d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s｜d4093d4093阿毗達磨俱舍論隨相釋伽跋斯貝瓦 金剛幢 巴擦尼瑪扎c3.5s（續9）

關於’被同類的中有所見’這句話，地獄中有隻能被地獄中有所見，而不能被其他中有所見。對其他中有也應當如此理解。那些具有清凈天眼、由神通所生的智慧者也能見到此中有。爲了否定生而獲得的天眼，特別說明’由神通所生’，意思是神通的本性和修行的果報。生而獲得的天眼也不能見到。對此說明原因是’因為極其清凈’，意思是不是生而獲得的眼根的對境。 有些人說天界中有能見一切，這是因為他們的眼根如同其他眾生一樣殊勝，對其他也應當如此理解。關於’諸根具足’，雖然具有前世的形態，但因為是異熟果的精華，又因為是尋求生有，所以沒有諸根不具足的情況。若不是這樣，就不會有無鼻或無眼投生的情況。對於將要投生的趣處、界和處所，都是無法改變的。 經中廣說’人的中有消失後’等，對於界和處所也應當如此理解。這是依據何種趣處而說的呢？因為趣處和中有是由同一業所引發，爲了到達此趣處而成就。 關於’欲界中有等’，說明欲界是爲了排除色界中有。彼等已離食慾，他們的食有識食、思食和觸食三種。正因為如此稱為’食香’。因為如此食香，所以稱為’食香’。‘威德小’的說法不恰當，意思是屬於低劣種姓。‘威德小’即是勢力小。凡是以威德小而聞名的即是威德小。‘威德大’即是勢力大，凡是以威德大而聞名的即是威德大。 尊者說’無有定準’，這裡的尊者是譬喻師部的法救。關於’直至未得生有聚合之間一直存在’這句話，其原因是說’彼時沒有別的牽引力’。如何知道這一點呢？因為是同一種類，前世的有和中有所獲得的種類是相同的。能引發前世壽命的業也能引發中有的壽命，因為是尋求生有。 若不是這樣，假設種類不同或壽業另外引發壽命，那麼中有的壽命耗盡也會導致死有，就像前世的壽命耗盡導致死有一樣。因此說無有定準。關於’假如肉身如須彌山般大’這句話是論師自己提出的問題。其他人說這是爲了迴應無因論者的質疑而說的。

།དེ་དག་དྲི་དེ་ཚོར་ཞིང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་རོ་མྱོང་བ་དྲན་ནས་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་སྐྱེས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དྲི་དང་རོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་སོ།།སད་པར་བྱས་ནས་སྲེད་པ་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་དང་རོའི་སྲེད་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱས་ནས་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱིས་སྲིན་བུའི་ནང་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྐྱེན་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིན་བུའི་ངོ་བོའི་རྐྱེན་མང་པོའི་ཚེ་སྟེ། ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། ། འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མང་པོ་མ་ཡིན་པའི་དུས་སོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཐུང་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་འབྱུང་བ་ནི། །སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལས་མི་མཆི། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། །རེས་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ། འཇུག་པར་རྙེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་དོར་རོ། །སྲིད་པ་ཚོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་དགོས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་དོ། །མྱུར་བ་ཁོ་ནར་སོང་སྟེ། འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གང་ཞིག་ཟླ་བའམ་ཞག་བཅུར་སོན་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱིས་ཚོགས་པ་མ་རྙེད་ན་སྲིད་པ་བར་མ་ཁོ་ནར་དེ་ལ་དུས་སྔ་མའི་སྲིད་པ་དང་འཆི་བའི་སྲིད་པ་དག་ ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཚེ་ལས་རྣམས་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། བ་ལང་དང་རྟ་དང་རྔ་མོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་འཁྲིག་པའི་དུས་ལས་འདས་ནས་དུས་གཞན་དུ་ཡང་དེའི་དབང་གིས་འཁྲིག་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་ཡུལ་དང་དུས་དང་རིགས་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་དེའི་ནི་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །འོན་ཏེ་མ་ངེས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གང་ཞིག་དུས་དང་སྐྱེ་བ་ངེས་པས་ཡུལ་མ་ངེས་པར་འཕེན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་དང་སྐྱེ་བ་དེར་སྐྱེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདྲ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་དེ་དང་ཡུལ་དེར་སྐྱེ་བ་མ་ངེས་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྐྱེ་བར་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དུས་གཞན་ན་བ་ལང་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བ་མེན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་གང་གིས་བ་གླང་ལ་སོགས་པའི་རིས་མཐུན་པ་འཕེན་པའི་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་སྲིད་པ་བར་མ་འཕེན་པས་ཇི་ལྟར་རིས་མཐུན་པ་གཞན་གྱིས་སྲིད་པ་བར་མས་རིས་མཐུན་པ་གཞན་དུ་སྐྱེད་པར་ནུས་ཏེ། དེ་ནི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་མི་བཟློགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང འགལ་བར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།བློ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་གིས་ཏེ། འདི་ལྟར་མ་ལ་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན་ལ། ཕ་ལ་ཞེ་སྡང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ནི་བཟློག་པའོ། །ཕ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་དང་མ་ནི་ཕ་མ་སྟེ། ཕ་མ་དེ་གཉིས་སོ། །ཉལ་པོ་བྱེད་པ་ནི་འཁྲིག་པའི་ཆོས་ལྷག་པར་སྤྱོད་པའོ། །ཕོའི་འདོད་ཆགས་ནི་ཕོའི་འོ། །མོའི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བུ་ནི་ལྷག་པར་མའི་ཕྱོགས་འཛིན་ལ། བུ་མོ་ནི་ཕའི་འོ། །གནས་སྐབས་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕོའི་ཉལ་པོ་ལ་ནི་ཕའི་གནས སྐབས་སུའོ།།མོའི་ཉལ་པོ་ལ་ནི་མའི་གནས་སྐབས་སུའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ནི་རང་གི་རིགས་སུ་མངལ་སྐྱེས་སམ། །གལ་ཏེ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་འབྱུང་འགྱུར་ན། །དེ་ཡི་དུས་སུ་མ་དེ་དང་ནི་ཕ། །སྦྱོར་བ་མཐོང་ནས་དྲེགས་པས་རབ་དགར་འགྱུར། །རྩེ་དགས་དེ་དག་དྲུང་རྒྱུག་ཕ་ཡིས་ནི། ། ཁུ་ཆུ་དེ་མཐོང་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཡིས། །བདག་ཉིད་ཇི་བཞིན་དེ་ལ་ཆགས་འགྱུར་ཏེ། །མོ་ན་མོ་བཞིན་ཕོ་ན་ཕོ་བཞིན་ནོ།

聞到那些氣味，並憶起與之俱行的味覺體驗而對它們生起貪著，因此說’對氣味和味道的明顯貪著’。 所謂’被那渴愛所驅使’，是指被氣味和味道的渴愛驅使趨向成熟，通過中有相續而投生於蟲類之中。 所謂’其眾多緣’是指蟲類本性的眾多緣時，如說：‘因緣聚集時至，果實自然成熟。’ ‘其他則不然’是指非眾多之時。‘如同其他不然’是指非短壽，如說：‘轉輪王出世，不超八十千。’ 正因如此，雖有成為轉輪王等的業，但只是偶爾才能獲得趣入現前成就異熟的機會。 ‘于彼’是指在中有中。關於’因尋求有’，由於它具有投生的目的，所以追求存在。 迅速前往投生處。若非如此，或一月或十日所至，若於此期間未得聚合，則唯于中有中有前有和死有。 關於’爾時唯由諸業’等廣說，此中顯示：牛馬騾等超過衆所周知的交媾期后，在其他時間也會因其力而交媾。對於確定投生於特定地域、時間和種類者，應當如是了知。 關於’若不確定’等廣說，若某業確定時間和投生但不確定地域，則投生於其他地域和生處。 有人說會投生為相似者：若投生和地域不確定，則投生為相似的生處。 如何？若本應於他時投生為牛類者，則投生為野牛類等。 關於’因業之牽引相同’，由於投生牛等同類的業也牽引其中有，如何能以其他同類的中有而生於其他同類中？這是不應理的。 有人說這與’不可轉’相違。 關於’心顛倒故’等，是由貪慾和嗔恨，即對母親起淫慾貪著，對父親起嗔恨。或者相反。 ‘父母’即父與母二者。‘交合’即過度行淫慾法。‘男欲’即男性的慾望，女性亦同。 因此，兒子多偏向母方，女兒則偏向父方。 ‘于彼時’，對於男性交合即父位時，對於女性交合即母位時。 此處說：若於自類中胎生或卵生，當見父母交合時，會因慢心而生歡喜。 因遊戲而趨近彼等，見父精液，以愚癡故，隨己性而生貪著：若為女則如女，若為男則如男。

།མི་གཙང་བ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མི་གཙང་བ་ནི་ཁུ་ཁྲག་གོ། །མངལ་གྱི་གནས་ནི་ཕོ་བ་དང་ལོང་ཀ་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་རོ། །ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་འདི ནི་བདག་གི་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ་དགའ་བ་སྐྱེས་ནས་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་ཏེ་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ཐིགས་པ་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་ནུར་ནུར་པོར་གནས་ཏེ།འདབ་ཆགས་སུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་འདབ་ཆགས་སུ་གནས་པ་དེའི་ཕུང་པོ་མཁྲང་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རགས་པར་འགྱུར་ བ་སྟེ།ནུར་ནུར་པོའི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་པའི་ཤིན་ཏུ་དང་བ་དག་ནི་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱ་བའོ། །རྒྱབ་རོལ་དུ་བལྟས་ཏེ་ཙོག་ཙོག་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་ཉིད་ལ་ཕའི་སྤྱོད་ལམ་ལྷག་པར་ མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྟོ་རོལ་དུ་ཁ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་མའི་གནས་སྐབས་སུ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་སྟེ། གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྟོའི་གཡོན་ཕྱོགས་སུ་སྙེས་སོ། །ཕྱིས་ལུས་སྐྱེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པ་དང་འཕེལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་འབྱུང་བ་དག་ཁོ་ནའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དབང་པོ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་ས་བོན་འགག་ཅིང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྲང་མདའ་གཉིས་ཅིག་ཅར་མཐོན་དམན་དུ འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཅར་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ནུར་ནུར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ། དང་པོ་ནུར་ནུར་པོ་ཡིན་ནོ། །ནུར་ནུར་པོ་ལས་མེར་མེར་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུར་ཁྲོད་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དུར་ཁྲོད་ནི་དུར་ ཁྲོད་དེ།ཡང་དང་ཡང་དུ་ཤི་བས་འཕེལ་བར་བྱས་པའོ། །ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདིའི་དཔེར་བརྗོད་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་གཟེབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་གཟུགས་ཅན་རགས་པ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ ལས་བྱུང་བ།ཕ་དང་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་བྱུང་བ་འབྲས་ཆན་དང་ཟན་དྲོན་གྱིས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་འདིའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འབྱུང་བ་གཞན་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་མི་འབྱུང་བ་ནུར་ནུར་པོའི་ འབྱུང་བ་དང་འབྲེལ་པ་དག་ནི་ནུར་ནུར་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་ལ།དེ་དག་ཀྱང་འགག་པ་ན་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གཞན་ནུར་ནུར་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔར་གྱི་འབྱུང་བ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་འབྱུང་བ་གཞན་དབང་པོ་དང་བཅས་པ་དག་གི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་ལོ་མའི་སྲིན་བུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལོ་མའི་འབྱུང་བ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་རྣམས་ལས་འབྱུང་བ་དག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་གྱི། ལོ་མའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ནི་སྲིན་བུའི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ། །ག་ལས་ཤེ་ན། ལོ་མ་དུམ་བུ་རེ་རེ་ནས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཕ་དང་མའི་མི་ གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན།དེའི་ལན་དུ་མི་གཙང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་གིས་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དགོངས་ཤིང་ བསམས་ནས་ཕ་དང་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བ་མེད་དེ།དཔེར་ན་ལོ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་སྲིན་བུ་ལོ་མའི་སྲིན་བུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕ་དང་མའི་མི་གཙང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ནུར་ནུར་པོ་ཡང་ཕ་དང་མའི་མི་གཙང་བ་ནུར་ནུར་པོ་ཡིན་ ནོ།།རེ་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་མངལ་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་འཇུག་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ།

關於所說的’不凈’詳細解釋如下：不凈是指精血。胎位是在胃和大腸之間。認為這精液和血是我的，生起歡喜心後進入母胎，由精血一兩滴形成凝酪位而住，這就是’結生’的含義。 然後結生住位的蘊體變得堅硬，即變得粗大，因為是凝酪位的身體。中有的極凈者將滅，此處生滅應如種子與芽一樣觀察。 ‘向後仰臥蹲踞’是因為對父親的行為特別信解的緣故。同樣，‘向腹部朝向’也是因為對母親的狀態特別信解而如此出生，因為具有左側的性質，所以依附在腹部左側。 ‘後來身體生長’是指增長和發展的意思。‘僅是那些’是指僅是精血的大種。怎樣呢？如所說’無根的精血’等詳細闡述。 關於’如種子與芽滅生的方式’，在一剎那中種子滅而芽生，如同天平兩端同時升降那樣同時滅生。 所謂’凝酪位’是指在精血之後，最初是凝酪位。因為經中說’從凝酪位生肉團’等。 關於’生起尸林’等，尸林即是墓地，由反覆死亡而增長。‘取血滴’這是比喻說明，因為成為身根等的體性。 所謂’經文’即是詳細闡述：‘諸比丘，網即是有形粗大的身體，從四大種生，從父母不凈凝酪位生，由飯食湯餅增長’等文句。 其他人說’僅是其他大種’者，中有不生，與凝酪位大種相關者與凝酪位一同滅，當彼等滅時，其他以凝酪位為所依的俱有緣，成為與前大種性質不同的其他具根大種之因。 ‘如葉蟲’者，依止葉的大種，從業生起諸大種，彼等成為根之所依體性，而葉的大種並非蟲之所依。為何？因為未見葉的每一部分。 若問：如此則與’從父母不凈凝酪位生’的經文相違。對此回答’依不凈生起而說’等詳細闡述：依止精血，由彼等生起根的大種，考慮此義而說’從父母不凈凝酪位生’，因此不違經文。 如依葉生的蟲是葉蟲，同樣，依父母不凈生的凝酪位也是父母不凈凝酪位。 暫且，欲界中卵生和胎生的入胎處是如此。

།གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་དག་ལའོ། །ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་དང་གནས་ལ་མངོན་འདོད་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་གནས་འདོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་དག་འཇིགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བའོ། །སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མདོ་སྡེ་པ་དག་གོ། །གནས་སྐབས་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཤན་པ་ལ་སོགས་པའམ་ལིངས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཚེ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། །ཇི་ལྟར་འགྱུར་བས་དེ་མྱོང་ལས། །སྔར་བྱས་པ་ནི་རྨི་ལམ་ལྟར། །སེམས་ཅན་དེ་འདྲ་མཐོང་གྱུར་ནས། །དམྱལ་བར་རབ་ཏུ་རྒྱུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་སྲིད་པ་བར་ མ་པ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ལྷའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །སྟན་ལས་ལྡང་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་གནས་གོང་མར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་མི་བཞིན་ནོ། ། དུད་འགྲོའི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་དུད་འགྲོ་བཞིན་ནོ། །ཡི་དགས་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མ་ནི་ཡི་དགས་བཞིན་ཏེ། རྒྱབ་ཀྱིས་འགྲོ་བས་ཡི་དགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ལ་སྐུར་འདེབས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པར་སྤོང་བ་དང་། གླང་འདེབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་སྲིད་པ་བར་མ་ཐམས ཅད་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་གམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ནི་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་འདི་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་གཞན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ པའོ།།སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་འདུ་ཤེས་དང་མོས་པ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །བཟློག་སྟེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་ལས་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཐོག་མར་བསྟན་ལ། གསུམ་ནི་ཇི་ སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་ཡིན་ནོ།།རྨོངས་པ་དང་མ་རྨོངས་པའི་བྱེ་བྲག་འདི་ནི་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ལ་ཡིན་ཏེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་རྨོངས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་ཚུལ་གྱིས་དུས་གསུམ་ལ་བསྒྲུབས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །འདུས་བྱས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འདུས་བྱས་སུ་འགྱུར་གྱི། བསྐྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ ལ།འདུས་བྱས་ནི་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བར་མི་རིགས་པས་འདིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་དེ་སྐད་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་ཆན་འཚེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྒྱལ་པོ་ལྔ་ལེན་གྱི་བུ་ལྔ་བརྒྱ་སྒོ་ང་ལས་ སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་རྨོངས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མ་ངེས་སོ་ཞེ་ན། རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འཇུག་པ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལུས་དང་དབང་པོ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚང་བ་དང་། མ་ཉམས་པ་དང་། གསལ་བ་གང་གིས་ཤེས་བཞིན་མ་བཞག་པ། ལུས་དང་དབང་པོ་སྟོབས་དང་ མི་ལྡན་པ་དང་།ཉམས་པ་དང་མ་ཚང་བ་དང་། ཞན་པ་དེ་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པའམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་མོས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །མོས་པ་ནི་ལྷག་པར་སྨོས་པའོ།

‘其他’是指從溫濕所生和化生的生處。‘隨其所應’是指’對氣味和處所有強烈慾望的其他’，意思是說去往所趣之處。 如果問’為何想要住在地獄中’，這是因為地獄是恐怖之處而提出的疑問。‘古代諸師’是指古代經部師。‘在何種狀態’是指屠夫等或獄卒等的時候，如說：‘如何經歷其果報，往昔所作如夢境，見到如是眾生已，奔向地獄而趣入。’ 又問中有眾如何去往生處，對此詳細說明’其中天界中有’等。‘如從座起’是指往上界受生。‘人、旁生和餓鬼等’中，人的中有如人，旁生的中有如旁生，餓鬼的中有如餓鬼，因為背向而行故為餓鬼。 ‘誹謗仙人’是指過分誹謗和詆譭的意思。如果問是否所有中有都因顛倒心而入胎，答曰不是，而是’入胎有四種’等詳細闡述。‘此四種入胎’是認為入胎、住胎和出胎沒有其他差別。 雖然心有煩惱，但由於想和勝解不顛倒，所以說是知而入胎。‘相反而說’中，經中首先說明一切不知而入胎的情況，其餘三種如前所說。 迷惑與否的區別是針對胎生的生處，而卵生則一直都是迷惑的。‘將要出生’是從語法上成立三時的緣故。或者說’以將生之名’也是以將要出生的名稱來表示。 關於’造作有為法’，在生起的狀態是有為法，而在正在生起的狀態則不是，有為法不應再造作，所以此處以將生之名如是說。同樣也適用於’煮飯’等說法。 其他人說：‘五取王的五百子是卵生，他們也證得辟支佛菩提，所以說卵生一直都是迷惑的說法不確定。‘對此回答：因為是針對犀角喻獨覺而說，所以沒有過失。 又問為何不知而入胎者不能知而住胎和出胎，因為這是不可能的。以具足、完整、未損壞、明顯的身根力量而不能保持正知的，不可能以微弱、損壞、不完整、羸弱的身根力量而知住胎或出胎。 ‘顛倒的想和勝解’中，想是執取相，勝解是增上信解。

།ཡང་ཇི་ལྟར་ལོག་ པ་དག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་སྙམ་དུ་རླུང་ལངས་པ་འམ་ཆར་འབབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྩེ་དགས་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནམ། རླུང་ལངས་པའམ་ཆར་འབབ་པའམ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྨོས་ཤེ་ན། ངེས་པ་མེད་ པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་ཁོ་ནས་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྩཝ་ཐིབས་པོའམ། ནགས་ཐིབས་པོའམ། ལོ་མའི་སྤྱིལ་པོར་འཇུག་པ་འམ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་བཤད་ན། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཉོན་མོངས་ཅན། །རང་གི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་ཀུན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཚད་མར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་རང་དང་ཉེ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཤེས་ བཞིན་ལ་སོགས་པ་མངལ་དུ་འཇུག་པ་རྣམ་པ་བཞིར་རོ།།འདིར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དེ་ལྟར་འཇུག་སྙམ་ན། རྣམ་གྲངས་གཉིས་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་སམ་ཡེ་ཤེས་སམ་གཉིས་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་སྨོས་སོ། །རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླབས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐོས་པ་མང་བ་དང་། རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་མང་བ་ཡང་དེ དག་ཡིན་ལ།རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པའི་ཤེས་པ་རྫོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་བཞིན་དང་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་མ་ ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིར་བརྗོད་དེ། གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འཇུག་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འགའ་ཡང་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་ནས་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པའམ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ ཕྱིར་འཇུག་པའི་སྒྲས་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ཡང་བརྗོད་དོ།།ད་ནི་འདིར་ཕྱི་རོལ་པ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ནི་བདག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་དམིགས་ནས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་མེད་ན་འདི་སྲིད་པ་བར་མའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འཕོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་བརྗོད། འདི་མའི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་གནས་པ་དང་འབྱུང་བ་ཞེས་ཀྱང་ཅི་སྟེ་བརྗོད། དེའི་ཕྱིར་འདིར་གང་ཞིག་འཕོ་བ་དང་ཉེ་བར་འཕོ་བ་ ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གསུང་རབ་ལས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ཙམ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་བསྙད་པ་ཡོད་ལ། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་དང་པོའི་ཕྱོགས་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་ འདྲི་བ་ནི་བདག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཅི་ཕུང་པོ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཕུང་པོ་འདི་དག་འདོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །ཕུང་པོ་འདི་དག་འདོར་ཞིང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ད་ལྟར་བ་དག་གོ།།གཞན་དག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་པ་དག་གམ། སྐྱེ་བའི་ཆ་པ་དག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བས་ལུང་ལས་ཀྱང་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། རིགས་པ་ལས་དེ་མེད་པར་ནི། དབང་ཕྱུག་སོགས་ མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བྱེད་པ་པོ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོས་སམ། མིག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་དང་འདྲ་བར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །ཡང་ན་བྱེད་པ་པོ་རྟོག་ པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་གིས་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་མི་རིགས་སོ།

若問如何成為顛倒？如經中廣說：‘認為風起或雨降等’。雖然前面已經說過’因遊戲而前往生處’，為何又廣說’風起或雨降等’？爲了讓人知道是不確定的。不僅僅是因貪慾和嗔恨二者使心顛倒而往生處，那又是什麼呢？如經中廣說：‘或進入茂密的草叢，或進入茂密的森林，或進入樹葉棚等’。如此解釋時，‘有漏的生有，一切自地煩惱’這句話也成為量。其他人則說是在臨近時分。 又如經中廣說：‘有正知等入胎四種’。此處也以未來名稱表示，因為那時他們並非轉輪王等。若問為何轉輪王等如此入胎？爲了說明其因，從第二方面廣說：‘業或智慧或二者俱’。‘廣大’是指量大之義。‘多聞及善於分別者’是指既是多聞者又是善於分別者。這表明：‘圓滿聞思修慧者’之義。 若問：入胎不是隻有正知與不正知兩種嗎？為何說有四種？住胎和出胎並非入胎故。答：因為入胎是主要的，所以無過。因為沒有人不正知入胎而正知住胎或出胎。因此以入胎之名也表示住胎和出胎。 現在經中說到’外道等’。因為無我，所以我是不存在的，但他們執著有我而反駁。如何呢？如經中廣說：‘若無我，為何說從此世間轉生他世間中有，為何說入母胎、住胎、出胎？因此應當承認有某個能作遷移和趣入的士夫。‘爲了破除這種說法，經中說’無我’。 經典中也說蘊的集合稱為我，爲了破除這種說法以及與前說相違，問：‘什麼樣的我？‘是僅僅以蘊為自性的，還是內在的作者士夫？因此廣說’捨棄這些蘊’等。‘捨棄這些蘊’是指現在蘊。‘結生相續’是指中有或生分。 世尊如是說，從經典也說明沒有內在的作者士夫。從理論上證明其不存在已在’非自在等，次第等故’中說過。‘不見作者’是指不像色受等以自性，或如眼等以作用，因此可以確定如兔角般不存在。或者說作者若是常或無常都不應該異於蘊。

།འདི་ལྟར་རྟག་པ་སྔ་ཕྱིར་རྣམ་པར་འགྱུར་བས་སྟོང་པ་ནི་ལས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཟ་བ་པོར་མི་རུང་སྟེ། །ཆར་དང་སོལ་བའི་ཚོགས་ལ། ནམ་མཁའ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཉམས་པས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤུ་ ཡང་བསྒུལ་བར་མི་ནུས་ན།གང་ལ་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ཟ་བར་འགྱུར་བ། ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་ན་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། བྱ་བ་དང་ལྡན་རྟག་པ་མེད། །ཀུན་དུ་སོང་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱ་བ་མེད་པ་མེད་དང་མཚུངས། །བདག་མེད་ལ་ཁྱོད་ཅིས་མི་དགའ། །ཞེས་བཤད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །ཆོས་སུ་བརྡར་བཏགས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྡ་ནི་འདུ་བ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདྲེས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དགག་ན། འོ་ན་བདག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་མི་དགག་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་ཙམ་ཉིད་དོ། །ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུ་སྟེ། གསུང་རབ་ལས་ཕུང་པོ་ཙམ་ཉིད་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བདག་ཅེས་ཉེ་བར་བཏགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན ཕུང་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མཐོང་བ་དང་འགལ་ཞིང་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་མི་འཕོ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ཙམ་ནི། ཉོན་མོངས་ལས་ཀྱིས་མངོན་འདུ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་གཞག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལས་རྣམས་ཞེས་གཉིས་ཀ་སྨོས་པ་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་ པས་མ་ཚོང་ན་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་ཙམ་ཞེས་ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་བར་མ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བར་མཚམས་མེད་པར་འབྲེལ་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་ རྒྱུན་ཏེ།སྔར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཕངས་པའི་ཚེ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས། དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འཕེན་པ་ཟད་པས་མཐར་འཆི་བའི་མཐའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་འགག་ཅིང་སྲིད་པ་བར་མ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། སྲིད་པ་བར་མ་ དག་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྔར་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་ནས་མའི་མངལ་དུ་འགག་པ་ན་སྐྱེ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་འབྲེལ་པ་བར་མེད་པས་རང་གི་རྒྱུན་གྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་འཕངས་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་སོ་སོའི་ཚེའི་ལས་ཀྱང་ཐ་དད་དེ། དེ་ཐ་དད་པས་ཚེའི་འཕེན་པ་ཡང་ ཐ་དད་དེ།ཁ་ཅིག་ནི་ཐུང་ལ། གཞན་གྱི་ནི་རིང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཇི་སྲིད་དུ་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མཚན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་དེ་དག་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་འདིར་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་པ་ལ་བཤད་དེ།དེ་དག་སྦྱོར་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རེས་འགའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟས་ ཀྱི་བྱ་བ་མི་མཐུན་པར་སྤྱད་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཟས་རྣོ་བ་དང་ཚ་བ་ཟོས་པའོ།།གནས་པའི་བྱ་བ་མི་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཚང་བ་དང་། སེ་ཏྲིག་གོ། །མངལ་ཁོ་ནས་འཆི་བ་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར་བའོ།

如此，常法由於前後變化而空，不適合作為諸業的作者和諸果的受者。如同虛空對於雨和炭團，由於作者性已壞滅故無所作為，連一根毛也不能動搖，何況能作何事而成為作者，又如何能成為受用果報者？如是說道：‘具有作用無常法，遍行者無所作為，無所作為等同無，你為何不喜無我？’ 因此，常法不能成立為作者。除了法的假立名言以外，名言即是和合，如同因緣和合。即是說’此有故彼生’等廣說。 若問：如果否定內在的作者補特伽羅，那麼為何不否定我呢？答：僅是蘊聚而已。‘僅’字是爲了確定之義，經典中僅對蘊聚假立名言為我。為何如此？因為彼即是雜染和清凈之因。 如是則廣說’諸蘊’等。若問：如此則與現見相違且與承許相違。答：彼等不轉移，因為是剎那性故。若問：那麼如何？答：廣說’僅蘊由煩惱業所造作’等。 由諸煩惱和諸業的異熟果及等流果生起的功能安立，稱為熏習。同時提到煩惱和業二者，是因為若非任一者熏習則不可能有生起。‘僅蘊’中的’僅’字是爲了否定我和我所。 廣說’以中有名言之相續’等。因果無間相續即是趣入、生起和相續。經受先前業和煩惱所引之壽命，其異熟果之引業盡時，最後死有之識與所依同時滅盡，成為中有識之所依生起之因。 中有也如是相續不斷，由先前業和煩惱之引力到達生處后，在母胎滅盡時，成為生起諸蘊之緣。譬如燈雖是剎那性，前後因果相續無間，由自相續趣入他處。 廣說’如所引’等。由不同因生不同果，各個有情壽命之業亦有差別，由其差別壽量引業亦有差別，有些短，有些長。因此廣說’隨其所引’等。 ‘諸相’即是由彼等表徵彼等的眼等諸根。‘異熟所生’此處解釋為由業力所生，因為彼等是由加行所成就，且是有時而有，故非異熟所生，因為異熟所生是自然生起。 不當享用食物即是食用辛辣和熾熱食物。不當享用住處即是不完整和潮濕。僅在胎中死亡即是毀壞。

།རྐྱག་དོང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དྲི་ང་བ་དང་། མུན་ཁུང་དང་། བཙོག་ པའི་འདམ་རྫབ་ནི་དྲི་ང་བ་མུན་ཁུང་བཙོག་པའི་འདམ་རྫབ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་རྨ་འཁྱིམས་པ་ཆེན་པོ་དེར་ཞེས་ཕྱིས་འཆད་པའོ། །སྲིན་བུའི་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་སྟོང་ཕྲག་ནི་སྲིན་བུའི་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་སྟོང་ཕྲག་གོ། །དེ་དག་གི་གནས་ནི་སྲིན་བུའི་རིགས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་སྟོང་ཕྲག་ གི་གནས་ཏེ།དེའོ། །ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་དང་དྲི་མ་ནི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་དང་དྲི་མ་སྟེ། ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར་དང་དྲི་མ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཁྱད་པར་དུ་མྱགས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་མྱགས་པ། རྣམ་པར་མྱགས་པ། རུལ་བ། རྣགས་པ། འགྲེད་པའོ། །ལུས་ལ་རྨ་ སར་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལུས་རྨ་སར་པ་ལྟ་བུར་སྤྱོད་པ་ནི་རྨ་སར་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ལ་ལུས་རྨ་སར་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལུས་རྨ་སར་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེའོ། །བདག་ཉིད་མཚོན་པ་ཡིན་པ་མཚོན་པར་སྤྱོད་པ་ནི་མཚོན་ལྟ་བུའོ། །ཐལ་བའི་སྨན་ལྟ་བུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལག་ པ་འདི་གཉིས་ལ་མཚོན་དང་ཐལ་བའི་སྨན་ལྟ་བུའི་རེག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་མཚོན་དང་ཐལ་བའི་སྨན་ལྟ་བུའི་རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ལག་པ་གཉིས་ཏེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེལ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་། །ལས་སྣ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་བསགས་པ་དེ་ དག་གིས་ལུས་ཞིག་ནས་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་བར་མའི་རྒྱུན་གྱི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན། སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མ་མེད། །འདི་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ལུང་དང་རིགས་པ་ལས་སོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ལུང་ནི་དགེ་ སློང་དག་སེམས་ཅན་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ།སྲིད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ། སྲིད་པའི་ཞགས་པས་བཅིངས་པ། ལམ་རིང་པོར་རྒྱུག་བཞིན་པའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རིགས་པ་ནི་ཐོག་ མ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན།དང་པོའི་སྐྱེ་བ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་ལྟར་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་པོ་ཁོ་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཡུལ་དང་དུས་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཡུལ་ཁོ་ནར་མྱུ་གུ་སྐྱེའི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའོ། །དུས་ངེས་པས་ནི་ས་བོན་བངས་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་མྱུ་གུ་སྐྱེའི་གཞན་གྱི་ཚེ་མ་ ཡིན་པའོ།།ཡུལ་དང་དུས་སོ་སོར་ངེས་པ་ལས་ཚོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་ཡང་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚོས་པ་ནི་མེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཡུལ་ཁོ་ནར་སྐྱེའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ལ། མེ་དང་འབྲེལ་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་འབྱུང་གི་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ནི་ངེས་པ་འདི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་རྟག་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྔར་བསལ་ཟིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་རིམ་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའོ།

廣說’糞坑’。臭穢、黑暗、污穢泥濘即是臭穢黑暗污穢泥濘，後面將說明這是身體的大傷口。 無數種蟲類即是無數種蟲類。它們的住處即是無數種蟲類的住處，就是那個。精液、血液、黃水和污垢即是精液、血液、黃水和污垢，被這些精液、血液、黃水和污垢所浸透、完全浸透、徹底浸透、腐爛、化膿、流溢。 關於’身體如新傷’，身體行為如新傷即是如新傷。凡是身體如新傷者即是身體如新傷，即是如此者。自身如武器般行為即是如武器。如灰藥亦同此。 這兩手具有如武器和灰藥般觸感者，即是具有如武器和灰藥般觸感的兩手，以這兩者。‘以其生因’即是隨增長而行的意思。 又廣說’諸煩惱普遍行’。由內外處和非如理作意等緣聚集而起的諸煩惱普遍行，種種業亦積集。以那些煩惱和所積業，身壞后如前一樣，隨中有相續業而往生他世。 如是，輪迴無始。如何了知此義？從教證和理證。其中首先教證即是：‘諸比丘，諸有情為無明所覆，為有結所繫，為有索所縛，于長途輪迴中奔走，無始無終。苦之前際不可知。’ 理證是：若推究最初，則初生將成無因。因此，如初生般一切將成無因。若說唯初生無因而非一切，此說亦無理由。 因此，一切將於一切時處生起，因為生起無有決定因故。又可見種子等對苗芽等有作用，因為彼有則有，彼無則無。 又如何證知此義？因此說’由處時各別決定故’。處各別決定即是唯于種子處生苗芽而非他處。時決定即是唯于種子滅后剎那生苗芽而非他時。 應配合’由處時各別決定，亦見熟等中火等之作用’，如是熟變唯于與火相應處生而非他處，唯于與火相應後生而非一切時。無因則不可能有此決定。說有常因已如前破，即是’非自在等，次第等故’。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཇི་ལྟར་མྱུ་གུ་བྱས་པ་ནི། ། ས་བོན་བྱས་ལས་སྐྱེ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་མི་རྟག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །མི་རྟག་རྣམས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་ལ། རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་རྟག་པ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་ཟད་པས་མྱུ་གུ་ལྟར་རྒྱུ ཟད་པས་ཐ་མ་ནི་རིགས་ཏེ།སྐྱེ་བ་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ས་བོན་ཚིག་པའམ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ཕྱེ་མར་གླགས་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་ ས་བོན་མཐའ་མཐོང་ཞིང་།།དེ་ཡི་ཐོག་མ་མི་མངོན་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྐྱེན་དག་མ་ཚང་བས། །སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །གང་ལ་རྒྱུ་ཡི་ཐོག་མཐོང་བ། །གང་གི་ཐ་མ་མཐོང་བར་འགྱུར། །སྒྲ་དང་མེ་ལྕེ་སོགས་ཀུན་གྱི། །མཐའ་མཐོང་ཐོག་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཐ་མ་མི་འགལ་ཏེ།རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཕ་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའོ། ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འཕོ་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར ཡིན་ལ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་འཁོར་བ་འཇུག་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་བསྟན་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དག་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རིགས་ལ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བ་ དག་ལ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་ནི་དེའི་དོན་ཁོ་ནར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཏེ་པོར་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ། སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་དུ་ སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའོ།།ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཆ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུམ་བུར་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་མོ། །ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་བར་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་ བ་དང་།སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་དག་གོ། །ཡང་ན་ཅི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིའམ། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །སྐྱེ་བ་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངལ་དུ་འཇུག་པའི་སྐྱེ་བ་ ལའོ།།གང་བར་མ་དོར་འཆི་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་སྲིད་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པར་འཆི་བ་དེ་ལ་ནི་བར་མ་དོར་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ལས་ཐ་དད་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་མེད་དེ།འདི་ལྟར། མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡན་ལག་བཅུ་ གཉིས་མེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པས་དེ་དག་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བཅུ་ཡོད་དོ། །འདི་ལྟར་གླེང་གཞི་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་ གྲངས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པར་མ་གྱུར་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་མའི་ མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ།

如是說道：‘如同嫩芽的產生，是從種子而生，同樣一切無常，也從無常中產生。‘因此輪迴無始，既非無因，也非恒常因。如同種子盡則無芽，因盡則有終，因為生依賴於因。如同種子被燒燬或被碾為粉末時不會生芽，同樣，煩惱等緣不具足時就不會有生。 於此說道：‘如同見種子之終，而其始不顯，同樣因緣不具足，則生亦不生。於何見因之始，于彼見其終，聲與火焰等一切，見終即是始。‘如是，從一生到一生相續的終點並不相違，因為依賴於因。 如是所說蘊的相續生起的三個階段，即是從他世到此世，又從此世到他世。此緣起也是被認為是有情的顯示，而非無情的顯示，因為無情不合理從他世遷移。緣起的教說是爲了遮遣無因和不相應因，緣起的意義即是輪迴流轉的意義。 為何經中唯說有情顯示呢？因為有情顯示具有煩惱和清凈的種性，這也是世尊對所化眾生所教導的，因為諸佛出世唯為此義。因此，由於是大事，經中唯說有情顯示。論中則隨順法性，說有情與非有情。 ‘十二支’即是十二因。‘三分’即是三個部分的劃分。‘中間八’即是識、名色、六處、觸、受、愛、取、有。或者’一切’是指無差別僅依胎生者，或三界有情。‘此生’即是胎生。 ‘非中陰死’是指未得有的階段而死者稱為中陰死。‘非色無色界行’中，色界行者無別於識和六處階段的名色階段，如將說：‘名與色是彼以後，直至六處生起為止。‘因此色界無十二支。無色界行者無名色階段和六處階段，因為無色故。因此有十支。 如是在《大因緣法門》中廣說：‘阿難，若識不入母胎，則彼識能增長、廣大、擴充套件嗎？‘因此除欲界外，入胎是不可能的。

།དེ་ལྟ་ན་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་རོ། །སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་གྱི་མཐའ་འབྲས་བུ་དང་ བཅས་པ་དང་།ཕྱི་མའི་མཐའ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་ཆ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་སྔོན་གྱི་མཐའ་པ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་པ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་པ་ནི་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ དོ།།དེའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡན་ལག་བདུན་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་པའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའ་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །དེའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་དང་། ལེན་ པ་དང་།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ཡན་ལག་ལྔ་ནི། ཕྱི་མའི་མཐའ་པའོ། །ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་གང་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་མ་རིག་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཞིག་ཁོ་ན་འམ། འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་སྙམ་ནས་འདྲི་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་ཉོན་མོངས་སྔོན་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔོན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་སྲེད་པ་དང་ལེན་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ཅེ་ན། ཡང་སྲིད་པ་འཕེན་པའི་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་སྟེ། དེ་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་གཞག་པའི་ནུས་པའི་ཤུགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་སྒྲས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྙད་དོ། །འདི་ག་ལས་ཤེ་ན། མ་རིག་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་ལྷན་ ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་གྱི། ཕན་ཚུན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་ པའི་དབང་གིས་སོ།།དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གོ། །ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ། མ་རྨོངས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི་རྒྱལ་པོ་གཤེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞ་འབྲིང་བ་ནི། རྒྱལ་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་རྣམས་ ཏེ།དེའི་དབང་གིས་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྔོན་ལས་ཀྱི། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་འབྲས་བུ་ཕྱུང་ཟིན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡན་ལག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འབྲས་བུ་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྲེད་ པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསོད་ནམས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །རྣམ་ཤེས་མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལྷག་མ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མོས་པས་བསྡུས་སོ། །མའི་མངལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཉིད་ནའོ། །དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཚེ་ སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཡན་ལག་གཉིས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་མང་པོ་དག་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་གནས་སྐབས་ ལ་གཞག་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如此，若就一切補特伽羅而言，則有情支的建立將會混亂。因為前際和后際都說到了果和因的緣故。關於’前際伴隨果，后際伴隨因’，由於說到了前際伴隨果和后際伴隨因，所以十二緣起支和三分法中的前際分和后際分有兩種說法。 其中前際分是無明和行。其果是識、名色、六處、觸、受等支分，如是七支是前際分。后際分是什麼呢？是生和老死。其因是愛、取、有等支分，如是五支是后際分。 又問：‘這無明等是什麼？‘是在問無明是否僅僅是不知，還是包含一切煩惱。其他支分也應如是理解。因此說’無明煩惱前位時’。說’前’是因為現在已被愛取所攝。 又問：為何以無明之名說一切煩惱？因為它確定是能引發後有諸行的因。貪等則不然，如貪不是瞋所造作諸行的因。其他煩惱也應如是理解。無明則是必然的，因為它與一切煩惱俱行。 由於具有它所建立的勢力，所以依于無明分，因此以無明之名說一切煩惱。這從何而知？因為無明是主要的，且與其他煩惱俱行。為顯示這一點，所以說’由於俱行’。一切煩惱都與無明相應，但彼此之間則不一定，所以是與無明俱行。 ‘由其力’是指由無明之力。這些是煩惱。遍起是生起，因為無迷惑者不會生起其他煩惱。對此的比喻是’王來’等。‘侍從’是指與王共行者，由於隨王的力量而進退，所以王是主要的。 ‘諸行是前業’如是說。此中無明和行唯是已生果者立為支分，未生果者則稱為愛、取、有。‘福等業位’是指福業、非福業和不動業的狀態。 ‘識結生蘊’中，由於此時識是主要的，其餘諸蘊與識俱行，故以識攝收。‘于母胎中’是指結生有中結生時。此時唯是意識，因為當時無前五識的緣。 此中識支和生支是剎那的，其他諸支則是相續的，故是多剎那。關於’名色是其後’，這是就位置而建立，不是就法性而建立。

།སྐྱེ་མཆེད་བཞི་དོད་ཚུན་ཆད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཁོ་ནར་དོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་དེར་ རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དག་ནི་ཞེས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་གང་ཞིག་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཚང་ན་དེའི་མིང་གིས་བསྙད་དོ། །ཡང་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཚེ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ལ།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཚང་བས་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཉིད་དུ་བརྗོད་ཀྱི། སྐྱེ་མཆེད་བཞིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ ཚུན་ཆད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མ་འདུས་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བརྗོད་དེ། དེ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་བདེ་སྡུག་ ལ་སོགས་ཀྱི།།རྒྱུ་ཤེས་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེག་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་འོག་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེའི་ཚེ་རེག་པའི་རྟེན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རེག་པ་སྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་འཁྲིག་ཚུན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་གསུམ་ གྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་ནུས་པ་ཡིན་དང་ཟས་ལ་སོགས་པའི་སྲིད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱད་ཀྱང་།ཇི་སྲིད་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྲིད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་འཁྲིག་པའི་ཆགས་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འདོད་ཆགས་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་དང་།འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་སྨོས་པས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་གཟུང་སྟེ། མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་འདོད་པ་སྡུག་པ། ཕངས་པ་ཡིད་དུ་འོང་ བ་དག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདིས་ཡུལ་ལམ་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་སྲིད་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་བའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་རྒྱུག་པ་བསྟན་ཏོ། །ལས་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སྲིད་པ་འབྲས་བུར་ཡོད་པ་དེའི་དངོས་པོའོ། །ཡང་སྲིད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་སྲིད་པ་ཡོད་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པའོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྟེ། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་དགའ་བོ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་མ་ཞུགས་ན་ཁུ་ཆུ་དང ཁྲག་དེ་ནུར་ནུར་པོའི་ཕྱིར་བརྒྱལ་བར་འགྱུར་རམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ཕན་ཆད་ཚོར་བའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བའི་བར་ཏེ། ཚོར་བའི་ཡན་ལག་གི་བར་ནི་རྒ་ཤི་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།དགེ་སློང་དག་གཟུགས་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་རྒ་ཤི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་རྒྱས་པར་རྒ་ཤིའི་སྒྲས་ཡན་ལག་བཞི་གསུངས་སོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐད་ཅིག་ལ་ཡོད་པ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། རྒྱུ་ དང་འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་རང་གི་དོན་ལ་འཕེལ་བ་བསྒྲུབས་པས་རྒྱུན་ཉིད་རྒྱུན་ཆགས་པའོ། །འབྲེལ་པ་ཅན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པར་འབྱོར་པའོ།

從’應當說到四處所生起為止’這句話中，為什麼要這樣說呢？因為身處和意處僅在生有中才生起。 關於’因為在那時安立’這句話，由於識和名色未被詳細區分，所以在處所已被詳細區分的某個階段圓滿時，就以其名稱來稱呼。或者說’因為在那時安立’是指眼等處所時依靠所依和能依圓滿的方式，意處和身處也因圓滿而安立，因此說為六處，而不是四處。 關於’直至三者和合’這句話，只要根等三者未和合之前，小、中、大階段圓滿的狀態稱為六處，在此期間的階段是六處為主。 關於’直至了知觸、苦樂等因的能力’這句話，觸安立在六處之後，那時觸的所依圓滿。因此觸之前是不存在的。 關於’直至受用淫慾’這句話，能夠完全了知三受的因，雖然受用飲食等有，但只要未生起淫慾貪著的階段稱為受。 關於’有即是受用淫慾貪著者’這句話，受用欲妙的貪著階段和受用淫慾貪著的階段稱為有。說’受用’是指五欲妙，因為經中廣說’眼識所識之色，可愛、珍貴、悅意’等。 關於’取即受用諸境’等，由於它取境或身故稱為取。因此說’為獲得境而趣入尋求’，‘為獲得’是詞義。 關於’直至將生起果’這句話，‘彼’字表示奔走。從某業將生起的有果之事。 關於’後有’這句話，有果後有即是後有。 關於’此中識’等，識是結生，因為是主要的。因此經中說：‘阿難，如果識不入母胎，精血豈能成為羯羅藍？世尊，不能。‘等。 關於’此後乃至受是老死’這句話，直至受，即直至受支是老死。世尊為令所化有情生起厭離故說：‘諸比丘，色生即是老死生，如是乃至識生’等，以老死聲廣說四支。 關於’剎那’，存在於剎那中即是剎那，意思是因果同時運作。 關於’相續’，具有相續即是相續，或者通過成辦自利增長，相續本身即是相續。‘相應’是指因果相應和合。

། དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲེལ་པས་འབྲེལ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ལས་མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་ཁོ་ན་འབྱུང་བ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པའི ཡན་ལག་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ཏེ།འདིར་ནི་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་འབྲེལ་པ་ཅན་ལ་མངོན་པར་འདོད་དོ། །གནས་སྐབས་ལ་ཡོད་པ་ནི་གནས་སྐབས་པ་སྟེ། བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་གནས་ སྐབས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ལ་ནི་ སྲིད་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར། ལས་བྱེད་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་དབང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་གཟུགས་སུ་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་ གནས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་མིང་ལ་དབང་པོ་རྣམས་གནས་ཤེ་ན། དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་མིང་གི་དབང་གིས་དེའི་རྟེན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གནས་ཤིང་། དེ་བཏང་བས་དེ་མི་གནས་སོ། །ཡང་ན་དབང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ མིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་རྟེན་གྱི་ངོ་བོས་མིང་ལ་རྣམ་པར་གནས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འདུས་པ་ནི་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅིང་འདུས་པ་ནི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིག་ཅར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འདུས་པ་མི་སྲིད་པས་རེག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆགས་པ་དེའམ། སྲེད་པའམ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ནི་ལེན་པའོ། །དེ་ནས་ཀུན་ ནས་བསླང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་སྟེ།དེ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་མ་རིག་པས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་སེམས་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ།།སྐྱེ་བ་ནི་རེག་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འདོད་དེ། འཇིག་པ་དང་མཐུན་པའོ། །ཞིག་པ་ནི་ཤི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་པ་ ནི་འཇིག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྲོག་གཅོད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ཞེ་སྡང་དང་འདོད་ཆགས་པ་གཉིས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ནོར་འཕྲོག་པའི་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ངེས་པ་དེ་ནི་སེམས་གཞན་མེད་པ་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཤད་ན། མི་དགེ་བ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྐད་ཅིག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་ཇི་སྐད་དུ་ཞེས་བྱ་བ ལ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དག་ལས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་སྐད་ཅིག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །འབྲེལ་པ་ཅན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ སྐད་ཅིག་གཉིས་ཀ་འབྲེལ་པ་ལས་ཡིན་ནོ།།ཚེ་གསུམ་བར་ཆད་མེད་པར་འབྲེལ་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚེ་གསུམ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཉིད་གནས་སྐབས་པ་དང་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་སྨོས་པ་ནི་ཆ་གསུམ་པ་འགྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་གནས་སྐབས་པར་འདོད་ལོ།

這就是同分、不同分和相關聯繫。當無明支相續具足時，唯從無明支生起，這就是同分相關聯繫。當從無明支生起行支時，那時就是不同分相關聯繫，這裡主要是指不同分相關聯繫。 存在於階段中的稱為階段性的，即具有十二支的五蘊的階段。關於’與識俱生的四蘊’等說法，對此有人說識表色和無表色是色蘊。按照這種解釋就會與有無差別，因為有’造業即是有’的定義。因此應當理解為必定是與根同生的才能執為色。 出現’安住于名色的諸根’等說法。如何安住于名中呢？因為依靠它而執行，如此名的力量使它的所依大種安住，捨棄它則不安住。或者因為依靠諸根而生名，所以它們以所依的本性安住于名中。 ‘六處和合即是觸’，這裡眼等諸根趣入自境而和合稱為觸，因為同時六處和合是不可能的，所以應當了知觸是依可能的方式而言。 出現’與彼相應’等廣說，即貪著、渴愛或無明相應的無慚無愧等煩惱，即是取。‘從此發起’是指由貪慾發起，因為這是目前所說的內容。有些人說是由無明發起，其他人說是由思發起。‘身語業’是指表和無表。 生是觸。成熟是相對前剎那而言的變異性。毗婆沙師們認為剎那間也有成熟，這與壞滅相順。‘壞滅即是死’中，壞滅是趨向毀滅。 有人說殺生是由嗔恚完成的，而嗔恚和貪慾二者不可能同時存在，因此應當說’奪取財物’。應當了知這種確定是在沒有其他心的情況下完成時才成立。如此解釋的話，一切有色不善都能獲得十二緣起支的剎那相續。 關於’如論中所說’，若問如何在論中說呢？即一切有為法。其中有為法在每一剎那具有生滅，所以是剎那緣起。相關聯繫是由因果兩個剎那的關係而有。 由三世無間相續關係而有，即因為與過去、未來、現在三世相關，所以稱為階段性和相續。說’無間’是爲了成立第三分。這被認為是階段性的。

།ཞེས་བྱ་ལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལུགས་གཞན་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་མདོ་སྡེ་པ་དག་རྒོལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཙོ་བོའི་ཕྱིར་ན་ཡན་ལག་བསྒྲགས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔ་མའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཅི་རིགས་པར་ཕྱི་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་བ་ལྟར་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་བསྒྲགས་པར་ཤེས་པར་བྱའི་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་དུ འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་གཞན་དུ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་སྨོས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་གཟུང་ངོ་། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་བསྡུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི་མ་བསྡུས་སོ།།མདོ་ལས་གསུངས་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་མངོན་པ་ལས་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་ ལས་རྣམ་པར་གནས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་སྟེ།ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་སྐབས་པ་དང་རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ནི་མདོ་ ལས་གསུངས་པ་དགོངས་པ་ཅན་ནོ།།སྐད་ཅིག་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུངས་པ་མཚན་ཉིད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ དང་།བར་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆ་ནི་ཆ་ཤས་སོ། །ཅི་བདག་ཅི་ཞིག་ཏུ་ནི་བྱུང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའམ་འོན་ཏེ་མི་ཞིག་སྙམ་པའོ། །བདག་ཇི་ལྟར་བྱུང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པ་གང་གིས་ཚུལ་གང་གིས་སོ། །ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཅི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར།ཅི་ཞིག་ཏུ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྫས་ཚོལ་བའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཏེ་ཚུལ་གང་ཞིག་ཏུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལུས་ཀྱི་རྫས་ངེས་པར་མ་ཟིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་ཅག་ད་ལྟར་ཡོད་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། འགྱུར་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པའོ། །མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ རྣམས།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་འོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་སྲིད་པའི་བར་ནི་བར་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མདོ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་ གི་ཕྱིར་མདོ་དེ་ཉིད་ལས་སོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི། །འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཡང་དག་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་འབྲང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་། སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་བར་གྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ཡང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།

所說的’稱為’這個詞是表明是其他宗派的觀點，因為如同將要解釋的’有部等諸宗派提出質疑’等文。‘為主故說支’這句中，前五蘊一切隨應為后一切之緣，因此此處如同國王勝利般為主要，故應知宣說為支分，並非因為一切都成為緣與所緣。 ‘別處出現’是指除了經中所說的十二支外的其他，即如是一切有為法故。提到有為是爲了表示有情和非有情。十二支只包含了表示有情的部分，而未包含表示非有情的部分。 經中所說是意趣性的，而阿毗達磨中則是實相性的。從意趣而來的是意趣性的，從實相安立的是實相性的，阿毗達磨所說是與實相相關的緣故。‘如是’的意思是’如此’。 階段性、相續性和表示有情的是經中所說的意趣性的。剎那性、相關性以及表示有情與非有情的是阿毗達磨所說的實相性的。 正因為如此是三分的，因為是爲了遣除對前際、后際和中際的迷惑而宣說的。分即是部分。‘我曾是什麼’是指思維是天或是人。‘我如何生起’是指以何種方式、以何種方法。 詳細闡述’未來時中是否會生起’是指：未來時中是否會生起？還是不會生起？將會生起為何？將如何生起？‘此是何物’是尋求身體的實質。‘此如何’是指以何種方式、以何種方法。 對於身體實質不確定的存在是指’是什麼’，即我們現在存在的是什麼，將成為什麼，如是不確定。 無明與諸行等，為何？是爲了遣除對前際的迷惑。生與老死是后際。從識到有之間是爲了遣除對中際的迷惑。 如是在經中所說詳細闡述，因為在那部經中。緣起是’此有故彼生，此生故彼生’，具有十二支的性相。緣起諸法即是行等。 以正確智慧如實見到如是，即’無明緣行，行緣識’等詳細內容。‘不追隨前際’等，是因為通達因果關聯以及通達唯法性故。 詳細闡述’愛取有’等，雖然愛等這些是中有，但爲了遣除對后際的迷惑而說，因為是其因故。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དེ་དག་གིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བར་ལ་ རྨོངས་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདས་པའམ་བར་གྱི་ཆ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྔ་མ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ། །ཉོན་མོངས་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བའི་ རྒྱུ་ཡིན་ལ།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལས་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡན་ལག་བདུན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ལྟར་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་ བའི་མཐར་ཐུག་པ་ལྔའོ།།མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དང་གཉིས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་བཞི་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ བཞིན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡན་ལག་བདུན་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའོ། །ལྷག་མ་ལྔ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་འཕེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞི་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་དང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བར་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྲེད་པ་འདི་ལེན་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་སྲེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་སྲེད་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ལ། རྒྱ་ཆེ་བ་ནི ལེན་པའི་སྒྲས་བརྗོད་དེ།རྒྱུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ཆེས་དམ་པོར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྒོ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་ རིག་ཉོན་མོངས་སྔོན་གནས་སྐབས།།ཞེས་འབྱུང་བས། མ་རིག་པའི་སྒོ་གཅིག་པུས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། ལས་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་བར་དུ་ཡང་མདོར་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་རྣམ་པར་མི་དཔྱད་དོ། །ཡང་དོན་མེད་པའི་འབད་པ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་དུ་རྒྱུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་སྔོན་གྱི་མཐར་ཡང་རྒྱུ་རྒྱས་པ་དང་། འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ཕྱི་མའི་མཐར་ཡང་འབྲས་བུ རྒྱས་པར་རྟོགས་པར་ནུས་པ་ཉིད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་སྔོན་དང་བར་དང་ཕྱི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་གཉིས་སུ་འབྲས་བུ་རྒྱས་པར་བརྗོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས། ཡང་བརྗོད་པའི་འབད་པ་དེ་ན་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་པ་ལ།ཡན་ལག་ལྔ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བདུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་མ་རིག་པ་ལ་རྒྱུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ།རྒ་ཤི་ལ་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མཐའ་དང་ལྡན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་མེད་པ་ཁོ་ན་སྲེད་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

有部論師們說道：由於識等乃至受等也是其果，爲了遣除對前際的愚癡；或者說，由於無明和諸行也是其因，爲了遣除對中際的愚癡，應當如此承許。即便如此，也與經典相違，因為過去或中際並不存在。因此前說無過失。 三煩惱是指：無明是現在生的因，愛取是未來生的因。 二業是指：現在和未來生的因即行和有。 七支分是指：現在生中有識等乃至受等五支。未來生有生和老死二支。 為何稱這些為四呢？因為是業和煩惱的所依。意思是說因為是業和煩惱的因。 同樣是果是指：唯有七支是果，即前際的識等五支，以及后際的生和老死。 其餘五支是指：由於業和煩惱的自效能引生異熟果。 五事是指：識、名色、六處、觸、受等。 二種不同煩惱是指：愛及緣此而有的取，如是則中際因果二者廣說。 又問：既然愛即是取，為何又別立為取呢？有部論師們說：愛的最初剎那稱為愛，廣大稱為取，因為相續中對境執著更為堅固。 未來時中等是指：生及緣此而有的老死，如是則果略說。 為顯示煩惱唯一門故是指：如說’無明煩惱前際位’，以無明一門顯示一切煩惱，因此是因的略說。 又問為何等也是契合此處，故應與一切相連。 業在前際和中際都略說故不必詳察。 又無需作無義之勤勉是指：由中際因廣說能知前際因廣說，由果廣說能知后際果廣說。 因為一切生都是依待差別而成為前際、中際、后際，所以在前後二際廣說果是無義的，因此不必作此勤勉。 若唯十二緣起支等廣說中：五支是因，七支是果，如是則唯有十二支，因為無其他因果。 如此則無明無因故，輪迴應成有始；老死無果故，應成有終。因此應成無對治而無愛。

།མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཁས་ལེན་ན་ཡང་ཡན་ལག་ལྷག་པས་བསྟན་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དང་། །བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར འབྱུང་ངོ་།།མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །སྲིད་པ་ལས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། ལས་ལས་གཞི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞི་འམ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་འདིའི་ སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་བཤད་དེ།དེས་ན་མ་རིག་པ་གཞི་འམ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གཞི་ལས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ སྲེད་པ་ཡིན་པར་བཤད་ལ།རྒ་ཤི་ཡང་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བའི་བར་ནི་རྒ་ཤི་ཡིན་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དང་། །བྱ་བ་ཉིད་དོ་དེ་ལས་གཞི། །དེ་ལས་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་སྐྱེ། །འདི་ ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལུགས།།ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་མི་བཞེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་གང་གིས་ན་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ འདི་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་བ།འདི་ནི་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གཞན་ཁ་བསྐང་མི་དགོས་ལ། ཐུག་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བསྟན་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་མདོ་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མདོ་གཞན་གང་ལས་ཤེ་ན། རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་པའི་མདོ་ལས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས། རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་སོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་རྐྱེན་གང་ཡིན། གཞི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཚུལ་བཞིན མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པའམ། ཡན་ལག་གཞན་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་བས། ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་འདིར་མ་བཤད་ཅིང་ཡན་ལག་གཞན་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་ལེན་པའི་ནང་དུ་ འདུ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨྲས་སོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོར་རོ། །ལེན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་སེམས་ཀྱི་གཟོ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡན་ལག་གཞན་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་དགོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་ བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལེན་པའི་ནང་དུ་ཇི་ལྟར་འདུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་ཞེས་བསམས་པའོ། །ལེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། ཆོས་གཞན་ དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་བཤད་ཉིད་མ་རིག་བཅས། །ཉེར་ལེན་རྣམས་ཏེ་ལྟ་རྣམས་གཉིས། །ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལེན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེའི་ནང་དུ་འདུས་སོ།

關於’從無明產生諸行’這句話，如果有人問：如果承認煩惱生業以及老死二者的因果關係，那麼由於支分過多而顯示不完整，並且因果會成為無窮盡的過失。對此回答：從煩惱產生煩惱和行為，這是廣泛存在的。 關於’從無明產生諸行’這句話，如果有人問：這是說明從煩惱產生業。關於’從有產生生’這句話，如果有人問：這是說明從業產生事物。 關於’從事物或煩惱’這句話，此生的愛取即是過去時的無明，因此成立’從無明事物或煩惱產生’這一說法。‘從事物也產生煩惱’是指愛，如此說明緣于受而有愛，老死也以受為終點，因為說’直至受即是老死’。 如此說的意思是：如所說’從煩惱生煩惱及行為，從此生事物，從此生事物及煩惱，這是輪迴支分的次第。‘如果不是這樣，即不承認’從煩惱生煩惱’等如是所說的話，那麼所說的’如此巨大的苦蘊’有什麼作用呢？ 因此不需要補充其他支分，也不會成為無窮，顯示也不會不完整。其他人說：從其他經中，如果問是從哪部經中，是從《因緣經》中：‘諸比丘，無明也是有因、有緣、有事的。什麼是無明的因？什麼是緣？什麼是事？應當說是非理作意。’ 即便如此，由於未說非理作意的緣，輪迴就會有開始，或者需要補充其他支分，因此會有同樣的過失。為此說’非理作意也是從無明因而生’，因此這裡沒有過失。 為什麼這裡不說，也不成為其他支分呢？為此說’這是因為包含在取中而說的。”這’指的是非理作意。‘這裡’是指緣起經。由於諸取是一切煩惱的本質，而非理作意也是染污的心所，所以將解釋為包含在取中。 如此則無明不是無因，也不需要補充其他支分，也不會成為無窮盡。 論師說’非理作意如何包含在取中’，是考慮到它不是煩惱的本質。取只是煩惱，而不是其他法，因為如說’如所說具無明，是諸取，見為二，因為分別的緣故。‘如果說是由相應而有的話，不是因為是煩惱的本質，而是因為與取相應而包含其中。

།གཞན་གྱི་བསམ་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་གི་ནང་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་དག་གི་ནང་དུའོ། །དེ་འདུས་པར་ཐལ་བར འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ལེན་པ་ལྟར་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་གཉིས་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུ་ བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།སྲིད་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལེན་པའི་ནང་དུ་ཡང་འདུ་བའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་ པར་འགྱུར་ཏེ།མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་ནང་དུ་འདུ་བར་མི་རྟོགས་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། ཇི་ལྟར་འདི་ལས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་དེ་ལས་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ་བྱེད་པ་ལན་པའི་ནང་དུ་འདུས་ པའི་ཕྱིར་ལེན་པ་མ་ལུས་པ་དང་འདྲ་བར་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི།མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུ་བས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མདོ་འདི་ལས་ ལེན་པ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་མ་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་མདོ་ལས་མ་བསྟན་ཡང་ནང་དུ་འདུ་བ་ཁོ་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ལྟར།མ་བསྟན་ཡང་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཁོ་ནས། སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དག་དང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟར་སྲེད་པ་དང་མ་རིག་པ་ གཉིས་ཀྱང་ཡན་ལག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་བྱ་བར་ནུས་ན།བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡན་ལག་གཞན་ཉིད་དུ་མི་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ནོ། །མདོ་གཞན་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་གཞི་དང་བཅས་པའི་མདོ་ལས་སོ།།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རེག་པའི་དུས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རེག་པའི་དུས་སོ། ། གཏི་མུག་གི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཅན་ནམ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པས་རྙོགས་པའི་ཕྱིར་ན་རྙོགས་པའོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རེག་ པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།མ་རིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བཅུ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་ཁ་བསྐང་བར་ ཡང་མི་བྱའོ།།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རེག་པའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་ལས་ སྐྱེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།འོ་ན་ནི་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་དུ་གསུངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་གཞན་ དུའོ།།འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོར་རོ།

解釋他人的想法是：‘在愛慾和無明之中’這句話，是指在緣起支中。‘這將歸入’這句話，是指非理作意。為什麼呢？因為它如同取支一樣，與愛慾和無明二者相應，因為經中說’這三種煩惱’。因此不僅歸入取支，也歸入有支、無明支和取支中，所以在此也要解釋，因為沒有特殊的原因。 關於’即使歸入’這一詳細內容，將這樣解釋：僅僅相應並不能理解為歸入，因為會混淆。‘即使歸入，如何從此生彼’這句話，在那部經中，由於非理作意歸入取支中，所以應該理解為如同一切取支一樣是有支的因，而不是無明的因。因為從歸入取支中，應該理解非理作意是無明的緣，這部經中並未說取是無明的因。 如果說雖然經中未說，但僅僅通過歸入就能知道因果關係，那麼’愛慾和無明也’這句詳細內容是：如同無明和非理作意二者一樣，雖然未說，但僅僅通過歸入取支，就能知道愛慾與取、無明與行的因果關係。因此如同非理作意一樣，愛慾和無明二者也能不作為其他支，如果能夠這樣做的話。因此歸入取支不是不說為其他支的原因。 ‘其他人說’是指吉祥取尊者。‘其他經中’是指因緣具足經。‘那個’是指非理作意。在觸的時候顯示，眼識生起的時刻就是觸的時刻。由愚癡所生或從愚癡而生就是從愚癡所生。因為被煩惱污染所以是污染。 關於’從無明觸所生’這一詳細內容：從與無明相應的觸所生的是從無明觸所生的受，那也必定與無明相應，因為不與無明相應的受不是愛的緣。因此’在觸時存在的非理作意’這一詳細內容是：無明既不是無因，又是從非理作意的因所生，所以不應該用十二支以外的其他支來補充。 因為非理作意歸入觸支中，所以也不會導致無窮過失，因為無明和非理作意二者是互為因果的。爲了顯示這一點，所以有’從愚癡所生的作意’這一詳細內容。‘那就是’指的是無明從非理作意所生性和非理作意從愚癡所生性。‘在他處所說’是指在其他經中。‘在此應該說’是指在緣起經中。

།སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་གྱིས་སྨྲས་པ། བརྗོད་པར་བྱ་མི་དགོས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་གོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཡང་གོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ནས་ འདྲི་བ་ནི།མ་བརྗོད་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ་རིགས་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་གོ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། གང་ཞིག་རིགས་པ་ལས་གོ་བ་དེ་ཡང་གོ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །རིགས་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་མ་རིག་པ་དང་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་གོ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ ནི་ཚོར་བའི་དུས་ན་མ་རིག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་རེག་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེག་པའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བའི་ རྐྱེན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མདོ་གཞན་ལས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ ལ།དགྲ་བཅོམ་པ་མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་ཡང་སྲེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་རེག་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་པ་ནའོ། །ཇི་སྙེད་རིགས་པས་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོ་གཞན་ལས་ དེ་བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ལ།དགྲ་བཅོམ་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདིར་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཡོད་བཞིན་དུ་རིགས་པས་འདིར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་ན་རིགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་མེད་པས་འདུ་བྱེད་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་མ་རིག་པ་ བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་བསྟན་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་མཛད་པའི་གཞུང་ལུགས་སོ། །མ་ཚང་བར་བསྟན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་ཀྱང་། འདིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་གཉིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །བསམ་པ་མ་རྟོགས་པས་འདྲི་བ་ནི། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ།།འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱས་པར་བསམས་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ཚུལ་གང་གིས་ཤེ་ན། འདི་ནི། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐའ་བར་དག་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ དག་གིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་འཇིག་རྟེན་འདི་སྦྲེལ་བར་བྱེད་ལ།སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་བདག་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྦྲེལ་བར་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པའི་རྒྱུ་དང་རྒ་ཤིའི་འབྲས་བུ་ནི་འཇིག་ རྟེན་འདི་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དོན་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདིར་མ་གསུངས་སོ། །གཉིས་ཀ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །འདུས་བྱས་ ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་པ་རྣམས་སོ།

論師吉祥授說道：‘不需要說明。為什麼呢？因為在此也能理解。’ 認為’在此也能理解’是不可能的，故問：‘不說明如何能理解？’ 關於’從道理而知’，不僅僅是不說也能理解，而且從道理中所理解的也是可以理解的，這是其所想。 關於’以何道理’，此處應理解為無明和非如理作意二者互為因而生起。 經中說：‘阿羅漢的無無明之受’，阿羅漢的受不與無明相應，不是愛的緣，這表明在受的時候有無明。 所謂’無顛倒的觸’是指非煩惱性的，結合上下文是說阿羅漢的觸不是煩惱性受的緣。 如此則應知在觸的時候有非如理作意這一煩惱性受的緣。 關於’如此則有太過之失’等廣說：其他經中說依靠從無明觸所生的受而生愛，而阿羅漢無無明的受也非愛的緣，無顛倒的觸也非煩惱性受的緣，如是說時。 關於’以諸多道理成立’，云何？其他經中廣說：‘彼造作福德行時，將成為趨向福德的識’，而阿羅漢無無明的行中並無趨向福德的識。 如此，此處雖有無明緣行，以理而言不應說為行支。或者，道理是阿羅漢無無明故無行，故說行即說明了無明。 一切支分也應如是說。如此則成為僅僅說明老死支。 這確實不應成為詰難，這是經典的宗旨。 關於’也非不圓滿宣說’，雖然不承認輪迴有始終，但此處欲說兩次結生，認為僅以此即已說明。 由於不瞭解意趣而問：‘為什麼呢？’ 此處以’從後世’等廣說明其意趣。又問以何方式時，此即如前所說’於前后際及中間’等。 其中無明和行二者連線此世的識等乃至受，愛取有等則連線後世的生老死自性。 無明的因和老死的果既非此世亦非他世，也非二者之因，故此處未說。 所謂’二者’是指緣起和緣起法。‘一切有為法’是指三世諸法。

།ད་ནི་ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པ་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །རེ་ཞིག་མ་འོངས་པ་མ་བྱས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཚོགས་ནས་བྱས་ པས་ན་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ།མ་འོངས་པ་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འདུས་བྱས་སུ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། མ་འོངས་པ་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་དེ་དག་མ་བྱས་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟ་བུ་དང་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཅན་འབྲས་བུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པས་སོ། །བསམ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷར་འགྱུར་བར་བྱའོ། །མིར་འགྱུར་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པར་མནོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ན་རེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་འཚོག་ཆས་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདོད་པས་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་དེས་བསམས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་རྣམས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སྲེད་པའི་གཞི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ནི། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག གིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་པས་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་རྣམས་འདུས་བྱས་ཉིད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལན་སྨྲས་པའོ།།འདུས་བྱས་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མ་བྱས་པ་དང་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་དེ་ལྟར་མཐུན་པར་བསྒྲེས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ལ་ནི་འདུས་བྱས་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་ཀྱི་སྒྲ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པ་ལ་ནི་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། ། འདི་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་རེ་ཞིག་གཟུགས་སུ་མི་རུང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་འདི་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་གཟུགས་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ལ་ཡང་མི་འགལ་བ་དེ བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ཕ་དང་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ས་བོན་དེ་ཉིད་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞིང་། འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ཉིད་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕ་ཡིན་ལ། ཕ་ལ་ ལྟོས་ནས་བུར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཡན་ལག་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ལ་ལྟོས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཇིག་པ་མེད་དོ། །གནས་བརྟན་བསམ་རྫོགས་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གནས་བརྟན་བསམ་རྫོགས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་གཞན་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ བཤད་ན་མུ་དང་པོ་ནི་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཏེ།མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མ་རྣམས་ཏེ། སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མ་འདས་པ་འམ་ད་ལྟར་བ་དག་ལས་ཆོས་གཞན་དག་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

現在出現’如何未來未生諸法’等詞句。首先詳細闡述’未來未作諸法’，由於因緣聚集而作故為有為法，雖然未來非已作，然而說為有為法，如是未來未生諸法也稱為緣起。 若問：‘若彼等未作，如何稱為有為？‘為此說’由於造作’，即由能成辦果報、具有’愿成如是如是’之造作本性的思心所。‘由於思故’是指由於思維’愿成為天’、‘愿成為人’等等。 有些人說：‘造作’是指由於造作異熟果故稱為造作，一切具資具之身由慾望所思維，故境界也成為所思維，因此境界稱為有為也不相違。 由於無漏法非貪著之所依故與趣入相違，故問：‘無漏法如何？‘因為非異熟故。‘爲了獲得故’是指愿我獲得無漏法。 ‘涅槃也應成’是指應成有為，因為彼也是由善法所思維而為所得。‘由於與彼類同故’是就未來諸法是有為性及緣起性而作答。 由於與有為類同及與緣起類同故，對未作及未生諸法也如是相應地稱為有為及緣起。 此中，對過去和現在，有為和緣起是實際的名稱，而對未來則是假立的，應當如是了知。 對此的比喻即是’譬如暫時雖不能為色’等詳細闡述，‘能為色’這一詞是有作用因由的，由於與彼類同故，對無因由的未來色也不相違，此處也如是不相違。 關於’如因果及父子’，如同種子對因而言是果，對果而言稱為因，其對子而言是父，對父而言稱為子一樣，支分對果而言是緣起，對因而言稱為緣起，如是安立不壞。 詳細闡述’上座三滿說’，上座三滿的意思似乎是：如何從因所成即是諸緣起，如何成為他者之因即是緣起。 如是解釋，第一句指未來諸法，由於未生故非緣起，由於成為他者之因故是緣起。第二句指阿羅漢最後諸法，因為已生。如是阿羅漢最後過去或現在諸法不生其他諸法。

།གསུམ་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཐ་མ་དག་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་ཆོས་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ ལ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞིག་ཅེ་ན། འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ། འདི་མེད་ན་འདི་མི་འབྱུང་འདི་འགགས་པས་འདི་འགག་ཅེས་པའོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་ན་དངོས་པོ་རྣམས་འབྱུང་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་སྐྱེ་ བ་མ་ཡིན་ལ།དེ་མེད་ན་མེད་པ་དང་། དེ་འགགས་པས་འགག་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །ཅི་འདི་དག་གང་ཞིག་གང་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གནས་སྐབས་པ་ཡིན་པ་ དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མདོ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ལས་ནི་མ་རིག་པ་གང་ཞེས་དྲི་བ་བྱས་ནས་ཕུང་པོ་ལྔའོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མ་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་གཞན་ དུའོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ངེས་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་གི་དོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་རྨ་བ་མཛད་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེའི་དོན་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི། གཞན་མ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཡང་དྲང་བའི་དོན་དུ་མི་ འགྱུར་རོ།།བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའོ། །གཙོ་བོ་ཇི་ལྟ་བར་སྟོན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ཡང་མཛད་པས་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ལྟ་བུ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།།དེ་དག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་སའི་ཁམས་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་འཇུག་པ་ཤས་ཆེས་བས་ གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་སའི་ཁམས་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གནས་སྐབས་དག་ཏུ་ཡང་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་གཞན་དག་ཡོད་ཀྱང་མ་རིག་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མ་རིག་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེ་མ་ཡིན་པ་ནི་དཔེ་དང་དོན་ མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའོ།།མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གླང་པོ་ཆེའི་རྗེས་ལྟ་བུའི་མདོ་དེ་ལས་ནི་དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཡོད་པས་གང་གིས་ན་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་རྫོགས་པར་བསྟན་པར་ འགྱུར་བ།སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་ཞེ་ན། སའི་ཁམས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་མ་བརྗོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ལས་སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན་སྐྲ་དང་སྤུ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ནས་སའི་ཁམས་བསྟན་ཏོ། །སྐྲ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདས་པར་སའི་ཁམས་ཏེ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་མེད་པས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་སའི་ཁམས་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཁོ ནར་བསྟན་གྱི།ལྷག་མ་དང་བཅས་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མ་གཏོགས་པར་མ་རིག་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།

第三是’除此之外’的意思，是指除了阿羅漢最後的法之外的過去和現在的諸法。這些法因為已生起，並且成為其他法的因，所以是兩者皆是。 第四是’無為法’，這些法因為未生起且非因，所以兩者皆非。雖然是因，但無為法不是緣起，因為不具足因的特徵。 那麼什麼是因的特徵呢？即’此有故彼生，此生故彼生，此無故彼不生，此滅故彼滅’。其中，雖然無為法存在時諸事物會生起，但它不是生起，而且無為法不存在時不存在，無為法滅時滅也不合理，因為遠離生滅。‘傳說’這個詞是不可能的。 ‘這些是什麼’的意思是，有些是暫時的緣起，有些是緣起但不是緣起法等等。 經中說，經中並未對’什麼是無明’的提問回答說是五蘊。那麼是什麼呢？是其他的。詳細說來是’不知前際’。 ‘什麼是了義’的意思是，世尊親自抉擇並分析的義理就是了義，而不是其他的，所以這不會成為不了義。 ‘從教說的角度一切’的意思是，從教說的分類。如何顯示主要的，由於也作了分別，所以教說不會成爲了義。 對此的比喻即’譬如從象跡’等等。 ‘在這些’詳細說來，不僅僅是這些毛髮等中的地界，還有色、香、味等從大種所生的無差別執行，由於執行更為顯著而成為主要，所以以這些毛髮等顯示地界。 ‘同樣在這裡’詳細說來，在十二有支中顯示五蘊各個階段的主要者。這樣，雖然有色、受等其他法，但在無明為主要的階段顯示無明。同樣也應該說明行等。 ‘這不是比喻’的意思是，不是比喻是指比喻與義理特徵不相符。爲了顯示特徵不相符，詳細說’從彼’等。從象跡經中，由於其中也有色等其他法，怎麼會顯示毛髮等不完整呢？如果問什麼是毛髮等，並未說是地界，而是從彼處問什麼是地界時，說毛髮等，詳細地只用毛髮等顯示地界。 ‘除了毛髮等’的意思是，除了毛髮等之外沒有內在的地界，所以這就是完整顯示地界。 同樣，‘從此’的意思是，從緣起經中也只是完整顯示無明等，而不是有餘，這樣除了前際等之外沒有其他無明。同樣也應該說明行等。

།ཡང་ན་གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་ བར་བསྟན་པར་ནུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་སའི་ཁམས་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མཆི་མ་དང་། རྔུལ་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ལྷག་མ་ཡོད་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པར་ནུས་ན་ནི་མ་རིག་པའི་ལྷག་མ་ཡོད་ལ་རག་ན། བསྟན་པར་ནུས་པ་ མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ།གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་རྒྱུན་ལ་མ་རིག་པ་གཞན་མེད་མོད་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཐ་དད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ།།གང་ཞིག་ཡོད་དམ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མ་རིག་པ་ཉིད་ཡོད་དམ་མེད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ངེས་ཀྱི། ཕུང་པོ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་འདུ་བྱེད་ཡོད་ཀྱི། མ་རིག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བར་འགྲོ་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ཏེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་ན་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ དང་།མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡོད་ཀྱང་ཚོར་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མེད་པས་སྲེད་པ་མེད་ལ། དེ་མེད་པས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་དོ། །མདོའི་ དོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ནའི་མདོའི་དོན་ ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་དག་ཡོད་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཡང་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ། དེ་ལྟ་ནི་མདོ་དང་འགལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་དག་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། ། གལ་ཏེ་ཆོས་མ་འོངས་པ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆ་གསུམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གཉིས་གཉིས་དང་། །བར་དུ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བའོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག ཅེས་བྱ་བ་ནི།འཕགས་པ་ས་སྟོན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ག་ལས་ཤེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་བདག་གིས་མ་བྱས། གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་།མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་གནས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་གཞན་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ ལྟར་རྟག་པ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།འབྱུང་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ།

或者，如果能夠像那樣顯示的話，就是說，如同因為沒有顯示地界，眼淚、汗液、唾液、鼻涕等還有剩餘那樣，如果能夠顯示無明也有剩餘的話，但是不能顯示，因此加上’如果’這個詞。雖然在五蘊相續中沒有其他的無明，但是色等是存在的，為此廣說’種類不同’等。色、受等不應該是無明。廣說’若是有或無’等，即是說當無明存在或不存在時，諸行必定存在或不存在，而其他蘊則不是這樣，所以這才是支分。對於行等也應當如此說。 如是，雖有五蘊，但只有具有無明者才有諸行，沒有無明者則沒有，譬如阿羅漢雖有五蘊，但沒有福、非福、不動趣識，即是說沒有結生識的意思。趣向生起故稱為趣。福趣即是趣向福德。非福趣和不動趣也應當如此理解。 關於’愛等也是’，對於沒有無明者，雖有五蘊，但因為沒有煩惱性的受，所以沒有愛，因為沒有愛，所以也沒有取等。 經義正如所說，即從’什麼是無明’開始，乃至’不知前際’等。對一切支分也應當如此說。因為如上所說正是經義，所以雖有其他蘊，但不是行等的緣。 其中廣說’未來諸法’等，未來諸法是緣起而非緣生，如此說法違背經典。怎麼違背呢？因為經中說：‘什麼是緣生法？即是從無明乃至老死。‘或者，就不應承認生和老死支在未來時中安立。 如果未來諸法不是緣起，那會如何呢？為此說’三分’，即前後際各二，中間八。‘其他部派’是指聖地藏部等。他們為何如此認為？因為佛經中廣說：‘比丘們，緣起非我所作，亦非他作，如來出世或不出世，此法性恒住。’ 說’有某些常住的其他事物’是指像無明等各別觀察所得的擇滅那樣有一個常住的東西。‘生起是有為相的緣故’是指這三者是有為相，如經中廣說：‘有為生亦可見’等。

།དངོས་པོ་གཞན་རྟག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།གང་ཞིག་གང་མེད་པར་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་དངོས་པོ་སྔ་ནས་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་ནམ་ མཁའ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་ན་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པ་དུས་སུ་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ།།འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ཚུལ་དུ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། བྱེ་བྲག་ ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་དེ་བྱེད་པ་ཡིན་ན།དེ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་དང་། འབྲས་ཆན་དང་ཆོས་པ་ལྟར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་འབྱུང་བ་ ཞེས་འབྲེལ་པར་གྱུར་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྟག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། འདི་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཅི་ཞིག་འབྲེལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་བརྗོད་དེ། །བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།གང་ལས་དེ་དག་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ། ཁྱེད་ཅག་གིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྐྱེ་བ་དུས་སུ་མ་གཏོགས་པ་འདི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་སུ་གཏོགས་པ་དག་དང་ཅི་ཞིག་འབྲེལ། །རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ལ།རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་ནུས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་རྐྱེན་དང་ཕྲད་དེ་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། རྟག་པ་ཡང་ཡིན། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་འགལ་ལོ། །གཞན་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ནམ། གཞན་མ་ཡིན་པའམ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། རང་གི་ངོ་བོ་ངེས པར་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དུ་མ་ཉིད་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཇུག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་ཆད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལྡོག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་ན། གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ནི། ཇི་ལྟར་རྟག་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པར་འགྱུར། མདོའི་དོན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་ནི། དགེ་ སློང་དག་ངས་ལམ་རྙིང་པ་ཤུལ་རྙིང་པ།གཤེགས་ཤུལ་རྙིང་པ་སྔོན་གྱི་དྲང་སྲོང་དག་གིས་གཤེགས་ཤིང་རྗེས་སུ་གཤེགས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལམ་རྣམས་ ནི་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ལམ་གཞན་ཡང་མེད་དོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ནི་ཕྲད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་ནི་ཕྲད་པའི་དོན་ཏོ། །ིན་ནི་ འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དེ་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨིན་གྱི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་འགྲོ་བའི་དོན་ཁྱད་དུ་བསད་ནས་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་འབྲེལ་པ་ནི་འབྱུང་བའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་ཕྱིར། པ་ཏ་ནི་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། ། པ་ཏ་ནི་ཡོད་པའོ་ཞེས་པ་ཏའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་ཡོད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།

關於’其他事物是常住’等說法：某物若離某物不生，則彼為彼之相。由於生起是常住的緣故，事物不存在時，即事物本來不存在和滅后不存在的狀態時也存在，因此不適合作為事物的特徵。或者，如同虛空等，由於不屬於時間的緣故，不屬於時間者不應作為屬於時間者的特徵。 ‘生起’即是產生之義。按照經部的觀點，是從無到有的特徵；按照毗婆沙師的觀點，則是造作。對此，如同行走者與行走、煮飯者與煮飯一樣，無明等與作者和作業的特徵有關聯。 如此，若與無明等的生起相關聯，就涉及常住的緣起。這裡詳細說明：與無明等有何關聯？因為沒有作業和作者特徵的關聯。或者說，由於’生起’是產生之義，對於你們所推測的不屬於時間的生起，從何處說其為緣起？這不屬於時間的生起與屬於時間的無明等有何關聯？ 關於’也稱為常住’等廣說：遇緣而生即是緣起，這是對詞的特別解釋。因此詞義將失去作用，怎麼可能既是遇緣而生又是常住？正因如此才說’既稱為常住又稱為緣起’，這是矛盾的。 再者，是異於無明等，還是非異，還是依于彼等？各種情況都不合理，因為自性未確定，且會因多性而有無常過失。 另外，宣說緣起是爲了破除常見和斷見，如說：‘由於事物生起，故非斷；由於事物還滅，故非常。‘若緣起是常住，如何能破除常見？若按經文字面理解：‘比丘們，我證悟了古道、舊道、先賢所行之道’，則道也將成為無為法，然而正見等道不應是無為法，除此之外也沒有其他的道。 關於’緣起是和合義’：‘緣起’這一詞根的意思是和合。‘因’是行走的意思，這是詞根的含義。 ‘依據詞根變化’是指：捨棄’因’這一詞根本來表示行走的含義，通過詞根變化而取緣起之義，這是對詞根含義的轉變。其中’和合’的含義就是’緣起’的含義。這是關於’緣起’一詞的含義。 現在爲了詳細解釋關聯即生起的含義，說’帕特是存在義’。‘帕特’的詞根含義是存在。

།སམ་དང་ཨུད་གོང་ན་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སམ་གོང་ན་ཡོད་པ་དང་། ཨུད་གོང་ན་ཡོད་པའི་པ་ཏ་ནི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏེ། ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའི་དབང་གིས་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་བྱུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །བྱེད་པ་པོ་གཅིག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་སྨོས་པ་ནི་དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་ཁྲུས་བྱས་ནས མཆོད་སྦྱིན་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཐ་དད་པ་དག་གིས་དུས་སྔ་མ་ལ་དེའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་འདོན་ཏོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁྲུས་བྱས་ལ་བཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ ཟོས་ཏེ་ཁྲུས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ལྟར།དུས་མཚུངས་པའི་བྱ་བ་དག་དང་། ཕྱིས་ཀྱི་དུས་ལ་དེའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན། འདིར་ནི་འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་ན་འབྱུང་བ་པོ་མེད་པས་ཕྲད་པ་དང་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་དག་བྱེད་པ་པོ་མཚུངས་པ་ ཉིད་མི་སྲིད་པས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་མི་རིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་འདི་མི་རིགས་སོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔར་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ མཚུངས་པ་ཉིད་མི་སྲིད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏེའི་རྐྱེན་མི་རིགས་སོ།།ད་ནི་དུས་སྔར་གྱི་བྱ་བ་མེད་པས་ཏེའི་རྐྱེན་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་མཐོང་ངོ་། །འདིར་སྨྲས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ཉིད་བརྡ་སྤྲད་པའི་བརྒལ་བ་ལ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བྱེད་པའོ།།གལ་ཏེ་འབྱུང་སྔོན་ཕྲད་ནས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་སྐད་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདི་འབྱུང་བའི་སྔ་རོལ་དུ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་ནི་མ་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་ཕྲད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་ཏེ།མ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པའམ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གང་གི་ཚེ་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ནར་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ཀྱི། སྔར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདིར་ཏེའི་རྐྱེན་མི་འགྲུབ་པོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ གཅིག་གི་བྱ་བ་གཉིས་ལས་སྔོན་གྱི་དུས་ལ་ཏེའི་རྐྱེན་བྱེད་ཀྱི།དུས་མཉམ་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟའི་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། སྐྱེ་བ་མེད་པར་དེ་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་རུང་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མ་འོངས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་ འགགས་པའི་སྒོ་ནས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མ་སྐྱེས་ན་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་ཡིན་ཞེས་སྨོས་སོ། །འོན་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་སྐྱེས་པས་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་རྙེད་པ་ཡིན་ན། འདི་ ལ་གང་རྙེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་མ་རྙེད་པ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་རྙེད་ཀྱང་ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་ཐུག་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་མ་འོངས་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།མ་འོངས་པ་ནི་བདག་ཉིད་མ་རྙེད་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ལ། བྱེད་པ་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་ སོ།།སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པའི་ཐག་རིང་བའི་གནས་སྐབས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་གང་དུ་འདིའི་རྐྱེན་ཚོགས་པ་དང་། གེགས་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།

關於’若在sam和ud之前’這句話，是指在sam之前和ud之前的pata是表示’生起’的意思，因為通過近綴的力量，詞根的意思完全轉變。這樣就表明’生起’即是’完全產生’的意思。 ‘因此’是指’由此’的意思。如果問’什麼’，就會詳細說明’遇到緣’。關於’同一作者的’中，說’一’是爲了表明不是由不同作者在前時作為其緣，如’天授沐浴后，祭授吃飯’這樣的例子。 關於’前時’，如果問為什麼，例如像’誦讀、行走’這樣，同樣’沐浴后吃飯’在這裡永遠不會變成’吃完后沐浴’那樣，爲了否定同時的行為和后時作為其緣。在這裡，由於在生起之前沒有能生起者，所以遇緣和生起這兩個行為不可能有相同的作者，因此te緣是不合理的。 因此，‘遇緣而生起即是緣起’這個詞義是不合理的。爲了說明這一點，才詳細說明了’先遇后’。如此，首先由於不可能有相同的作者，所以緣起的te緣是不合理的。 現在爲了說明由於沒有前時的行為而te緣不可能存在，所以說’沒有作者就沒有行為’，因為未見到沒有行走者而有行走的行為。‘這裡說’是指論師自己對語法辯論所作的總結偈頌。 關於詳細闡述’若生起前遇緣’，這樣表明：如果首先是在生起之前遇到緣，由於未生起，說’遇到’是不合理的，因為未生起的不是慾望也不是行走。如果說正當生起時才遇到緣，而不是在前，那麼這裡te緣也不成立。 為什麼呢？因為是在前時進行的緣故。同一作者的兩個行為中，te緣是對前時起作用的，而不是對同時的。如果是現在的，那麼不需要生起就可以成為現在時，如果不是這樣，就會導致沒有未來時的過失。 因此，現在時是通過已生起和未滅的方式而超勝過去時和未來時的。正因為如此，才說’如果未生起怎麼會是現在時’。 關於詳細闡述’若是已生起’，這是指已經生起獲得了存在的自性，對於這個已獲得存在自性的，爲了再次生起而未獲得存在自性的其他是不存在的。因此，對已生起的也沒有生起。如果即使獲得自性還要再生起，就會成為無窮。 關於詳細闡述’若是未來’，未來由於未獲得自性而不可言說，因此如同完全不存在一樣是無，不存在的也不合理成為生起的作者，沒有作者的生起行為也不合理。 ‘趣向生起’是爲了遣除正在生起的遠分階段。當問這是什麼時候正在生起時，是指在某一剎那其緣聚集且無障礙，並且在其後將要生起。

།གནས་སྐབས་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གནས་སྐབས་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདི་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་དེར་འདི་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ། དེ་བཞིན་དུ་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ལ་རྐྱེན་དག་གིས་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པས་ ཕྲད་ནས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་སྔར་ཕྲད་ནས་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་པ་རྣམས་ཀྱི་འདི་ནི་སྒྲ་པའིའོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་ པར་གཞག་པ་མེད་པ་ན།ཐ་དད་པ་མེད་ཀྱང་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཐ་སྙད་དག་ལ་སྟེ། འབྱུང་ངོ་སྐྱེའོ་བརྟེན་ ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཀླན་ཀ་མེད་དོ།།འདི་ལྟར་ཐ་སྙད་དག་ལ་དོན་དམ་པ་མི་བཙལ་ལོ། །འདིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒལ་བའི་ལན་གྱི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །ཇི་ལྟར་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཁྱེད་ ཅག་གི་ལྟར་ན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཕྲད་པར་ཡང་ཅི་སྟེ་མི་འདོད།ཅི་སྟེ་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་རྙེད་པ་སྐྱེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེས་ཟིན་པ་སྐྱེ་བས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པས་ཐུག་པ་མེད་པ་མེད་དོ་སྙམ་ན།དེའི་ཕྱིར་འོན་ཏེ་སྔ་ན་ཡོད་ནའང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་ཕྲད་ནས་ཕྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་འགའ་ཡང་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཡང་ན་མཚམས་ སྦྱོར་གྱི་འདོན་པས།འོན་ཏེ་སྔ་ན་ཡོད་མིན་ནའང་། །ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། ཅི་སྟེ་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ན་མི་རུང་བས། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྐྱེ་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་ཁས་བླངས་པས། གནས་སྐབས་གང་སྐྱེ་བའི་ གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་ཡིན་པའི་སྔར་གྱི་ཕྱོགས་དང་མི་འགལ་ལོ།།དེ་ལྟ་ན་དུས་བྱ་བ་དག་མཉམ་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྐྱེན་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྒལ་བ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན། ལྷན་ཅིག་པ་ལའང་དེ་ཡོད་ དེ།།ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །མུན་པ་ནི་སྔར་མར་མེ་དང་ཕྲད་ནས་ཕྱིས་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མར་མེ་དང་མུན་པ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། སྔར་ཁ་གདངས་ཤིང་བགྲད་པར་བྱེད་ལ། ཕྱིས་ཉལ་བ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་སྔར་ཁ་གདངས་པར་བྱེད་ལ། ཕྱིས་ཉལ་ལོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བཙུམས་པ་ལ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། གང་གི་ཚེ་སྔར་གདངས་ནས་ཕྱིས་བཙུམས་ཏེ་གཉིད་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་ཁ་གདངས་ནས་ཉལ་ཞེས་ཅི་སྟེ་མི་བརྗོད། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཉལ་བ་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཁ་གདངས་པ་མངོན་པར་འདོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དབྱུ་གུ་ཁྲོལ་ཟེར་ཏེ་ལྟུང་ངོ་ཞེས་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་ལ་ཡང་དེའི་རྐྱེན་དམིགས་སོ། །སྔར་ཁྲོལ་ཟེར་ཏེ་ཕྱིས་ལྟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་ནི་མངོན་པར་བརྡབས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ནོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ནི་འདོད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟློས་པ་ནི་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་སྟེ། སྣ་ཚོགས་ལ་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་ནི་ཟློས་པའི་རྟེན་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་དག་གིས་ཅིག་ཅར་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་ནི་ཟློས་པ་ སྟེ།དཔེར་ན་འདིས་གྲོང་རེ་རེ་ལ་སྐུད་པ་བྱིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའམ། གྲོང་རེ་རེ་ཞིང་ཉམས་དགའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ི་ཏི་ནི་འགྲོ་བར་རུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆས་པར་རོ། །ི་ཏི་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་སྡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ་འཇིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

關於’僅此時分’的廣說，如同在某一時分之後此生起的時分中，稱此為’正在生起’。同樣，在那個時分中由諸緣成為因由而’相遇’。正在生起本身也是不存在的緣故。某者先前相遇后在後時將生起的，在生起之前是完全不存在的。 關於’聲論者’，此是聲論者們的。如同在無安立時，雖無差別但爲了顯示作用與作者。關於’此中有情’之義，不是從生起自性中所生的其他所緣。因此在言說中，‘生起”出生”依止’等如是諸說無過失。如是不應在言說中尋求勝義。 此處所說是對詰問的總結偈頌。如同無中生起般，廣說為：如同你們認為因未生故無而生起，同樣為何不承許無而相遇？若有以自性獲得而生，如是則已生復生成無窮。 若認為彼即是生起，因已生故彼亦非生起故無無窮，為此說’或者縱使先有亦可’，因此不應說先前相遇后將生起者在生起之前完全不存在。或者依連線讀法，出現’或者先前若非有’。若成無窮則不應理，若生起無，因此承許無作者之作用，即是說與生起時分相遇的時分。此與前說不相違。 如是因時與作用同時故，其緣不應理，為斷除此詰問而有另一偈頌’于同時亦有彼’廣說。黑暗並非先與燈相遇后成為無，因為燈與黑暗不能同時存在。張口而睡亦同，並非先張口而後睡。 若說先張口后睡，那麼對於閉口為何不是？當先張口后閉口入睡時，為何不說張口而睡？因此應知此處是欲顯示與睡同時的張口。 竹杖發聲而墜落，后時亦見其緣。並非先發聲后墜落，因為聲是從撞擊因中產生。‘其他諸師’是指聖師吉祥授。 關於’緣起是所欲義’，重複是遍及所欲，即遍及種種，重複所依說種種一切作用與功德同時遍及所欲即是重複。例如’此于每一村莊給予線’或’每一村莊皆悅意’等。 ‘nīti是可行’即是出發。為顯示’nīti是行走’而說’不住’，即是壞滅之義。

།ུད་གོང་ན་ཡོད་པའི་པ་ཏ་ནི་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་འགྲོ་བའི་དོན་ཡིན་ཡང་། ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་དོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཚོགས་པ་དེ་དང་དེ་ན་འགྲོ་བར་རུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ཟློས་པའི་དོན་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ།།འདུས་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་པུ་སྐྱེ་བ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་ཞིག་གཟུགས་ཅན་ནི། འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་ བརྒྱད།།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྟོག་པ་འདི་ནི་ཁོ་ན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་ ཟློས་པའི་དོན་དུ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་།འདུས་ནས་སྐྱེ་བ་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདིར་ནི་རྟག་པར་རུང་ན། འདི་ལ་ནི་རྟོག་པ་འདི་ཇི་ལྟར་བཏུབ་སྟེ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པ་ཟློས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་།འདུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་དང་ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཀྱི། ཟློས་པའི་དོན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བར་རུང་བ་རྣམས་འདུས་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ ཞེ་ན།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཅིག་ཅར་དུ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བརྗོད་ན་ནི་ངེས་པར་མ་བཟུང་བར་འགྱུར་ལ། ངེས་པར་མ་བཟུང་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ གཞན་བདག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་མ་བཀག་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མིག་ཡོད་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་མ་བཟུང་བས་གཟུགས་ཡོད་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་དུ་ཡང་ཡོད་ ན་གང་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་སྐྱེས་པས་དེའི་སྐྱེའི་གཞན་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ།གང་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་འབྱུང་གི་གཞན་ཡོད་ན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་གཉིས་བརྗོད་དོ། །མདོ་གཞན་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་དཔེར་ན་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མ་རིག་པ་ཡོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཤད་ན་མ་རིག་པ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེའོ། །མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡོད་ན་དེ་དག་འབྱུང་གི་གཞན་ཡོད་ན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།ཡང་ན་ཡན་ལག་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མ་རིག་པ་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་དག་འབྱུང་ལ། འདུ་བྱེད་དག་སྐྱེས་པས་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བརྒྱུད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་ན་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་ན་ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ལ། ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་སྐྱེས་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ སོ།།ཡང་ན་རེས་འགའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་ནི་གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདུ་བྱེད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྐྱེ་བ་ནའོ། །བརྒྱུད་པས་ནི་གང་གི་ཚེ་བསོད་ནམས་དང་མི་གཡོ་བ་སྐྱེ་བ་ན་སྟེ། དེ་ལ་ནི་མ་རིག་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ལས་རང་གི་ངོ་བོས་གནས་པའི་མངོན་སུམ་དུ་ཡིན་ལ། བག་ཆགས་ཀྱིས་གནས་པའམ་ཐོབ་པས་གནས་པའི་བརྒྱུད་པས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ལ་མ་རིག་པས་འདུ་བྱེད་དག་ལ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་ནུས་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ ནི་བརྒྱུད་པས་སོ་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་པ་ནི་བཤད་པ་དང་འགལ་ཏེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་གཉིས་ཀ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

關於上文中的’巴達’是’生起’的意思這一說法，雖然詞根的本義是’行走’，但由於詞形變化的緣故也可以表示’生起’的意思。‘在各種聚合中可以行走’這句話明確表達了緣起重複的含義。 關於’和合而生’，沒有任何事物是單獨生起的，因為必定是共同生起。首先對於色法來說，‘若欲無根塵，無聲微塵物，八種’等等。對於非色法來說，‘心與心所定共生，一切有為之相，皆共同生起’。 關於’此思維唯在於此’，由於不違背緣起重複的意義，也不違背和合而生的道理，若此緣起是恒常的話，那麼這種思維如何合理呢？因為’依眼色生眼識’這樣的緣起重複是不可能的，和合而生也是不可能的。在這裡應理解為’眼與色相遇’，而不是重複的意思。也不應理解為’諸行所趣和合而生’，那麼是什麼呢？是眼識本身同時生起。 關於’確定的意義’，如果說任何一種可能性，就不是確定的，如果不確定，那麼諸行等就不能否定除無明等之外的其他如我等為緣的可能性。比如說’有眼則生眼識’這樣不確定的說法，就會理解為’有色則生’。因此爲了確定的意義，也有’若有則生起者，即彼生故彼生，非他生；若彼生故彼生者，即彼有故彼起，雖有他亦非’這兩種說法。 爲了顯示其他經中兩種說法都是確定的意義，所以舉例說’從他’等。‘若有無明’等廣說，如此解釋則是：由無明生故諸行生，唯有無明時彼等生起，雖有他亦非。其他也應如是說。 或者’此支有故此生’等廣說，即：有無明故諸行生起，諸行生已復生識等，如是顯示十二支相續。或者’若有前際’等廣說，爲了顯示’若有前際則生現在際’而說’此有故此生’，爲了顯示’現在際生已生后際’而說’此生故此生’。 或者’有時’等，其中首先直接是當無明後隨即生起染污性諸行時。間接則是當生起福行與不動行時，此時無明不是直接的因性。其他論師說：業以自性住時是直接的，以習氣住或得住時是間接的。對於這個問題，說無明對諸行是直接起作用，對識等是間接作用的解釋與教說相違，因為對諸行本身已經說明了兩種情況。

།འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་བཀག་སྟེ། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐྱེས་ པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་བཀག་སྟེ།སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །རྟོག་པ་འདི་ལ་ནི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དོན་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ནས་སྨྲ་བ་ གཉིས་ཀ་བསལ་ཏེ།རྒྱུ་མི་རྟག་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སུན་འབྱིན་པ་འདི་སླར་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར། འོ་ན་ནི་གང་ལ་ལ་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུའོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུའོ། །རྟོག་པ་དེ་བསལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགག་པར་རོ། །གང་ཞིག་སྐྱེས་པས་གང་སྐྱེ་བ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེའོ།།དེ་ཉིད་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་ཡོད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་གི་བདག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གཞན་ཡོད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་དག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅི་ཞེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྤངས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་མ་སྤངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་ངོ་།།གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ན་རེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་གཉིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྒྱུ་ན་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྣམ་གྲངས་དང་པོས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་ཉིད་སྐྱེས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པར་བསྟན་ཏོ། །འབྱུང་བའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།འདིར་ནི་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེར་གནས་པའི་དབང་དུ་མ་མཛད་པའི་ཕྱིར་གནས་པའི་ཚིག་གི་གོ་སྐབས་ཅི་ཞིག་ཡོད། རིམ་པ་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ལ།གནས་པའི་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྔར་ནི་འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལ་ཕྱིས་ནི་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ཞེས་གནས་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། གོ་རིམས་ལས་རྒལ་ན་ཡང་དགོས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་སྨྲས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།གལ་ཏེ་མདོའི་དོན་དེ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདི་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པས་སོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་གསུངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ཕྱིས་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་དག་མཉམ་སྟེ། །སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དུ་མ་ཡིན་པར་ཁས བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་གོ་རིམས་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་པ་སྐྱེ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

‘此有故彼生’這句話是遮遣無因論的，因為無因就沒有果。‘此生故彼生’這句話是遮遣常因的，因為唯有已生的才是因，未生的不是因，這是將要解釋的。在這個觀點中，‘此有故彼生’這句話是無意義的。為什麼呢？因為僅僅’此生故彼生’這句話就已經遮除了這兩種說法，因為已經完全確定了無常因。 爲了回答這個詰難，因此廣說’若有一些’等。‘諸行等’中的’等’字，是包含識、名色等。‘無明等生’中的’等’字，是包含行、識等。‘遮遣彼執’就是要破斥。 ‘何者生故何者生’是指無明生故諸行生。‘彼有故此生’是指由於無明的存在而諸行生起，而不是由於我等其他所依而生。因此前面的說法並非無意義，其他情況也應如是說。 關於’諸大師說’等，什麼意思呢？是爲了依次了知斷除和了知生起，爲了顯示這個意思，所以廣說’若未斷無明’等。關於’住和生’等，勝授阿阇黎說爲了如實顯示住和如實顯示生，所以說了兩種方式。 爲了顯示這個意思，說’只要因的因存在多久，果的相續就會生起多久’，這是第一種方式所顯示的。‘因生起故果生起’是第二種方式所顯示的。 關於’若是依生起而說’，這裡是依’諸比丘，我將為你們說緣起’等廣說緣起，因為那裡沒有依住而說，所以何來住字的機會。 關於廣說’次第相違’，住是以生為先導的，因此先應該說’此生故彼生’，後來才說’此有故彼生’這種依住而說的，或者即使違背次第也應該說明理由。 ‘又說’是指那位上座所說。關於廣說’若經義是這樣的話’中，‘此有’是指果有。‘此’是指因，因為沒有疑惑所以不會生起，世尊不會說有疑惑的話。 果存在時因後來不會滅，因為如說’生滅二者等，如秤高下般’，已經承認因果不會同時。 關於’如是則次第善妙’，因為滅是以生為先導，而且這也是先前已經顯示過的。

།གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྔར་འཇིག་པ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན་ ཞེས་དྲི་བ་མཛད་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་གང་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་འཆད་པར་འགྱུར་བ།འཇིག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཐལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་དཔལ་ལེན་གྱིས་ལེགས་པར་མི་སྨྲས་སོ། །བྱིས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ།བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བའོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ཙམ་གྱི་སྒྲ་ནི་འདི་ན་འདུ་བྱེད་པ་པོ་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཤེས་པས་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་བསྟན་ཏོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དག་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འདིས་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་བསྟན་ཏོ།།ལུས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་རྩོམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་འདི་དག་གོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བ་དང་། གང་གིས་རློམ་པ་དེའོ། །བདེ་བའི་དོན་ཏམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ལུས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་གི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྩོམ་མོ། །ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་བདེ་བའི་དོན་དུའོ།།བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་བདེ་བ་འདོད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་སྐད་དུ་ནི་ཕལ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ། ལོག་པའི་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་དུས་ཆེས་ཡུན་རིང་པོས།རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་བློ་གྲོས་ཡུལ་འཛིན་པ་དང་བྲལ་ཞིང་གཏི་མུག་ཆེན་པོའི་མིག་སེར་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་སེམས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་ལྟ་བ་ངན་པས་བསླུས་པ་ཁ་ཅིག་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའི་དོན་དུ་མཆོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་བསོད་ ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་རྩོམ་མོ།།བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའི་དོན་དང་དེའི་གོང་དུ་བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུའོ། །ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བའི་དོན་དུ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་རྩོམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ངག་གིས་བརྫུན་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། ། ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལས་དག་གིས་འཕངས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པའོ། །དེའི་དབང་གིས་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཏེ། རྒྱུ་དེས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འབྲེལ་བས་ཐག་ཤིན་ཏུ་རིང་ཡང་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བར འགྱུར་རོ།།སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཤད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ལས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་བར་མའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ནས་བཟུང་སྟེ།སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་གི་བར་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་ བྱ་བ་རིགས་པར་འགྱུར་གྱི།གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所謂’其他’是說，如果先前已經說明了滅，那麼為什麼要問’什麼是緣起’，然後解釋說’此有故彼生’，即果存在時因滅的這種說法，這樣的滅的說法有什麼意義？因此，吉祥天（Śrīlābha）說得不對。 ‘愚者’即是對’緣起’廣泛生起的解釋。‘愚者’是指未見真諦者。‘僅是諸行’中的’僅’字，是爲了表明此中沒有造作者、我等而說的。‘由無明’是指不相雜的無明。 ‘執著我見和我慢’是指安住於我見和我慢的意思。這表明與我見和我慢相應的無明。 ‘開始造作身等三種業’。‘自身’是指對此等起見解和執著的那個。 關於’爲了快樂或者非苦非樂’等，‘身等三種’是指身、語、意三種業，即開始造作具有福德、非福德和不動特徵的業。‘爲了後世快樂’是指爲了他世的快樂。 ‘福德’是指欲界的善業，如此，希求來世快樂的人修行佈施、持戒等。這是從大多數情況來說的。有些人被長期相續的邪分別所誤導，智慧遠離對境的把握，為大愚癡的黃疸重病所害，心眼損壞，被惡見欺騙，爲了來世的快樂而造作祭祀等非福德業。 ‘爲了快樂和非苦非樂而造不動業’是指色界和無色界的業。到第三禪為止是爲了後世的快樂，其上則是爲了非苦非樂。 ‘為現世快樂造作非福德’，即以身造殺生等，以語造妄語等，以意造貪心等。 關於’以業力牽引’，由前述諸業所牽引即是業力牽引。‘以其力’即以其因緣，由此因緣，識流雖與中有相連極其遙遠，也會往趣各道。 由於中有也具有六識，因此這樣解釋時，若問’什麼是識’，說’六識聚’是合理的。怎麼說呢？如果從業力熏習的識流，從中有結生剎那開始直到出生剎那為止都是以行為緣的識，那麼因此說明識的分類為六識聚是合理的，其他則不然。

།གལ་ཏེ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གནས་སྐབས་དེར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཙམ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ནས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་གཞན་དག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། འདི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།མིང་དང་གཟུགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་མིང་དང་གཟུགས་ནི་མ་ཤི་བར་དུ་ཡན་ལག་ཏུ་རིག་པར་བྱའི། ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར། མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ཆད། །སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཕུང་པོ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པའམ།མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་མདོ་ལས་མིང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་སྟེ། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་རོ། །གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་བཞི་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་དེ།གཟུགས་འདི་དང་། སྔར་གྱི་མིང་འདི་གཉིས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །མིང་དང་གཟུགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུར་ནུར་པོ་དང་། མེར་མེར་པོ་དང་། ནར་ནར་པོ་དང་། མཁྲང་འགྱུར་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོས་དབང་པོ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཆེས་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཉེ་བའི་ངོ་བོའི་རིམ་པས་སོ། །འདོད་པའི་སྲེད་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པའོ། །བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི སྲེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བསམ་གཏན་གསུམ་ན་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཚོར་བ་གཞན་མེད་ པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་ཏོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་སོ། །འདོད་པར་བྱ་ཞིང་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བས་ན་འདོད་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀུན་དུ་རྟོག པའི་འདོད་པས་བྱང་བས་ན་ཡོན་ཏན་ཏེ།གོམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྟུལ་ཞུགས་ཉིད་ནི་ཁྱི་དང་། བ་ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་རི་དགས་ཀྱི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་སོགས་པ་དག་བསྡུའོ། །ཇི་སྐད་དུ་གཅེར་བུ་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ཡང་བརྟུལ་ཞུགས་ཡིན་ནོ། །བྲམ་ཟེའི་བརྟུལ་ཞུགས་ནི་དབྱུ་གུ་དང་། གཡང་གཞི་ཡང་དག་པར་ལེན་པའོ། །ཕྱུགས་བདག་པའི་ནི་རལ་བུ་དང་ཐལ་བའོ། །ཀུན་དུ་རྒྱུའི་ནི་དབྱུ་གུ་གསུམ་པ་དང་སྒྲེ་བོ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའོ། །སོགས་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཐོད་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཐོད་པ་སྲེལ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་ལུས་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་བདག་ཅེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡོད་པས་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དགེ་སློང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་ཡང་སུ་ཡང་རུང་སྟེ།བདག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་ཞེས་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

如果說唯有結生識是行緣所生，那麼就與’識有六識聚’的識分類相違背。因為在那個階段只有意識，由於只有意識結生，就不會有其他識。因此，應該說’什麼是識？是意識’，而不是說’六識聚’。 名色五蘊在各道中轉生，此處應當了知名色是直至死亡之前的支分，而不像毗婆沙師所說’名色是從此之後，直至六處生起為止’。 又問：如何理解名色即是五蘊？為此說’因為分別經中如是宣說’。在緣起分別經或名色分別經中說：什麼是名？是四種非色蘊，即從受蘊乃至識蘊。什麼是色？是任何色法，即四大種及四大種所造的一切法。這個色和前面所說的名二者，稱為名色。 所謂名色成熟，是指以凝酪位、膜皰位、血肉位、堅肉位等形態，以漸次接近生起諸根的狀態。 欲貪是指欲界的貪。對樂受和不苦不樂受的色界貪，其中前三禪天有樂受的色界貪。第四禪天有不苦不樂受的色界貪。無色界中因為沒有其他受，所以是對不苦不樂受的無色界貪。一切都應當配合’為苦所逼’來理解。 關於’取著欲等’，是指取著欲、見、戒禁、我語等。其中欲是指五欲功德，即色、聲、香、味、觸。因為是所欲求追尋的對象故稱為欲，因為被分別欲所染污故稱為功德，意即習慣的意思。 所謂’戒禁’即是狗戒、牛戒等，‘等’字包括鹿戒等。如所說的裸行外道等，這也是戒禁。婆羅門的戒禁是受持杖具、皮衣。牧人的是結髮、涂灰。遍行外道的是受持三杖、編髮。‘等’字包括持髑髏等修行者的串髑髏等行為。 關於’我語取是對身體而言’，是因為這裡說’我’的緣故。由於有我執，所以稱為我語取。如世尊所說：‘任何沙門或婆羅門，以正觀而觀察我時，一切都是對這五取蘊’等廣說。

།གལ་ཏེ་ལུས་བདག་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་བདག་ཏུ་ཉེ་བར་ ལེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཡོད་ན་ནི་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བཤད་ དོ།།བྱིས་པ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཏགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ལུང་དང་། རྟོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཐ་སྙད་ ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་རྗེས་སུ་སོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དག་ལ་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་མ་ཐོབ་པ་དག་ལ་ནི་འདུན་པ་སྟེ་ དོན་དུ་གཉེར་བའོ།།ཐོབ་པ་དག་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །སྲིད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ནོ། །དེ་ནི་འདིར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་འདིར་སྲིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་འདིར་སྲིད་ པའི་ཚིག་བླ་དགས་སམ་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་ཚུལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་འཕེན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་སྲིད་པ་བར་མ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་མེ་འབར་བ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་ པ་བཞིན་ནོ།།མདོ་དེ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། སྤྱི་ཅེར་དང་མགོ་སྐྱ་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྙིངས་པར་གྱུར་པ་དང་། འཁོགས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྒ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འཆི་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དེ་དང་དེ་དག་སེམས་ ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེ་ནས་འཆི་ཞིང་འཆི་འཕོ་ཉིད་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འཆི་བ་འདི་དང་སྔར་གྱི་རྒ་བ་འདི་གཉིས་ནི་རྒ་ཤི་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ནི་སྔར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་ པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡི་གེ་མའི་དོན་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ་འདྲི་བ་ནི་མ་རིག་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །རིག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ཡང་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་རིག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པ་རིག་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་རྫས་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་རིག་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགག་པའི་ཚིག་གི་ནི་འགལ་བ་ལའོ། །ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མཛའ་བོ་ལས་གཞན་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། ། མཛའ་བ་མེད་པར་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་དོན་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མི་རིགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས པ་རྣམས་བསྡུའོ།།ཆོས་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་དང་དོན་དང་རིགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་དང་མི་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་གཞན་ཡང་ མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི།རིག་པ་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མེད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་ནོ།

如果說身體是我，那麼就應該稱為我執取，為此說’因為無我’等。如果有我，則稱為我執取，但那也是不存在的，因此爲了使知道它不存在而說我執者是執取。 所謂’愚童無聞凡夫隨於假立’，是因為依次缺乏俱生、教授和證悟所生的智慧。‘隨於假立’的意思是隨順如是名稱和如是言說。 所謂’對彼等的欲求和貪著’，是指對慾望、見解、戒律、禁行和我見等，對於未得到的慾望等是欲求，即追求；對已得到的是貪著，即執著。 ‘有’是指能產生後有的果。‘此是此處有’是’此是此處有’的同義語。有人說這是有的附加語或特徵。 ‘以識趣入之方式’是指如前所說，由業力牽引，識流與中有相連，如火焰行進般往趣各處。 ‘如經中所說’是指：何為老？即頭髮斑白、身體衰老、諸行衰敗、佝僂等，這就是老。何為死？即諸有情從各類有情中死亡、遷移乃至命終，這就是死。這死和前面的老二者即是老死。 所謂’毗婆沙師的觀點就是前面所說的那些’，是指十二有支即是五蘊的十二種狀態。 見到’ma’字有多義而問：‘無明的含義是什麼？‘即是非明。‘眼等也應成過失’中，眼耳等也應成為無明，因為它們也非是明。‘將成為什麼都不是’意思是當無明是無有明時，就會成為非實體。 ‘那也非明’是爲了顯示緣的實體。‘其相違品’是表示否定詞表示相違。‘非是異於友’是表示不僅僅是否定。‘也非無友’是因為會成為什麼都不是。 ‘非法、非義、非事等’中，等字包括非理、非言說、非人等。‘成為法等相違’中，是成為與法、義、理、言說、人等相違的品類，而不僅是無有法等，也非異於法等，同樣，無明也是成為相違品類的法，而非異於明，也非僅是無有。

།རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་ དངོས་པོར་བསྟན་ན།མེད་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་འདུ་བྱེད་འཕེལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་སྦྱོར་སོགས་ཚིག་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བཤད་ལ། ཟག་པ་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་པ། འཆིང་བ་དག་ཏུ་ནི་གཏི་མུག་གི་འཆིང་བ། ཕྲ་རྒྱས་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས། ཆུ་བོ་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ། །སྦྱོར་བ་དག་ཏུ་ནི་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མེད་པ་ཙམ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་མི་འོས་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་གྲོལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་ པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བ་ཆོས་གཞན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ན།ལྟ་བ་ནི་མ་རིག་པར་མི་རུང་སྟེ། མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས། ལྟ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཤེས་རབ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།གཏི་མུག་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པར་ངེས་པས་ལྟ་བ་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་མ་རིག་པ་ཤེས་རབ་ཉིད་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ།།ཤེས་རབ་ཉེ་ཉོན་མོངས་བསྟན་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སེམས་ལས་གྱུར་པ་འདོད་ཆགས་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ཀྱི། སེམས་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་མ་རིག་པ་ཆོས་གཞན་ཡིན་པར་རིགས་ཀྱི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤེས་རབ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲེས་ན་རྣམ་པར་མི་འདག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ནི་མཇུག་ ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་འདྲེས་ན་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་ནམ་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བག་ཆགས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་མ་རིག་པའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རིག་པས་ཉེ་བར་བཅོམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་ཅིག་ཅར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ བཅོམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ལ་ནི་སུ་ཞིག་བཟློག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འདི་ནི་ལུང་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མ་རིག་པ་རིགས་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ རྣམས་སོ།

關於’爲了顯示緣的事物’這句話，當說’以無明為緣而有諸行’時，若說諸行的緣的事物，則不存在是不可言說的，因此不應成為緣的事物。眼等諸法也非行的緣的事物，因為這樣的話阿羅漢也會增長諸行。 關於’結縛等詞故’這句話，在諸結中說無明結，在諸漏中說無明漏，在諸縛中說愚癡縛，在諸隨眠中說無明隨眠，在諸暴流中說無明暴流，在諸系中說無明系。僅僅是不存在不應如此，眼等諸法也不會成為結縛等。為什麼呢？因為這樣的話阿羅漢也會成為未解脫。因此，無明的對治法是其他法。 關於’彼亦是見的自性’這句話，劣慧是有煩惱的，而非無煩惱的善法和無記法。而且，如果是身見等五種見，則見不應是無明，因為無明隨眠、見隨眠如同貪等分別宣說的緣故。那麼，凡是有煩惱的非見慧，即是彼，而且是與貪、嗔、慢等煩惱相應。 關於’與彼見相應故’這句話，意思是與無明相應的緣故。愚癡是遍行煩惱，所以見與無明相應，而自性是由自性所攝，而非相應。因為慧的事物二者不相應，所以確定無明不是慧性。 關於’為顯示慧隨煩惱故’這句話，也從此廣說。如同心的隨煩惱是從心所生的別體貪等，而非心本身。同樣，慧的隨煩惱也是與之相應的別體無明，而非慧的隨煩惱即是慧性，因為不相應故。 關於’若混雜則不清凈’這句話，是說善慧若與後起的有煩惱慧混雜則不清凈。‘彼必定為貪所纏耶’是說是否與貪相應。‘彼習氣’是指貪等不善習氣的意思。 關於’如是為無明所染’這句話，此處無明之詞僅指有煩惱慧，因為緊接著也廣說’為何有煩惱慧’等故。被無明所損害也應如是觀察，而非從與無明相應。因此不存在慧的二種事物同時存在，如是應當觀察被無明所損害。 ‘于遍計誰能遮止’這句話是說這僅僅是不依靠經典的遍計而已。說’無明唯是別類’是毗婆沙師們的主張。

།གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ཏེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་གསུས་པོ་ཆེ་དེས་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོའི་ཕྱིར་ རོ།།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོད་ན་རིག་པ་མེད་པར་དེ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ན་ཡང་རིག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་ཏེ།རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཆིང་བ་དག་གི་ནང་དུ་གཏི་མུག་གི་ འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་དག་གི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་ལྷག་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་བོ་དག་གི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་ དང་།སྦྱོར་བ་དག་གི་ནང་དུ་མ་རིག་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆུ་བོ་དང་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བའམ།ཉོན་མོངས་གཞན་དང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ལྟར་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བའམ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་སམ། ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་རིག་པ་ཡིན་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཉོན་མོངས པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བཤད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་ཞེ་ན། མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འོན་ཏེ་ བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཆེ་གེ་མོས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མི་གྲོལ་ལོ་བྱ་བར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བཤད་དེ།དཔེར་ན་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་པོ་དག་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འོ་ན་ནི་ཤེས་རབ་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་ གིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་།ང་རྒྱལ་གྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མ་རིག་པ་གང་གིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཉོན་མོངས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་བྱེ་བྲག་ཉེ་བར་མི་ལེན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལ་ཡང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཁོ་ནས་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཉོན་མོངས་ པ་གཞན་དག་གིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་འགྲོལ་བས་འདི་ནི་མཚུངས་སོ།།མི་གསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསལ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། མི་གསལ་བ་ནི་གསལ་བ་མ་ཡིན་པའོ།

所謂’任何’是指阿阇黎吉祥授，他認為一切煩惱都是無明。為什麼呢？因為具壽大腹的經中說：‘完全不知、完全不瞭解即是無明’。 ‘彼’是指有彼則無明，彼即是無明，無因則一切皆不存在，有一切煩惱時也是無明。 ‘不在結等中別說’是指一切煩惱都是無明，因此在貪結等中不另外說無明結，因為與其餘結無別。同樣，在諸縛中也不另外說愚癡縛，因為與貪嗔無別。在隨眠中也不說無明隨眠，因為與其餘隨眠無別。在暴流中不另外說無明暴流，在軛中不另外說無明軛，因為與其餘暴流和軛無別。 因為是一切煩惱的本性，以及在諸見等中無自他本性的相應，故不與見或其他煩惱相應，即不與貪等煩惱相應。如此，見不與見或貪嗔相應。同樣，貪也不與貪或其他煩惱相應，應如是說一切。 ‘心亦’等廣說，若一切煩惱的本性是無明，則貪也是煩惱的本性，因為唯是無明，故不應說’貪所染污之心得解脫’。那麼應如何說呢？應說’為無明所染污’。 若說’爲了區別’，因為一切煩惱都是無明本性，故不能了知是某某無明所染污而不得解脫，為此爲了區別無明而說’為貪所染污’。如十處雖同是色性無別，但為區別而說色處、聲處等。 ‘于慧亦’等廣說，那麼于慧也應爲了區別嗔所染污和慢所染污而說無明的差別，否則不能了知是何無明所染污。若說一切煩惱所染污的慧不清凈，故此處不取差別，則不然，因為於心也相同。如此，不僅僅是貪，其他煩惱所染污的心也不得解脫，這是相同的。 ‘不明’者，明是完全了知，不明即非明。

།མ་རིག་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་གང་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་གསལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ལ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདི་ཅི་ཞིག་ཅེས་མ་རིག་པ་མི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་གསལ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པ་ཤེས་པར་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་རིགས་དེ་ལྟ་བུ་དང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱེ་བ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཀྱི། ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་ཡིན་པས། འདིར་རིག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་དོན་འགའ་ཞིག་རིག་པ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལ་དཔེ་བཤད་པ་ནི། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེར་ནི་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་བྱེད་ཀྱི། རང་བཞིན་གྱིས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་བ་ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་བ་དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ངེས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།།བཙུན་པ་ཆོས་སྐྱོབ་ན་རེ་ངའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པས་ན་འཇུག་པ་སྟེ། འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། འདི་ནི་ངེས་པར་མ་བྱས་པ་ཞིག་སྟེ། འདི་ལྟར་གནས་བརྟན་དེས་ཀྱང་ དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་དམིགས་མ་ཕྱེད་དོ།།ངའོ་སྙམ་དུ་ཞེས་བྱ་བས་ངར་འཛིན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བཟུང་ལ། དེ་ཡང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་བྱ་བ་ཡིན་པས་འདྲི་བ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་གཞན་པའི་འཇུག་པ་གང་ཞིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྲི་རྒྱས་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འཇུག་པ་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ།།སྲེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཞན་མ་ཡིན་ལ།མ་རིག་པ་ནི་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་སྒྲས་ནི་མ་རིག་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །ང་རྒྱལ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་འདི་ལས་ནི་ངའོ་ སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཁོ་ན་རང་གི་སྒྲས་གསུངས་ཀྱི།ང་རྒྱལ་གཞན་མ་ཡིན་པས་འཇུག་པའི་སྒྲས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་གཞན་པའི་ང་རྒྱལ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ལ་དཔྱད་པར་ཆད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མ་རིག་པའི་ཡན་ལག་འདི་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ ན་གཞུང་འདི་མངས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གཞག་གོ།།ཡང་དཔྱད་པ་བྱས་ན་ནི་ལན་དང་ཡང་ལན་གྱི་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་མང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ཆོག་གོ། །ཡང་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བས་མ་རིག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འདུ་བྱེད་བསྟན་པར་བྱ་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ། ཅི་སྟེ་མིང་དང་གཟུགས་དེ་བཀོད་ཅེ་ན། སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ། །དེས་བསྐྱེད་ལུས་དང་ངག་གི་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མཛོད་ཀྱི་གནས་ནས་འཆད་པའི་ཕྱིར་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་བཤད་ཟིན་ཏེ། །བཤད་ཟིན་འཆད་པར་འགྱུར་བ་གཞན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

關於’無明如實成為過失’這句話，如果是不明顯的話，對眼等也會有過失。那麼就是沒有明顯性。如此則成為什麼都不是，這也不合理，因為已經顯示為緣的事物，以及已經顯示為結縛等的事物。 就像’這是什麼’這樣不知道的無明一樣，不明顯性也是如此，未成立的東西不能了知未成立的東西。 諸法顯示如是等廣說，‘如是’即是同類、同相之義。諸法顯示不僅必定是自性分別，也是業所分別，此處以明的對治分的業顯示無明，因此有某些義理成為明的對治分。 對此舉例說明：‘譬如’等，其中業以眼識所依性決定眼識，而不是以自性。如果說凈色是以自性分別而說是眼識所依性，那麼凈色不能以自體決定，因此說是眼識所依。 尊者法護說：‘我執’于有情相續等，由於遍行一切趣處故稱為相續，‘行’是其義，其事即是相續性，這是未確定的，因為那位上座也未能區分其所詮。 ‘我執’既攝受我執，這也是我慢的作用，因此問：除我慢外還有什麼相續？因為除了執著我慢的隨眠外別說相續，所以了知不是我慢本身即是相續。 由於’一切愛’等的出現，從一切貪等相中別說，故非貪等煩惱的其他相，而無明未說，故以相續詞說無明。 說’難道沒有其他我慢嗎’，此經中只以自詞說我慢，而非其他，故以相續詞顯示除我慢外的我慢。 ‘若對此詳加觀察’等，對此無明支若詳加觀察，此論文將變得冗長，因此應當擱置。若再觀察，則以答覆與反答的言詞將變得繁多，因此觀察到此為止。 又問：‘名色’是什麼意思？如果應當以’無明緣行’顯示無明之後顯示行，其後應當顯示識支，為何安立名色？由於以’思是意業，由此生身語業’等在俱舍論處解說諸行，識也在’識是了別’中已說，將說’已說當說余’。

།གཟུགས ནི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མིང་ནི་གཟུགས་ཅན་མིང་ཕུང་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདྲི་བ་ནི་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་མིང་ཞེས་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མིང་དང་དབང་པོ་དང་དོན་དང་གསུམ་གྱི་དབང་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་དོན་རྣམས་ལ་གཞོལ་བས་མིང་སྟེ།དམིགས་པར་འཛིན་པ་འདུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མིང་གི་དབང་གིས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་དག་ལའོ། །དབང་པོ་དང་དོན་གྱི་དབང་གིས་ནི་མངོན་སུམ་པ་དག་ལ་ གཞོལ་ལོ།།མིང་གང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་ལས་ཕུང་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་དམ། འབོད་མིང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་མིང་དུ་གྲགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ན་འབོད་མིང་གི་མཚན་ཉིད་གཟུང་སྟེ། ཕུང་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བ་ལང་དང་རྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་བུ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དུ་མ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྫས་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་དམིགས པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་མིང་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་གཞོལ་བ་ཉིད་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་མིང་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་པས་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་མིང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བས་གཟུགས་ཡིན་ཞིང་ཐོགས་པ་མེད་པས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་གཟུགས་སུ་རུང་བ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་གཟུགས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ ཀྱང་མ་ཡིན་ཞིང་།འདི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པ་བ་ལང་དང་རྟ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་དེ་མིང་ ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ།།མིང་དེ་དང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་མིང་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་ཕུང་པོ་བཞིར་བཤད་པ་དེ་གཞོལ་བར་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་ལུས་བོར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ འཆི་བའི་ཚེ་ལུས་བོར་ནས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་ན།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཤི་ཞིང་དུས་བྱས་པ་དེའི་ལུས་རུལ་བ་དེ་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་མེས་སྲེག་པའམ། ཆུར་བསྐུར་ བའམ་སའི་འོག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་།རླུང་དང་ཉི་མ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྐམས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། གཏུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དད་པས་ ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་གང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞོལ་བ་ནི་མི་འཕོ་བའི་ཚུལ་དུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གང་དུ་བཤད་ཅེ་ན། དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་རྟེན་མིག་ལ་སོགས་གཟུགས་དང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར རྣམ་རིག་པ།།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །རིག་དྲུག་ཅེས་བྱ་བས་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བས་རེག་པའི་དབྱེ་བ་ཙམ་ཞིག་བཤད་ལ། འདུས་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་རྒྱུ་བཤད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

關於’色法已廣說’這句話，‘色法是五根和五境以及無表色’等已經廣說完畢。 關於’名是無色名蘊’這句話，問其名稱安立的原因說’為什麼’，即對四個無色蘊稱為名的原因。 爲了說明名稱安立的原因而廣說’以名、根、境之力’。由名、根、境三者之力趨入色等諸義，即依靠所緣執取的聚合而說名。 其中以名之力是對色等現前和非現前的。以根和境之力是對現前諸法趨入。 ‘是何名’是說在經典中對四蘊的性相或稱呼性相稱為名而聞名，因此有疑惑。‘世間所共知’等廣說，此處應取稱呼性相，因為四蘊性相在世間並不聞名。 其中’牛’和’馬’是爲了理解整體而表達多義。‘色’和’味’是表達單義，因為是表達實物。 如此則問：‘無所緣故，諸不相應法不應成名’，對此答：不是這樣，因為無色法本身不可能單獨成為所緣，所以無色法本身即是名。 由於無彼，不相應法非為非名，如色法。譬如由可毀壞故是色法，而無障礙的過去、未來、無表色和極微塵雖無可毀壞性卻非非色法，此性相雖唯於色法有而非色法之詞源學釋義。 ‘彼亦’是指世間所共知的牛馬等。‘為何’是問何因彼為名。 關於’彼彼名’，不相應行即是名，因為趨入所說的四蘊。 其他論師說：此處’捨身’等廣說，即死時捨身往生他處，故稱受等無色蘊為名。如經中說：‘死亡后其身腐爛，為親屬火化或水葬或土葬，為風日所幹枯、消盡、摧毀，而所謂心、意、識為信所熏習，戒、聞、舍、慧所熏習者，於後世往趣、殊勝趣、善趣。’ 應知識之趨入是以不遷移方式。 六處已說完畢。若問在何處說的，即在’彼等之識依，眼等凈色等’和’識各別了知，意處亦是彼’中說的。 ‘六識’僅說明依處差別的觸之差別，‘和合生’此處也是說明因，而非體性。

།འདུས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་སྨྲས་པ་ནི།རེ་ཞིག་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའོ། །ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་ཞིང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་འགགས་པ་གོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ།དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་གྱི་ཕྱིར་འགག་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའང་ཆོས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ཁོ་ནས་དམིགས་པ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱིའོ། །ཇི་ལྟར་འདུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ། དུས་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོའོ། །རེག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ།།འབྲས་བུ་གཅིག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་འདུ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དྲུག་ཚུན་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་དྲུག་ཚུན་དྲུག་ཡོད་པས་ན་དྲུག་ཚན་དྲུག་པ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་རྣམས་སོ། །འདིར་རེག་པའི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ཙམ་རེག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དྲུག་ཚན་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གསུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།གང་དག་ཡང་རེག་པ་སྨོས་པས་བསྟན་པར་བྱས་སོ་ཞེས་རྟོག་པ། དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལས་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པས་དེ་དག་འདུས་པ་ཙམ་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པས་རེག་པ་དེ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །གལ་ཏེ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པས་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ལོགས་སུ་ཡོད་ན་དེ་ལྟ་ན་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དྲུག་ཚན་དྲུག་པ་འདི་ཉིད་ལས་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དག་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ བཤད་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ན།དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གསུངས་པ་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།གང་ཞིག་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་དང་གཉིས་བསལ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བསྟན་པ། ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འདུས་མ་བྱས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡང་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ལོགས་སུ་བསྟན་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུར་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་གང་ཞིག་མདོ་འདིར་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་སྨོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས པས་སྨོས་སུ་རུང་བ།རེག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ལས་གཞན་གསུམ་རེག་པར་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རེག་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ལོགས་ཤིག་ ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

思考’和合即是共生’而說道，首先因為是俱生，如是廣說。由於意、法、意識生起的時間不同，故不可能共生，認為意根已滅等所說：‘六識滅無間，彼識即是意。‘意識是過去的，所以已滅。色等法為意識所緣者，將要生起，故是未來。唯有現在的心和心所能緣所緣，故意識是現在的。‘如何和合’是指沒有和合，因爲了知時間不同而思考。 所謂’因果事物’，意識是果事，意根和諸法是因事。‘于生觸相順’是指爲了生觸而相互隨順。‘同一果義’是說境、根、識同於一果而稱為和合。‘六組六’是說此中有六組六，即內、外、識、觸、受、愛。 此中’觸聚’，若僅僅是境、根、識的和合即是觸，則它們不異於彼等，如是則不應從六組中另外宣說境、根、識。有人認為以說觸而表示者，並無異於彼等的境、根、識。因此，如同有等一樣，由另外宣說，可知非僅是彼等和合即是觸。 由另外宣說境、根、識，觸並非異於彼等而有。為何不是？廣說’受和愛亦從法處’。若由另外宣說而如愛等別有，則於此六組六法數中，受和愛從法處另外宣說，應成異於法處而有，然而這也不是所許。因此，另外宣說非為他性之因，因為有錯亂。 ‘除彼等外的法處亦’等，除去受和愛而說法處者，除受和愛外的法處，具有無為、無表色、想、心等相亦有，因此，某法從某處另外宣說者即是異於彼，故於另外宣說無有錯亂。 如是’此中’等廣說，如是於此經中，以說內外處及說識而當說，名為觸的因果性質的境、根、識三者之外，其他三非觸者是不存在的。因此，觸確實異於根、境、識，因為另外宣說故。

།ཅི་སྟེ་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་ལ། རྟེན་པ་མཚུངས་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་རྣམས་ནི་རེག་པའི་ཚོགས་སྨོས་པས་སྨོས་པའི་ ཕྱིར་ན་དེ་དོན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཡང་།ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པར་མི་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དོན་དང་དབང་པོ་དག་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་ ལྟོས་པར་འགྱུར་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་དང་དབང་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་ ལོགས་ཤིག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ་ལ།དོན་དང་དབང་པོ་ལྟར་རེག་པར་མ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དོན་དང་དབང་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གསུམ་བསྟན་ཟིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་གོ། །རེག་པ་སྨོས་པ་ནི་དོན་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་པོ་དང་དོན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་རེག་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བསྟན་པས་ཡང་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་ཅེས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ན། འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རེག་པ་ནི་འདུས་པ་ལས་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། ། གང་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་དང་གཟུགས་སྔར་སྐྱེས་པ་དག་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཁོ་ན་རེག་པའི་དངོས་པོར་གཞག་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལན་ཅིག་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ཕན་ཚུན་ཆོད་པ་སྔ་ཕྱིར་སྐྱེས་པས་སོ་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་ ལན་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་དང་དོན་དག་ཅེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ་མི་འདོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་མི་བྱེད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་འབྲེལ་པ་དང་། འདུས་པ་དང་། ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ རེག་པའོ་ཞེས་ལྔ་པར་བྱེད་པའོ།།ཡང་ན་ནི་འདི་རྒྱུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རེག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་འདུས་པ་ནི་རེག་པར་སྨྲས་ཏེ། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བརྗོད་པ་འདི་ལ་རྒྱུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཧ་ཅང་མང་པོར་ འཕྲོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན།རྒྱུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཧ་ཅང་མང་པོར་འཕྲོ་བའོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རང་གི་ཡུལ་དུ་གཟུགས་གཞན་སྐྱེ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །གཞན་ དག་ན་རེ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་།གཅིག་ཏུ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ དེ།དེ་ནི་དྲུག་པ་ཁོ་ནའི་ཡུལ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྷག་པར་འདིའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྒྲ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མིང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པས་ནི་སྔོན་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།སྔོན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་རྣམ་པར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果說那些相似的境、根、識互不觀待的內外處和六識是分別宣說的，而互相觀待的所依相似者是以觸聚的說明而說明的，因此雖然它不是其他義的事物，但從境、根、識分別宣說也不相違。若想到這一點，則’如果識’等廣說。境和根是相似的，應成不觀待識，而識非無境根，因為是彼等之因故。因雖有無果之因，但果非無因，因為依彼而生故。因此，應當分別宣說’六識聚’，而如境根未成觸的識無有絲毫不觀待境根者。因此，‘已說三者’是指境、根、識。‘說觸無義’中，正是彼等根、境、識即是觸，彼等也已宣說，則再說’六觸聚’成無義，然而也非所許，因此應當承許觸確實異於和合。 ‘凡是因果事物’中，先生起的眼與色，及後生起的眼識是因果事物，故唯彼等安立為觸事，凡是成為因果的眼等，則宣說為內外處及識聚，彼等也是根境識同時生起者，及互相間隔前後生起故。此是聖護論師所說。對此回答即是’若無識之根境’等廣說即是。 ‘不如是誦’是指不作為首要，那麼如何？即第五轉’此三法中任何系屬、和合、聚集所生者即是觸’。或者’此因’等中，說觸因三和合為觸，如說’諸佛出世樂’。此說中因生相過多流散之性故，因生相過多流散。‘依有礙根故’中，眼等於自境中對他色生起作障礙故有礙。他說依有礙根故及唯一有礙法境故。 ‘言說’即是名，如提婆達多、耶若達多是無心所造作，彼唯是第六境，非他境。為顯示彼義，故說’此增上是彼所緣’，‘聲’字是為令知除聲外無名。‘眼識了知青’是了知所詮自性。‘不了知為青’是不從名門了知，因為眼識無分別故。

།ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་མིང་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།དེས་ནི་མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་འཛིན་པར་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ནི་རྟེན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་སྟེ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་ནི་རྟེན་དང་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་སྟེ། ལྷག་པར་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉེ་བར་བསྟན་པས་མིང་དང་མིང་ཅན་གྱི་འབྲེལ་པ་ལ་བྱང་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིག་བླ་དགས་ནི་ཡིད་ཡིན་ལ་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི རེག་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པའོ།།རིག་དང་མ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་ཤེས་པའོ། །རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་དགེ་བ་ ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཤེས་རབ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་རིག་པའི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མ་རིག་པའི་རེག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའོ།།ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྨོས་པས་རེག་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གནོད་སེམས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཚོར་བ་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དེ་བྱ་བའམ་བྱ་བར་ནུས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་མྱོང་བར་བྱ་བའམ་མྱོང་བར་ནུས་པའི་ཕྱིར་ མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་དག་ནི་རེག་པ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དང་། ཐོགས་པ་དང་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་རེག་པ་གཉིས་དང་། རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་གཞན་གྱི་རེག་པ་གསུམ་དང་། གནོད་སེམས་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རེག་ པ་གཉིས་དང་།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རེག་པ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཚོར་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་སྔར་ ཚོར་བ་བཤད་ཟིན་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།བཤད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དེར་ནི་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་མ་ཡིན་ལ། འདིར་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཟློས་པའི་སྐྱོན་མེད་དེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཚོར་བ་ དྲུག་ཅེས་སྨོས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་ཚོར་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱིའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་ལས་ལྔ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཀྱི་ཡིན་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་ པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ན་ལུས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འཇུག་གོ། །སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལས་ལྷག་པའི་རྟེན་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཡང་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་མོད་ ཀྱི།སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྟེན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་རེག་པའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞི་ནི་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་འགལ་བར་མཐོང་བའི་དྲི་བའོ།

意識通過自性和名稱兩個方面來了知，因為它能夠執持名稱與所詩名稱之間的關係。 其中第一種是依所依而分別的，即有對觸，因為是依靠有對礙的根。有人說是依所依和所緣而分別的。 第二種是依所緣而分別的，即增語觸，因為是以增語為所緣。 關於’依言說’，由於熟習名稱與所詩名稱的關係，通過意識而了知’瓶子’、‘毯子’等概念。 第二種是依相應而分別的，增語是意，與之相應的觸即是增語觸。 關於’明與無明’，‘明’是指無漏智慧，‘無明’是指煩惱性的不知。 非明非無明是指有漏善慧以及無覆無記慧，應當了知與這些相應的觸依次為相應觸。 ‘無明觸’廣泛存在，無明觸是與一切煩惱相應。 反覆生起即是經常普遍生起，說其一分則成為兩種觸：即害心觸和貪著觸。 關於’如何與樂受相順’，是指與樂受隨順，也就是能生樂受的意思。對其他也應當如是說。 如同彼為所作或能作，同樣由於是所受或能受故而成為所受。 這些是十六種觸，即眼觸等六種，有對觸和增語觸二種，明觸、無明觸及其他觸三種，害心觸和貪著觸二種，樂受等三種，如是總共為十六種。 已經說完觸的抉擇、分類及解釋。 關於’將說受’，雖然前面已經說過受即是領納，但那是從自性角度而說，不是從分類角度，此處想要從分類角度來說，所以沒有重複的過失，因此說’由彼所生六受’。 這些總攝起來成為兩種受：身受和心受。因此說’其中五種是身受’。 雖然是心受，但因為依靠色根，所以稱為身受。因為是微塵積聚且依靠身體，所以’身’字用於眼等。 關於’唯依於心’，說’唯’字是爲了遮遣其他所依。 雖然身受也依靠心，但不是唯依於心，因為它的所依還包括眼等。 關於’如何受是在觸之後生起’等廣說的四種，從兩個方面來看都是相違的問難。

།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྨོས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ ན་རེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ལས་འདས་པ་མ་རངས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ནི་རེག་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པའང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ།སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའོ། །བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དེ། བདག་ཉིད་དུ་མ་རེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དག་ལ་གྲུབ་ཀྱི་སྐྱེས་ཟིན་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ལ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མི་འགལ་བར་མཐོང་སྟེ་འདྲི་བར་ནི་ཇི་ལྟར་མི་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བའོ། ། མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་ཟིན་པ་བདག་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བསྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ནུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ སྨོས་སོ།།དམ་བཅས་པ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་ཞིག་དམ་བཅས་པས་ཉེ་བར་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ཀྱང་བཟུང་བས་དམ་བཅའ་བ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་ཞེས་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཕན་ཚུན་བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམ་བཅའ་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གལ་ཏེ་དམ་བཅའ་བ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ལས་འདིར་གཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུ་ནི་འགའ་ཡང་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་གཉིས་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འགལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཉིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོར་མི་ རིགས་སོ།།འདོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་སྟོན་པའོ། །འདོད་པ་འདི་ནི་མདོ་ལས་མི་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་མངོན་པ་ལས། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །ཞེས་འདོད་པ་འདི་མདོ་ལས་ནི་མི་བཞེད་དེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིག་ གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ནི་མི་འགྲུབ་སྟེ། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་ནོ། །སྔ་ ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་ཡང་གྲུབ་པས་མ་ངེས་སོ། །དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ལྷན་ ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དགག་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་རིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ཡང་མེད་དོ།

提到毗婆沙師，有些人說這是爲了不滿意超越能生法的意思。由於是互相俱生的因，所以受是與觸同時的，如同其他心所法一樣。 關於’如何成立俱生二法為能生和所生’這一點，能生事即是能生性，是能生果的。所生事即是所生性，意思是尚未獲得自性。如此，能生和所生事于已生和未生中成立，而不僅僅是于已生中成立，這是其所思。 在俱生二法上也見到能生和所生事不相違，因此問’如何不成立’。 關於’由於無力的緣故’，已生法獲得自性后不能再生，因為已生不是所生法。因此，對此無有能生之力。爲了說明這點，說’已生法上無有法的功能’。 ‘與所立無別’是指所立命題所取之義與因的語詞所取相同，因此與命題無別。爲了詳細說明這點，廣說’俱生二法’等，由於互為所立能立，故與命題無差別。 若由於與命題無別故此非能立，則應成互相能生，因為此中無有任何特殊因由說’唯一是能生，其他則不是’。如此則觸與受互為能生，故違背緣起。因此，俱生二法為能生所生事不應理。 ‘由於許可故無過失’是說成立已成。‘此許在經中不許’中，對法說：‘俱生互為果’，此許在經中不許，為說明這點廣說’從眼觸所生受’等。 俱生不應理，為什麼呢？因為違背能生法。能生和所生二者不能同時成立，如種子與芽。不僅是前後事，即使是同時事也因已成立而不定。 如所說的譬如等，眼與色等雖是俱生，卻是眼識等的能生，俱生諸大種也是所造色等的能生。 ‘有何遮止’是說此中無有正理，也無有’此非如此’的教證。

།འོ་ན་ནི་མྱུ་གུ་དང་གྲིབ་ མ་དག་དང་།མར་མེ་དང་འོད་དག་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གྲིབ་མ་མེད་པ་དང་འོད་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་སྔ་ཕྱིའི་དངོས་པོར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན། འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་མར་མེ་ནི་གྲིབ་མ་དང་འོད་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་གི་ རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ།།འདིར་ཡང་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་སྔར་བྱུང་བ་ཁོ་ནར་མར་མེ་འོད་དང་བཅས་པ་དང་མྱུ་གུ་གྲིབ་མ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུར་ཅི་སྟེ་མི་འདོད། གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་དང་གནས་པ་དང་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཀྱང་དེ་དག་གི་ རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་དང་མར་མེ་དག་གྲིབ་མ་དང་འོད་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།འོད་མར་མེའི་ཡིན་པའམ། གྲིབ་མ་མྱུ་གུའི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ངེས་ན་ནི། གང་གིས་ན་རེག་པའི་རྐྱེན་ ཁོ་ནས་ཚོར་བ་ཡིན་གྱི།ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ། རྒྱུ་དེ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རེག་པའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་སློབ་དཔོན་དཔལ་ལེན་ཏེ། འདི་ལྟར་ན་འདུས་ པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་དུས་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་དོན་གཉིས་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུར་ གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བས་སྔ་ལ།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་འདུས་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་ གསུམ་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ཚོར་བའོ།།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ཚོར་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་རེག་པའི་དུས་ན་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་བ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།རེག་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བའི་དུས་ན་རེག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདུས་པའི་འོག་རོལ་ཚོར་བའི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་རེག་པ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན།འདི་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རེག་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རེག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ། ། འོ་ན་དེ་ག་ལས་ཡིན་ཞེ་ན། རེག་པ་ལ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། དབང་པོ་དང་ཡུལ་སྔ་མའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ན་དབང་པོ་དང་དོན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རེག་པ་ཡིན་པས་རེག་པ་ཐམས་ཅད་ཚོར་བ་དང་བཅས པ་ཡིན་ལ།ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འགལ་བ་མེད་དོ། །དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་དག་ལས་སོ། །རེག་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའོ། །རེག་པ་སྔ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་རེག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ།

關於’如同芽和影子，燈和光’這句話，如果在第一剎那沒有影子和光，那麼就會理解為前後事物，但實際並非如此。因此，可以確定芽和燈是影子和光同時生起的因。 在此，為什麼不認為正是先前生起的因的聚合，是帶光的燈和帶影的芽的因呢？ 而且，由於隨順行走、停住和變化，以及有無也是由它們所引起，所以芽和燈是影子和光二者的能生因，但不能證明光是燈的或影是芽的。 如果確定觸和受是同時生起，那麼就沒有任何理由可以認識到’唯由觸緣而有受，而不是由受緣而有觸’，因此這是不合理的比喻。 其他人說觸後生受，這是聖解脫師的觀點。如此，和合是根、境、識的因果事物，而不是同時生起，因為因果是前後生起的。 因為因果不是同時的，所以根和境二者比其果識更早，其後第二剎那是識，因為是它們的果。 ‘彼三和合’等廣說，是因為在那裡因果事物圓滿的緣故。 ‘第三剎那’是說由於是觸性識的緣故，所以在第三剎那有受。 關於’若是如此’等，如果受在第三剎那，那麼在觸的時候沒有受，因此不會一切識都有受，因為觸性的識沒有受。 說’一切識都不成為觸’是因為在受的時候沒有觸，因為在和合之後受的時候所生的識不是觸，所以一切識都不是觸，但這也不是所許，因為觸和受是遍一切地的，會在一切有情中生起，而且承許一切識都是觸。 廣說’后觸所具之受是從前觸之因所生’，是承許一切都有受和觸。這不承許是由同時生起的觸緣所致。 那麼這是從何而來？是從前觸的因所生，即從以前根境為因緣的觸所生。 因為如此，由於是從根境所生的識的觸，所以一切觸都具有受，一切識也都是觸，因此沒有矛盾。 ‘從不同所緣’是說從色聲等所緣。‘后觸所具之受’是說緣聲的。‘從前觸之因所生’是說從緣色的觸因所生。

།ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཕྱིས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་རེག་པ་སྔ་མ་ནམ་ཡང་བདེ་བ་མྱང་བར་མི་འགྱུར་ལ། རེག་པའི་ སྟོབས་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རེག་པ་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པར་མི་རུང་སྟེ།འདི་ལྟར་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པས་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཇི་ལྟར་བྱེད། ཡང་ན་སེམས་གང་དང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པ་དང་ངོ་། ། དེ་ལས་དམིགས་པ་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་ཐ་དད་པས་མཚུངས་པ་ཉིད་ལྔས་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འོ་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་འཕོ་བའི་ཚེ་སྟེ། མི་འཕོ་ན་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མིག་གི་རྣམ་པར ཤེས་པའམ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་འབྱུང་ན་ནི་དེ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔར་སྐྱེས་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པས་རིགས་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྔོན་རོལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་རེག་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་རྒྱུ་སྨྲས་པ་ནི་རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པར་གྱུར་པ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བ་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ ལྟ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ།།ས་མང་པོ་པའི་ངེས་པ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་རོ། །ས་ནི་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལས། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་རོ། །དགེ་བའི་ས་ནི་ཆོས དགེ་བ་རྣམས་ཏེ།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་འོ། །སློབ་པའི་ས་ནི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དག་གོ། །མི་སློབ་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དག་གོ། །སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དག་གོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ མ་བཤད་དེ།ས་རྣམས་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་སེམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་མང་པོ་ལ་སོགས་ པ་དག་གོ།།གང་དག་ས་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཡིན་གྱི་ཅིག་ཅར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདོན་པའི་ཞར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་འདོན་པའི་ཞར་ལ་སྟེ། མདོ་ལས་ནི་འདི་སྐད་དུ། དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་ འདོན་ཏོ།།གྲངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་འཐད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཆོས་མངོན་པའི་ཚུལ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པར་བཏགས་པའོ། །སྔོན་ནི་མ་བཏོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་རྐང་པ་ལས་ས་མང་པོ་པ་དང་། དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ པའི་ས་མང་པོ་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་མང་པོ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ན་འདོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所謂’如何’是明顯表示憤怒，如果觸和受的所緣是不同的，那麼後生起的樂受就永遠不會通過觸而體驗到快樂，又因為通過觸的力量而體驗所緣，所以觸和所緣不應該是不同的。如此，怎麼會有體驗快樂的觸去體驗痛苦呢？ 或者，‘與某心’這個詞是指所緣。‘異於彼所緣’是指緣色等的意思。如果是這樣的話會有什麼過失呢？會有不與俱生觸等相應的過失，因為所緣不同就不會有五種相應。對於苦樂非苦非樂也應該同樣理解。 ‘此時’是指所緣轉變的時候，如果不轉變則沒有過失。怎麼說呢？如果緣色的眼識之後，生起緣色的眼識或意識的話，那就有受。為什麼呢？因為先前生起的是眼識，所以是同類。 關於’前識’等，為什麼它不是觸呢？對此解釋說’因為緣不具足’。這樣，一切等無間緣都不能產生以受為緣的觸。其他人說，這裡緣不具足是指根的轉變和由此產生的作意。 所謂’如此有何過失’是認為因為不存在，所以沒有所緣不同的過失。‘多地法的決定受損’是指並非一切心都有觸和受，這就是過失所在。 所謂’地有三種’：有尋有伺地是欲界和初禪。無尋唯伺地是特殊禪定。無尋無伺地是從第二禪到有頂。善地是指善法，不善和無記也是如此。有學地是有學無漏法。無學地是無學無漏法。非有學非無學地是有漏法。未說無為，因為諸地是有為法。 關於’彼等’等廣說，是指多地法等中所說的受、想、思等。其他人說，關於’彼等’等廣說，‘彼等’是指多地等。 凡是在某地中存在的法，都是以種種方式存在，而不是同時存在，如受和觸等。‘誦文之餘’是指在誦經的同時，經中是這樣誦的：‘善與無記’。 ‘數’是指由於相應得而有理據，所以現在通達阿毗達磨的人們增加安立。‘以前未誦’是指在品類足論中只誦出多地法、善多地法、煩惱多地法、小煩惱多地法四種，而沒有不善多地法。

།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་དེ་ལས་ནི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་ གསུངས་ཀྱི་རེག་པ་དང་ནི་མ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡང་ཡིན་པས་འདི་ལ་ལན་གདབ་ཏུ་ཅི་ཞིག་ཡོད།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པར་གསུངས་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་ཡང་མཐོང་ངོ་། །བྱམས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པར་གྱུར་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱམས་པ་དང་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གཉིས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བྱམས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རེག་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁུངས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཆོས་དེ་དག་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་ཤིང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་རེ་ཞིག་འདི་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དམིགས་པ་ངེས་པ་ནི་ དམིགས་པ་ཐ་མི་དད་པའོ།།སྐད་ཅིག་མ་ངེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཅི་དམིགས་པ་གཅིག་པོ་དེ་རིམ་གྱིས་ཚོར་བས་མྱོང་བར་བྱེད། སེམས་པས་སེམས་པར་བྱེད། འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འདུས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་སྐད་ཅིག་གང་ཁོ་ན་ལ་ཚོར་བས་ཚོར་བར་བྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཁོ་ན་ལ་སེམས་ པས་སེམས་པར་བྱེད།འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འདུས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅེས་དེ་ནི་མི་ཤེས་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ཁུངས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །ཚེ་དང་དྲོད་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། མདོ་དེ་ཉིད་ལས་ཚེ་དང་དྲོད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་འདྲེས་པ་ཡིན་གྱི་མ་འདྲེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལྷན་ཅིག་པ་ལ་འདྲེས་པ་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ།ཚེ་དང་དྲོད་དག་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བ་ནི་རེག་པ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་སྔོན་ རོལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་ལན་བཤད་པ་ནི་གང་ཡང་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་མེད་པར་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འདུས་པ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་འདུས་པར་འདོད་ཀྱི་རེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ན་འདུས་པ་ཡིན་ན་རེག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་རེག་པ་ནི་འདུས་པ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བར་འདོད་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང བའི་ཚོར་བ་ནི་ཞེས་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བའི་མདོར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ། །ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་བར་ཏེ།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

廣說’俱生’等詞。在那部經中說受、想、思是俱生，而觸則不是，而且那些也被認為是俱生性，對此有何可答？即使承認受等與觸俱生，也不能了知受和觸同時生起。 為什麼呢？因為’俱’這個詞也見於相續中。如說’與慈俱’，不能了知慈和正念覺支二者在一剎那中俱起，因為它們是有漏和無漏的緣故。那麼是什麼呢？應當理解為在慈之後修習正念覺支。同樣，在這裡也應了知在觸之後生起受、想、思。 因此，這不能作為觸和受俱起的根據。‘這些法是和合’的意思是和合、俱起、相應的意思。 ‘且這些’等廣說，所緣決定是所緣無差別。剎那決定是在一剎那中生起。是否對同一所緣，受次第地領納，思令心造作，想令心了知？還是在受領納的同一剎那，思令心造作，想令心了知？這是不知的，因為有疑惑。因此這也不能作為根據。 ‘壽和暖’等廣說。在那部經中說’壽和暖這些法是和合的，不是不和合的’，因為說俱起為和合，所以’凡是受和思’等中也成立剎那決定，因為壽和暖是無所緣的。俱起是俱起性。 因此如是成立受是與觸同時。對於前說’前識雖有受但非觸，因為緣不具足’的回答是’且任何經中’等廣說。如是，是識而非根、境、識的和合，因為離開根和境就沒有識。因此，若是識就必須承認根、境、識的和合。 如果認為是和合而非觸，所以說’若是和合則非觸’。你的觸只是和合，因此說前識非觸是相違的。因此會與經相違，所以必須承認一切識都有與觸俱生的受。 已在心受經中說明了’意觸所生受’。‘六種喜近行’是說眼見色已，于喜處色中近行。乃至’意知法已，于喜處法中近行’。對於憂處和舍處也應當如是說。

།དེ་ལ་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཡིད་བདེ་བ་ དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཕན་ཚུན་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར།ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གསུམ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་བཅོ་བརྒྱད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིད་བདེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པ་ལས་ནི་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡིན་པས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་བཅོ་བརྒྱད་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་ཀ་ལས་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་དམིགས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་གྱུར་ཅིང་། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ལ། རེ་རེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གསུམ་ཀ་ལས་ཀྱང་ རྣམ་པར་གཞག་པས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཡུལ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ལ། རེག་བྱ་ལ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་ལྔ་ནི་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་གསུམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས པ་དག་གམ།མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གམ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཅི་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །ཡིད་ལ་བརྟེན་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་ལུགས་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཡིད་ལ་ བརྟེན་ནས་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར།ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་དག་ལ་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དང་ཡང་ དུ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཡིད་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།རྟོག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་གིས་ཡིད་ཡུལ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ གསུམ་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ།གལ་ཏེ་ཡིད་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་དེས་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ ན།དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དང་པོ་ནི་ཐོག་མར་རོ།

對此，將所有愉悅、不悅和舍的執行歸納在一起就成為十八種。如何安立這些呢？由於愉悅、不悅和舍彼此本性各異，愉悅、不悅和舍的執行僅為三種，而非十八種。從相應來說，僅是意的執行一種，因為一切都與愉悅相應的緣故。從所緣來說，則成為六種。如何呢？緣色的愉悅、不悅和舍是色的執行，如是乃至緣法的是法的執行，故成六種而非十八種。 從三者安立，即從本性、相應和所緣。如何呢？因為愉悅等本性各異，與意相應，且每一種都以色等六境為對境。如是從三者安立則成十八種。 關於’由於緣取色等各別決定’，緣色的愉悅等的所緣唯是色而非其他境，乃至緣觸的也是如此，因此緣色等的十五種執行是緣不雜合的。緣法的三種執行則是二種，即既是緣雜合的也是緣不雜合的。若緣色等或眼等，或色等與法一起為所緣，則是緣雜合的。若僅緣法處而非其他，則是緣不雜合的。 關於’依意’的廣說，‘依’是依靠的意思。‘于境執行’是指一再緣取諸境的意思。‘說’字是顯示他人的觀點，如此則由於依意于諸境執行，與意相應和不相應的也成為意的執行。‘令意于境執行’是指令其一再趣入的意思。‘一再執行’是趣入的異名。 關於’為何身受’，此不僅依于意，那麼是什麼呢？也依于眼等。‘且非執行’是指非正分別的意思，因為與無分別識相應的緣故，而愉悅等則是分別，由此力故意一再趣入諸境。 關於’第三禪樂’的廣說，若僅依意的受是意的執行，那麼應當說第三禪的舍也是執行，因為第三禪樂是意地的緣故。因此說’首先欲界’，首先是最初的意思。

།གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ལན་དེ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཡིད་ཀྱི་ས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་མེད་པས་མ་བཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གོང་མ་ན་སེམས་ཀྱི་བདེ་ བའི་དབང་པོ་ཡོད་ཀྱང་མི་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་ཡོད།ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། གོང་ན་ ཡིད་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉེ་བར་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ནི་མི་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡིད་བདེ་བ་ནི་མི་བརྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པར་ཟད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་དྲངས་ཤིང་དེ་དག་གིས བསྐྱེད་པ་ཉིད་སེམས་ལ་བསམས་ནས་གསུངས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེར་ན་མི་སྡུག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་མི་སྡུག་པའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་ ཡིན་ཏེ།སྔར་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དེའི་མཇུག་ཏུ་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་མིག་གིས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་གཟུགས་རྣམས་ ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཀླན་ཀར་རུང་བ་ཞིག་ན།འོན་ཀྱང་མཐོང་ནས་རེག་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མ་མཐོང་བས་ན་མ་རེག་པའི་བར་དུ་ཉེ་བར་རྒྱུ་ཞེ་ན། གཞན་ལས་མཐོང་ནས་དེའི་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་ཡིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། འདོད་པར་གཏོགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དག་མི་འཛིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དག་སྣོམ་པའམ་མྱང་བའམ་རེག་པ་མི་བྱེད་དེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་དག་ལ་ལྟ་ལ་སྒྲ་ ཡང་ཉན་ཏེ།ཟས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་མཐོང་བར་ཡང་ཉེ་བར་རྒྱུ་ན། འོ་ན་མདོ་ལས་མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཆེས་གསལ་བ་དེ་ལྟར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་ བསྒྲུབས་པས་ཆེས་སླ་བར་བཅད་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་མཐོང་ནས་དེའི་སྒྲ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་འམ། བུད་མེད་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་ནས་དེའི་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་དོན་རྣམ་པར་ཆད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་ དག་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་།རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུའོ་ཞེས་འཆོལ་བར་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུད་ངེས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དོ།གང་ཞིག་གཅིག་གིས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་འབྱུང་བ་སྲིད་པ་དེ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། །དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་དེ་ཉིད་ཁ་ཅིག་གི་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ ལྟ་བུ་ཡིན་ལ།ཁ་ཅིག་གི་གཞན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’聞’這個聲音是沒有意義的，因為欲界中沒有意地的樂根故未建立，因此雖然上界有心的樂根也不建立，這其中有什麼原因？ 意的尋求必定有對治，這其中有什麼道理？如果這樣的話，由於沒有對治，舍也不成為尋求的相，上界意樂的尋求相併非是有對治，那麼是什麼呢？就是尋求性。 其他人說：‘三禪的樂是穩固的，而尋求是不穩固的。正因為如此稱為意的尋求，因為意樂是不穩固的。’ 所謂意樂事，是指能生意樂的諸法。這是僅僅依據五識聚的成就而說的，也就是說，僅僅是考慮到由它們引發並由它們所生而說的。 比如不凈觀，眼見色已，隨觀不凈而住，因此是由眼識成就的，因為見到先前變青等。也是意地的，因為在其後生起的緣故。 又廣說’見已’，如果說’眼對意樂事色等尋求’，這樣說是可以質難的，但是由於說’見已、觸已’等，因此這是不可質難的。 如何未見而未觸就能尋求呢？從他人處聽聞后，意對其所說進行尋求。 否則，廣說’在欲界’，欲界所攝的眼等不能執取色界所攝的色聲觸。 ‘色界中緣欲界者’，生在色界者不嗅、不嘗、不觸欲界所攝的香味觸，因為已離段食貪故。但看色聞聲，因為不是食物的緣故。 如果未見也能尋求，那麼經中為什麼說’眼見色已’呢？因此說’如何最明顯就如何說’，因為由眼等成就最容易理解的緣故。 又如見到女人的色后尋求其聲，或聽到女人的聲后尋求其色，這也唯是意的尋求。 ‘以根境分別的方式’，即’眼見色已’、‘耳聞聲已’等，否則就會錯亂地說’眼見色已，尋求意樂事聲’等。 ‘由相續決定’是指有情相續。有些是唯一意樂事生起的可能，如轉輪王的女寶。 ‘所緣則不是’，為什麼呢？因為同一色對某些是意樂事，對某些則是其他。

།དུ་ཞིག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་དག་ལས་ཀྱང་དུ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དུ་ཞིག་འདོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་ གཟུགས་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུ་ཞིག་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན། དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། དུ་ཞིག་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་ པ་ཡིན།དེ་དག་ལས་དུ་ཞིག་གི་དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇེ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདི་ལ་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ཞིག་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཆར་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་ཅར་ཡང་ཡོད་དོ། །བསམ་ གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དག་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་སོ།།དེ་ཡན་ཆད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ། །བསམ་གཏན་བཞི་ཆར་ན་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཆར་ཡང་མེད་དོ། །འདོད་ན་ཐམས་ཅད་རང་ དམིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་པ་ན་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་ལ། གང་དག་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་དེ་ཉིད་དམིགས་པར་ཡོད་པས་ན་རང་དམིགས་ཅན་ནོ། །སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ།།དྲི་དང་རོ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་མ་གཏོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ན་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དེ་ན་དྲི་དང་རོ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གོང་མ་གསུམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁམས་གོང་མ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་ གཏན་ནི་གཉིས་ན་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་། འདོད་འགྲོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་དག་ནི་འདོད་འགྲོ་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དེ། འདི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།ཤེས་པའི་དོན་ལ་འགྲོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བའི་དོན་རྣམས་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་ལ་དམིགས་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བརྒྱད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་བརྒྱད་དོ། །དྲི་དང་རོ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ བཞི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲི་ལ་དམིགས་པ་འདི་གཉིས་དང་རོ་ལ་དམིགས་པ་གཉིས་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་ས་པ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དག་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་དྲུག་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་གཉིས་ན་ཡིད་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་དག་དྲུག་གི་དམིགས་པ་ནི་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དྲུག་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་ནི་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། གོང་མ་གཅིག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བཏང་སྙོམས་ཆོས་ལ་ཉེ་བར་རྒྱུ་བ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་ཉེ་བར་བསྡོགས་ན་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ།།གཟུགས་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ན་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།