འཇོམས་བྱེད་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིས་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་འཇོམས་བྱེད་ལྡན་ནོ།

其他人說，第二禪等地所生者的眼識唯是梵世間所攝，所以他們憶念所經歷的並非不可能，因此唯是憶念先前所見。 有些人說，此有情也如是想：‘我等亦生於此’，這並非由修習而生的宿住隨念智或他心智所取，那又是什麼呢？僅是由生得智而如是了知，故無相違。 其他人說，以比量智了知他人之心及其行相，故不能成為能破。 關於’有色有情身一想異’，如何呢？如所說’他們對根本地之樂受生厭，而現前近分地之舍受’等，應當廣說。 關於’若非如是’等廣說，少光天與無量光天獲得識住第三之相，以何為識住性？因此以譬喻方式安立光音天。 ‘身一想異’，此過失豈不也應及於遍凈天？他們也于根本地對樂受生厭等，應當一切廣說。 ‘非也’等廣說，他們對第三禪之樂不生厭離。即此說因：‘彼樂寂靜’等。 關於’由有來無想故’等廣說，新生者由有來想，久住者由無想。‘由怖不怖想故’者，即是彼等之次第。 怖畏是厭離因，以死亡恐懼為相，由未斷我執故彼等有此。 ‘想一’者，謂樂想者，彼等安住殊勝樂故不現前近分定。 關於’于初禪中是染污想’，由非因計因而執著戒禁取見相應，故為染污。 ‘第二禪是善’者，由定力現前受之差別故。 ‘第三禪是異熟生’者，由與異熟生樂相應故。否則，由非苦非樂想生起故，彼亦應成想異。 ‘三無色’者，即空無邊處、識無邊處、無所有處。 關於’如經中所說’，經中說：‘諸有情已完全超越一切色想’乃至’思維空無邊，成就空無邊處而住’等廣說。 三無色自性中有四蘊，其餘處有五蘊。 關於’具能壞’，由此能壞故名能壞。彼識即能壞，由此有彼故名具能壞。

།དེ་ལ་ངན་སོང་དག་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནོད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་དུ་སྲེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུང་བ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ངན་འགྲོ་རྣམས་དང་གནས་གཙང་མ་དག་ན་ནི་ལས་ཀྱིས་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ནི་ལྟ་བས་བཟུང་བ་ཡིན་པས། དེ་དག་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གནས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ངན་སོང་དག་ན་ནི་གཉིས་ཀ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ན་གནས་པ་རྣམས་ནི་འགྲོ་བར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ན་གནས་པ་རྣམས་ནི་བསྐྱོད་པར་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་རྣམས་རྒྱུ་བ་གཞན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་ཡང་འདི་ན་གནས་པ་རྣམས་བསམ་གཏན་བཞི་པར་འགྲོ་བར་འདོད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྐྱོད་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་ པར་འཇུག་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།འཕགས་པ་རྣམས་ནི་སྤྲིན་མེད་དང་བསོད་ནམས་སྐྱེས་དག་ཏུ་ཡང་ངོ་། །གནས་གཙང་མ་རྣམས་ཀྱང་གནས་གཙང་མ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་འཇུག་པར་འདོད་ལ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་འདོད་ཀྱི། དེ་དག་ལ་དེ་ན་གནས་པའི་བློ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྲོག་ཆགས་དག་ནི་ཡུལ་དང་བདེ་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་མི་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ན་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །བདེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་གསུམ་གྱི་ས་པའོ།།འདུ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་ས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁོ་ན་གསུངས་ཀྱི་ལྷག་མ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མདོའི་དགོངས་པ་མངོན་ནོ། །སྲིད་རྩེ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས། སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ དགུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མདོ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ། །འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དང་པོའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱས་པར་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། ། འདི་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་དགས་ཀུན་དུ་གནས་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་ནི་བཙོན་ར་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བཙོན་ར་དག་ཏུ་ནི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་གནས་སུ་འཇུག་གི་དགའ་སྟེ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངན་སོང་དག་ཏུ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ལས་ཀྱི་སྲིན་པོ་དག་གིས་གནས སུ་འཇུག་གི་དགའ་སྟེ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །གང་ནི་ཕྱིར་ལུས་ལ་སྲེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་གྱི་གནས་ལ་དགའ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་འཆོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ཁོ་ན་མ་ འཆོལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་ཡིན་ནོ།།གནས་མེད་པའི་ཆོས་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་གནས་པས་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འཁོར་བ་སྣ་ཚོགས་པའི་དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དག་ཡིན་ལ། གནས་ པར་འདོད་པ་དག་གིས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པས་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་པའོ།།འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའོ། །ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ན་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཉེ་བར་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །ཡང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་པ་གང་ལ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ།དེ་ཉེ་བར་རྟོགས་པས་ན་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་རྟོགས་ཤེ་ན། བདག་དང་བདག་གིར་རོ།

對於這些，惡趣就是能摧毀痛苦的感受，因為它損害識。貪愛執取識的那些是識住。在惡趣和凈居天中是業所執取，無想有情和有頂則是見所執取，所以它們不是識住。 關於’在惡趣中二者都沒有’，這裡住處的眾生不願意去，而住在那裡的眾生也不願意遷移。關於’有頂是因為執行不明顯’，由於心和心所執行不同，所以不應說識以力量安住。 雖然此處的眾生有想往第四禪去的，但是有情具有遷移之意的凡夫是入無想，而聖者則入無雲天和福生天。凈居天也想入凈居和無色界，也想入涅槃，他們沒有住在那裡的心，因此不是識住。 或者，有情以境界、快樂和想的喜好差別分為三種。其中喜好境界的是人和欲界受用天。喜好快樂的是三禪地的眾生。喜好想的是三無色地的眾生，正因為如此，經中只說這些而不說其餘，這是經的意趣。 關於’有頂和無想有情，九有情居’，經中說：‘什麼是九有情居？有色身異想異的有情，如人和某些天，這是第一有情居’等，詳細內容如經所說。 在這些處所，有情自在安住，而惡趣如同監獄。就像在監獄中，是被他人強迫而住，不是喜歡住；同樣，在惡趣中是被業魔所迫而住，不是喜歡住。 只有被計為有情的法才叫做有情居。因為是由對身體的貪愛而成為有情居，而不是由喜歡住處，因為在住處有情是混雜的，而身體則不混雜，所以是有情居。 無住處的中有法，因為有情不住于其中，所以中有也不是有情居。毗婆沙師們說：由於輪迴差別的意義是識住，由於住處所欲的眾生所喜愛，所以是有情居，這是他們安立的差別。 關於’識住趣向色’，識住即是識的住處。此中由識住故稱為識住。由趣向故稱為趣向，意思是與識相應執行。既是色又是趣向的是色趣向。或者，識住是趣向於色的，由近取故稱為趣向。如何近取？以我和我所。

།འདུ་བྱེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་གནས་པ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། འདིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྲིད་ པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་དེ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པས་ན་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཟག་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི། །དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་ས་པ་ཉིད་དེ། ས་རྣམས་ནི་སྲིད་པས་ ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གཞན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པའི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དེ། སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ན། དེ་དག་ལ་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུད་གཞན་པ་དག་དང་། སེམས་ཅན་ཀུན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་རང་གི་ས་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་བརླན་པ་འཕེལ་བར་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གནས་པ་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་པོ་མ་གཏོགས་པར་རོ། །གནས་པ་པོ་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ཞིང་གནས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱིམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲུ་དང་མཉན་པའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མཉན་པ་གྲུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་དེ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་ནས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལ་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྫས་དག་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུད་གཞན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་གཞན་དང་ཉེ་བར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་དེའི་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཡིན་ པར་བཤད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཡང་མདོ་དང་འགལ་བར་སྟོན་ཏོ། འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གཞི་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ན།གལ་ཏེ་གནས་པ་ལྔ་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པ་སྟེ། ལྔ་ཆར་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ།།སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ལ་སོགས་པའི་རིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དུས་གསུམ་པ་དག་ལའོ། །མངོན་པར་དགའ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །སོ་སོར་ དབྱེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལ་སྟེ།ཇི་ལྟར་རྟེན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ངོ་བོར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ལོགས་སུ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་ཅི་ ཞེ་ན།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཅིག་ཅར་རྟེན་ཉིད་ལ་སོགས་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་བསྟན་པར་རྣམ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ལོགས་སུ་གནས་པར་མ་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།དེར་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་མ་བསྟན་གྱི་འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་བསྟན་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་བསྟན་ཏོ།

乃至行近於諸行時也應當如是了知。或者住即是有，因為由此令識相續不斷而住於後有。由趣近於色且對彼貪著故為趣近於色，如是于余處也應當說。有漏四蘊，彼等即是自地所攝，因為諸地為有所遍斷故。 所謂’非他地’者，他地諸蘊雖成現行，然不作識住之作用，因為由有遍行之力而於彼識得以安住，然彼等無有遍行故。他相續及非眾生數者，雖是自地然非識住。有人說彼等亦非識住，因為于彼識之滋潤亦得增長。 所謂’舍離能住者’即是除能住者。能住者提婆達多等是一法而所住是另一法，如是於世間所見，如所謂房舍等住處之義。所謂’令行’即是令入之義。所謂’如船與船伕之理’即如船伕令船行走，與此相似。 識本身不住于識而令行，因為相續中識之事物無有相遇故。雖然他相續之識於一時中有，然彼不近入於他故，彼亦非彼之住處。‘若爾經中’此說明識亦是識住。喜即是悅。 識住七是五蘊自性，此復云何，此說明復與經相違。於此何者是識住，若說是與彼等相應之五蘊及所依，若舍離五住處而說住者，此復云何？若爾則’無差別’者，是說不違經論。‘無差別’即是無有差異，即是於五者皆然之義。 所謂’生處所攝諸蘊’即是人等類所攝三世諸蘊。關於’具有歡喜’，歡喜是有染污的意悅。所謂’若別別分’即是於一一蘊，如由所依及相應並俱生性而趣近故，色與色等能令識成雜染，然唯識單獨則不如是，何以故？ 配合上下文，不能成雜染。何以故？因為同時作所依等不應理故。是故於說四識住時，未說唯識單獨安住。又復廣說，于彼未說七識住是識田之體性，而此說四識住是識田之體性，具有取的識則說是種子之體性。

།ས་བོན་ཉིད་ས་བོན་ གྱི་ཞིང་གི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བོན་ཉིད་ནི་ཞིང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཞིང་གི་ངོ་བོར་ཆེས་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་དང་ཞིང་ནི་ འཇིག་རྟེན་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་མཐོང་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དུས་གཅིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མདུན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་ཕུང་ པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུའི་བཞིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་ཤེས་འབའ་ཞིག་གནས་པར་མ་བཤད་དོ་ཞེས་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངན་སོང་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ བཞིར་མ་འདུས་ཤིང་བདུན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ངན་སོང་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་མ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་དག་ཏུ་ཕུང་པོ་བཞི་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་བདུན་དག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་གང་དག་བཤད་པ་དེ་ རྣམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་དང་བཞི་དག་ཏུ་ཡང་འདུའོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་སོང་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སོ། །འགྲོ་བ་ལ་ སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་ནི་སྣོད་དང་།སྲིད་པ་བར་མ་དང་ས་བསྡུའོ། །ཁམས་དང་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་དེ་དག་གང་གི་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་གནས་དག་ ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་དག་ལ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་པོར་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་སོགས་སོ། །སྐྱེ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་ས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་དོན་གང་གིས་རིགས་ལས་སྐྱེ་གནས་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་འཆོལ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཆོལ་བར འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།འདྲེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདྲེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མངལ་ནི་གང་གིས་མའི་ལྟོར་ན་བུ་གཏུམས་ནས་གནས་པ་སྟེ། དེ་ ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེས་པའོ།།འབྱུང་བའི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲོད་གཤེར་རྒྱུན་ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འབྱུང་བའི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་རྣམས་སོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་ པ་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་པོ་དམན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞར་བ་དང་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །ཉིང་ལག་དང་ལྡན་པ་ནི་མཐེབ་སོར་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། སྔར་གྱི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དང་པོ་ཉིད་ནས་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་དམན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་ནི་འབྱུང་བ་ལའོ། །སྐྱེ་བ་དང་། རྫུབ་དང་། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། དེ་ལ་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ།

關於’種子本身即為種子之田地之體性’這句話，意思是種子本身並非田地。 關於’諸法’等廣泛所說，凡是色等諸法與識共同生起者，正是最為殊勝的田地之體性。 世間中可見種子與田地是共同生起的，而識並非與識共同生起，因為不會同時存在。 關於’第一類’等廣泛所說。關於’前面所說的識’，由於七識住是五蘊的自性，故識聚集於彼處，而非四處，因為未說唯識安住，故識未聚集於彼處。 關於’除識之外的諸蘊’，惡趣的識既未聚集於四處也未聚集於七處，因為在惡趣中識被摧毀故未提及。 關於’七處中的四蘊’，在七識住中所說的除識之外的諸蘊，這些也聚集於七識和四識中。 第四類是除去這些型別之外的，即惡趣、第四禪、有頂的諸識，以及無漏諸蘊。 關於’以趣等差別而有區別’中的’等’字，包含器世間、中有和地。由於是界、有情和顯示有情自性的緣故，不知那些生處屬於誰，故說’有情’，因為不存在生處不被計為有情的情況。 那些是什麼呢？說’卵生等’，凡是最初有卵生的，那些即是卵生等。生處是指有情的種類，而非出生之處。 卵生生處即是卵生種類的意思。乃至化生生處也是如此。 又問為何從種類稱為生處？為此說’此處諸有情將混雜’。 何為’混雜’之義？即是混合之義。 如何混合？因為出生非共同，即出生法相同的意思。 胎是指以何物包裹著胎兒住于母腹中，從彼處出生即是胎生。 關於’從大種溫濕所生者’，是指從五大等的溫濕相續性特徵中所生的是大種溫濕生。 諸根具足是指因為無缺少眼等根。諸根非劣是指無瞎眼、跛足等。具足一切肢體是指具有手腳等。具足支分是指具有手指等。 關於’不依賴前因而頓時出生者’，不像卵生等那樣經歷羯羅藍等次第，而是從最初即諸根具足且非劣等。 生即是出現。生、化生、出現是同義詞，爲了使其優美而說化生者。

།འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཡང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་དང་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན། དེ་ལས་གཞན་རྣམས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར སྨིན་པ་དང་རྒྱས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།།ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཚོང་པ་གཟིངས་ཞིག་པ་གཉིས་རྒྱ་མཚོའི་ངོགས་སུ་ཁྲུང་ཁྲུང་མོ་དང་འགྲོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལས་གནས་བརྟན་བྲག་དང་ཉེ་བྲག་གཉིས་སྐྱེས་སོ། །རྒྱལ་པོ་ལྔ་ལེན་གྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དེའི་བཙུན་མོ་ལྷ་མོ་ཆེན་མོ་ལས་སྒོ་ང་ལྔ་བརྒྱ་སྐྱེས་ལ། དེ་སྒྲོམ་དུ་བཅུག་ནས་གངྒཱ་ལ་བསྐུར་བ་དང་། ལིཙྪ་བཱིའི་རྒྱལ་པོ་བཙུན་མོའི་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་དང་ཁྲུས་བྱེད་པས་སྒྲོམ་དེ་ཆུས་གཡེང་བ་མཐོང་ཞིང་ཁ་ཕྱེ་བས། དེ་ལ་ཁྱེའུ་ལྔ་བརྒྱ་མཐོང་སྟེ་བླངས་པར་གྱུར་ཏོ། །དྲོད་གཤེར་ལས་ སྐྱེས་པ་ནི་ང་ལས་ནུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་གསོ་སྦྱོང་འཕགས་ཀྱི་སྤྱི་བོར་ཐོར་བ་ཞིག་འབྱུང་ལ། དེ་མཐར་གྱིས་འཕེལ་ཞིང་སྨིན་ལ་རྡོལ་བར་གྱུར་པ་ལས་ཁྱེའུ་ཞིག་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ང་ལས་ནུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ང་ལས་ནུའི་པུས་ མོའི་སྟེང་དུ་ཐོར་བ་གཉིས་ཤིག་བྱུང་བ་ལ་དེ་གཉིས་མཐར་གྱིས་འཕེལ་ཞིང་སྨིན་ལ་རྡོལ་བ་ལས་ཁྱེའུ་གཉིས་སྐྱེས་ཏེ།དེ་གཉིས་ནི་མཛེས་པ་དང་ཉེ་མཛེས་དག་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཚངས་པས་བྱིན་གྱི་བྲང་ལ་ཐོར་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ལས། དེ་མཐར་གྱིས་འཕེལ་ཞིང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བུ་མོ་ཞིག་སྐྱེས་པའི་བར་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཐི་བའི་ཕྲེང་བ་ཅན་མའོ། ། མྲ་སྐྱོང་མ་ནི་ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ཞིག་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་སོ། །བསྐལ་པ་དང་པོ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ། །སྔར་བྱུང་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་བཞིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདབ་བཟངས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཡི་དགས་རྣམས་ནི རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡི་དགས་རྣམས་ལ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཽད་གལ་གྱི་བུ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཞེ་ན། སྐྱེས་ནས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་ན་འོན་ཀྱང་བདག་ནི་ཚིམ་པ་མེད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་བགྲངས་པར་མི་འགྱུར། མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོར་ལྔ་ལྔ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེ ན།བཀྲེས་པ་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཚིམ་པ་མེད་དོ། །དེ་འདྲ་བ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཉིན་མཚན་དུ་ལྔ་ལྔ་སྐྱེ་བར་མི་འགལ་ལ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ། །སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་ ཐོབ་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་མོད་ཀྱི།འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་དག་ཏུ་མི་སྐྱེའོ། །རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྐྱེ་གནས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚང་བ་ཁོ་ན་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་བཟང་ངོ་།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཁོ་ན་བཟང་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ལེན། ལས་དག་གིས་ལེན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་སོ།།གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅེར་བུ་པ་གཉེན་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །སྒྱུ་མས་འཇིག་རྟེན་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་བར་སླུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིའི་ས་བོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་ཁུ་བ་དང་། ཁྲག་གི་འདམ་ ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

這些的自性也是化生處，是四蘊和五蘊的自性。其餘的是五蘊的自性。一切都是異熟和增長相續的自性。 關於’從雌鶴所生’的廣說：兩個遭遇船難的商人在海邊與雌鶴相遇，由此生下了長老名叫巖與近巖二人。 關於’五取王’：其王妃大天女生下五百顆卵，將其裝入箱中投入恒河。栗姑毗王與五百王妃在沐浴時，看見箱子被水沖來，打開后見到五百童子，於是將他們帶走。 濕生者如伊羅斯等。如何呢？凈飯王頭頂生瘡，逐漸增長成熟破裂後生出一童子，此即伊羅斯，如是為濕生。 伊羅斯王膝上生兩個瘡，兩瘡逐漸增長成熟破裂後生出兩個童子，即美童與近美童。 梵授王胸部生瘡，逐漸增長如前所說生出一女童，她就是帝婆鬘女。 據說摩竭陀女是從一棵水樹樹幹中生出的。 因為經中說：‘如同最初劫中有形之眾生’。 金翅鳥即妙翼。 有些人說餓鬼都只是化生的。爲了證明餓鬼也有胎生，經中廣說’具壽大目犍連’等。 如何知道是爲了證明胎生？因為經中說’生已’。 若說：既然經中說’我不滿足’，這豈不是更明顯地證明是化生而非胎生？若是胎生，日夜各生五個也不合理。 答：因極度飢餓故不滿足。這是眾生的自性，故日夜各生五個並不相違，且因業報不可思議，故無相違。 雖然一切生處的眾生都有獲得聖法的機會，但已獲得聖法者不會投生於卵生和濕生處。 關於’是化生’：因為化生處必定具足六處，所以在一切生處中化生最殊勝。 問：若化生處最殊勝，為何最後身菩薩取胎生？答：因業力所致。故說’于生獲自在’。 生於轉輪王種姓即是轉輪王種姓。 其他外道即裸形派、若尼子等。 ‘以幻術食世間’即欺誑之義。 ‘因無外在種子’即是說無外在精血等污泥之義。

།བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་འབྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དགོས་པ་ཅན་ནམ། བྱིན་གྱི་རླབས་ལ་ཡོད་པ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བའོ། །བྱིན་གྱི་རླབས་ནི་འདི་ནི་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།ལམ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞེ་ན་རིང་བསྲེལ་སྐུ་གདུང་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཕྱིར་ཞེས་གང་སྨྲས་པའོ། །དྲི་བ་ལས་དྲི་བ་གཞན་བྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་བ་དེ་ལས་དྲི་བ་འདི་བྱུང་བའོ། །གལ་ ཏེ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ལུས་ཞིག་པ་ནི་ཤི་བའི་ལུས་གནས་མེད་པའོ། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཀླུ་བཟའ་བའི་ཕྱིར་འབྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གང་ལས་དེ་གཉིས་དེ་དག་ བས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པས་ཅི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་ཀླུ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ་ཡོད་དོ།།ཀླུ་དང་ནམ་མཁའི་ལྡིང་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མཆོག་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པའོ། །ཉེ་མཆོག་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའོ། །བར་མ་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེས་པའོ། །ཐ་ཆད་ནི་ སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པའོ།།དེ་ལ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་གིས་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་ཟོས་ནས། ཀླུ་ཐམས་ཅད་བཟའ་བའི་ཕྱིར་འབྱིན་ཏོ། །ཤི་བ་དེས་ཚིམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་སྔར་མ་ཤི་བར་ཟོས་པ་གང་ཡིན་པར་ དེ་ཡང་ཤི་བའི་ཚེ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་འགྲོ་བ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྷའི་འགྲོ་བ་དང་། དམྱལ་བའི་འགྲོ་བའོ། །གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །གང་ལས་སྲིད་པ་བར་མ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པ། སྲིད་པ་བར་མ་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་།མཚན་ཉིད་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་དྲིས་པའོ། །འགྲོ་བའི་བར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འགྲོ་བ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་བར་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འདི་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ ལ་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་སྐད་དུ་འདི་ཤི་ཞིང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དད་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ལན་སྨྲས་པ་ནི། བགྲོད་པའི་ཡུལ་དུ་མ་ཕྱིན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་སོན་པ་ལ་འཇུག་ན། སྲིད་པ་བར་མ་ནི་བགྲོད་པའི་ཡུལ་དུ་མ་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འབྱུང་བ་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །སོན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བྱུང་བའི་སྒྲ་སོན་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེས་བགྲོད པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་།ད་རུང་དུ་ཡང་དེ་མི་ལྡན་ཏེ་ཡུལ་དེ་དང་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་གྲུབ་ཀྱང་བྱུང་བ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཕེན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་རིས་མཐུན་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་དེ། གཅིག་གི་སྐྱེ་བ་གཅིག་འཕེན་ཏེ། །ཡོངས་རྫོགས་བྱེད་པ་དུ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ལས་གཉིས་ ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ཆད་པ་ཁོ་ན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཆི་བའི་སྲིད་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འབྱུང་གི་བར་ན་གནས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྒྱུ་མཚན་གཞན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

關於’從加持而生’這句話，是指由加持而有作用，或者存在於加持中的即是從加持而生。加持是指’愿此如是’的加持。 關於’此道理不對’這句話，指的是什麼呢？是指安置舍利法身等之後所說的。 所謂’從問題產生另一個問題’是指從’為何稱為最後有菩薩’這個問題中產生了這個問題。 關於’如果是化生者們’這一詳細內容，身體消失是指死亡的身體不存在。爲了區別于卵生等，說’化生的金翅鳥爲了吃化生的龍而出現’。 對此，如果問是否還有其他的金翅鳥和龍，答：有的。龍和金翅鳥有四種：其中最上等的是化生，次上等的是濕生，中等的是胎生，最下等的是卵生。 其中化生的金翅鳥會先吃濕生等，爲了吃所有的龍而出現。關於’死亡的不會滿足’這句話，指之前未死就被吃掉的，在死時也會消失。 ‘這是兩道’指的是天道和地獄道。‘三處’指的是人、畜生和餓鬼的處所。 對於’為何說一切中有都是’這樣的說法，‘中有’是什麼？由於錯誤理解和未說明特徵而產生疑問而問。 關於’因為是處於諸道之間’等，意思是因為存在於前後兩道之間。 對於’如何既是已生又非已有’的問題，這表明’既已死亡且已形成，但又非已有’這一點是應當以信仰來理解的。 其回答說：‘因為未到所趣處’等。這樣表明：‘已有’一詞用於已到達，而中有因為未到所趣處故非已有，那麼是什麼呢？不同於已到達。‘已到達是’這句話表明’已有’一詞用於已到達。 其他人說，所應趣往的處所，現在仍與之不相應，意思是與該處所不相應。 因此，雖然其他異熟已成就，但不稱為’已有’，正因如此，表明因為是在生有之前出現，所以是中有。 關於’所投生的異熟’，能引業成就同類，而圓滿業則使其圓滿。如說：‘一業引一生，圓滿則眾多’，一切生都由兩種業所作。 其他人關於’僅從死有斷絕’等說，意思是死有之後立即在他處生起生有，中間不存在其他因緣為先導的自性。

།རིགས་པ་དང་ལུང་ལས་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་གཉིས་ཀ་ཉེ་བར་མཁོ་སྟེ་རིགས་པ་དང་ལུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་གཉིས་སྨོས་ཤེ་ན། རིགས་པ་དང་ལུང་རྐྱང་པ་དག་ཚད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ། །འབྲུ་ཡི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་འཆི་ བའི་སྲིད་པ་ཁོ་ན་ལས་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འདོད་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཆད་ནས་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་འབྱུང་བར་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་འབྲུའི་ རྒྱུན་དུ་གཏོགས་པའི་འབྲུའི་འབྲས་བུ་རྣམས་རྒྱུན་དུ་འབྲེལ་པས་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ།།འདི་དག་ལ་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པ་ན་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའོ། །ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་མ་ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ལས་ལྡང་བའི་སེམས་ཡོད་པ་ན་དུས་གཞན་དུ་ཆད་པ་ནི་ཡུལ་དེ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆད་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ནང་དུ་གཟུགས་ཏེ་བཞིན་ལས་གཟུགས་བརྙན་ཏེ་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་མཐོང་ ངོ་ཞེས་འདིས་ནི་མ་ངེས་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་བརྙན་མ་གྲུབ་ཕྱིར་བ་དང་། །ཞེས་པ་འདིས་ནི་མ་ངེས་པ་ལྟར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །དམིགས་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ གང་ཞེ་ན།གཟུགས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བས་གཟུགས་བརྙན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འདིའི་ལན་གྱི་ཕྱིར། མི་འདྲའི་ཕྱིར་ན་དཔེ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཁ་དོག་ གི་ཁྱད་པར་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མེ་ལོང་གི་ཁ་དོག་ལས་གཞན་པ་ནི་ཁ་དོག་གི་ཁྱད་པར་གཞན་ནོ། །ཚིག་ཙམ་གྱིས་དད་པར་མི་འགྱུར་བས་འདྲི་བ་ནི་རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱའོ། །ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟུར་ན་གནས་པས་མེ་ལོང་གི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ མཐོང་གི་གཟུགས་བརྙན་མ་ཡིན་ལ།མདུན་ན་གནས་པས་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་གི་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བསྡོམས་པས་དེར་གཉིས་ཀ་སྣང་ངོ་། །གཞན་དག་ན་རེ་མདུན་དུ་ཕྱོགས་པས་གཉིས་ཀ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་གཅིག་ན་སྣང་བ་གཉིས་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ལས་གཞན་གཟུགས་བརྙན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་ཡུལ་དེ་ན་གཟུགས་ བརྙན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་གཞན་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཕྱོགས་ཐ་ དད་པ་ན་གནས་པའི་སྐྱེས་བུ་གཅིག་གི་རྒྱབ་ཀྱི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཅིག་གིས་ནི་རང་གི་མདུན་རོལ་གྱི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དམིགས་ཀྱི། རྒྱབ་ན་ གནས་པའི་མ་ཡིན་ལ།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ཀྱང་མཚེའུའི་ཆུའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་དམིགས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ན་ཆུའི་གཟུགས་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་དག་ཀྱང་ཡོད་ན་ནི་གཟུགས་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུའི་གཟུགས་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་དམིགས། དམིགས་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི་གཟུགས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

關於’從理和教證’這句話，對於說相違之事物，理和教證二者都是必要的。為什麼要說這兩者呢？因為理和教證單獨都是量，所以二者都要引用。 關於’因為與穀物相續相似’這廣泛的論述，如果認為只從死有而生起其他處所的生有，那麼生有就會成為不可能，因為是相續而行。如是，相續而行的事物未見斷絕後在其他處所生起，譬如屬於穀物相續的穀物果實以相續關聯而增長一樣。這些具有相續而行的本性，故為相續而行。 由於說’其他處所’的緣故，心相續也不是不定，因為從滅定和無想定中出定的心存在時，雖在其他時斷絕，但只在彼處生起而非其他處所。 關於’也見有斷絕後生起’這廣泛的論述，在鏡子等中見到從面容生起面容的影像，即面容的影像。這表示不定。‘因影像不成立’這句話表明是似不定。 什麼是有所緣的法？是心和心所。什麼是無所緣的法？是色法、無為法和不相應行法。論典中說，由於影像取心和心所的所緣，所以存在。對此回答說’因不相似故非喻’。 關於’其他顏色差別’，是指異於鏡子顏色的其他顏色差別。因為不能僅以言詞生信，所以問’暫且如何不成立’。 關於’在彼處’，從側面觀察時見到鏡子的色而非影像，從正面觀察時見到影像而非鏡子的色，如是總結則彼處二者顯現。有人說從正面二者都能見到。因此，在一面鏡子中不可能同時有兩種顯現，所以彼處除鏡子的色外並無其他影像存在。 關於’因所依大種不同’，彼二者的所依大種是不同的，鏡子之色的所依大種所佔據的處所中，影像之色的所依大種也無法存在，因為有障礙性。因此，彼處不可能同時生起兩個以此為因的色法。 同樣，關於’處於其他方位者們’這廣泛的論述，處於不同方位的一個人背後的樹木等色法怎樣，其他人的也是如此。其中，一人見到自己前方處所的樹木等色法的影像，而不見背後的；另一人在池水的彼處也如是見到。如果彼處如水的色法一樣也有影像的色法，由於是共同的色法，為何不是所有人都如水的色法一樣能見到？實際也未見到。因此，這只是錯覺而已，並非其他色法。

།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བུམ་པའམ་སྣམ་བུའི་གཟུགས་གཅིག་ལ་སྐྱེས་བུའི་ལྟ་བ་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་མི་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།འདིར་ནི་ལྷན་ཅིག་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེར་གཟུགས་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་མེ་ལོང་གྲིབ་མ་ན་འདུག་ཅིང་བསྒྲིབས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚེ་དེར་ཉི་མའི་གཟུགས་ བརྙན་སྣང་ལ།ཉི་མ་ལ་འདུག་པ་ལ་གྲིབ་མ་སྣང་ན། ཉི་མ་དང་གྲིབ་མ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྲོན་པའི་ཆུ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཁྲོན་པའི་ཆུ་གཏིང་རིང་པོ་ན་ཡོད་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་གཞན་ཁོ་ན་ཡོད་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ཡང་ དེའི་ནང་དུ་འབྱུང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་བརྙན་དེ་ཡང་མེ་ལོང་གི་ནང་ཁོ་ནར་བྱུང་ན་ནི། དེ་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་ལྟར་གཞན་ན་སྟེ། དེའི་ནང་ལས་གཞན་ན་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ན་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན་འོ་ན་དེ་ ཇི་ལྟར་སྣང་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གང་དེ་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ནི་ཚོགས་པ་དེའི་མཐུ་དེ་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐུ་དང་ནུས་པ་དང་། ནུས་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མིག་སེར་གྱིས་མིག་ཉམས་ པར་བྱས་པས་ཐམས་ཅད་དུ་སེར་པོར་མཐོང་ལ།རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཁབ་ལོང་ཁོ་ནས་ལྕགས་ཐག་འདྲེན་གྱི་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཟླ་བ་ཤར་ན་ཆུ་ཤེལ་ཁོ་ན་ལས་ཆུ་འབྱུང་གི་།སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་གཞན་མེད་ཀྱང་མིག་དང་མེ་ལོང་གི་ངོས་དང་དེ་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་མིན་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ ཡིན་ན་ནི་མེ་ལོང་གི་རྒྱུ་དང་མ་འབྲེལ་པར་གཟུགས་དང་འབྲེལ་བ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། །མེ་ལོང་གི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་བརྙན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་དུ་གྱུར་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།མེ་ལོང་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་གི་གཟུགས་བཞིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་གཟུགས་བརྙན་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་གང་གི་རྒྱུན་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་མ་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཆི་བའི་ སྲིད་པའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལྟ་བུར་ཏེ།དེ་གཉིས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་འབྲུ་དཔེར་བརྗོད་པ་ལ། གཟུགས་བརྙན་རྒྱུན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་ཕྱིར་བཟློག་པས་དཔེ་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་བརྙན་ ནི་གཉིས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་ནི་གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་སྟེ། གཉིས་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རལ་ གྲི་བསགས་ཀར་བསྙལ་ཏེ་འདུག་པ་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་བསགས་ཀར་རིང་བར་སྣང་ལ།གལ་ཏེ་གྱེན་ལ་བསྒྲེང་སྟེ་འདུག་པ་ཡིན་ན་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །རྒྱུ་གཉིས་པ་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིའི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

因此說’對於一個色’，即對於一個瓶子或一匹布的色，兩個人同時觀看並非不能看見，意思是能夠看見。在此並非同時看見，因此于彼處不應生起其他色。 又說’影子和陽光二者’等，當鏡中有影子且未被遮蔽時，彼處顯現日光的影像，而在陽光處顯現影子，因為陽光和影子二者同時存在是相違的。 ‘如井中水’者，如同井中深水顯現一樣，月亮的影像也顯現為另外存在。 ‘若彼生於其內’者，若彼影像僅生於鏡中，則如同鏡子的色一樣在他處，即不應在其內之外被認知，然而卻被認知，因此彼完全不存在。 若問：如果彼完全不存在，那麼如何顯現？因此說’如是顯現者即是彼聚合之如是力’。力、能力、威力是同義詞。 如何？廣說’諸法之力’，如同黃疸病損害眼睛而見一切為黃色，患眼翳者見兩個月亮，如同唯有磁石能吸引鐵鏈而他物不能，月亮升起時唯有水晶能出水而炭等不能一樣，雖無其他色，依靠眼睛和鏡面以及如是色而生起具有彼影像相的眼識。 廣說’非相續故’，若影像屬於色的相續，則不需關聯鏡子之因，僅與色關聯而生起，屬於他相續者不應關聯他相續而生起。 ‘因關聯鏡子相續’者，影像之色非為相續，因為與鏡子關聯，如同鏡子之色。又因同時生起故，影像非色之相續，凡是某者之相續者未見同時生起，如種子與芽。 如同死有相續生有一樣，彼二者非同時生起。 廣說’于相續’，以谷為例說明相續執行，影像非為相續故，以相反推理為不同之喻。 廣說’影像從二者生起故’，從二者生起即是從二者生起，因為從二者生起。主要因即是鏡子等，因為隨順於彼。 如此，若劍橫放著，則影像也顯現為橫長，若豎立著，則影像也如是顯現。 若說有第二因非主要因的精血等，因此說’任一主要因’。 若又說唯精血等為主要，因為依彼而成就生有，因此說’外在精血等’。

།གཞན་དག་ན་རེ། མི་འདྲའི་ཕྱིར་ན་དཔེ་ མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ། གཟུགས་ལོག་ན་གཟུགས་བརྙན་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་འཆི་ཁ་མའི་ཕུང་པོ་འགགས་པ་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་རྒྱུད་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་བརྙན་ནི་ གཟུགས་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་ན།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ནི་དེ་ལྟར་འཆི་བའི་སྲིད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ཤི་ནས་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མགུར་ ནས་གསུངས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་གིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མདོ་འདི་དག་མི་འདོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གིས་སྡེ་པ་གཞན་ལ་གྲགས་ཀྱང་། སྡུད་པའི་གཞི་པོ་ཉམས་པས་ལྷག་ པར་སྒྲོ་བཏགས་པར་དོགས་པས་ཚད་མར་མི་བྱེད་དེ།དེ་དག་གི་ལུང་གི་ཁོངས་སུ་མ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་མོ། །བུ་ཆགས་པ་ནི་འབྱུང་བའོ། །མ་རུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུ་འཛིན་པར་ནུས་པའོ། །ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བུ་འཛིན་པར་ རུང་ཡང་ཟླ་མཚན་ལ་ལྟོས་སོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་ཡང་གལ་ཏེ་བུ་འཛིན་པའི་ནུས་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་སྟེ། འདི་ནི་གནས་དང་པོའོ། །ཕ་དང་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིང་ཕྲད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆགས་པར་གྱུར་ལ་མ་ཕྲད་པ་དང་། ཕྲད་པར་གྱུར་ལ་མ་ཆགས་པ་ ཡང་ཡོད་པས་གཉིས་ཀ་སྨོས་ཏེ།འདི་ནི་གནས་གཉིས་པའོ། །དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་གསུམ་པའོ། །དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་དེ་དག་མི་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལུང་དག་ལས་དེ་སྐད་དུ་མ་བཏོན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་དེ་དག་འདོན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ཞིག་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ནའོ་ཞེས་འདོན་ཏེ། འདིར་ཕུང་པོ་ཞིག་པ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་རྟ་ལེན་གྱི་བུའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཕུང་པོ་ཞིག་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ མི་འཐད་དོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་གང་ཟག་བསྟན་པའི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ནས་འཆད་དོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་བར་མ་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་དག་ཅིག་ཡོད་དེ། །གང་ཞིག་དེ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ་ཞེས་ ཟེར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་གང་ཞིག་སྐྱེས་པའི་ལྷ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་དག་ཁས་མི་ལེན་ན་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་འགྲུབ་པོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་དག་གི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།དེས་ན་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པར་ཁམས་གཉིས་སུ་མ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་མེད་པས་སྲིད་པ་བར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འགྲོ་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས་དགེ་ སློང་དག་ངས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དང་།ལེན་པ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བསྟན་པར་བྱ་ཡིས་ཞེས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བའི་མདོ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །མདོ་དེ་ལས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་ལས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ། ཞོགས་མ་ ལ་སོགས་པ་དཔེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་མཛད་ནས་སྐྱེ་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་དུ་གསུངས་སོ།།དུས་དང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་མངོན་པར་ གྲུབ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་སོ།

其他人說：‘由於不相似所以不是比喻。‘這是說，當形體消失時影像就會消失，但臨死時的五蘊滅去時，並非會導致屬於轉生的五蘊不存在。如果不是這樣，就會導致眾生相續斷絕的過失。影像是隨形體相似而生起，但轉生的有並非如此從死有中生起，否則就會導致牛等死後只能轉生為牛等的過失。因此沒有相似的比喻。 ‘因為從喉中宣說’是指由自己的語言宣說的意思。關於’不誦讀這些經’等，雖然否認中有的部派對其他部派所知的經典，由於結集的基礎有損壞，懷疑是過分增益，所以不作為準量，因為那些不包含在他們的經典當中。 ‘三處’是指三種因緣。‘結胎’是指產生。‘適宜’是指能夠受胎。‘具有月經’是說雖然適合受胎但要依賴月經。雖有月經，如果沒有受胎能力的損壞，這是第一處。‘父母貪著並交合’中，有貪著但未交合，或有交合但無貪著的情況都存在，所以兩者都提到，這是第二處。‘香陰近住’是第三處。‘香陰近住’這一說法，那些不誦讀者的經典中沒有如此說法。 那麼他們是如何誦讀的呢？誦讀為’五蘊滅盡近住’。這裡五蘊滅盡是指死有。如果這樣的話，在廣說的’羅陳那子經’中，五蘊滅盡不應該有來去和婆羅門等體性。 ‘不還有五種’是在道與補特伽羅宣說的藏論中解釋。有人說：‘有稱為中有的天眾，若有在其中般涅槃者即是中有般涅槃。’ 如此則’生起’等廣說，其中若有在生起天眾中般涅槃者即是生般涅槃。無行般涅槃和有行般涅槃也應如是說。不是這樣，如果不承認生起等天眾，則中有般涅槃不成立。其他人說，在欲界和色界之間般涅槃故為中有般涅槃，因此無有不經中有而生於二界的眾生，所以中有是成立的。 關於’行經’，經中說：‘比丘們，我將宣說七種善士趣及無取般涅槃’，如是廣說善士趣經。在該經中，從五種不還中的中有般涅槃，通過晨星等三種比喻分為三種，宣說為七種善士趣。 ‘由時間和處所的差別區分’是指按次第由時間的差別區分和處所的差別區分。如何呢？‘現前成就’是指時間。

།གནམ་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་ལ་མ་ལྷུང་བ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལོ། །བར་མ་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྷ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཚེའི་ཚད་ཀྱི་བར་དུ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེའི་ཚད་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ་སྟེ་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཁོ་ ནར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལྷ་དང་ཉེ་བའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་དྲུང་ནི་ལྷ་དང་ཉེ་བ་སྟེ། དེའི་བར་ནི་ལྷ་དང་ཉེ་བའི་བར་རོ། །བཤད་པ་འདི་ལ་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཁམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ།།སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་གྱི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ། འདིར་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲག་གོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སུའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གནས་སྐབས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་སྐབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ས་པའི་ཉོན་ མོངས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སུའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དཔྱད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ལ་མི་འདོད་དེ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ན་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།འདི་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་ལ་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ཞོགས་མའི་མེ་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་པ་ ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ལ་ཡང་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གནམ་དུ་ཡར་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་དཔེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བར་མ་དོ་དང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ལས་ཁྱད་པར་མི་མངོན་པས་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ སྨྲས་སོ།།ཚེ་ཕལ་ཆེར་བཅོམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕལ་ཆེར་ཕྱིད་ནས་སོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞོགས་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དག་དང་མི་འབྱོར་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ དག་ལ་ནི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་གསུངས་པའི་དཔེ་གསུམ་ལ་ནི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །ཡང་ན་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བའི་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་རེ་ རེ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་གསུངས་པར་གཏོགས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་དག་གིས་བཅུ་ཚན་ བཞི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།བསམ་གཏན་བཞི་དག་གིས་བཅུ་ཚན་བཞི་སྟེ། བསམ་གཏན་རེ་རེ་ལ་གང་ཟག་བཅུ་བཅུ་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་དག་གིས་བདུན་ཚན་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ གཉིས་མ་གཏོགས་པ་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་མི་སྲིད་དོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དྲུག་ཚན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡང་མེད་དེ། །ས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོམས་སུ་ཡང་དག་སྡེབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

所謂’向上升空’和’未落地’是境界。‘中陰之神’等詳細內容將闡述。關於’直至壽量’，是指在壽量之前，即未圓滿壽命之意。關於’直至接近天界’，天眾之前即是接近天界，其間即是接近天界之間。 對於此解釋，鐵製擦擦等三種比喻如何適用？為此詳細說明了’處於界的階段’等。僅僅出生時，在煩惱種子階段即現前道而般涅槃，此處據說是利根者。‘處於想的階段’是指在境界想普遍執行的階段。 其他人說，能夠斷除所生煩惱者即是處於想的階段，這是中等根器。‘處於分別的階段’是指在該地的煩惱分別普遍執行的階段。 其他人說，因為分別是觀察，所以是在智慧普遍執行的階段。此處不承認分別是粗重心，因為那是屬於初禪地，故在第二禪等地中不會中般涅槃。這是鈍根者。 或者，首先詳述’於色界’等，此中比喻即是’譬如小草火’等。第二是關於’天眾受用’，此中比喻即是詳述’譬如鐵製擦擦向上升空’等。第三是關於’天眾正法行’，此處比喻即是’譬如鐵製擦擦升空’等。 如是通過三種比喻而成三種。即便如此，由於中般涅槃和生般涅槃之間的差別不明顯，為顯示差別而詳細說明了’生般涅槃者’等。 ‘摧毀大部分壽命’是指度過大部分壽命。這些全都與草等比喻不相符合。為什麼呢？因為’無有趣向境界的差別’，即是因為沒有趣向境界的差別。 這些都沒有趣向境界的差別，因為在該境界中般涅槃。經中所說的三種比喻則有趣向境界的差別。或者，因為無有境界的差別，因為無有趣向的差別，對每一個都加上’無差別’之詞。 關於’于無色界中般涅槃’等，如何理解無色界中未說中般涅槃？詳述了’由四禪成四十’。由四種禪定各成四十，因為每一禪定都涉及十種補特伽羅。 ‘由無色成二十一’，除去中般涅槃和兩種生般涅槃，因為是無色界故不存在中有。‘由想成十八’，此中也無有上升，因為無有其他地。‘集中安排’是指組合的意思。

། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ན་དགེ་སློང་རྣམ་པ་གང་དག་དང་རྟགས་གང་དག་དང་མཚན་མ་གང་དག་གིས་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་སོ།།དེ་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་རྟགས་དེ་དག་དང་མཚན་མ་དེ་དག་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པའམ། ཚོར་བའི་རྣམ་པའམ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའམ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞིག་དེར་ཉེ་བར་ དམིགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད།འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད། དེ་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡིད་བྱུང་ཞིང་སྐྲག་སྟེ་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད། དེ་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྐྱོ་ཞིང་ སྐྲག་སྟེ་ཕྱིར་བཟློག་ནས།འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྤངས་པ། སྲེད་པ་ཟད་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ། འགོག་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་འཆི་བ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །མདོ་ དེ་ཉིད་གསུངས་ནས་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་སྟེ་འདོད་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ། སྲིད་པའི་ཟག་པ་དང་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་[(]བྲོལ་[,]གྲོལ[)]། གྲོལ་ནས་ཀྱང་བདག་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །བདག་གི་སྐྱེ་བ་ ཟད་དོ།།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དོ། །བྱ་བ་བྱས་སོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་དུ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འབྱུང་ངོ་། །མདོ་དེ་ཉིད་དུ་གསུངས་ནས་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་འདིར་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་གྱི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་ དང་།ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བར་མ་དོར་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །མདོ་དེ་ཉིད་གསུངས་ནས་དེ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ འགྱུར་རོ།།དེ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་གོང་དུ་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་གོང་དུ་འཕོ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་དང་།ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་ཆེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཚངས་ཆེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་དང་།ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་གྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། ཆོས་ལ་འདུན་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་དགའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་མདོ་བཅུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡང སྔ་མ་འདྲ་བར་མདོ་བཅུ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་ནི་འོད་གསལ་བ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཚད་མེད་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ནས་འོད་ཆུང་བ་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མདོ་བཅུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡང་སྔ་མ་ དང་འདྲ་བར་མདོ་བཅུ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་ནི་དགེ་རྒྱས་པ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ།

怎麼說呢？此處比丘以何種行相、何種標誌、何種相狀，遠離慾望，遠離罪惡不善法，具有尋伺，具有由遠離所生喜樂，成就並安住于初禪。他不作意那些行相、標誌、相狀，然而他內心作意於色蘊的行相、受蘊的行相、想蘊的行相、行蘊的行相、識蘊的行相中所緣的諸法。 作意它們是過患、刺痛、罪惡、無常、痛苦、空性、無我。他對這些法生起厭離、恐懼而退卻。他對這些法厭倦、恐懼而退卻後，‘這是寂靜，這是殊勝，即是一切蘊的永斷、愛盡、離貪、滅、涅槃’，如是專注于不死界。 經中說此後特別說明：如是了知、如是見已，心從欲漏解脫，從有漏和無明漏解脫。解脫已，知’我已解脫’。知’我生已盡，梵行已立，所作已辦，不受後有’，生起智見。 經中說此後特別說明：他於此不得解脫，但以對法的欲求、對法的貪著、對法的喜愛、對法的歡喜，而得中般涅槃。 經中說此後，他不得中般涅槃，但得生般涅槃。他不得生般涅槃，但得有行般涅槃。他不得有行般涅槃，但得無行般涅槃。他不得無行般涅槃，但得上流。 他不得上流，但以對法的欲求、對法的貪著、對法的喜愛、對法的歡喜，而與大梵天眾同分而生。他不與大梵天眾同分而生，但以對法的欲求、對法的貪著、對法的喜愛、對法的歡喜，而與梵輔天眾同分而生。 他不生於梵輔天眾，但以對法的欲求、對法的貪著、對法的喜愛、對法的歡喜，而與梵眾天同分而生。如是，關於初禪有十經。 同樣，第二禪也如前相似有十經，其中生處是與光音天眾同分而生，然後與無量光天眾，然後與少光天眾。如是，這些是第二禪的十經。 同樣，第三禪也如前相似有十經，其中生處是與遍凈天眾同分而生。

།དེ་ནས་ཚད་མེད་དགེ་བ་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ནས་དགེ་ཆུང་གི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མདོ་བཅུ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་རྣམས་ དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་བསོད་ནམས་སྐྱེས་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ནས་སྤྲིན་མེད་པ་རྣམས་དང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་མདོ་བཅུའོ། །བསམ་གཏན་དག་གིས་བཅུ་ཚན་བཞི་བསྡུས་པ་ནི་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་མདོ་བདུན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དག་ཏུ་ནི་ས་གཞན་མེད་ཅིང་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡང་མེད་པས་མདོ་དྲུག་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ བརྙན་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ།།གལ་ཏེ་ཚེའི་ཚད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་དང་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་ཕལ་ཆེར་ཚེ་མ་ཟད་པར་འཆི་སྟེ།སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པར་འཆི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུང་ལས་ཀྱང་སྲིད་པ་བར་མ་གྲུབ་པོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ ནི།ལུང་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རིགས་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་། །བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་སྲུངས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་མཁས་མགུ་ཞེས་བྱ་བ་ཞིག་བྱུང་བར་གྱུར་ལ། དེའི་ཚེ་བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་གིས་རྡོའི་ཚལ་པ་ ཞིག་གིས་དེའི་མགོ་བཅག་པར་གྱུར་ཏོ།།རང་གི་ལུས་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལའོ། །གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་ན་ནི་དེ་རང་གི་ལུས་ཁོ་ནས་མནར་མེད་པར་ལྟུང་བར་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་རང་གི་ལུས་ནི་སྔར་གྱི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ ནི་གང་ལས་དེ་ཁོ་ན་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་ཡིན་པར་འགྱུར་བ།དེ་ལ་གཞན་དག་པས་ཁྱད་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གསོན་པོ་ཁོ་ནར་དམྱལ་བའི་མེ་དག་གིས་བསྐོར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་ལུས་ཁོ་ནས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔར་གྱི་ལུས་ཁོ་ནས་ དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་ནི་མི་རིགས་སོ།།ལས་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཞིང་དང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇུག་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་རྣམས་སོ། །བསགས་པའི་ཕྱིར་རམ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངེས་ པའི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་སོ།།གསོན་པོ་ཁོ་ནར་དམྱལ་བའི་མེ་དག་གིས་བསྐོར་བ་དེའི་ཕྱིར་འདིའི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ནི་དང་པོར་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་ན་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་ དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་འབྱུང་བས་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།འགྲོ་བ་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངས་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་འགོག་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པ་བར་མ་འགོག་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །སྒྲ་ཇི་ བཞིན་དུ་བརྟག་ན་ནི་མཚམས་མེད་པ་དག་ལྔ་ཆར་བྱས་པ་ཁོ་ནས་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་གྱི།གཅིག་གམ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྔ་ཞེས་སྒྲ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

然後與無量善天眾同生。然後與少善天眾同等而生。第四禪天也如前有十道：生時與廣果天眾同等而生。 然後與福生天眾同生。然後與無雲天眾同生。如是，這些是第四禪天的十道。以禪定所攝的四個十組即是彼等。 如是，于空無邊處也除中陰般涅槃和出生二者外，其餘七道如前所說，僅是與趣近空無邊處天眾同等而生。 識無邊處和無所有處也與此相同。于非想非非想處則無他地且無上升，故說六道。因此，這一切僅是分別而已。 ‘亦’字表示不僅是影像而已。若以壽量為限的般涅槃是中陰般涅槃，則聖者舍利子等也應成為中陰般涅槃。 如是，除菩薩最後有者與北俱盧洲人外，一切眾生多數未盡壽而死，因經中說’除北俱盧洲外而死’。因此，從經典也成立中有。 正因如此，對彼等說’從經典也’，‘也’字表示從理論上也是。關於’降魔者’，曾有如來迦葉的聲聞名為善慧，當時有一名為降魔者以石塊擊碎其頭。 ‘唯以自身’等廣說，即在剎那間。若有中有，則不應唯以自身墮無間獄，因為其自身是前身故。若非如此， 則何以唯是自身，與其他有何差別？有差別，為令知其活著即被地獄火圍繞故說’唯以自身’，以前身入地獄實不應理。 關於’極重業圓滿者’等，因具田與意樂差別，及得趣入故為極重。因積集或異熟決定故為圓滿。 因其活著即被地獄火圍繞，故此現法受業先熟。‘彼’者，是思維若有中有。‘立即生於地獄’是說因有’立即’故無中有。 ‘不往他趣’是思維我此是遮止他生，非是遮止中有。若如文字理解，則唯造五無間罪才生地獄， 以一或二則不然，因說’五’字故，此是其義。

།བྱས་མ་ཐག་ཏུ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚམས་ མེད་པ་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི།དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་གསོན་པོར་འདུག་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱས་ཤིང་བསགས་ནས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ་ཞེས་སྒྲས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྐྱེ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པར་ཉེ་བར་སོན་པ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་དེ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པས་འཆི་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ནས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་སྲིད་པ་བར མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།བྲམ་ཟེ་ན་ཚོད་ཁྱེར་ཟིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འཆི་བའི་དྲུང་དུ་འདིའི་ན་ཚོད་ཁྱེར་བས་ན་ན་ཚོད་ཁྱེར་ཟིན་པའོ། །བྲམ་ཟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་འཁོགས་པ་འགའ་ཞིག་ལ་བོས་པའོ། །བར་ན་ཁྱོད་ཀྱི་གནས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་འདིར་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པའི་ཁུངས་ཡིན་ནོ། །ལམ་བརྒྱགས་ཀྱང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱོད་ལ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་ལམ་བརྒྱགས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱོད་ལ་དགེ་བའི་ཚོགས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །མི་དག་གི་ནང་ན་གནས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱོད་ན་བར་གྱུར་པ་ལ་མི་དག་གི་ནང གནས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འགྲོ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་མི་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོགས་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་པར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་ཞེས་ཁོ་བོ་ ཅག་གིས་འདོད་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན།སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྟག་པ་འདི་ཁྱོད་ལ་ཡང་མཚུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲི་བ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་ཁྱོད་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་འདི་ནི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གོ་ག་ལས།དེ་ལྟ་བས་ན་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ཡོད་དོ། །སྲིད་པ་བར་མ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཁྱོད་དང་ཡང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ མདོ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བདུད་སུན་འབྱིན་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ལ་སོགས་པ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཤེས་པར་བྱེད་པ་གཞན་དུ་ཤེས་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུངས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་ལ་གཞན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་ པའོ།།འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པའམ་མདོ་གང་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བཀྲི་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་ཁུངས་ཡིན་ལ། གང་གི་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་ཡིན་པར་མི་འགལ་བ་དེས་ནི་བརྗོད་མཁན་ཉིད་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རིགས་པ་དང་ལུང་ལས་སྲིད་ པ་བར་མ་གྲུབ་པོ།།ཡང་འགྲོ་བ་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མའི་ཤ་ཚུགས་གཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་བམ། འོན་ཏེ་ཤ་ཚུགས་ཐ་དད་པ་ཞིག་འབྱུང་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ལས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དུ་མ་ཡིན་གྱི་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། སྔོན་ དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ལ་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཤ་ཚུགས་ལྟ་བུ་ཡོད་པས་ན་སྔོན་དུས་སྲིད་འབྱུང་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཏེ། རྒྱ་ཡི་འབུར་བཞིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་དུས་སྨོས་པ་ནི་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

關於’剛做即是’這句話，造無間罪后立即會轉生到地獄中，而不是在中間還能存活一段時間，因為經中明確說’造作積累后即生於地獄’。 關於’中有即是生’這廣泛的論述，‘生’是指趨向同類，而中有也是趨向於此，所以死後即經由中有而生於地獄，而不是已經出生。如果說是立即生於地獄的話，就不會有中有了。 關於’婆羅門，年歲已盡’等廣泛的論述，因為臨近死亡，年歲已盡，故稱’年歲已盡’。‘婆羅門’是稱呼語，是在呼喚某位年老的婆羅門。‘中間你也沒有住處’這句話，是說明這裡沒有中有的依據。‘路糧也’這句話，意思是你也沒有往生後世的資糧，意指你也沒有善業積累。‘在人群中無處可住’這句話，是說你已病重，在人群中無處可住。 ‘因為不妨礙往生’這句話，是說不會阻礙往生，意思是說沒有障礙。 對於你所說的剛死後有中有這種說法是佛陀的密意，而我們認為沒有中有這種說法不是佛陀的密意，這從何而知呢？論師說’這個問難對你也同樣適用’，這是在說這個問題的意思。 對於你說沒有中有是佛陀密意，而我們說有中有不是佛陀密意，這從何而來？ 關於’因此對於雙方’等廣泛的論述，有中有和無中有這兩種觀點，你我所說的經典都不相違，因為不違背《降魔經》等經典。 關於’這是’等廣泛的論述，‘其他解釋方式所不能解釋’是指依據的含義不能用其他方式來解釋。這樣表明：對於偈頌或經文的含義不能作其他解釋的即是依據，而其含義可以作其他解釋而不相違的則可以互相抵制。因此從理證和教證都可以成立中有。 關於’往生何處’等廣泛的論述，是在探討往生地獄等一切趣處時，中有的形態是同一的還是各不相同。因此說’因為是同一牽引’等。 業有兩種：能引業和能滿業。其中能滿業是多種的，而能引業是單一的。因此說’因為是同一牽引，前世有生形態者’。這裡是說有如前世將要出生的形態，如印模一樣。說’前世’是爲了與死有和生有作區別。

།མངལ་ ན་གནས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་འཆི་ན་འགྲོ་བ་ལྔ་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ།འགྲོ་བ་ལྔར་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་མངལ་ན་གནས་པ་འཆི་བ་དེའི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མས་མངལ་འཚིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དམྱལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འབར་བ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་དེའི་རང་ བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷག་པ་དག་ན་འཕྱན་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་པ་དག་ནི་མེ་མར་མུར་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་འབར་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མའོ། །མངལ་ན་ཕན་ཚུན་མི་རེག་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་བར་མ་ རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་རེག་པའི་ཕྱིར་དང་།ལས་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མི་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ནི་དམྱལ་བའི་མེ་ནི་ཉེས་པ་བྱས་པ་དག་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱོན་འདི་མེད་དེ། མ་བསགས་ཤིང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་དམྱལ་བའི་མེས་མི་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ རོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་ཐོར་བུ་ལྟ་བུ་མཚན་དང་དཔེ་[(]བྱེད་[,]བྱད་[)]དང་བཅས་པ་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་སྣང་བར་མཛད་དེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འོད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་སོ།།གླང་པོ་ཆེ་ཕྲུ་གུ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མ་སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡུམ་གྱིས་གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཅན་གཟིགས་ཤེ་ན། དེ་ནི་མཚན་མ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ འབྱུང་སྟེ།མཚན་མཁན་རྣམས་ལུང་སྟོན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཟད་དོ། །དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་བཟློག་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ལུས་པ་ནས་ཏེ། དེ་ནས་བཟུང་ནས་དེའི་ངན་སོང་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ཀཱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ ཀཱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཙམ་དུ་རྨི་ལམ་བཅུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ཀཱིས་ནུབ་གཅིག་ལ་རྨི་ལམ་བཅུ་རྨིས་པར་གྲག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གླང་པོ་ཆེ་སྐར་ཁུང་ནས་བྱུང་ནས་མཇུག་མ་ཐོགས་པ་དང་། ཁྲོན་པ་ཆུ་ཤིན་ཏུ་དང་ཞིང་ཞིམ་ལ་མ་རྙོགས་ཤིང་མ་གཡོགས་པ་ཞིག་མ་ འཐུངས་པ་ཁོ་ནར་སྐམས་པ་དང་།ཙན་དན་གོ་ཤིཪྵ་དང་ཨེ་རཎྜའི་བུད་ཤིང་བརྗེ་བ་དང་། མུ་ཏིག་བྲེ་གང་ཕྱེ་བྲེ་གང་དུ་འཚོང་བ་དང་། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོས་སྤྲེའུ་དང་དབང་བསྐུར་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་མི་གཙང་བས་གོས་པ་ཞིག་གཞན་དག་ལ་ཡང་བསྒོ་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུས་གླང་པོ་ཆེ་ཆེན་ པོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་།ལྷའི་ཚལ་ནས་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཁྱེར་བ་དང་། དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་དོར་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་རས་ཡུག་གཅིག་དྲངས་ཀྱང་མི་འདྲལ་བར་མཐོང་ལ། མཐོང་ནས་ཀྱང་སྐྲག་སྟེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འོད་སྲུངས་ལ་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ ལྡན་འདས་དེས་དབུགས་འབྱིན་པར་མཛད་ཅིང་བཀའ་སྩལ་པ།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མ་འཇིགས་ཤིག་འདི་དག་ཁྱོད་ཀྱི་འཆི་ལྟས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ཞིག་འབྱུང་སྟེ།དེའི་གསུང་རབ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མར་གྱུར་པ་ཞིག་གོ།

僅僅是住胎者死亡時，五道中陰身將會顯現成就，這是’往生五道’的含義。如果住胎者死亡時，其地獄中陰身會燒燬胎兒，因為地獄是極其熾燃的，中陰身也具有同樣的本性。 關於’在余處遊蕩’，‘余處’是指火炭等。‘或者即使燃燒’是指地獄中陰身。由於胎中互不接觸，因為身體清凈的緣故，中陰身之間互不接觸，又因為依賴業力的緣故而不會燒燬。其他人說，地獄之火僅從造作罪業者中產生，因此沒有這個過失。未積集業且未得業果者不會被地獄火燒燬，這是確定的。 因為童子如散點般具足相好而入母胎，所以他以此使百俱胝瞻部洲顯現光明，因為俱生光明圓滿的緣故。‘百俱胝’是指三千大千世界。 關於’白色小象’，如果中陰身是前世形態顯現的形象，為什麼菩薩之母見到如是本性的小象呢？這只是一種徵兆而已，僅僅是符合占相師們的預言。‘轉離畜生道已經很久’是指經過百劫，從那時起其一切惡趣都已轉離。 例如關於’迦利王’，就像迦利王夢見十種預示未來之事的徵兆一樣。據說迦利王在一夜之間做了十個夢：即大象從天窗出去被尾巴卡住；井中水極其清澈甘美且未被攪渾遮蔽，但未飲用就乾涸；旃檀牛頭香與蓖麻木柴互換；一升珍珠賣一升糠；大眾群體為猴子灌頂；一個被不凈物污染的人又告誡他人；小象勝過大象；從天園中取走花等；捨棄大歡宴；十八個人拉一匹布卻不破裂。 見此後驚恐，向圓滿正覺迦葉佛請問，世尊為其開解並宣說：‘大王勿懼，這些並非顯示你的死兆。那麼是什麼呢？在未來時，將出現一位如來、應供、正等正覺，名為釋迦牟尼佛，這是其教法衰敗的徵兆。’

།དཔེར་ན་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ལོངས་སྤྱོད་སྤངས་ཤིང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་སློང་མོ་གཟར་བུ་གང་བྱིན་པ་ཙམ་གྱིས་རྙེད་པ་བཀུར་སྟི་ལ་ལྟོས་པར་སྐྱེད་དེ། གླང་པོ་ཆེ་སྐར་ཁུང་ལ་མཇུག་མ་ཐོགས་པ་ ལྟར་ཚུལ་མ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་ལེགས་པའི་དོན་ལ་མི་རྩོལ་བར་འགྱུར།ཁྲོན་པ་ཆུ་མ་འཐུངས་པར་སྐམས་པ་ལྟར་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་འགའ་ཡང་ཉན་པར་མི་འགྱུར། གོ་ཤིཪྵ་དང་འདྲ་བའི་གཙུག་ལག་དང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་བསྟན་བཅོས་ དག་བརྗེ་བར་འགྱུར།ཟང་ཟིང་གི་ཕྱིར་མུ་ཏིག་བྲེ་གང་ལྟ་བུའི་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར། སྤྲེའུ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ལ་མདུན་གྱིས་འདར་བར་འགྱུར། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ལ་བརྩད་དང་མི་གཙང་བས་གོས་པ་ལྟར་བདག་ཁོ་ནར་མ་ཟད་དོ་ཞེས་དད་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ སྐུར་བར་འགྱུར།གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུ་དང་འདྲ་བའི་གསར་བུས་གླང་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བའི་རྒན་པོ་རྣམས་ལ་སྤྱོ་བར་འགྱུར། །དགེ་འདུན་ནམ་མཆོད་རྟེན་གྱི་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བླངས་ཏེ་ཁྱིམ་པ་དག་ལ་སྟེར་བར་འགྱུར། དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བའི་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པ་ ལ་འདུས་ནས་རྩོད་པ་སྨྲ་བར་འགྱུར།བསྟན་པ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱེས་པར་འགྱུར། དེ་དག་ཀྱང་རས་ཡུག་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རས་ཡུག་འདྲེན་ཅིང་། དེ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། །གླང་ཆེན་ཁྲོན་པ་གོ་ཤིཪྵ། །སྤྲེའུ་དང་མུ་ཏིག་བྲེ་གང་དང་། །ལུས་ཆེན་བ་གླང་ཕྲུ་གུ་དང་། ། འབྲས་བུ་མེ་ཏོག་དགའ་སྟོན་དང་། །རས་ཡུག་བཅོ་བརྒྱད་འདྲེན་པ་སྟེ། །ཀྲྀ་ཀཱིའི་རྨི་ལམ་བསྡུས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ལྟོ་བརྟོལ་ཏེ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་ལྟོ་བ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇུག་གོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།འོག་མིན་ན་ལུས་ཀྱི་ཚད་དཔག་ཚད་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་པ་རྣམས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་ཡངས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ནོར་བུའི་འོད་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་དང་འདྲ་བས་འགར་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་ཚ་ ཤེས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཤས་མང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་གོས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་མ་དཀར་མོའི་ཡང་གོས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། །དགེ་འདུན་ལ་ཆོས་གོས་ ཕུལ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དེའི་གདུང་ལ་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་ཡང་དཀྲིས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་སྲིད་པ་སྔ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས། སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་ པར།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་གཟུང་ངོ་། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེའོ། །སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ནི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ཉིང་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མའོ།།དེ་ཕན་ཆད་འཆི་བའི་སྲིད་པ་མ་གཏོགས་པ་སྲིད་པ་གཞན་ནི་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་འོག་ཏུ་སྲིད་པ་བར་མ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གཟུགས་ཅན་དག་གི་ནང་ དུ་སྐྱེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ཅན་སྨོས་པས་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་གཟུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་ཚུལ་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་དེ་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ ཟད་དེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་ལྷ་མིག་དག་པས་མཐོང་། །རིས་མཐུན་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་། ལྷ་མིག་དག་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

例如怎樣呢？其聲聞大眾捨棄受用而出家后，僅以乞食一缽之所得而生起對利養恭敬的貪求，如同大象尾巴卡在窗戶一般，以不如法而煩惱，不精進于善法。如同井水未飲而乾涸一般，說法者說法時無人聽聞。將如牛頭旃檀般的經典與非正法論著相互交換。爲了財物而如同一升珍珠般說法。對如猴子般破戒者前傾恭敬。不僅自己如同被糞穢污染的破戒者，也誹謗其他具信者。如同幼象般的新學比丘對如同大象般的長老們輕慢。取用僧團或佛塔的花果等物品給予在家人。如同大慶典般集會誦唸別解脫經時發生爭論。 教法將分裂為十八部。他們也如同布匹般牽引解脫之布，而彼亦不成他性。攝頌為：大象與井水、牛頭旃檀香，猴子與珍珠升，大身牛犢與，果實花朵與慶典，布匹十八牽引等，此為吉祥王之夢要。 中有不是破腹而入，為什麼呢？因為業力執持腹部，故從生門而入。廣說’色界所行’等。色究竟天身量為一萬六千由旬者，于閻浮提現前成就時有無障礙之機會，因為虛空廣闊，且如同依止寶光等光明相似，於何處亦無障礙。‘慚愧心強’者，即慚愧心多之故。 菩薩亦具衣服，因為慚愧心強故，如同色界中有。白衣比丘尼亦具衣服，因為以供養僧團法衣的願力，爲了恭敬其遺體而建塔時亦成纏繞。又說’前有’等。有即一切有漏事物，故說’有’無差別即是五取蘊，此處當知唯指有情。彼分為四種者，雖然彼唯一，但由生及階段差別而分為四種。生有即于諸趣結生之剎那。此後除死有外，其他有即是前有。其後中有生起者，若生於無色界如何？若生於有色眾生中者，說有色即攝取欲界及色界眾生。于生無色界時無此理，因為彼處無中有。 中有不僅是教理之境，那又如何？同類天眼清凈見。是同類所見，且為清凈天眼所見。

།རིས་མཐུན་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་དག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་དམྱལ་བའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ནས་མཐོང་གི་། གཞན་གྱི་སྲིད་པ་བར་མ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་དག་ལ་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་འདི་མཐོང་ངོ་། །སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མངོན་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷའི་མིག་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་སྨོས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་མིག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཞན་དག་ན་རེ་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་བས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་མིག་ནི་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་ཀུན་ཚང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་གྱི་དུས་ཀྱི་སྲིད་པའི་ཤ་ཚུགས་ཅན་ཡིན་ཡང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྙིང་པོ་དང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྣ་མེད་པ་དང་མིག་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་གང་དང་། ཁམས་དང་གནས་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟློག་ཏུ་མེད་དོ། །མིའི སྲིད་པ་བར་མ་མེད་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།ཁམས་དང་གནས་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་འགྲོ་བ་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་ལས་གཅིག་གིས་འཕངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བ་ འདིར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ཅི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྨོས་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སྲིད་པ་བར་མ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཟས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲི་ཟ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དྲི་ཟ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲི་ཟའོ། །དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་པ་སྟེ། དམན་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབང་ཆུང་བ་ནི་དབང་ཐང་ཆུང་བའོ། ། དབང་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་ཆེ་བ་ནི་དབང་ཐང་ཆེ་བ་སྟེ། དབང་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཙུན་པ་ན་རེ་ངེས་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཙུན་པ་ནི་དཔེས་སྟོན་པའི སྡེ་པ་ཆོས་སྐྱོབ་པོ།།ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་མ་རྙེད་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་དེའི་ཚེའི་འཕེན་པ་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུས་སྔ་མའི་སྲིད་ པ་གང་ཡིན་པ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རིས་མཐུན་པ་དེ་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།ཚེའི་ལས་གང་གིས་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པའི་ཚེ་འཕེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་བར་མའི་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རིས་མཐུན་ པ་ཐ་དད་པ་འམ་ཚེའི་ལས་ཀྱིས་ཚེ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འཕེན་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་སྲིད་པ་བར་མ་དོའི་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་བའི་སྲིད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པའི་ཚེ་ཟད་པས་འཆི་བའི་སྲིད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ཤའི་ཕུང་པོ་རི་རབ་ཙམ་དུ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་འདྲི་བར་མཛད་པའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་འདི་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཚིག་གི་གླགས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་སྨྲས་སོ་ཞེའོ།