d4092阿毗達磨俱舍論明義釋王子吉祥友 毗輸陀僧訶 賢護c3.5s｜d4092阿毗達磨俱舍論明義釋王子吉祥友 毗輸陀僧訶 賢護c3.5s（續4）

如果問到是否具有那七種，就說’具有那七種和女根’，即身、命、意以及四受根這七種，再加上第八種女根。眼等根由於可能有如前所說的損壞等情況，因此其餘諸根則不確定。 具有男根者也應如具有女根者一樣來說明。具有憂根者也是生於欲界且離欲貪者，如同彼等一樣具有那七種和憂根。 具有信根者由於是三界有情，若無信等五根則不會生起，故具有舍根、命根和意根。其餘諸根則不確定，如前所述。如具有信根者，乃至具有慧根者也是如此。 由於能主宰遍知，故稱為具知根，即唯獨主宰遍知的是具知根，意思是完全了知之根。雖然遍知根也是主宰遍知，但不是完全的，因為還有剩餘的所斷。或者說提到詞的一部分，稱具有遍知的補特伽羅為具遍知者，其根稱為具知根。 所謂’凡是具有遍知根者必定具有十一根’，具有遍知根者是住于果位的有學，三界中都有。 如果問在第四禪和無色界出生者如何具有樂根和喜根，就如聖者離欲界貪時必定獲得喜根，離第二禪貪時也獲得樂根。即使轉生到其他地，也不會捨棄這些根，如將要解釋的：‘由轉生和退失，舍屬禪定善法，如是無色界聖道，由得果、練根、退失。‘獲得果位和練根時雖然捨棄入道和鈍根道所攝的那些，但會獲得其他果位和利根所攝的。 因此，生在第四禪和無色界的聖者雖然轉生，但並未完全捨棄樂根和喜根，仍然具有這些根。其餘諸根如前所述是不確定的。 ‘具知作根者，具有十三根’，詳細來說，具有具知作根者只在欲界生起具知作根，因為是欲界有情，如經中說：‘於此開始修行，于彼究竟圓滿。’ 因此，此人必定有身根，除憂根外也有其他四受根，因為在離貪的階段會有錯亂。這裡應當理解為’必定’，即必定具有十三根，而不是說僅有十三根。其餘諸根則不確定，因為盲人等人也可能有見道。

།མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དག་མ་ཚང་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་སྡོམ་པ་དང་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མེད་དོ་ཞེ་ན།རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་ན་རེ་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། མཚན་གཉིས་འབྱུང་བས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་གཏོང་བར་འགྱུར་གྱི་དེ་དག་ཉམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་ གོམས་པ་ལ་རིམ་གྱིས་འཆི་བས་མོ་དང་ཕོའི་དབང་པོ་འགགས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདིར་ནི་གང་ཟག་སྤྱིའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་འཁྲུལ་པ་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བཏང་སྙོམས་དང་ནི་སྲོག་དང་ནི། །ཡིད་དང་ལྡན་ལ་ངེས་གསུམ་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡང་རུང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སྐྱེས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་གདོན་མི་ཟ་བར་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། མིག་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། ལ་ལ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དག་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ལ་ལ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དབང་པོ་བཅུ་གསུམ་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ལ་འཁྲུལ་པ་ནི་ ཅི་རིགས་པར་ཁོ་ནར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ལ་ལ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། ལོང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལ་ལ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་འོན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ལ་ལ་ནི་མོའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་ཕོ་གང་ཡིན་པའོ། །ལ་ལ་ནི་ཕོའི་དབང་པོ་དང་ མི་ལྡན་ཏེ་མོ་གང་ཡིན་པའོ།།ལ་ལ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་ཏེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དགེ་མེད་ནང་ན་ཉུང་ལྡན་པ། །ལུས་ཚོར་སྲོག་ཡིད་བརྒྱད་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གཅིག་འགའ་ཞིག་ནང་ན་ཉུང་བ་ དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉུང་དུ་ཇི་སྲིད་ཅིག་དང་ལྡན་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། དགེ་མེད་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཁོ་ནའི་ཡིན་པས་འདི་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་ཡོད་ལ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཡོད་སྲོག་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མེད་དེ། རིམ་གྱིས་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་དང་། ལོང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱོང་བར་ བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁུངས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་བྱིས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གྲངས་ཙམ་མཐུན་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་སྨོས་པས་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི་མི་དགེ་བ་དང ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྡུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་བསྡུས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如果缺少女根和男根，見道如何能生起？因為不具足女根和男根以及已損壞者，無法獲得戒律、果位和離貪。對此有人說，已獲得戒律者將獲得果位，但因出現雙性而捨棄別解脫戒，並非因為這些根的損壞。或者說，雖然因漸次死亡而滅除男女根，但由於修習順抉擇分，仍能生起見道。 其他人說，此處是就補特伽羅一般而言，並非說一個人必定具足根或錯亂。如何理解？‘具足舍、命根及意，必定具足三者’，無論生於欲界還是生於有頂，凡是具足舍的補特伽羅，必定都具足這三者。 眼等錯亂應隨情況配合，有些不具足色根，即生於無色界者。乃至有些不具足信等，即斷善根者。但生於無色界者並非如此。 此外，凡是具足具知根者，必定具足前述十三根。某些錯亂應隨情況配合，如有些不具足眼根，即盲者。有些不具足耳根，即聾者。如是，有些不具足女根，即男者。有些不具足男根，即女者。有些不具足憂根，即離貪者。應當如是理解。 ‘無善中最少具足，身受命意八根具’，某一補特伽羅最少具足多少根？答：無善即斷善根者。此人唯在欲界，故不可能離欲界貪。因此，此人必定具足五受根、身根、命根和意根。眼等則無，因為在漸次死亡時以及盲等狀態時無此等根。 ‘能領受即是受’是能作者的建立。‘受即是受’是自性的建立，如說’圓滿即是圓滿’是舉例說明。 ‘無色異生亦如是’中，‘如是’表示數量相同。說’善’是指信等，因為是純善的緣故，即唯是善法而非不善法和無記法。 具知根等也應包括在內，因為這些也是純善的緣故。

།མ་ཡིན་ཏེ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་མེད་ནང་ན་ཉུང་ལྡན་པ། །བརྒྱད་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྒྲེ་བ་བརྒྱད་དོ། །བཏང་སྙོམས་སྲོག་ཡིད་དགེ་རྣམས་དང་། །ཞེས་བཤད་ཀྱི་སྒྲ་མཚམས་བཅད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བྱིས་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་མེད་བྱིས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདིར་ནི་བྱིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་ འབྱུང་བས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་མེད་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་གཉིས་པ་དབང་པོ་ཚང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གཉིས་པ་གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཚང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་བཅུ་དགུ་དང་ལྡན་ གྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་གཉིས་པོ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་གཅིག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་ པོ་དང་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དག་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་གྲངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་མེད་ལ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་མེད་དོ།།ཁམས་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཞར་ལ་འོངས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལས་དབང་པོ་ནི་དུ་དབང་པོ་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཞར་ལ་འོངས་པ།ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་དང་གང་དག་ནི། །བཅུ་གཉིས་ནང་གིར་བཤད་ དབང་པོ།།ཞེས་བྱ་བའི་དབང་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། གསུམ་ནི་དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཅི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་མཚན་ ཉིད་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའོ།།ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཁ་ཅིག་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་སྐད་དུ་འདྲིའོ། །ཆོས་འདི་ དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྔར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་ལྔའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདུས་མ་བྱས་ལ་ནི་སྐྱེ་ བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་བསམ་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་པས་ཕྲ་བའི་གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་མ་ཡིན་པའོ། །གང་ལ་ཤར་དང་ནུབ་ཀྱི་ཆ་མེད་པ་གཟུགས་ཐམས་ཅད་པས་ཆུང་བ་དེ་ནི་རྫས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲ་ རབ་ཅེས་བྱ་བར་འདོད་དོ།།དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བསྩགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་ན། སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གང་གི་ཚེ་འདི་ལ་སྒྲ་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཚེ་ངེས་པར་རྫས་བརྒྱད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འདི་ ལས་རྫས་ཉུང་བ་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་གཞན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་དབང་པོ་གཞན་ཡོད་པས་ན་དབང་པོ་གཞན་ལྡན་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ལ་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་ལ་རག་ལུས་ཏེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

不是的，因為是八的情況。‘無善中具少，八’這句話是指八種結合。‘舍、命、意、諸善’等所說的聲音段落，因此應當尋求遍知根等。 因為是凡夫的情況，如’無色凡夫亦如是’所說，此處是就凡夫而言。何為凡夫？即未得聖法者。由此可知，若無遍知根即是凡夫。 因此，不會導致那些無漏的過失。雙性根具足者，若是具足眼等的雙性人，則具有十九根，否則則不然。 所謂’遍知具根與二者隨一’，因為有貪著，故遍知具根是一向應斷。因為是聖者，故遍知根和已知根必定是互相排除的，當有遍知根時則無已知根，當有已知根時則無遍知根。 界分別的附帶內容諸根的廣分別已經說完，即在十八界中幾是根幾非根的界分別的附帶內容，‘法之半與諸，十二內說根’等諸根的分別，如’三是無垢’等已廣說完畢。 所謂’此等有為法’是指前面所說的蘊、界、處等。所謂’如何相異’即是色以色為性，受是領納，想是取相等。說’有為’是因為具有生起。 所謂’然有一些必定俱生’，雖有一些是俱生，但並非必定俱生，如眼等與其識等俱生，因為眼等有所依及與之相應。因此如此詢問。 ‘此等諸法皆為五’是指以五事的方式總攝一切法而安立。以色等聚的方式顯示是爲了易於理解。 其中’于無為則無生’是指於此不應思維必定俱生。‘一切色中最細者為極微’不是指實質極微。無東西方分且比一切色更小者，承許為實質極微。 爲了區別於此，故說’和合極微’。若問，‘無聲極微實八’是指欲界中當無聲時必定唯有八事，不可能少於此數。 ‘具余根’中，由於具有其他根故稱為具余根，即具有眼等之義。凡有眼耳等者必定有身根，因為眼等依賴於此而生起。

།རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་དག་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྩགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་ན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྫས་དགུ་དང་བཅུ་དང་བཅུ གཅིག་པར་སྐྱེས་ཏེ།རྫས་བརྒྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་དགུ་པ་ཡིན་ནོ། །རྫས་དགུ་པ་གང་ཡིན་དེ་ནི་རྫས་བཅུ་པ་ཡིན་ནོ། །རྫས་བཅུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་བཅུ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྒྲ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དབང་པོ་དང་ཐ་དད་ པར་བྱ་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་སྒྲ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་འདུག་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པ་ལས་འདི་ན་འདུས་པ་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་ནི་སྲ་བར་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྲ་བ་ནི་སའི་ཁམས་ཡིན་ལ་ གཤེར་བ་ནི་ཆུའི་ཁམས་ཡིན།དྲོ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་ཡིན། གཡོ་བ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཡིན་པ་འབྱུང་བ་མཉམ་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་འདུས་པ་མཚུངས་པའི་ངོ་བོ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་ན་ཆེས་གསལ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྫས་གང་ཞིག་འདུས་པ་གང་ལ་ཆེས་གསལ་ཞིང་མངོན་པ་ཡིན་ནོ།།མཐུའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་དེ་ན་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་དེ་ནི་འདུས་པ་དེ་ན་དམིགས་ ཤིང་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།ཁབ་དང་སྡོང་བུའི་ཚོགས་ལ་རེག་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཁབ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྕགས་ལས་བྱས་པར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡོང་བུ་ནི་ལྡུམ་བུ་བི་ར་ན་ལ་སོགས་པའི་མེ་ཏོག་གི་རྩ་བའི་སྡོང་བུ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་ཡན་ཆད་ལ་མེ་ཏོག་གི་རྩ་བ་ཞེས་གྲགས་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།ཁབ་དང་སྡོང་བུ་དེ་དག་གི་ཚོགས་ལ་རེག་པ་སྟེ་ཆེས་གསལ་ཞིང་མཐུའི་སྒོ་ནས་ཤས་ཆེ་བའི་འབྱུང་བ་དེ་དམིགས་པ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ། །འདི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་ཁབ་དང་སྡོང་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་མཉམ་པར་ཡོད་ཀྱང་རྣོ་བའི་ཕྱིར་ཁབ་དག་ཁོ་ནའི་རེག་པ་གསལ་བར་ དམིགས་ཀྱི་རྟུལ་པའི་ཕྱིར་སྡོང་བུ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྲ་བ་དམིགས་ལ།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཤེར་བ་སྟེ། ཆུ་ལའོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དྲོ་བ་སྟེ། མེ་ལའོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཡོ་བ་སྟེ་རླུང་ལ་ཡིན་ཡང་ཚོགས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་འབྱུང་བ་ ཆེན་པོ་བཞི་དག་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཕྱེ་དང་ལན་ཚྭའི་ཕྱེ་མའི་རོ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཕྱེའི་ཕྱེ་མ་དང་ལན་ཚྭའི་ཕྱེ་མ་རྣམས་ཀྱི་རོ་དམིགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ལན་ཚྭའི་ཕྱེ་མའི་རོ་ཁོ་ན་གསལ་བར་དམིགས་ཀྱི་ཕྱེའི་ཕྱེ་མའི་རོ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སྡུད་པ་ དང་།འཛིན་པ་དང་། སྨིན་པ་དང་། གཡོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུད་པའི་ལས་ཀྱིས་ན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ན་ཆུའི་ཁམས་མེད་པར་གྱུར་ན་དེས་སྤར་གང་གཏོར་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་འགྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་ལ་གྲུ་ལ་སོགས་ པ་འདེགས་པའི་ལས་ཀྱིས་ན་སའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ།།སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་མེའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་འདྲུལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཡོ་བའི་ལས་ཀྱིས་ན་རླུང་གི་ཁམས་ཡོད་པ་ ཉིད་དུ་རྟོགས་ཏེ།གལ་ཏེ་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་དེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མེ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་ལ།གཤེར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེར་ན་མེར་གྱུར་པ་ཡོད་ན་སྲ་བ་ལྕགས་ཀྱང་ནལ་ནལ་པོར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ལྕགས་ལ་ཆུའི་ཁམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཤེར་བ་ཡང་གྲང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་ པའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་སྲ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་འདི་ལ་སའི་ཁམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་སོ།

如果極微塵生起具有聲音，即是八事等。如果積聚的極微塵生起具有聲音，則依次生起為九事、十事、十一事。凡是八事者即是九事，凡是九事者即是十事，凡是十事者即是十一事。 也有與根不相離的聲音，即是指不能與根分離的聲音，稱為與根不相離而住，此為語義。 如諸大種不相離而此中某些和合唯見堅性等，堅性是地界，濕性是水界，暖性是火界，動性是風界，由於諸大種平等存在，故彼等成為和合相同的體性，如是思維。 某者于某處最為明顯等廣說，即地等性質的事物，某者于某和合中最為明顯而顯現。由力門中，即由能力方面，而非由事物方面成為更大。彼于彼中可見，即彼事物于彼和合中可見而能取。 如觸針與莖桿聚，其中針即世間所知由鐵所造。莖桿即毗羅那等花的根莖，即一般人所知的花根。觸及針與莖桿之聚，即最為明顯且由力門中佔大分的大種可見，與此相似。 此說如針與莖桿聚雖平等存在，由於銳利故唯針之觸明顯可見，由於鈍故莖桿之觸則不然。如是某些唯于木等見堅性，某些見濕性，即於水。某些見暖性，即於火。某些見動性，即于風。然于彼彼和合中並非無四大種。 如麵粉與鹽末之味，即如麵粉末與鹽末之味可見，唯鹽末之味明顯可見，而麵粉末之味則不然，此中亦復如是。 由攝、持、熟、動故，由攝作業故，了知木等有水界性，若彼中無水界，則如撒散把握之物般會分散。由水舉船等作業故，了知有地界性。由成熟作業故，了知有火界性，若無彼者，木等會腐爛。由動作業故，了知有風界性，若無彼者，則不會生長廣大。如是于余亦當配合。 若遇緣等廣說，即遇火等緣時，堅性等亦轉成濕性等故，濕性等亦轉成堅性等故。譬如有火時，堅性鐵亦成為柔軟，由此知鐵有水界。如是濕性遇寒性等緣時亦成堅性，由此知此有地界性。

།དེ་བཞིན་དུ་འདྲུད་པ་ལས་དྲོ་བར་དམིགས་ཏེ། དེས་ན་འདི་ལ་མེའི་ཁམས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།། །། བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། གཞན་དག་ན་རེ་ཆུ་ལ་གྲང་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་དྲོ་བ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆུ་གྲང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་དག་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་མེ་ཆུང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆུང བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་འབྱུང་བས་གྲང་བའི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་ལ་མེའི་ཁམས་ཡོད་པར་ཤེས་སོ། །མ་འདྲེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཞུང་ལུགས་དེ་སློབ་དཔོན་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དགྲ་ལ་རྫས་གཞན་དང་འདྲེས་ ཤིང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་མེད་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད་དེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སྒྲ་གསལ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཡོད་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དཔེར་ན་ཚོར་བ་རྫས་གཞན་ཅི་དང་ཡང་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཤིན་ཏུ་དང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་ཡང་ཡོད་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས། འདིས་ནི་མེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆུ་དེ་དག་ཉིད་ཁ་ཅིག་ནི་གྲང་བ་ཡིན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་ཡིན། ཁ་ཅིག་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་ཡིན་པར ཟད་དོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དེ་དག་ལ་དེ་དག་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཡོད་ཀྱི་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཏེ། ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། མཐུའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ནི་གང་ གིས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་མོས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་གསེར་གྱི་ཁམས་དང་།དངུལ་གྱི་ཁམས་དང་། ཟངས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དག་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནུས་པ་ཁོ་ན་ཡོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིང་གི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་ཁམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ་ ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁམས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གསེར་དང་། དངུལ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་མང་པོ་དག་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པའི་གོ་སྐབས་ནི་མེད་དོ། །རླུང་ལ་ཁ་དོག་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་ བ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བརྒལ་བ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་ངེས་པར་བྱས་པ། ཇི་ལྟར་རླུང་ལ་ཁ་དོག་ཡོད་ཅེས་དམིགས་ཀྱིས་སེལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ནི་ཁ་དོག་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །དོན་འདི་ནི་དད་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། རྗེས་སུ་ དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དོན་འདི་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་དམ་པ་དག་གིས་བཤད་པ་ཡིན་པས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདྲེས་པར་དྲི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དྲི་དང་ལྡན་པའི་རྫས་དང་འབྲལ་བ་ལས་རླུང་གི་དྲི་དམིགས་ལ་དྲི་དེ་ཡང་ཁ་དོག་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ། གང་གི་དྲི་ཡོད་པ་དེ་ན་ཁ་དོག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ནི་རླུང་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དྲི་དང་ལྡན་པའི་ ཕྱིར་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་དྲི་དང་རོ་དག་མེད་པར་བཤད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དྲི་དང་རོ་དང་སྣ་དང་ནི། །ལྕེ་ཡི་རྣམ་ཤེས་ཁམས་མ་གཏོགས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་ན་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ནི་རྫས་དྲུག་དང་བདུན་དང་ བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ན་ཡོད་པ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པ་དག་གོ།

同樣地，從摩擦而觀察到暖，因此知道這裡有火界。同樣地，對其他也隨應配合。 第十一品。其他人說：‘通過水的冷的差別門而了知有暖’，這是尊者勝授。因為觀察到水有冷、極冷、最極冷，所以其中有小火、極小火、最極小火的生起而成為冷的差別。因此知道其中有火界。 ‘雖不相混’等廣說，是論師破斥彼論義。譬如敵人雖無與其他物質相混雜，但也有差別。以自性差別而有聲音清晰、極清晰、最極清晰，此處也應如是。又如感受雖不與任何其他物質相混，但以三自性差別而有極和最極的差別，此處也應如是。由此不能知道有火，只是那些水有的是冷，有的是極冷，有的是最極冷而已。 其他人說：‘彼等中彼等以種子門而有’，這是經部師們。‘以種子門’即是以功能門，意思是以力量門。‘非以自體’即是非以實質的意思。其中，瑜伽師們以勝解差別而成就金界、銀界、銅界等諸界，僅有此等功能。為什麼呢？因為說’此木蘊中有種種界’而說。 彼中世尊說界的功能，其中金、銀等諸多界以自體存在是沒有機會的。問’風如何有色’是專門對毗婆沙師們的詰難。 所許’無根及無聲，微塵事物八’，如何風有色而特別遮除，其中任何色都不可得。 毗婆沙師們說此義是應信而非所推度，意思是此義是由最勝信者所說故應信受，而非所推度。 又’由混合而執香故’是說從一方面也有推度。由離有香之物而觀察風香，彼香亦於色無錯亂，凡有香處即有色。此中能立語是：風有色，因有香故，如茉莉花。 說色界中無香味，因為說’除香味及鼻舌識界’。因此彼處諸微塵具有六、七、八事，彼處所有即是彼處諸物。

།དེ་ན་ཡོད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་དབང་པོ་ཡང་མེད་སྒྲ་ཡང་མེད་པ་རྫས་བརྒྱད་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ན་རྫས་དྲུག་པ་ཡིན་ལ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་རྫས་དགུ་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་བདུན་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་གཞན་དང་ཡང་ལྡན་པ་རྫས་བཅུ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་བརྒྱད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདི་དག་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྫས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཤད་ཟིན་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མི་ བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་ཟིན་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ཅི་འདིར་རྫས་ཁོ་ན་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གང་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་རྫས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་ངམ་འོན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་ཀྱི་དབང་ དུ་བྱས་པ་ཡིན།སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཡང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྫས་ཤེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་རྫས་ཁོ་ན་ལ་རྫས་སུ་བཟུང་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་མཐའི་མཚན་ ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་ལ་རྫས་སུ་བཟུང་ན་ནི་རྫས་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཧ་ཅང་ཉུང་བར་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ་ཁ་ཅིག་ལ་ཅི་རིགས་པར་རྫས་གཞན་དབྱིབས་དང་ཡང་བ་ཉིད་དང་།ལྕི་བ་ཉིད་དང་། འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དང་། གྲང་བ་དང་། བཀྲེས་ པ་དང་།སྐོམ་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་རྫས་བརྒྱད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫས་དགུ་པ་ཡིན་པ་ནས་རྫས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་རྫས་བརྒྱད་པའི་ངེས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྫས་དགུ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་རྫས་དྲུག་དང་བདུན་དང་བརྒྱད་པའི་ངེས་པ་ཉམས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།རྫས་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། རེག་བྱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་འབྱུང་བས་ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡིན་པ་དེའི་ ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྒྲ་མེད་པ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་བཞི་པ་ཡིན་ལ་སྒྲ་དང་བཅས་ན་ནི་རྫས་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །རྟེན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་ བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།།དེ་ལྟར་ན་དབྱིབས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ལ་ཡང་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་རེག་བྱ་ཡིན་པས་འདི་ཧ་ཅང་ཉུང་བར་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ལ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནང་ནས་ཕྱུང་སྟེ། རྣམ་པ་བཞིར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་མངས་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འབྱུང་བའི་རྫས་རྣམས་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའི་ནི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་སྔོན་པོའམ་སེར་པོ་གཅིག་གི་རྟེན་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཞན་དྲིའམ་རོའི་ རྟེན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེའི་རྟེན་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་རིགས་ལ་རྫས་སུ་བཟུང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གྱི་རིགས་ལ་རྫས་སུ་བཟུང་སྟེ། འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཞན་དག་ཀྱང་འབྱུང་བ་བཞི་ཚན་གཅིག་ གི་རིགས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལས་ནི་མི་འདའོ།།དེ་ལྟར་འབད་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་རྫས་ཁོ་ན་ལ་རྫས་སུ་གཟུང་སྟེ། རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་སུ་གཟུང་སྟེ། རྟེན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྟེན་ཅན་ དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་དེའི་རིགས་ལ་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

這是就其中存在的極微等極微而言。這裡沒有根也沒有聲音所說的八事，在那裡是六事，有身根的九事，在那裡是七事。 具有其他根的十事，在那裡是八事。若這些有聲音的話，則應知是七事、八事和九事。 由於與已說相同故不再說，這是指由於與已說相同故不再說的意思。 又此處是否僅就事物本身而執為事，這廣說是指就實際情況而言，對於具有自相的事物是否執為事，還是就處所事而言。 由於處所也有共相和別相的性質，故不能說為事。因此如何呢，是指因此有何過失的意思。 若僅就事物本身執為事，是指若就色邊際相等極微事執為事，則所說八事具足等太少，因為某些還有其他事，如形狀、輕性、重性、滑性、澀性、冷、饑、渴等。 如是則八事者應成為九事乃至十四事，則八事的決定將被破壞。九事等也應如是配合。 同樣應知色界中六事、七事、八事的決定也將被破壞。 應說具四事，這是因為觸有二種故，地等諸大種也是觸處，因此欲界無聲時是色、香、味、觸四事，有聲時是五事。 所謂能依者，是指地等四大。所謂所依者，是指色、香、味和觸的一分。 如是則形狀也攝入色中，輕性等也是觸，故此說非太少，又從觸處中分出能依而說為四種，故也非太多。 因此大種事將成眾多等廣說，而毗婆沙師的宗義是：以某一青色或黃色為因的四大種依處，不是其他以色為因的香或味的所依。 那麼是什麼呢？其所依唯是其他四大種。 此中就類執為事，是指此中就四大種的類執為事，其他諸四大種也不離一四大種的類。 如是何須費力詳說，這是指此處一分是就事物本身執為事，即能依者；一分是就處所事執為事，即所依者。所依者也應就其類而執。

།ཚིག་ནི་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་པས་དོན་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཚིག་ནི་འདུན་པ་སྟེ། འདོད་པའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ཅི་དེ་རྣམས་ངེས་པར་ ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་དེ་དག་གི་དོན་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སེམས་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་བསགས་པར་གནས་པ་དག་ལ་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་ངེས་པར་བརྗོད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདུས་པ་ལས་འབྱུང་ བ་གཅིག་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་བོང་རྡོག་སྐམས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་གཉིས་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཉིད་གཤེར་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡོད་དེ། །དེ་ཉིད་དྲོ་བ་ལྟ་བུའོ། །འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་པའི་བར་ཡང་ཡོད་དེ་བོང་ རྡོག་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དེ་ཉིད་འགྲོ་བའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་འདུས་པ་གང་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གང་ཞིག་དམིགས་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདུས་པ་ལ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ འོད་ལྟ་བུའོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ་རླུང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དུ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནི་གཟུགས་དང་དྲི་དང་རེག་བྱའི་ཁྱད་པར་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལ་རེག་ བྱའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡང་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཨ་ག་རུའི་སྡོང་བུ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་ཉིད་སྒྲ་དང་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་ པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གིའོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་མེད་པར་མི་སྐྱེ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ སེམས་མེད་པར་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཐམས་ཅད་དང་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མ་ ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་གདོན་མི་ཟ་བར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། གཟུགས་སམ་སེམས་སམ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གམ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ ཀྱང་རུང་གང་ཅུང་ཟད་སྐྱེ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་གོང་ཉིད་དུ་སྨོས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་སྟེ། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁ་ ཅིག་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་ལ་ཡང་ཐོབ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་དག་སྐྱེ་བར་ནི་མི་འགྱུར་བས་དེ་གཉིས་མ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ངེས་པར་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེ་བ་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐོབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཏན་ཚིགས་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་དང་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་དུས་སྔ་མ་དང་ ཕྱིས་སྐྱེ་བ་དང་ནི་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།གོ་སྐབས་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ས་མང་པོ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མང་པོ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

由於詞語是從意願方面趨入的，所以應當觀察其義。這是說，隨順簡略和廣說的詞語是意願，即從欲求方面趨入，因此應當觀察這些義理是否一定是俱生或非俱生。 瑜伽行者思維者們對積聚而住的諸法，確定說明有大種及所造色。如何呢？說道：從和合中有從一大種所生，如干牛糞。有從二大種所生，如濕潤的牛糞。有從三大種所生，如溫暖的牛糞。乃至有從一切大種所生，即牛糞濕潤且溫暖時處於運動狀態。 對於所造色，應當了知：在任何和合中，見到某所造色，即說彼處有彼。有具一所造色的和合，如光明。有具二所造色的和合，如有聲香的風。有具三所造色的和合，如煙，因為它由色香及觸差別所分，應知此中觸差別即是輕性。有具四所造色的和合，如沉香木。有具五所造色的和合，如有聲的沉香木等，應當如是說明。 其餘諸法應當說明，是指非心心所相應法。心與心所決定俱生，是說心離心所不生，心所離心不生，應當如是決定了知。但並非一切心都必定與一切心所俱生，也並非一切心所都必定與一切心都俱生。 一切皆與有為相俱，是說彼一切必定與生等有為相俱生。這是指什麼呢？凡是任何生起的色法、心法、心所法或不相應行法等一切，如前所說，無為法唯是無生。 爲了分別而說’或’字，是說有些與得俱生，即是有情數法；有些不與得俱生，即是非有情數法，如是分別。雖然擇滅無為和非擇滅無為也有得，但彼等不生起，故未說及二者，因為這是就決定俱生而論。 對於非有情數法無得，此中有何理由？因為是一切有情共同的緣故。應當了知唯有俱生得與得的相應法俱生，前後生起的得則不然。 機會處所，即是生起處所的意思。諸遍一切處法，因為於一切心中生起，故稱為遍一切處。

།ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ ཐམས་ཅད་ལ་ཚོགས་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་འདིས་ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་དུ་འདུན་པ་ གང་ཞེ་ན།བསམས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །མོས་པ་གང་ཞེ་ན་ངེས་པའི་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྲིས་སོ། །སེམས་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རབ་ཏུ་གཡོ་བར་ བྱེད་པ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་གཡོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེག་པ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རེག་པ་ནི་རེག་པ་དང་འདྲ་བར་རེག་པ་ཡིན་ཏེ།གང་དང་ལྡན་པས་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རེག་པ་བཞིན་དུ་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་རབ་ ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་འམ།འདིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །གང་གིས་ན་ཆོས་འདྲེས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་མེ་ཏོག་དག་ལྟར་འདི་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །འདི་དག་ནི་ གཟུགས་ཅན་ནོ།།འདི་དག་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དམིགས་ཀྱིས་སེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །གྲགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་ རབ་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡེབས་པ་དང་མཐུན་པར་བློ་གྲོས་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་ཡིད་ཀྱིས་དམིགས་པ་མི་བརྗེད་པ་སྟེ། དེ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ དྲན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་ཅིང་གཏོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་གཏོད་པར་བྱེད་པས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདོད་པ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་ལ་ཡོན་ ཏན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ།།གཞན་དག་ན་རེ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སེམས་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་ངེས་པ་བཞིན་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩེ་དང་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ།གང་དང་ལྡན་པས་སེམས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དག་ལ་འབད་པར་བྱེད་ཅེ་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་གཅིག་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་བཅུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུན་ རྣམས་ལ་ཡང་བརྟགས་པར་དཀའ་ན་དུས་ཀྱི་མཐའི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་དག་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་རེ་ཞིག་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཏེ་ལུས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་རོ་མང་པོ་ཁ་ཅིག་གི་རོའི་ཁྱད་པར་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་སྟེ།ལྕེའི་དབང་པོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ངེས་པར་གཟུང་བར་དཀའ་ཞིང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ན་ཆོས་གང་དག་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་བློས་གཟུང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཡིད་ཆེས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

關於’這十種法在一切心的剎那中都是和合而生的，如是傳說’這句話中，‘傳說’一詞是爲了表明這是他宗的觀點。自宗的觀點是欲等並非在一切心中都生起，如此，此論師在五蘊中對欲的解釋是：‘何為欲？是對所思維的事物生起強烈的希求。‘何為勝解？是對所確定的事物如實地確定執取。’ 思是令心造作，即是令心活動，‘令活動’即是使之活動的意思。‘對境取相’即是執取境界的特徵之義。觸是由境、根、識和合而生的觸，即由境界、根和識和合而生的觸與觸相似，由於具有此觸，境界、根和識彼此相觸如觸。‘擇法’即是對諸法詳細分別，或由此詳細分別，故稱擇法。 以此對如混雜的諸法，如同花朵般分別：‘這些是有漏的，這些是無漏的，這些是有色的，這些是無色的’，即是詳細分別，也就是區分辨別的意思。對諸法詳細分別即是擇法。因為是衆所周知，應稱為’慧’，但爲了與偈頌相應而說為’智’。 念是不忘所緣，即由具有此念，意不忘所緣，如同明顯宣說般，這就是念。作意是心的趣入，即是令心趣入、專注于所緣之義。作意即是作意，或因作意且令專注故稱作意。欲是對其所緣決定執為功德。其他人說這是欲。瑜伽行者們認為是如其所確定而執取。 三摩地是心一境性，其中’一境’與’所緣’是同義，由具有此定，心相續趣入一個所緣，這就是三摩地。如果三摩地存在於一切心，為何還要努力修習禪定？是爲了成就具力的三摩地。 如何知道在一心中有十種不同相的心所？為此廣說’諸心與心所的差別極其微細’。諸心與心所的差別，且於相續中都難以觀察，更何況是剎那性的究竟特徵？且如阿如拉等有形色的藥物，某些多味的差別雖是根境，即舌根所取，卻難以確定和辨別，更何況是無形色而為心識所取的諸法？因此，由於是可信教言所說，應當如實信受，如是思維。

།དད་པ་ནི་སེམས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་རྙོག་པ་དངས་པར་འགྱུར་རོ། །ནོར་བུ་ཆུའི་དང་བྱེད་དང་ལྡན་པས་ཆུ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བདེན་པ་དང་དཀོན་ མཆོག་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་དང་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་དག་ལ་འདི་དག་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་ཤིང མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།བག་ཡོད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །རྙེད་དང་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །དགེ་བ་འདུས་བྱས་སྒོམ་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ཇི་ལྟར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གང་ཞིག་ཡོད་ན་རྙེད་པ་དང་བསྟེན་པའི་བསྒོམ་པ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བག་ཡོད་པ་སྟེ། གཅེས་སུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ ལ་གཅེས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་པར་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་ལ་སྒོམ་པ་ཉེ་བར་གདགས་པ་ནི་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཀུན་དུ་སྲུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་སེམས་ཀུན་དུ་སྲུང་བ་དེ་ནི་བག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དེ།སེམས་ཡང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མདོ་ལས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཡན་ལག་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའི་རྣམ་གྲངས་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་ཡོད་ལ་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫོགས་པར་ བྱང་ཆུབ་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་པ་གང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་འདི་གཅིག་ཁོ་ན་བརྗོད་ཅེ་ན།དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བསགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེར་ནི་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འབྱུང་བ་ནི་མདོ་དེར་ནི་ལུས་ཉམ་ང་བ་མེད་པ་ཁོ་ན་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཡིད་དགའ་ན་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་ཁྱད་པར་དགའ་བས་དྲངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ པ་སོ་སོ་ན་འདུག་པའི་ཕྱིར་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

‘信心就是心清凈’這句話的意思是，具有信心的人，心被煩惱和隨煩惱污染的渾濁會變得清凈。就像寶珠具有凈化水的功能一樣。 其他人說：‘是對真諦、三寶、業果等深信不疑’，這是說對四諦、三寶、善惡業及其可意不可意果報等深信不疑，認為’這些確實存在’，如此確信和證悟就是信心，這是在說明信心具有這樣的特徵。 ‘正念是修習善法’這句話中，關於’修習’，經中說：‘獲得和依止，是修習有為善法’，因此是獲得和依止善法的本質。 那麼，為什麼稱為心所中的正念呢？因為有了它才會有獲得和依止的修習，這就是正念，是珍惜的特徵。因此說’對這些善法的珍惜’，這樣就是將修習的因安立為修習。 ‘護持心’是指從煩惱中護持心，這就是正念。 ‘心堪能性’是指具有此性質時心變得堪能，即心輕安，這是其同義詞。 有人問：‘經中不是也說身輕安嗎？‘這是在問輕安作為兩種覺支時的差別。有身輕安也有心輕安。其中身輕安是覺支，能引生神通、圓滿菩提和涅槃；心輕安是覺支，也能引生神通、圓滿菩提和涅槃。 為什麼只說’輕安是心堪能性’呢？回答說：‘應如身受來理解’。就像受雖是心所，但因依託由極微積聚而成的根，所以稱為身受一樣，這輕安也應如此理解。 問：‘這怎麼能成為覺支呢？‘這是因為五識身不是等持性而提出的疑問。 那麼，經中詳細說’唯身堪能’，這是因為在那部經中，身無有疲憊就是身堪能性，如說’意生喜時身得輕安’，是由喜引生的界的殊勝性為特徵。 問：‘這怎麼能稱為覺支呢？‘這是考慮到它們分散在各識聚中，而且是有漏的，所以不應理。

།དགའ་བ་དང་དགའ་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས།ཁྱེད་ལ་དགེ་སློང་གཽ་ཏ་མས་འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ཚུར་ཤེག་སྒྲིབ་པ་ལྔ་པོ་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་ཉམ་ཆུང་བར་བྱེད་པ་དག་སྤོང་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམས་ཤིག་ཅེས་བཤད་དོ་ཞེས་གྲག་ སྟེ།ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་ན། དེ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་དང་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མར་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་བཅུར་འགྱུར་བ་དང་བཅུ་ཡོད་པ་ལས་ལྔར་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་བསྟན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་།དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་གཞི་དགུ་ཡང་གནོད་སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པར་བཤད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགའ་བ་དང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱེ་བ་འདིས་བདུན་ཡོད་པ་ལས་བཅུ་ བཞིར་འགྱུར་ལ་བཅུ་བཞི་ཡོད་པ་བདུན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཡང་ཡོད་དོ།།རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ གི་ཚེ་ལམ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་ཕུང་པོ་གསུམ་དུ་མཛད་པ་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་པ་དེའི་ནང་ དུ་བཤད་དོ།།བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཉམ་པར་འདུག་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཚོར་བའི་བཏང་སྙོམས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དང་། ཚད་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་སོ། །འདི་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་ཤེས་པར་དཀའོ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕྲ་བས་དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྒྱུན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་དཀའ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན ནོ།།ཤེས་པར་བྱ་བ་དཀའ་བ་ནི་ཤེས་པར་དཀའ་བ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་འགལ་བ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཡང་ཤེས་པར་ཡོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་རྩོལ་བ་དང་རྩོལ་བ་མེད་པ་དག་ཡོད་པ་གང་འགལ་བཞིན་དུ་ཡང་མི་འགལ་ ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཤེས་པར་དཀའ་སྟེ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འགལ་བ་དག་ཡོད་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །རྩོལ་བ་ཡང་གཞན་དུ་འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩོལ་བ་ཡང་དམིགས་པ་གཞན་ལ་འབྱུང་ལ་ རྩོལ་བ་མེད་པ་ཡང་གཞན་དུ་འབྱུང་བས་འགལ་བ་མེད་དོ།།འདི་ལས་འདི་ལྟ་བུའི་རིགས་གཞན་ཡང་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བའི་རིགས་ཏེ་དཔེར་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི། རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་རྩིང་ཞིབ་དག་།ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ ནི་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་འགལ་ལོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ངང་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདི་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོས་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་བཟློག་སྟེ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་མེད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའོ། །ཤེས་ རབ་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བློ་གྲོས་དྲན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

關於’喜悅和喜悅之處等諸法被說為喜覺支’這一廣泛論述是：外道們對世尊的聲聞們如是說道：‘聽說你們的導師喬達摩對你們這樣說：比丘們，你們來此，應當斷除五蓋——這些擾亂心識、削弱智慧的障礙，應當修習七覺支。‘我們也是這樣說的，那麼我們與沙門喬達摩在說法上有什麼區別呢？ 世尊對他們開示了從五增至十、從十歸為五的這種安立。世尊說明憤怒以及與之相應的憤怒因緣——九種惱害心的所依也都屬於嗔恚蓋。同樣，以’喜悅和與之相應的喜悅因緣’等這種分類方式，也有從七增至十四、從十四歸為七的安立。 關於’尋伺雖非智慧自性’的說明：因為它們分別是尋和精進的自性，所以這兩者不是智慧的自性。當道分為戒蘊、定蘊、慧蘊三蘊時，何為慧蘊？在其中說明慧蘊包含正見、正思維和正精進。 所謂’舍即心平等性’，是指由具有何種性質而使心自然平等安住，這就是舍，稱為行舍。舍有三種：受舍、行舍和無量舍。難道不是說過’這些差別難以了知’嗎？這是因為心與心所的差別極其微細，所以說’即便是相續也難以判別’等。 所謂難以了知，是指在心的一剎那中，觸等諸法的差別雖然不相違而存在這一點難以了知；而在心的一剎那中，有功用和無功用雖然相違卻又不相違，這更是極難了知——這是’安立’一詞的余義。 在心的一剎那中未見有樂苦這樣相違的事物同時存在。所謂’功用也在他處生起’，是指功用緣於一處生起，無功用緣於他處生起，因此不相違。 ‘由此類推還有其他’是指相違的類別，例如尋和伺。它們的特徵如經中所說：‘尋伺粗細別’，即尋是心的粗性，伺是心的細性，這兩者在一處存在是相違的，這將在後文解釋。 ‘此中性質與彼相同應當了知’是說這兩者是以異門而生起的意思。‘慚愧將在下文解釋’是指在’不敬無慚愧，不畏惡行’中以相反方式說明。 ‘彼即是智慧自性’是指無癡就是智慧的自性。‘智慧是多地法’是因為經中說’智慧念’等的緣故。

།འདི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ནི་དགེ་བའི་ས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་གཞན་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་ པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་བྱ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འབྱིང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་ལས་ལེ་ལོ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་འབྱུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལེ་ལོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་འོག་ནས།རིག་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཆོས་གཞན། །མ་རིག་ཅེས་བྱ་བ་རྣམས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པ་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས། སྒོམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ལ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །ལུས་ལྕི་བ་ཉིད་དང་སེམས་ལྕི་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ ན་ཡིན་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་ཡིན་པར་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་རྨུགས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྨུགས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཞེས་བྱའོ། །རྒོད་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྒོད་པ་བྲོ་གར་དང་།གླུ་དང་སྟེག་པ་དང་། ཆ་བྱད་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་གཞི་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་རྨུགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ལས་སོ། །འགྱུར་བ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་འདོད་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ལས་འབྱུང་བ་ཚད་མར་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་འགྱུར་བ་འདི་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་གྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་སྟེ།བསམ་པ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་རྣམས་ དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན།ཁ་ཅིག་ན་རེ་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གཡོན་ཅན་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བླུན་པོ་ནི་ལྷ་རྣམས་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་དབང་ཕྱུག་རྣམས་དགའ་བ་དེ་ནི་གཏམས་ཤིང་ མ་བསླབས་པ་བླུན་པོ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་གཏི་མུག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་མང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ནི་ངེས་པར་མི་གཟུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་དག་ གི་ནང་དུ་མ་བཏོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཡང་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་མི་གཟུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་དག་གི་ནང་དུ་མི་གདོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ བརྗེད་ངས་པ་ཡིན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།མོས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཁོ་ན་ལོག་པར་མོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

不僅僅說這是眾多善地。那麼是什麼呢？也是大善地等。所謂’不害’，是指具有此心所時不會傷害他人的心所，即無害，是害的對治。 所謂’心踴躍’，是指對善事的歡喜踴躍，這就是精進。對不善事的心踴躍不是精進，因為那本質是懈怠，經典中說那只是懈怠，如世尊說：‘在此，外道的精進只是懈怠。’ 所謂’愚癡’即無明，如下文將解釋：‘與明相違的其他法，稱為無明。‘所謂’修習的違品法’，不應理解為僅僅是無修習，所以說’修習的違品’，對懈怠等也應作同樣解釋。 ‘身重性和心重性’是輕安的違品法。所謂’如身受’，就像受雖然只是心所，但因依賴有色根而說是身受一樣，身昏沉也是如此，與五識相應的昏沉稱為身的。 所謂’掉舉是心不寂靜’，是指心所法掉舉，其作用是導致歌舞、音樂、嬉戲、裝扮、裝飾等行為。‘彼論中昏沉不生’是指在阿毗達磨論中。 ‘轉變’是指諸天歡喜而非了知意趣，這是說僅僅依據文字作為依據，煩惱大地法成為十種，這種轉變諸天歡喜，但不是了知諸師的意趣和想法。 什麼是’諸天歡喜’？有人說直性者是諸天歡喜，邪曲者非諸天歡喜。其他人說愚者是諸天歡喜，因為凡是權貴歡喜的就是未經教導的愚者。 例如’無癡’，因為是以無癡善根智慧為本質，安立為遍行，但不應確定僅是善遍行，因此未列入善遍行中。同樣，忘念等五法雖是遍行，也不應確定僅是煩惱遍行，因此不列入煩惱遍行中。 怎麼說呢？說’唯有染污的念是忘念，唯有染污的定是散亂。‘等等意指染污的慧是不正知，染污的作意是非理作意，染污的勝解是邪勝解。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་དག་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་ པ་སྟེ་དེ་དག་ལ་མ་གཏོགས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མུ་བཞི་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཟུར་གྱིས་ཀུན་དུ་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མུ་བཞི་ནི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་མ་ཡིན་པ་ དག་ཀྱང་ཡོད་དོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡིན་ལ་ས་ཆེན་པོ་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ས་ཆེན་པོ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ས་ཆེན་པོ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་ཆེན་པོ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗེད་ངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པ་ལ་མ་ གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཏེ།དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མུ་བཞི་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མུ་གཉིས་པར་གཞག་པར་བྱའི་མུ་གསུམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་ བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མུ་དང་པོ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་མ་རིག་པ་དང་རྒོད་པ་དང་བག་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྟེ། བརྗེད་ངས་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པར་ སྨོས་པའོ།།མུ་བཞི་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལས་རྨུགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འདོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །དེ་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་ནང་དུ་མ་བཏོན་པ་སུ་ཞིག་གིས་ ཉེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་དེ་ལས་རྨུགས་པ་འདི་ནི་མི་འབྱུང་བ་ཁོ་བོས་ཉེས་སམ་ཅི་ཆོས་མངོན་པ་པས་ཉེས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པ་བྱེད་པ་ཁོ་ནས་ཉེས་པ་ཡིན་གྱི་ཁོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་གདོན་པར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་བཅོས་དེ་ལས་རྨུགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་མེད་པར་འགྱུར་གྱི་རྒོད་པ་སྤྱོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཡིད་མི་ཆེས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཀར་པོ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ལམ་གཅོད་པ་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ལམ་གཅོད་པ་ཉིད་མཐུན་པ་ཡིན། འདི་དག་ནི་ནམ་དུ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཉིད་འདོར་བར་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་རྒོད་པ་འདི་དག་ནི་རེས་འགའ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཉིད་མི་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོན་ཀྱང་གང་ཞིག་གང་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི རྨུགས་པའམ་རྒོད་པ་གང་ཞིག་གང་ཟག་གང་ལ་ཤས་ཆེ་བའི་གང་ཟག་དེ་ནི་དེ་སྤྱོད་པ་སྟེ།རྨུགས་པ་སྤྱོད་པའམ་རྒོད་པ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཚོགས་ལ་ལར་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལའོ།།མི་དགེ་ལ་ནི་ཁྲེལ་མེད་དང་། །ངོ་ཚ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆུང་ངུ་ནི་ཆུང་བའོ། །དེ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། མ་ རིག་པ་ཙམ་སྟེ།མ་རིག་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

正因為如此，所謂’屬於多地’等廣說，由於如是念等忘念等安立，除此之外別無其他，正因為此而有四句分別。 ‘凡是屬於多地者，是否也是煩惱多地所攝’，這是以言詞角度來詢問。 四句分別是：有是大地所攝而非煩惱大地所攝者；有是煩惱大地所攝而非大地所攝者；有是大地所攝亦是煩惱大地所攝者；有非大地所攝亦非煩惱大地所攝者。 第三句中所說’念等’即是前述忘念等五種，它們既是多地所攝也是煩惱多地所攝。 第四句中所說’除此等相’即是除上述所說之外的其他法，如善多地所攝等心所以及色等。 彼等的第四句並非如是，即散亂應安立為第二句，而非第三句。 因此應如是說：第一句如前。第二句是不信、懈怠、無明、掉舉、放逸和散亂。第三句是念等四種，即忘念、不正知、非理作意和邪勝解。第四句如前。 對於所說’彼中不生昏沉’之回答而言，‘由於認為昏沉與一切煩惱相應’等廣說。 ‘誰過失於未將其列入煩惱中’是說：是我過失於此中不生昏沉呢？還是阿毗達磨論師的過失？因為認為昏沉與一切煩惱相應，此乃是阿毗達磨論師的過失，而非我的過失。 ‘雖應如是說’是指阿毗達磨論師們于論中說明昏沉不生的理由。 ‘據說極快便無，而非掉舉行’，‘據說’一詞表示不可信。 煩惱法如何與清凈等持相順？沉沒與掉舉是斷等持之道，如何能說斷道者是相順？這二者任何時候也不捨棄同行的自性。 ‘然於何者何增盛’是說：雖然如此，但昏沉或掉舉，于某補特伽羅何者增盛，則應了知彼補特伽羅即是彼行者，即昏沉行者或掉舉行者。 于某聚中某法增盛，于其他則不然，是指于善等。 ‘不善唯無慚及無愧’之聲，是應當區分或確定唯于不善。 關於’小煩惱地法’，‘小’即微小。其為何？僅是無明，即唯是無明的意思。

།མ་རིག་པ་ཙམ་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མ་ཡིན་པའོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ ན་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཁོ་ན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པའི་ཚོགས་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མ་རིག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཆུང་ངུ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ ནོ།།གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་བསྒྲིབས་པ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་འབྱུང་ བ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་ནང་ནས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་བསྟན་པ་ལས་སོ། །མ་ངེས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་རེས་འགའ་ནི་སེམས་དགེ་བ་ལ་འབྱུང་ལ། རེས་འགའ་ནི་ མི་དགེ་བ་ལ་འབྱུང་།རེས་འགའ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་འབྱུང་བའོ། །གཉིད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་མི་དགའ་བ་དང་གླལ་བྱེད་པ་དང་ཟས་ཀྱི་དྲོད་མི་ཟིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ས་མང་པོ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགེ་བ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་ བའི་ས་མང་པོ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་མེད་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་འགྱོད་པ་དང་། །གཉིད་དང་ཁོང་ཁྲོ་ཆགས་པ་དང་། །ཡིད་དང་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་བ། །བརྒྱད་ནི་ངེས་པ་མིན་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་སྨྲས་ཏེ། བརྒྱད་མ་ངེས་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་རྣར་མི་འོང་ངོ་། །ལྟ་བ་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་དེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བཅས་པའམ་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ། མི་དགེ་བ་ནི་མ་འདྲེས་དང་། །ལྟ་དང་ལྡན་ལའང ཉི་ཤུ་འབྱུང་།།ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཁྲོ་སོགས་དང་། །འགྱོད་པ་སྟེ་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་གྱི་ན་ཞིག་བཤད་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་གཅིག་དང་མི་དགེ་བ་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་མ་འདྲེས་པ་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འཇིག་ཚོགས་དང་ མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ངན་པར་བྱས་པའི་ངོ་བོ་ནི་འགྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངན་པར་བྱས་པའི་དོན་གྱི་ཆོས་དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་ནི་འགྱོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

‘僅無明’這句話是指不與貪慾等其他煩惱相應。‘修所斷’這句話是指非見所斷。‘唯意地’這句話是指不與五識相應，因為忿等隨煩惱只屬於意地，所以說這些與小煩惱地法相應。貪等煩惱必定與無明相應，所以貪等不是小煩惱。 如是，凡是在一切有情中生起的，那些是大地法。凡是隻在善中生起的，那些是善大地法。凡是從染污所覆及不善中生起的，那些是染大地法。凡是隻從不善中生起的，那些是不善大地法。凡是與小煩惱相應的心中生起的，那些是小煩惱地法。 這些將在隨煩惱中說明，這是從隨眠品中說的。‘其他不定’是指有時生起于善心，有時生起于不善心，有時生起于無記心。‘睡眠等’中的’等’字包括不悅、掉舉、食不消化等隨煩惱以及貪等煩惱都是不定的。 這些貪等並不確定屬於五種中的任何一種，因為不是一切有情都有，所以不是大地法。因為善中沒有，所以不是善大地法。因為不是一切煩惱都有，所以不是染大地法，比如有嗔心時沒有貪，有貪心時沒有嗔。其他煩惱也應如是說。 此處世親論師說偈頌：‘尋伺及悔眠，忿與貪相連，慢疑共八種，說為不定法。‘說這八種不定是不合理的。為何不認為見也是不定？因為邪見不會與嗔或疑相應的心中生起，如說：‘不善不相雜，見相應二十，四煩惱忿等，及悔共二十一。‘因此應當觀察何者所說為是。 首先，欲界心有五種，即一善、二不善（僅與無明相應的不相雜及與貪等其他煩惱相應的），二無記（有覆無記即與身見、邊見相應的，無覆無記即異熟生等）。‘惡作自性即是悔’是指惡作的法是心所，因此這裡說’緣悔的法’。若問其自性如何，則說是’意追悔’。

།གལ་ཏེ་འགྱོད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ལ་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་ཀྱང་འགྱོད པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་དག་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འགྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ངན་པར་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་ནི་དེའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ ཡིན་ཏེ།ཆོས་འགའ་ཁོ་ན་ཞིག་ཚོགས་པ་ལ་ལར་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། རྣམ་པར་བམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྡུག་པ་ལ་དམིགས་པའི་མ་ཆགས་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་འགྱོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་འགྱོད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།གྲོང་ཐམས་ཅད་ལྷགས་སོ། །ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལྷགས་སོ་ཞེས་གནས་ཀྱིས་གནས་པ་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲོང་ནི་ས་ཁྱོན་ལྷས་དང་བཅས་པ་སྤྱི་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་མི་རྣམས་ལྷགས་ན་སྨྲ་བ་པོ་གྲོང་ཐམས་ཅད་ལྷགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལྷགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འགྱོད་པ་ཡང་ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟར་བསྟན་དུ་རུང་ངོ་། །ཡང་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ནི་འགྱོད་པ་ཡིན་ལ།འབྲས་བུ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔེར་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དཔེར་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལས་དེ་དག་ལ་ལས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།འོ་ན་གང་མ་བྱས་པ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འགྱོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མ་བྱས་པ་ དེ་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།མ་བྱས་པ་ལ་ཡང་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མ་བྱས་པ་ལ་ཡང་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་གིས་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་ལེགས་པ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དེ་ནི་བྱས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བ་མ་བྱས་ནས་གདུང་བ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་མ་བྱས་ནས་གདུང་ཞིང་ཡིད་ལ་གཅགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། གདུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་ སྦྱར་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བྱས་ནས་གདུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དགེ་བ་ཡིན་ནོ།།བཟློག་པ་ནི་འགྱོད་པ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་མ་བྱས་པ་དང་དགེ་བ་བྱས་ནས་གདུང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་མ་བྱས་ནས་ཡིད་ལ་གཅགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ ཡིན་པ་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གིས་མ་ལེགས་པར་བྱས་སོ་སྙམ་པ་དེ་ཡང་འགྱོད་པ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བྱས་ནས་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་གང་ཡིན་པ་གང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་ནི་བདག་གིས་མ་ ལེགས་པར་བྱས་སོ་སྙམ་པ་དེ་ཡང་འགྱོད་པ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ལ།དེ་གཉི་ག་ཡང་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་འགྱོད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དེ་གཉི་ག་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འདྲེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྟ་དང་ལྡན་ལའང་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ།

如果說緣于追悔的法稱為追悔，那麼與之相應的其他心所也應成為追悔嗎？因為它們不是主要的。在意識執著的狀態下，具有追悔特徵的心所是以惡作為行相且占主導地位，而其他心所則是隨順於該行相，所以說某些法在某些聚集中是主要的。 所謂’緣于空性的解脫門稱為空性’，是指緣于諸蘊離內在作者補特伽羅性的解脫門三摩地的特殊狀態稱為空性。如同不凈觀所緣的無貪稱為不凈觀，以及青瘀、膨脹等，同樣在此處，緣于追悔心所法稱為追悔。 ‘所有村莊都來了，所有地方都來了’是以處所表示處所的意思。村莊是包括天人在內的共同地域，當居民來到時，說話者就說’所有村莊都來了’。同樣地也說’所有地方都來了’。 追悔也成為意識執著的所緣，因為是意識執著的所緣，所以可以這樣說。這是以果標因，因是追悔，果是意識執著。是以果來假立因，意思是表達因的詞用於果。 例如說’這六觸處是過去業’，就像眼等觸處是過去世所造業的果報，而在其上假立業名一樣。 那麼，對於未作之事的緣慮怎麼會是追悔呢？這是思維未作之事而提出質疑。對未作之事也可說為已作，怎樣呢？如說’我未作的事做得不好’，這是因為與已作相似的緣故。 未行善法而懊惱，是指未行佈施等善法而懊惱執著，這是善的。作不善業后的懊惱是什麼意思？與懊惱相連，即造作殺生等不善業后的懊惱，這也是善的。 相反的追悔是不善的，是指未作不善業和已作善業而懊惱，即未作不善業而執著，想著’我未作的事做得不好’，這是不善的追悔；對已行佈施等善業而執著，認為’我所作的佈施等是做得不好’，這也是不善的追悔。這兩者都依于兩方面。 如上所述，善與不善的追悔都依于善與不善兩方面。‘不雜’是指與貪等分開的意思。‘具見者亦’中的’亦’字是與’不善’相連。

།འདི་ལྟར་ས་མང་པོ་པ་ཁོ་ནའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་ རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་འདིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འགྱོད་པ་དང་ནི་ཉི་ཤུ་གཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་འགྱོད་པ་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་མི་མངོན་པར་བསྟན་པར་ བལྟ་བར་བྱའོ།།ཆོས་མངོན་པ་པ་རྣམས་ན་རེ་ཉོན་མོངས་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སོ་སོར་ཚིག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕན་ཚུན་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་མ་འདྲེས་པར་བཤད་པ་ཉི་ཤུའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དྲུག་དང་། མི་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་པ་གཉིས་དང་། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉི་ཤུ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་སྟེ། འདོད་ཆགས་སམ་ཁོང་ཁྲོ་བའམ་ང་རྒྱལ་ལམ་ཐེ་ཚོམ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་ཏེ་ ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཡིན་པར་ངེས་པར་འཛིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་དང་གཡོ་དང་ནི། །ཕྲག་དོག་ཚིག་འཆབ་སེར་སྣ་དང་། །སྒྱུ་དང་རྒྱགས་དང་རྣམ་འཚེ་ནི། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མ་འདྲེས་པར་བཤད་པ་དེ་དག་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་སྟེ་ཁྲོ་བའམ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་བར་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་། །འགྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཡང སྔར་བཤད་པ་རྣམས་དང་འགྱོད་པ་དེ་དང་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་སྟེ།འགྱོད་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་རྐྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །མདོར་ན་མི་དགེ་བའི་སེམས་མ་འདྲེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་མ་རིག་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མི་དགེ་ བ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ཉི་ཤུ་འབྱུང་ལ་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འབྱུང་ངོ་།།བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ ཉིད་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་པ་དང་། བཟོའི་གནས་སྐབས་དང་། སྤྲུལ་པ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཉི་འོག་པ་དག་ནི་འགྱོད་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་ཡང་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་ན་འཁོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉི་འོག་པའོ།།བཅུ་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁ་ཅིག་ལ་བཅུ་གསུམ་པ་འགྱོད་པས་ལྷག་པར་བསྣན་པས་སོ། །གཉིད་ནི་རྨི་རྨིའི་གནས་སྐབས་སམ་རྨི་ལམ་རྨི་ བའི་གནས་སྐབས་ནའོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། གཉིད་དགེ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ ཞེ་ན།དགེ་བ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །མི་དགེ་བ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་འབྱུང་བར་བཤད་པ་དེར་ནི་གཉིད་དེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་དུ་ཁ་སྐོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是說，僅僅觀察多地所攝的某些智慧差別稱為見。所謂決定思維的智慧即是見，而此處應當了知是不善的。因此說’邪見等’。 ‘悔與二十一’，此處應當觀察’與悔’等詞是隱含說明。阿毗達磨論師們說：‘四煩惱等’等詞應當了知各自語句圓滿，貪等彼此不相應。 所說不與彼煩惱相雜的二十，即是：多地所攝十法，煩惱地所攝六法，不善地所攝二法，尋伺二法，共二十法。與煩惱即貪或嗔或慢或疑任一相應成二十一法，應當了知確定唯是二十一。 ‘與嗔等相應心亦’，即與嗔、恨、諂、嫉、覆、慳、誑、憍、害等相應之心，如前所說不相雜之法，與彼隨煩惱即嗔乃至害中任一相應，生起二十一種心所。 于悔相應中，亦生起前說諸法與彼悔共二十一法，認為悔也是獨立的煩惱。 總之，‘不善心不相雜’等廣說，即僅與不善心無明相應，及與不善見相應時有二十法生起，而與其他不善煩惱及隨煩惱相應時則有二十一法生起。 ‘有覆無記’，即為煩惱所覆而非善不善之無記法。‘無覆’即無覆無記，為異熟生、威儀路、工巧處、變化所攝性。 ‘日下諸師亦許悔為無記’，即除迦濕彌羅地外其他地方安住者為日下部。‘生起十三’，即于某些無覆無記中加上第十三悔增加。 睡眠是在夢境狀態或做夢狀態中。‘因為是善、不善及無記’，是因為論中所說。如何說呢？問：‘應說睡眠是善？是不善？是無記？‘答：‘應說是善，應說是不善，應說是無記。’ ‘于有二十二生起處即二十三’廣說，即于說有二十二心所生起處，睡眠為第二十三，補足為二十三，此為語義。

།གང་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་འབྱུང་བ་ནི། །ལ་ལ་དག་ཏུ་འགྱོད་པ་བསྣན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་གཉིད་དེ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། ལུང་མ་བསྟན། གཞན་ལ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་གཉིད་བཅུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉི་འོག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་འགྱོད་པས་བསྣན་ན་ནི་གཉིད་བཅུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་ པོ་ན་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྷན་ཅིག་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་དེ་ལས་སོ།།འགྱོད་པ་དང་གཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཡང་མེད་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡང་མེད་ན་མི་དགེ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། འགྱོད་པ་དང་ གཉིད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི། །གཡོ་སྒྱུ་ཚངས་པ་འདྲིད་ཕྱིར་རོ། །རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་དག་མ་གཏོགས་ཏེ་དེ་ན་དེ་ དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནི་ཉི་ཤུ་འབྱུང་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མ་འདྲེས་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་བཅོ་བརྒྱད་འབྱུང་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཉོན་མོངས་པ་ འདོད་ཆགས་དང་ང་རྒྱལ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཡོ་དང་སྒྱུ་དང་རྒྱགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལ་ནི་བཅུ་དགུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་ནི་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའམ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་བཅུ་དགུ་འབྱུང་ངོ་། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་དང་སྤྲུལ་པ་པ་ལ་ནི་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྟོག་པའམ་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འགྱོད་པ་དང་གཉིད་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།རྟོག་པ་མེད་ཀྱི་ལྷག་མ་དང་ནི་དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་སྐད་བཀག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱོད་པ་དང་གཉིད་དང་མི་དགེ་བ་དང་རྟོག་པ་དག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དཔྱོད་པ་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཡོ་དང་སྒྱུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལས།ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལྷག་མས་ནི་དོན་ལྷག་པ་ཡིན་ཏེ་དོན་གཞན་དེ་ན་གཡོ་དང་སྒྱུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་པ། རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ ཤུགས་ཀྱིས་ན་རྒྱགས་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་ནི་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མ་གཏོགས་པ་ཉི་ཤུ་འབྱུང་ངོ་། །མ་འདྲེས་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་བཅུ་དྲུག་འབྱུང་ངོ་། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་། ས་མང་པོ་པ་བཅུ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ས་མང་པོ་པ་དྲུག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དེའམ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་བཅུ་བདུན་འབྱུང་ངོ་། །མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལས་ས་མང་པོ་པ་བཅུ་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྩི་བར་བྱའོ། ། ཚངས་པའི་བར་དུ་སྒྱུ་ཡོད་པར་འབྱུང་གི་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གཡོ་ཡང་སྒྱུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཡོད་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོང་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་འཁོར་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་འཁོར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་གཡོ དང་སྒྱུ་འབྱུང་ངོ་།།འཁོར་ནི་བརྒྱད་དུ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་འཁོར་དང་། བྲམ་ཟེའི་འཁོར་དང་། ཁྱིམ་བདག་གི་འཁོར་དང་། དགེ་སློང་གི་འཁོར་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་འཁོར་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་[(]གསུས་[,]གསུམ་[)]པའི་འཁོར་དང་། བདུད་ཀྱི་འཁོར་དང་། ཚངས་པའི་འཁོར་རོ། །འདིའི་གོང་ན་ནི་དེ་དག་ལས་འགའ་ཡང་མེད་པས་གཡོ་དང་སྒྱུ་མེད་དོ།

對於有二十三種生起的，在某些情況下加上追悔。這是說，其中睡眠是第二十四。同樣，對於無記，在其他情況下認為是十二種。這裡是說睡眠是第十三，乃至應當說，按照說一切有部的教規，如果加上追悔則睡眠是第十四。 初禪中如前所說，是指與心所法同時必定生起如前所述。追悔和睡眠在一切情況下都無，是說善法也無，無記也無，更不用說不善法，追悔和睡眠在一切情況下確實都無。 除去諂、誑和憍，是說如經中所說：‘欲界及初禪中，有諂誑為誘梵天。昏掉及憍三界有。‘除去這些，因為彼處有這些法。其餘一切與此相應，是說在善心中有二十種生起，如前所述。 在有覆無記和相應見中也生起十八種，如欲界一樣。其他煩惱貪、慢、疑相應，以及隨煩惱諂、誑、憍相應中生起十九種，其中與這些煩惱或隨煩惱相應而生起十九種。 在無覆無記、異熟生、威儀路和工巧處生起十二種，如前所述。關於’尋或殊勝禪’中，‘也’字是指追悔、睡眠和不善法等。為什麼呢？應當與’無’字相連。無尋的其餘與此相同。 如前所遮止的無，是說追悔、睡眠、不善法和尋都無的意思。‘及伺’中的’也’字表示諂和誑也無，就是說不僅說到伺，‘也’字的剩餘含義是表達其他意思，即彼處諂和誑也無。 第十二品。由於’昏掉及憍三界有’的經文力量，憍不包括在除外之列。其餘與此相同是說，在善法中除去尋、伺外有二十種生起。在不相應和見相應中也生起十六種。在貪等煩惱相應和隨煩惱憍相應中，遍行心所十種，煩惱地遍行六種，以及彼煩惱或隨煩惱共十七種生起。在無覆無記中，應當計算僅有遍行心所十種生起。 經中廣說’乃至梵天有誑’，由於諂也是以誑為先導，所以攝入彼處有。由於不與眷屬相關故上界則無，是說對於有眷屬者，為攝受眷屬故生起諂和誑。眷屬有八種：剎帝利眷屬、婆羅門眷屬、居士眷屬、比丘眷屬、四大王眾天眷屬、三十三天眷屬、魔眷屬和梵天眷屬。在此之上都無這些眷屬，所以無諂和誑。

།ཚངས་པ་ལ་ནི་འཁོར་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བཤད་པ་དེ་ནི་རང་གི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་འདུག་པ་ལ་དགེ་སློང་རྟ་ཐུལ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སོན་པས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འདི་དག་མ་ལུས་པར གང་དུ་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་དྲིས་པ་དང་།མི་ཤེས་ཤིང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་མ་ལུས་པར་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་གཏམ་རླུང་བསྐུར་བའི་གཏམ་གྱི་སྐབས་བྱས་སོ། །ཁོ་བོ་ནི་ཚངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ལ་ཚངས་པའོ་ཞེས་སྨྲས་ནས་ཚངས་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ནི་ཚངས་པ་གཞན་དག་པས་བདག་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་ཕྱུག་ནི་དབང་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །བྱེད་པ་པོའོ། །སྤྲུལ་པ་པོའོ། །འབྱིན་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་གྲངས་སམ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ།།ཕ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཕ་ལྟ་བུའོ། །གང་དག་གི་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ས་དེ་དང་སེམས་དེ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་སྙེད་པ་དེ་ནི་བཤད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞུང་ ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁ་ཅིག་ནི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་འདོན་ཏེ། དོན་ནི་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དང་ལྡན་པས་རང་དང་གཞན་ ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དང་།གང་ཟག་ཡོན་ཏན་ཅན་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་མ་གུས་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལ་གུས་པ་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་མ་གུས་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་མ་གུས་པ་ཉིད་དེ་སེམས་ལས་བྱུང་ བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་བཀུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་འཇིགས་པས་དབང་མི་སྒྱུར་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སློབ་མ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་བཀུར་བ་སྟེ། བླ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་བཀུར་སྟི་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་བཀུར་བ་མེད་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ ནི་བཀུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ།ངོ་བོ་བརྗོད་པས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་གཟུང་བར་བྱའོ། །འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བའོ། །འཇིགས་པས་ དབང་སྒྱུར་བ་མེད་པ་ནི་འཇིགས་པས་དབང་མི་སྒྱུར་བའོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་འཇིགས་པས་དབང་མི་སྒྱུར་བ་ཉིད་དེ། དེ་ཁོ་ན་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཡོད་པས་ན་ངོ་ཚ་མེད་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཉིད་དེ་གུས་པ་དང་བཅས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་དེ་ མེད་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཁྲེལ་མེད་ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་མི་ འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་མི་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་མི་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་ བའི་འབྲས་བུ་ལ་བྱའོ།།འཇིགས་པ་མེད་པར་ལྟ་བ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་འཇིགས་པ་ཡིན་ལ་འདི་ལ་མི་འཇིགས་པར་ལྟ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འཇིགས་པར་མི་ལྟའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་མི་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ་ ཞེས་བྱ་བར་བཤད་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་མི་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བའི་ངང་ཚུལ་ཡོད་པས་ན་འཇིགས་པར་ལྟ་བའོ། །འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བས་ན་མི་འཇིགས་པར་ལྟའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའམ།ཡང་ན་འཇིགས་པར་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ནི་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཉིད་དོ།

梵天有眷屬。因此，當比丘調馬者到達梵天界時，向在其眷屬中的梵天詢問’這一切大種無餘滅於何處’， 由於不知且不瞭解四大種無餘滅于無色界，便作了虛言之談。 在’我是梵天’等廣說中，說’梵天’后又說’大梵天’，是爲了顯示自己超勝其他梵天。 自在天具有主宰的本性。是作者、化現者、生出者，這是同義詞或後後解釋的方式。 如父是指如同父親。是誰的呢？是諸事物的。 所說’已說’等廣說，是指已說明了彼地、彼心及彼心所等數量。 論中說’某些心所應當分別’，是出自論典。有些讀作’從彼而生’，意思是一樣的。 關於’對諸功德和具功德者’等廣說，是指對由具足而存在於自他的慈悲等功德，以及具足儀軌和行境圓滿的具功德補特伽羅不恭敬，即是不恭敬性。因有不恭敬故為不恭敬。其體性是不恭敬性，是心所的差別。 那是什麼呢？說’即是不尊重性和不受畏支配性’等同義詞。尊重是指如上師般支配弟子。因有不尊重故為不尊重。其體性是不尊重性，說其體性是爲了表明是心所。 畏是心所法。因有受畏支配的本性故為受畏支配。不受畏支配即是不受畏支配性。其體性是不受畏支配性，即是無慚。因有無慚故為無慚。其體性是無慚性，是與恭敬相違的法，而非僅是沒有恭敬。 關於’無愧不畏惡’，惡即不當說的，因此說’惡即聖者所呵責’。對此不畏即是無愧，意思是不視惡為不悅意果。 說’因此而生畏’是成立’畏’字為能盡詞，因此’畏’字應用於不視為不悅意果。 關於’是否無畏見即是不畏見’等廣說，若說’是畏而有不畏見的本性故為不畏見，其體性是不畏見性’，則知是慧，因為是以慧而作不畏見。 若說’因有畏見的本性故為畏見，因不畏見故為不畏見，其體性是不畏見性’，或者說’畏見的體性是畏見性’。

།འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ནི་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་ན་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པས་འཇིགས་པར་ལྟ་ བར་མི་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་ཡང་ལྟ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཁྲེལ་ མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ཁྲེལ་ཡོད་པར་བྱེད་པས་ན་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ།།ཁྲེལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པའོ། །ཡང་གཞན་དག་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡང་འཛེམ་པ་ཡིན་ལ་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡང་འཛེམ་པ་ཡིན་པས་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་དོན་གཅིག་པ་འདི་དག་ ཇི་ལྟར་དོན་ཐ་དད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་སྙམ་ནས་མ་རངས་ཏེ་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་སོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟོས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀླན་ཀ་པས་ཕྱོགས་འདི་ལ་ཡང་ཅིག་ཅར་ལྟོས་པ་གཉིས་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་ ནས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཕྱོགས་འདི་ཡང་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་གཅིག་ལ་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ལྟོས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་དོ།།བདག་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཅིག་ཅར་རོ་ཞེས་ནི་མི་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་དག་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཛེམ་པ་འབྱུང་ལ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་ངོ་།།བཟློག་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་རེ་ཞིག་རྟོག་པ་དང་པོ། མ་གུས་ངོ་ཚ་མེད་ཁྲེལ་མེད། །ཁ་ན་མ་ཐོ་འཇིགས་མི་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟར་ནའོ། །གུས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཁ་ ན་མ་ཐོ་བ་དག་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྟོག་པ་གཉིས་པ་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཛེམ་པ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཡིན་ལ་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ཁྲེལ་ མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་ན་ནི་བདག་ལ་ལྟོས་ནས་ཉེས་པ་དག་གིས་འཛེམ་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ།གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟོས་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཀླན་ཀའི་ལན་རྒྱས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་དགའ་བ་དང་གུས་པ་ དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སེམས་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དགའ་དད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དགའ་བ་ཁོ་ན་དད་པ་ཡིན་གྱི་གུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་དང་དད་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དད་པ་ཡིན་ལ་དགའ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དག་ལ་ནི་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ངོ་བོའི་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་དགའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ཡིན་ལ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་ངོ་བོའི་སྲེད་པ་ཡིན་གྱི་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ངོ་བོ་ནི་མ་ཡིན་པས་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉི་ག་ཡིན་པ་ནི་དད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དགའ་བ་ཡང་ཡིན་པ་སྟེ། འགོག་པ་དང ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དག་དང་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གོ།

如果說’不觀察可怖性的本質就是不觀察可怖性’，就應當知道這是無明，因為具有無明就不會觀察可怖性。 ‘見也非見’等廣說，既非智慧也非無明。那麼是什麼呢？智慧和無明這兩者的因緣近惑，那就是不觀察可怖性。 ‘這稱為無慚’，由此生起慚愧故為有慚，無有慚愧即是無慚。 又有人認為知慚也是防護，有慚也是防護，因為詞根意義相同，怎麼會表達不同的意思呢？因此不滿意而廣說’依于自身’等。 即便如此，‘如何能同時成就兩種依待’，這是論難者見到這一觀點也不可能同時有兩種依待而說的。 ‘即便如此’中的’即’字表明這一觀點也有過失，認為一心中不會同時生起無慚和無愧，因此論難說’如何能同時成就兩種依待’。 ‘不說同時依于自他’等廣說，這是顯示這些是以異門而生，有些是依于自身而不防護諸過失，有些是依於他人而生。 相反的是知慚和有愧，如廣說。首先第一種解釋，如說:‘不敬無慚及無愧，不觀察諸過患’。 ‘具有恭敬’等廣說中，‘于諸過患觀察即是有愧’，意思是觀察的因緣即是有愧。 第二種解釋，依于自身不防護諸過失是無慚，依於他人是無愧。如是，依于自身防護諸過失是知慚，依於他人是有愧。這樣就應廣說對’兩種依待’等論難的回答。 有些人認為歡喜與恭敬是一體，因此爲了顯示它們的差別而說’信喜’。僅是歡喜即是信心，而非恭敬。 不僅是歡喜和信心，因此說’歡喜有二種：有煩惱的和無煩惱的’等。 ‘有信心而無歡喜也有’，這是第四句。對苦諦和集諦只有勝解性的信心，而無歡喜，因為不是可歡喜的對象。 ‘有歡喜而無信心也有’，是貪愛性的歡喜，而非勝解性，所以不是信心。 二者都有，即既是信心又是歡喜，對滅諦和道諦，因為是勝解性且是可歡喜的對象，所以具有兩者的自性。 ‘二者都無’是除了這些情況之外，即其他不相應的心所等。

།དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་དང་དད་པའི་མུ་བཞི་པ་སྦྱར་ནས་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་མུ་བཞི་པ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་གནས་པས་ན་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དག་སྟེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སློབ་མ་ གང་དག་ཡིན་པའོ།།བླ་མ་དང་ཉེ་བར་གནས་པས་ན་ཉེ་གནས་དག་སྟེ། གནས་འཆའ་བ་དང་འདོན་པས་འབྲེལ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་དགའ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གུས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། ། གུས་པ་ནི་དགའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གུས་ཉིད་ངོ་ཚ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་འབྱུང་ངོ་། །གུས་པ་ཡིན་ལ་དགའ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གུས་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་ག་ཡིན་པ་ནི་དགའ་བ་དང་གུས་པ་སྟེ་དེ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉི་ག་མ་ཡིན་པ རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་གཞན་འབྲེལ་པ་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་དགའ་བ་དང་གུས་པ་མེད་དོ། །དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དགའ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་ན་རེ་ཡོན་ཏན་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ དགའ་བ་སྟེ་དེ་ནི་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་དད་པ་ཉིད་དགའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།གུས་ཉིད་ངོ་ཚ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་སྟེ། གུས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ། བཀུར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དང་འཇིགས་པས་དབང་སྒྱུར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཅེས་བཤད་པའི་ངོ་ཚ་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དགའ་བ་ནི་དད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡིན་ལ་གུས་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་གི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བཀུར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དག་དང་གང་ ཟག་དག་ལ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དེ་དག་དེ་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་གང་དག་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་པ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཁོ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་ན་མེད་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དག་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་གཅིག་ལ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེ་ཉིད་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་རྩིང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞིབ་པ་ཡང་ཡིན་པར་མི་རུང་སྟེ། འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྱུར་ཏེ་ བོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཧ་ཅང་མི་འཁྱག་པ་ནི་ཏེ་བོར་སྲ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཧ་ཅང་མི་འཇུ་བ་ནི་ཏེ་བོར་རྐྱང་རྐྱང་པོར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཧ་ཅང་ཞིབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ལ་ཧ་ཅང་རྩིང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་རྒྱུ་ མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆུ་དང་ཉི་མ་དག་མར་སར་འཁྱག་པ་དང་འཇུ་བ་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་འཁྱག་པ་ཉིད་དང་འཇུ་བ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཀྱང་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དང་ཞིབ པ་ཉིད་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་འདི་སྐད་དུ་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ། །ཁྱོད་ཁས་ལེན་པས་འདི་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་གཞན་ རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ནི་ལྟོས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།ས་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་བྱེ་བྲག་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཏེ་རེ་ཞིག་སའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ལྟོས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩིང་བ་ཡིན་ལ།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་ལྟོས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆུང་ངུས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞིབ་པ་ཡིན་ཏེ་རབ་ཏུ་ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ།

如是配合緣於法的歡喜與信心的四句，爲了配合緣于補特伽羅的四句，而廣說’于補特伽羅’等。其中，由於共同居住故稱為共住者，即是出家弟子。由於親近上師故稱為近住者，即是結界和誦經相關者。對於兒子等彼等唯是歡喜而非恭敬。煩惱性和非煩惱性隨應配合。 恭敬非歡喜，如說’恭敬即慚’之相而生。恭敬而非歡喜者，是因為是應恭敬處。二者俱有即是歡喜與恭敬，意思是具有這兩者的自性。二者俱無，即是除了那些情況之外，是指與其他無關且無功德的凡夫，對他們既無歡喜也無恭敬。 阿阇黎說：‘以彼為先的歡喜是歡喜’，即是以信解功德為先的歡喜，那就是歡喜，因此信心本身並非歡喜。‘恭敬即慚’是指如前所說的慚，即具恭敬性，如說具有尊重性和具有怖畏支配性的慚，那就是恭敬。 如是歡喜是信心的體性，恭敬是慚的體性，這是說明它們的差別。‘具有尊重性亦同彼’是說慚也同樣是緣于諸法和諸補特伽羅的慚。 ‘彼等緣補特伽羅的信與慚于彼處無’是就認為緣補特伽羅的信與慚是一性者而言，唯彼等於無色界中無而於欲界、色界中有。 ‘一心如何具彼二’是說彼心本身具有彼等則不應既粗且細，因為相違。‘調製’是說轉變調製的意思。‘不太冷’即調製不會太硬。‘不太稀’即調製不會太稀薄。‘既不太細也不太粗’意思是處於中等。 如是則’成為因緣’等廣說，如水和日對酥油的凝結和融化是因緣，而非彼等的自性，即非凝結性和融化性的自性，如是尋和伺也是心粗性和細性的因緣，而非粗細性的自性。 因此應當這樣說：心粗性的因是尋，心細性的因是伺。若說’你承許故無過失’，為此說其他過失’粗細亦是相對’等。 ‘由地和相的差別’是由地的差別和相的差別，首先由地的差別，相對初禪，欲界因為是以大加行成辦故是粗，相對欲界，初禪因為是以小加行成辦故是細，即極細。

།ཡང་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ལྟོས་ན་རྩིང་བ་ཡིན་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཕྲ་བ་ཡིན་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་ འདྲའོ།།རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཀྱང་ས་དེ་ཉིད་ན་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སམ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཞི་གསུམ་པོ་དེ་དག་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་རྩིང་བ་ཡིན་ཞིང་ཆུང་ངུ་ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དག་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ན་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་པ་དང་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྟོས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་ བ་ཞིག་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་འདོད་དེ།རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ་དཔྱོད་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་རང་ བཞིན་ཐ་དད་པར་འདོད་དོ།།རྩིང་བ་ཉིད་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་དག་ནི་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་ནི་དེ་དག་ ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་སོ། །ངག་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲའི་མ་བརྟགས་མ་དཔྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གིས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྨྲ་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྩིང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ ངག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ་ལས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞིབ་པ་གང་དག་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་འདི་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་སྤྱིའི་ངོ་བོ་དང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་གཅིག་ལ་དེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ལྡན་ཞེས་སྨྲས་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས། གལ་ཏེ་སེམས་གཅིག་ལ་རྩིང་བ་ཡང་ཆོས་གཞན་ཡིན་ཞིབ་པ་ཡང་ཆོས་གཞན་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ་སེམས་ གཅིག་ལ་རྟོག་པ་རགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་གཞན་ཡིན་ཞིང་དཔྱོད་པ་ཞིབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སེམས་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སེམས་ལ་རྩིང་བ་ཡོད་པས་ན་སེམས་ རྩིང་བའོ།།སེམས་རྩིང་བའི་ངོ་བོ་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དོ། །སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་འགལ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གལ་ཏེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་བཞིན་དུ་རིགས་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཚོར་བ་ནི་རྩིང་བ་ཡིན་ལ་ འདུ་ཤེས་ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལ་ནི་རིགས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པས་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་སེམས་གཅིག་ལ་འབྱུང་བ་འགལ་བ་མེད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་པ་དམིགས་ཀྱིས་མ་ཕྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཁ་ཅིག་གིས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་གཟུང་བ་ལ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་དེ་རྩིང་བ་དང་ ཞིབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་དོ།།ཤུགས་ཀྱིས་ན་ཅིག་ཅར་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚོར་བའམ་ཆོས་གཞན་ཡང་རུང་སྟེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ནི་ཆུང་ངུ་ཉིད་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྟེན་པར་འགྱུར་རོ།

再者，就第二禪而言，這也是粗重的，乃至有頂都是如此。由種類差別，在同一地中粗細也是相對的。 譬如從欲界乃至有頂的煩惱或功德，其種類有三個基礎：小、中、大。其中大煩惱是粗重的，小煩惱是細微的，與煩惱相反的是功德。 如是，粗重與細微是由地和種類差別而成為相對的，雖然直至有頂都有粗重與細微，但尋伺只屬於欲界和初禪地，因此這也不應理。 粗重和細微的自性不應該有差別，這是說尋是一個，伺是另一個，認為尋伺有不同的自性。以粗重和細微的性質，不應該認為尋伺有不同的體性。 為什麼呢？受和想雖有不同的自性，可以成為粗重和細微，但僅僅因為粗重和細微，它們的體性並不是不同的。 那麼是什麼呢？是以領納為相和以相為執取為相，使它們的體性有所不同，因此這二者也沒有這樣的相。 其他人說，是指經部師。言語造作，即是發起言語的意思。 經過思維觀察而說話，不是未經思維觀察而說，這是指由尋伺思維’應當說這樣那樣的話’。 其中粗重的是言語造作的尋，是以業的自性顯示，不能以其他自相來顯示。同樣，細微的是伺。 在這尋中，尋伺是以共相和異名而生起的，因為能發起心和心所的聚集。 說到’一心如何具有這二者’，因此毗婆沙師廣說：‘若一心中粗重是一法，細微是另一法’，即是說在一心中，尋的粗重自性是一法，伺的細微自性是另一法。 這些依次是心粗重和細微的原因，所以稱為心的粗重性和細微性。或者說，心有粗重故名心粗重，心粗重的體性即是心粗重性。心細微性也應如是說。 這有什麼相違？如果尋伺如同受想一樣是不同種類，則無相違。受是粗重的，想是細微的，它們有不同的種類，所以雖有粗重和細微性，在一心中生起也無相違。 但對於同一種類未加區分相的某些執為一體者，大小即粗細之相不可能同時生起。 隱含的意思是說非同時而次第生起，如是受或其他法，以異名而依止小性和大性。

།དེ་ལྟ་ན་ནི་གསལ་བར་མི་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།རིགས་ཐ་དད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལྟོས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཚོར་བ་ནི་རྩིང་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞིབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཚོར་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ན་ནི་རྩིང་བ་ཡིན་ལ་གཟུགས་ལ་ལྟོས་ན་ ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ལ་ལྟོས་ན་ནི་རྩིང་བ་ཡིན་ལ་ཚོར་བ་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཉིད་དང་འདྲ་བ་སྟེ། ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ན་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ནི་རྩིང་བ་ཡིན་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དག་ནི་ ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་པ་ནི་ཆེས་ཞིབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་རེ་རེ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་ན་ནི་གསལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་གསལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདིར་སློབ་དཔོན་འདུས་ བཟང་ན་རེ་མཐུའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་དག་འབྱུང་བ་འགལ་བ་མེད་དེ།གང་གི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལ་རྟོག་པ་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་དཔྱོད་པ་ཤས་ཆེ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞིབ་པ་ཡིན་ ནོ།།འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་སྤྱོད་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་བཞིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་གཏི་མུག་ཅིག་ཅར་འབྱུང་མོད་ཀྱི་དེ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པའམ་གཏི་མུག་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལྟར་འདིར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འདི་ལ་བདག་ནི་ཚོགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ཆོས་འགའ་ཞིག་བྱ་བ་ལ་ཤས་ཆེ་བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འདི་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བས་འདི་ནི་གྱི་ནའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་པ་མ་ ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།བཤད་པ་ནི་བདེན་ན་རིགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྩིང་བ་དང་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་འདིས་ནི་བདག་རངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སེམས་གཅིག་ ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ།གཞུང་ལུགས་འདི་ལ་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ལ་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་ན་རེ་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ ན།སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་མི་འབེབས་པ་དང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་རྩིང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་པའམ་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་མི་འབེབས་པ་དང་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གནས་སྐབས་དག་ན་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་སེམས་ཞིབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དེ། ཕྱོགས་འདི་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་འདུས་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ ལ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་དང་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།འདིར་དཔེ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་འདི་ལྟ་སྟེ་བུམ་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ཐལ་མོས་བསྣུན་ཏེ། འདིའི་ནང་ན་གང་ནི་སྲ་གང་ནི་འཕན་ཡོད་ཅེས་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། མཇུག་ཏུ་འདིའི་ནང་ན་འདི་སྙེད་ ཅིག་ནི་འཕན་ཡོད་དོ་ཞེའམ་སྲའོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果問’這樣的話就不會明顯’是什麼意思？是指種類不同。為什麼呢？因為每一種類都有大小之分，相對差別的感受既是粗重的也是細微的。怎麼說呢？感受相對於想蘊來說是粗重的，而相對於色蘊來說是細微的。同樣，想蘊相對於行蘊來說是粗重的，而相對於受蘊來說是細微的。或者就像尋伺一樣，按照你們的說法，欲界的尋伺是粗重的，而初禪地的尋伺是細微的。殊勝禪定的伺是更加細微的。 這樣，由於每一種類都有大小之分，所以說’這樣的話就不會明顯’，意思是大小本身不能使種類明顯，這是其含義。在這裡，阿阇黎善聚說：由於力量的時間不同，即使在同一心中，粗重和細微的性質同時出現也不相違。當心和心所的聚合中尋的作用佔主導時，心是粗重的；當伺的作用佔主導時，心是細微的。 就像給貪行和癡行命名一樣，雖然貪和癡同時生起，但是根據其中任何一個作用佔主導的情況，稱為貪行或癡行，這裡也應該這樣理解。對此，我認為雖然在某些聚合中某些法的作用是主導的，但是由於這兩者的特徵沒有區分清楚，所以這是有過失的。 難道沒有說過尋伺的特徵就是心的粗重性和細微性嗎？雖然確實說過，但是因為每一種類都有粗重和細微的區別，所以不適合說這些是它們的特徵。如前所述，我對此不會滿意。其他人說同一心中尋伺不會同時生起，這是阿阇黎的教義。在這個教義中就不會有前述的過失。 如果問這兩者以異門生起有什麼區別，對此古代阿阇黎說：什麼是尋呢？依靠思或慧，在未決定和決定的階段中，是尋求意言的狀態，這也是心的粗重性。什麼是伺呢？依靠思或慧，在未決定和決定的階段中，是詳察意言的狀態，這也是心的細微性。 這種觀點認為尋伺是同一本質的和合體，以異門而生起，僅僅以尋求和詳察的行相而有差別。對此，有些人舉例說：比如有許多瓶子，用手敲打后說’這裡面哪個堅硬，哪個中空’，這就是尋；最後確定’這裡面有這麼多是中空的’或’是堅硬的’，這種執取就是伺。

།ད་ནི་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་མདོ་འདི་ལས་ཡན་ལག་ལྔ་པར་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ས་ལས་དེ་ཡན་ལག་ལྔ་པར་བཤད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ པོའི་ས་རེས་འགའ་ནི་རྟོག་པ་དང་ལྡན་ལ་རེས་འགའ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡན་ལག་ལྔ་པར་བཤད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཕ་རོལ་པོ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་ཁྱད་པར་ཞིག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་ རོལ་པོ་ལས་ཡང་དག་པའམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ཞིག་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་བདག་ནི་དཔའ་བོ་ནོར་དང་ལྡན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ནོ། །བློ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །སེམས་ནི་ ཡོངས་སུ་གཏུགས་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཏམ། རིམ་པ་གཞན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱགས་པ་ནི་རང་གི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཆགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་གང་གིས་ན་རང་གི་ཆོས་གཟུགས་དང་དཔའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཆགས་པས་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཤིང་ཀུན་དུ་འགགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་རྒྱགས་པ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ནི་རང་གི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་རྒྱགས་པ་ དགེ་བའི་ཆོས་བྱ་བ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཤིང་ཕྱིར་ལོག་པ་དེ་ནི་རྒྱགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།རྒྱགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པ་ཀུན་དུ་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དགའ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ ནི་འདི་མི་འདོད་དེ།འདི་ལྟར་ཡིད་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་ན་ཡོད་ལ་རྒྱགས་པ་ནི། རྨུགས་རྒོད་རྒྱགས་པ་ཁམས་གསུམ་ན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སེམས་དང་བཅས་ཏེ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སེམས་ནི་རེ་ཞིག་།རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བཤད་ཟིན་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་རང་གི མཚན་ཉིད་དང་ཕན་ཚུན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་རང་སེམས་ཀྱི་གྲངས་ངེས་པར་གཟུང་བ་དང་།འདོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དོན་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་དོན་གཅིག་པ་ཡོད་པས་ན་དོན་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འབྱེད་པས་ན་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་འབྱེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་ན་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་ པས་ནི་ཡིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཅེས་པའི་སྐད་ཀྱི་བྱིངས་འདི་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཁམས་དག་གིས་བསགས་པས་ན་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་ལུགས་ ཀྱིས་ནི་བག་ཆགས་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ན་སེམས་ཡིན་ནོ།།རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡིད་དོ། །བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་ཡིད་ཡིན་ཏེ། དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།

現在詳細解釋初禪具有五支分的內容：‘遠離欲界，遠離罪惡不善法，具有尋伺，具有由遠離所生的喜樂，圓滿成就並安住于初禪’，這段經文中所說的五支分是什麼樣的。 從地而言是說五支分，而不是從剎那而言。這是因為初禪地有時具有尋，有時具有伺，因此是從相續的角度說是五支分，而不是從剎那的角度來說，所以沒有過失。 ‘觀察他人任何差別’是指觀察他人真實或不真實的差別后，認為’我是英雄”我具有財富”我具有戒律”我具有圓滿智慧’等這種心的傲慢，就是名為慢的心所法。 ‘心被束縛’中，‘被’字表示特殊含義或其他次第的意思，應當理解。正因為如此，才詳細說明’掉舉是僅對自己的功德貪著’。‘心被束縛’是指由於僅僅貪著自己的功德如色相、勇敢等，使心被束縛和阻礙，這就是與貪慾相應的掉舉。 勝友論師說：‘對自己功德的貪著之心高舉，從善法中退轉和障礙，這就是掉舉。’ ‘掉舉也是從貪慾所生的歡喜的一種’是考慮到染污性的歡喜。 毗婆沙師不同意這種說法。因為樂受存在於第二禪以下，而掉舉如經中所說’昏沉、掉舉、掉舉遍於三界’，是三界所有的。 ‘已經分別解釋了諸心所及其相應之心’是指：首先心已經通過’識是了別各別境’等方式，以自相、蘊、界、處、善、不善等分類一一解釋完畢；心所也已經通過自相、彼此差別、與心的數量決定、欲界、初禪地等分類解釋完畢。 ‘同義’是指心即是識，就是了別。由於具有同一義，所以是同義。 現在要說明詞源差別：‘由於分別故稱為心’是指由於分別善惡的意思。從詞源學的角度是這樣成立的。 ‘由於了知故稱為意’是指’意’這個詞根具有了知的含義。‘由於了別所緣故稱為識’。 ‘由善不善界積集故稱為心’是經部和瑜伽行派的觀點，是從習氣存在的方式來說是心。‘作為所依是意，作為能依是識’是指從所依事的角度來看是意，如’六識剛滅，彼識即意’，爲了理解這個含義。

།བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་། །རྟེན་དང་དམིགས་དང་རྣམ་བཅས་དང་། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ན་དོན་ གཅིག་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིར་བརྗོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་རྟེན་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་དང་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་ལ་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ ཕྱིར་རྟེན་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ནི་དམིགས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་ པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་དག་སྟེ།གང་གིས་ན་དེ་དག་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་སྔོན་པོའམ་སེར་པོའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་ཏེ། དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ནི་ཚོར་བས་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་གཅོད་དོ། །སེམས་པས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་སྤྱིའི་ངོ་བོར་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་ འཛིན་ལ།བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་ནི་ཚོར་བས་ནི་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་མཉམ་པར་མི་འབྲལ་བས་ན་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དང་དུས་དང་རྫས་མཚུངས་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གང་གིས་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་གང་གིས་སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོར་བ་ལ་ སོགས་པ་སྐྱེའོ།།རྣམ་པ་གང་གིས་སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་སྟེ། གལ་ཏེ་སེམས་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ན་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཅན་ཁོ་ནར་སྐྱེའོ། །སེམས་དུས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་ཁོ་ནར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེའོ། ། ཇི་ལྟར་སེམས་རྫས་གཅིག་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ཡང་རྫས་གཅིག་ཁོ་ནར་སྐྱེའི་གཉིས་སམ་གསུམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྫས་དང་སེམས་པའི་རྫས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐ་མ་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་དཀའ་བས། ཇི་ལྟར་སེམས གཅིག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རྫས་རེ་རེ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།སློབ་དཔོན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བཤད་པར་འདོད་ནས་གླེང་སློང་བར་བྱེད་དེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་དག་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་སྐབས་ལ་བབ་པས་བརྗོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་གོ། །རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ འདུག་པ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་དག་གོ།།ཡང་ན་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ནི་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སེམས་ནི། རྣམ་ཤེས་སོ་སོར་རྣམ་རིག་པ། ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་དེ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།

所依的事物是識，因為經中說’依二而生識’。‘心與心所，具依緣相，及相應’中，說’及’字是爲了與一義相連，此處所說的’心與心所’這些詞，即是’具依’這個詞所要表達的，具緣及具相和相應也是如此。 其中，因為依靠根而具依，即是依靠六處的意思。因為執取境而具緣，心與心所不會無緣而生。爲了在所緣上各別分別，故具相，因為它們具緣的緣故，所以對所緣各別執取。 如何呢？識知藍色或黃色事物，即是所緣的意思。如是所緣事物，受即領納，想即了別，思即造作等等。或者，對於所緣，識是以總相的方式執取，而別相則是受以領納的方式執取，想以了別的方式執取等等。 因為平等相應故稱相應，即是互不相離故為相應。所謂依、緣、相、時、事相應者，即是識所依之依即是受、想、思等所依，同樣，識所緣即是受等所緣。識以何相生起，受等即以彼相生起，若識是藍色相，則與之相應的受等唯生藍色相。識於何時生起，受等即于彼時生起。 如識唯一事生起，受也唯一事生起，非二非三，想事與思事亦復如是等。因此最後這點最難理解，故說如心唯一，心所也各是一事。 論師欲說不相應法而作引言：已說心與心所廣分別，今當說不相應法。‘廣分別’者，廣與分別即是廣分別。與廣分別俱者，即是具廣分別。或者，廣為分別即是廣分別，與廣分別俱者即是具廣分別。 其中，首先心已由’識是各別了知，意處亦是彼’等廣分別而說。

།སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་། ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སེམས་བྱུང་རྣམ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ ཡང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་འདོད་དེ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ཡང་ཞེས་བཤད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་སྨོས་པ་ནི་སེམས་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་སེམས་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་དག་གི་སེམས་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་དག་གཟུགས་ཅན་ མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཟུགས་ནི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མི་འཐོབ་བོ། །ཡང་ན་འདི་དག་ནི་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་མིང་ཉིད་དེ་སེམས་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་ སེམས་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཡིན་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་པས་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ཕྲད་དམ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཐོབ་པ་རྙེད་དང་ལྡན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མིང་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་མིང་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པ་དང་སོ་སོར་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །ལྡན་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་རྙེད་པ་ཞེས་བཤད་ན་ནི་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་མ་བསྡུས་པར་འགྱུར་ལ། ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བཤད་ན་ནི་སོ་སོར་རྙེད་པ་མ་བསྡུས་པར་འགྱུར་གྱི། ཐོབ་པ་ཞེས་བཤད་ན་ནི་གཉི་ག་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ ཉམས་པ་ལས་རྙེད་པ་དང་ཐོབ་ནས་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་སྟེ་རྙེད་པ་ནི་མ་ཐོབ་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ལས་རྙེད་པའོ། །མ་ཐོབ་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་ པར་ཉམས་པ་ལས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བོར་བ་ཁམས་སུ་ཕྱིར་འོང་བའམ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་སོ་སོར་རྙེད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཐོབ་ནས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་ རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སོ་སོར་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ན་ནི་ཐོབ་པ་དང་སོ་སོར་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་སྟེ། འདི་ལྟར་ སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་སོ་སོར་རྙེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ལ་དེ་ཡང་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཀུན་ཤེས་བྱེད་པའི་དབང་ལྡན་པ། །བཅུ་གསུམ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་ པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

已經廣說了從’受’等感受開始直至’五種心所’的心所法。 關於’名蘊等’中的’等’字，是爲了顯示與此相應的不相應法。 認為僧團分裂等不相應法是實法，因為論中也說’與此相應等’。 關於’不相應法’中提到’心’，是爲了顯示它與心同類，意思是不相應法與心相似。 如果問這些與心同類是什麼，就是指它們都是無色法。 色法雖然也是不相應法，但因為是有色的緣故，所以不得’不相應法’之名。 或者說，這些是名的本質，它們的名性與心同類。 雖然心所法也與心同類，但因為它們與心同緣並相應，爲了區別于彼等，所以說’不相應’。 無為法雖然也因無所緣而與彼等同類，爲了排除它，所以說’有為’。 正因為如此，這些有為法既不與心相應，也非色法的自性，所以稱為’不相應法’。 ‘其中’是連詞或特指詞。 ‘首先’是表示次第的詞。 關於’得即獲得與成就’，‘得’是通稱，‘獲得與成就’是別稱。 ‘獲得’與’各別獲得’是同義詞，‘成就’與’普遍成就’意義無別。 若說’各別獲得’則不包含’普遍成就’，若說’普遍成就’則不包含’各別獲得’，而說’得’則二者都包含在內。 因此說’得有二種：從未得和退失中獲得，以及得已相續’。 ‘未得和退失’即是未得與退失，‘從未得和退失中獲得’即是從未得和退失中獲得。 從未得中獲得，例如苦法忍。 從退失中獲得，例如欲界貪離欲者退失後重返三界，或從遍失中各別獲得。 得已相續是從第二剎那等開始的成就，因為隨之而行。 凡是各別獲得和普遍成就這兩種都是得，‘得’字應用於各別獲得和普遍成就。 若要說明無差別，則得、各別獲得、普遍成就是同義， 如在第一剎那獲得苦法忍被認為是各別獲得，這也稱為普遍成就，因為經中說：‘具一切智性者，成就十三’，所以住于第一剎那的聖者稱為成就苦法忍。

།ཇི་ལྟར་འདི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན། ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་ལྡན་པའོ་ཞེས་ཐ་དད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ནི་མཚན་ ཉིད་དུ་བསྟན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ཡང་རེས་འགའ་མཚན་ཉིད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ་མེ་ནི་དུ་བ་ཅན་ནོ། །མེ་ནི་རྟགས་ཀྱིས་གོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་ཤེས་པ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ།།བཟློག་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟློག་པ་ཁོ་ནས་མ་ཐོབ་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདིའི་དོན་དུ་མདོ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། བཟློག་པ་ཁོ་ནས་མ་ཐོབ་པ་ནི་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་མི་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུམ་ ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་དང་ཀུན་དུ་མི་ལྡན་པ་དག་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མིང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་མ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྔོན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་དང་ཐོབ་སྟེ་རྣམ་པར་ཉམས་པ་རྣམས་དང་ཀུན་དུ་མི་ལྡན་པ་ཞེས་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་པོ་མ་ཐོབ་པ་ནི་སོ་སོར་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། །གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་ མ་ཐོབ་པ་དག་ནི་རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་དག་ཁོ་ནའི་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དག་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་མི་བགྲང་བ་ དག་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་དང་ཤིང་དང་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པས་འགྱུར་བའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་གནོད་པ་ལ་སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་འགྱུར་བ་སྐྱ་བོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་ལ། སྨན་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཟོས་པའི་ཕན་པ་ལས་སྐྱ་བོ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྣང་ངོ་། །གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཐོབ་པ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་གཉིས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དག་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ ཡིན་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དག་གི་ཡང་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྡན་ནོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པ་མ་ གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པའོ། །འདི་དག་ལ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པས་ན། འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མ་ སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡང་ཡིན་པས་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དེ་དག་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་ ལྡན་ནོ།

如何將此顯示為定義？如果問什麼是獲得，雖然想要分別說明為’各別獲得’和’普遍具有’，但用同義詞語來表示定義是不合適的。即使是同義詞，有時也可以作為定義，比如’火是有煙的’，‘火是通過標誌而了知的’等。經中也廣說：‘什麼是無明？即是不知前際、不知后際’等。 ‘相反即是未獲得’這一成立的意思是，僅通過相反即可成立未獲得，因此不必為此義制定經文，這是其本意。僅通過相反即可了知未獲得就是’各別未獲得’和’普遍不具有’這三者。 同樣，‘各別未獲得’和’普遍不具有’即是未獲得，這是通稱。因此應當這樣說：未獲得有兩種：以前未獲得者為各別未獲得，已得而退失者為普遍不具有。 或者，各別未獲得和退失，最初未獲得是各別未獲得，第二剎那以後則是普遍不具有。 ‘屬於自相續的獲得與未獲得’是指獲得和未獲得僅屬於自相續的有為法，而不屬於他相續，這是確定的。意思是其他有情相續中的諸法不會成為自相續的獲得和未獲得。 因此說’與他人的任何法都不相應’。‘也不屬於非相續者’意思是也不屬於非有情相續者。因此說’與非有情數者任何都不相應’。 花鬘、裝飾等以及樹木、墻壁等所具有的色等是非有情數。眼等是有情數。聲等也應知僅是有情數，因為與有色根相關，隨順於其利益損害的變化。比如有色根受損時，可見頭髮等變化如變白等，服用補品等有益時，可見白髮等消失。 宗義是：獲得也屬於一切有情數。‘二滅的’是指獲得和未獲得也屬於非有情數的擇滅和非擇滅。一切有情都隨緣不具足而具有非擇滅。 除了具足一切束縛住于第一剎那者，第一剎那是苦法智忍。住于其中即是住于第一剎那。這些人具有一切束縛，即未斷除一切煩惱種類。 他們既是具足一切束縛又是住于第一剎那的人，所以稱為具足一切束縛住于第一剎那者。除此之外的一切聖者都具有擇滅。

།འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མི་ལྡན་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི། འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གྱིས་ནི། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སྤོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་དེ་ནི་བཟོད་པས་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཆད་ཀྱི་ཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འགོག་པ་ཡང་འཐོབ་ཀྱི། ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འགོག་པ་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ཕན་ཆད་ སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འགོག་པ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགའ་ཡང་ལྡན་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།འགོག་པ་དག་དང་ནི་འབྲེལ་པ་ཡོད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ནམ་མཁའི་ཐོབ་པ་མེད་དོ། །གང་ལ་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཡིན་ནོ། །འདི་ག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ།།མདོ་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལུང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། མི་སློབ་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ཡང་དག་པའི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་དག་སྐྱེད་ཅིང་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་སོ་སོར་རྙེད་ཅིང་དང་པོར་ཐོབ་ཅིང་ཀུན་དུ་ལྡན་པས་ན་ཕྱིས་ཐོབ་པས་ནའོ། །ཡན་ལག་ལྔ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡན་ལག་ལྔ་ནི་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་སོ། །བདག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ན་དེ་དག་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་རུང་གི་།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་རྒོད་པ་དང་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་འདི་དག་སྤངས་པར་ནི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པས་འདྲ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཐ་མལ་པར་འདུག་པ་ན་ཡང་འཕགས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།འདིར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཀུན་དུ་ལྡན་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་ནི་དེས་ན་སེམས་ཅན་དུ་མི་སྟོན་པ་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ གཞན་བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་མདོས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དགེ་སློང་དག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བདུན་པ་ནི་བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་ནི་རིན་པོ་ཆེ་འདི་བདུན་དང་ལྡན་པར་གསུངས་ལ། རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་འདི་དམ་བཅས་པའི་སྐྱོན་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུའི་ལྡན་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྡན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་དམ་བཅས་པ་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དབང་ཉིད་དགའ་མགུར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི འདོད་དགུར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

具有一切束縛而住于第一剎那的聖者們是不具有的。論典說：‘以將滅之道，永斷其所障。‘因此，在那個階段是以忍所斷的煩惱，而非已斷。 也將獲得其滅，而非已獲得。在斷除一種等聖者階段時，具有以世間道所獲得的滅。此後，在第二剎那等時，唯具有以無漏道所獲得的滅。 某些凡夫也具有，即斷除一種等。與虛空則無任何具有，因為無關聯。與滅是有關聯的，因此虛空無獲得。若無獲得者則亦無未獲得，此是毗婆沙師們的宗義。 ‘此從何處’是指如色等和眼等一樣，因不見自性和果而問。‘經中’是毗婆沙師以經證成。 ‘無學法十種’廣說即是：無學聖者八正道、正解脫和正智。由生起、現前、各別獲得、初得、普具，故后得。 ‘斷除五支’即是斷除五支的意思。五支即是：身見、戒禁取見、疑、欲貪、害心。 說’我得不還果時斷除彼等’是不合理的，應當理解為斷除上分結：色貪、無色貪、掉舉、慢、無明等五支，這是合理的。因為阿羅漢得到相似，即使處於平常狀態也稱為聖者。 此中論證：具有是實有，因為經中所說，如處所實法。論師反駁說：若爾，則無情的輪寶等，及其他有情的寶后妃等的具有也應成實有，因為經中所說故。 云何？從’王’字至’廣說’之間經文顯示：‘諸比丘，轉輪聖王具足七寶。其七寶者，即是：輪寶、象寶、馬寶、摩尼寶、女寶、居士寶，第七即是大臣寶。’ 經中說具足此七寶，然非實有，故顯示不定。或者，因違背比量，故指出此立宗過失。云何？ 所說：無學十法的具有非實有，因為是具有的自性故，如轉輪王具足七寶。此顯示立宗法的自性相違。 ‘自在歡喜作’即是隨意而作。

།དེར་ནི་དབང་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་བསྟན་པའི་མདོའོ། །གཞན་དུ་ནི་རྫས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའི་མདོའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་རུང་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་གསུང་ རབ་ལས་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཞེད་ན་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་མི་རུང་བ་འདི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་ན་དངོས་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་ གཟུང་བར་བྱ་བའམ་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ་དབང་པོ་ལྔས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཅིག་མངོན་ སུམ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་རང་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་ཡོད་དམ་མེད་ན་དེ་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་ བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོབ་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྫས་ཀྱི་ཆོས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། ད་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱོགས་གླེང་ཞིང་གླེངས་ནས་སུན་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གང་ལ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་འདུས་མ་བྱས་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ བ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་དག་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་གང་དག་ས་འཕོས་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཁམས་སུ་ཕྱིར་འོང་བའམ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་སྐྱེས་ལ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ཞེས་ བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བའམ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅི་ཞིག་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ནི་ཅི་ཞིག་བྱེད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་མཚན་གཞིའི་ཆོས་སྐྱེད་པར་ བྱེད་ལ།སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་གལ་ཏེ་མཚན་གཞི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་ན། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད། འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པར་བརྗོད་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཅི་ ཞིག་བྱེད་ཅེས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་གལ་ཏེ་ཁྱེད་སྐྱེ་བས་ནི་ཆོས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ཐོབ་པས་ནི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དག་གིས་ཉོན་ མོངས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ཀྱང་མ་སྤངས་པ་དེ་དག་ནི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་ཐོབ་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

‘此處即是所說的轉輪王教示經。其他處所說的實法，是指具足十無學法教示經。即便如此，有何不合理之處，是說毗婆沙師們說：聖教中承許實有事物和假有事物兩種，如何不合理呢？ 論師廣說此不合理之處：此中，凡是實有事物，應當為現量所取或比量所取。其中現量所取者，即色聲等，因為是五根所取故。意識所取的一些也是現量，因為貪嗔等是自證所取故。眼耳等，是由於有無彼等而有無彼等的緣故，是比量所取，因為是由眼識等作用而推知故。 得則既非現量所取，也非比量所取，因為無有成立彼之無過失的比量故。因此，由於實法不可能存在，所以’不合理’這一論述是成立的。 現在論師爲了提出觀點並加以破斥而廣說’若諸法生因’等。凡是有得者，由於有因故而生起，然而無為法則不然，因為無為是不應生起的。 苦法智忍等諸法中未得者，以及由於轉地和離貪而捨棄者，如是欲界系非煩惱及煩惱，以及上地煩惱及非煩惱，彼等如何由退轉界或退失而生起？彼等之得是不存在的，因為未生即滅故。 若說’俱生得為因’，是指彼等之生起，應當結合語境理解，即當時所生起的俱生得能生起彼等。對此問道：‘其生或生之生有何作用？‘其作用性即是何所作。生能生起所相法，生之生則生起能相生。 因此，若說諸法之生是以得為因，則生有何作用？若說諸相之生是以彼為因，故而問道：‘生之生有何作用？‘這是一種推理。或者，若你們說生能生法，得能生生，故而說’生之生有何作用？’ ‘具足一切結’等廣說：凡是未斷任何一種煩惱者，即是具足一切結者。具足一切結者，其煩惱小中大生起的差別也不應有，因為得無差別故。

། །།བམ་པོ་བཅུ་ གསུམ་པ།འཆིང་བ་མ་ཚང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་རྣམས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་དེའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གོམས་པའམ་རྒྱུ་གཞན་དེ་ལས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་འགའ་ཞིག་གི་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ་འགའ་ཞིག་གི་ནི་འབྲིང་ཡིན། འགའ་ཞིག་གི་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་དེ་ ཁོ་ན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་དེ་སྐད་དུ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡོད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡིད་ཉིད་ཡིན་ཏེ་འདི་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ཡོད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པའོ། །འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་སྨོས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་སྐབས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་ཡང་སྲིད་དོ། །འཕགས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་རྣམས་ལ་ཞེས བྱ་བ་དྲུག་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་འམ་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་སྟེ། གང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་པ་དེ་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དག་ནི་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ལས་འདི་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་བར་འོས་སོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པ་དག་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ཞེ་ན། གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཉིད་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་ཉོན མོངས་པ་སྤངས་པའོ།།འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཐོབ་པ་ཡོད་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་ལས་དེ་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཡང་འགྲུབ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའི་ ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་སོ།།ཆད་པ་དང་མ་ཆད་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གང་དག་དེའི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་འཕགས་པ་ཡིན་ལ་གང་དག་མ་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་ བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།བྲལ་བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཐོབ་པ་དང་བྲལ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཡིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་བྱས་པའི་ ཁྱད་པར་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཁོ་ན་ལས་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ། ། འདི་དག་ནི་མ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།

第十三品。由於未具足繫縛者的獲得不完整，故能完全了知小、中、大煩惱生起的差別，而具足一切繫縛者則不能，因為他們的獲得相同。 若說’由此而成為彼之差別’，是指由先前串習或其他因緣，由此而成為彼等之差別。即具足一切繫縛者，有些是大煩惱，有些是中等煩惱，有些是小煩惱。 若問：小等煩惱生起的差別，僅從彼因而生，因此獲得並非生起之因。 毗婆沙師如是廣說。是安立之因，若無獲得，則稱為具有世間意。世間意即存在於世間，故為世間。 意即是意，由於彼等具有世間意，故稱為具有世間意者。聖者與凡夫，即諸聖者與諸凡夫。 言具有世間意是爲了區別聖者，因為凡夫恒時具有世間意。或者，在無想及無想定的狀態時，也可區別凡夫。 對於彼等聖者與凡夫的第六格，是特別指出或關聯的性質。 彼等不能安立，是遮遣，由獲得而作安立。 由煩惱斷與未斷的差別，即斷除煩惱者是聖者，未斷煩惱者是凡夫。 此即其本性。此即差別，由煩惱斷與未斷的差別，由此應當安立。 若問：某些凡夫不是也斷除煩惱嗎？何以定說唯聖者斷除煩惱？答：因為是永遠真實斷除，故如是說。 於此中若問如何成立’此等是斷除煩惱者，此等是未斷除煩惱者’的安立？若有獲得，則由煩惱的獲得，通過離與未離的方式，此安立得以成就。 即通過煩惱獲得的離與未離的方式。斷與未斷的方式是同義語，凡離彼獲得者是聖者，未離者是凡夫。 若問：某些凡夫不是也離煩惱獲得嗎？答：雖然是離，但非由出世間道。 那麼，此離煩惱獲得是由出世間道，非由世間道，如是由出世間道所作的差別又如何決定？ 答：因為離係獲得有有漏與無漏的差別。 此由所依的差別而成就，即唯由身體的差別，此等是斷除煩惱者，此等是未斷除煩惱者的安立得以成就。 彼等所斷即是見道與修道所斷。如是轉變，即如是轉變為他。

།འབྲུ་མེས་ཚིག་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ བ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲུ་མེས་ཚིག་པ་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟེན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། གང་གིས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་པས་ཏེ་ས་བོན་ལ་གནོད་པ་ཙམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནུས་སོ། །བཟློག་པ་ནི་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་ས་བོན་མ་བསྲེགས་པའམ། ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་ནའོ། །གང་སྤངས་པ་དེ དག་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་གྱི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའམ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་གྱི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་གྱིས་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ནི་ལྡན་ ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བར་གྱི་སྤངས་པ་དེ་དང་ནི་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་གདགས་ཏེ་འདི་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམ་ པ་གཉིས་ཡིན་པ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའམ་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་དེ་དག་གི་ས་བོན་ནི་དེ་དག་གི་ས་བོན་ནོ། །དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དག་གི་ ས་བོན་གྱི་དངོས་པོའོ།།གང་ལ་ཞེ་ན། རྟེན་ལའོ། །དེ་དག་གིས་བོན་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་ནོ། །གང་དག་དང་ཞེ་ན། མ་ འབད་པར་སྐྱེ་བའི་དགེ་བ་དག་དང་ངོ་།།ཉམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ལ་དེ་དག་གིས་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་བཅོམ་པ་དེ་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་གཏན་དུ་བཅོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱུད་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ལྟར་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། ། གང་དག་འབད་དེ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བའོ། །དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་ཉིད་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ། དེ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། རྒྱུད་ལ་སྟེ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང དག་དང་ཞེ་ན།འབད་དེ་སྐྱེ་བའི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཁོ་ན་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ལྡན་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་རྩ་ནས་མ་བཏོན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉམས་པར་མ་བྱས་ པ་དང་མ་འབད་པར་སྐྱེ་བའི་དགེ་བ་རྣམས་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་དང་།དབང་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་རྒྱུས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འབད་དེ་སྐྱེ་བའི་དགེ་བའི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་ཀྱི་གང་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ ལྟ་བུ་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ།།ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དུ་རེ་ནས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མངོན་སུམ་ནི་བར་དུ་མ་ཆོད་པའོ། ། བརྒྱུད་པ་ནི་ཐག་རིང་བའོ། །འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲངས་ཅན་པའི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་དོགས་ནས་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

‘就像被火燒過的種子’是指如同被火燒過的種子不能成為種子一樣，按照前述方式，煩惱的所依不能成為煩惱的種子時，就稱為斷除煩惱。‘當種子的體性被損壞’是指與’所依’相聯繫。由誰呢？由世間道，因為僅僅對種子有所損害，所以能說是斷除煩惱。相反的情況是未斷除，即在所依上未燒盡種子或未損壞種子的體性。 ‘與所斷除的那些’是指廣說為從欲界有情乃至有頂的見所斷，或從欲界有情乃至有頂的修所斷，按照剛才所說的方式未斷除的與之相應，同樣地直至有頂的所斷則不相應，這是在說明這是假立的法。 ‘善法也有兩種’中’也’字的含義是如同煩惱有兩種一樣，或者是總括，即善法也是的意思。 ‘因為未損壞它們種子的體性’是指生得的那些種子就是它們的種子。它們種子的體性就是它們種子的體性。在何處呢？在所依上。未損壞它們的種子就是未損壞它們種子的體性，因為未損壞它們種子的體性，所以與之相應。與什麼相應呢？與不需努力而生的善法相應。 ‘因為已損壞故不相應’是指什麼呢？回答說：是斷絕一切善根。‘與此’是指在所依上損壞它們種子的體性，應知這是由邪見造成的，而不是其他原因。 因此說’並非永久損壞相續中善法的種子體性’，是考慮到不像聖道永久真實斷除相續中的煩惱那樣。 ‘需要努力而生’的廣說是指由加行而生的，與那些相應，它們的生起就是它們的生起。對它們生起的自在性就是殊勝的能力，因為它無有障礙。在何處呢？在相續中，稱為相應。與什麼相應呢？與需要努力而生的諸善法相應。 因為如此，此處煩惱法的種子唯有在具有殊勝能力的階段，未被聖道根除、未被世間道損壞，以及不需努力而生的善法未被邪見損壞，在自在時成熟，應結合’需要努力而生的善法種子’的語境。獲得’相應’之名，而不像毗婆沙師所計度的那樣有其他實體。 ‘種子是什麼’是期望有實體而問。‘能生果的名色之功能’是指能生五蘊的功能。直接是指無間隔。間接是指遙遠。 ‘轉變是什麼’是懷疑是否如數論派所說的轉變而問。‘轉變為其他相續’是指生起為他者。

།རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི ལྟར་གྲངས་ཅན་པ་དག་གི་ལྟར་རྫས་གནས་པ་ལ་ཆོས་གཞན་ལོག་ན་ཆོས་གཞན་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུད་གནས་པ་ཞིག་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། འདུ་བྱེད་དུས་གསུམ་པ་དག་ལ་རྒྱུད་ཅེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གང་ལས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་གང་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆགས་པ་དང་ལྡན་ པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་སྟེ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་ཞིང་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་ཐོབ་པ་ས་བོན་ཡིན་ན་ས་བོན་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཁྱེད་ཀྱི་ལྟ་བུར་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ཡང་ དེ་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བས་འདི་ནི་མཚུངས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེར་ནི་ལྡན་པ་ཆགས་པ་དང་དུ་ལེན་པའམ་མི་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་གར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དང་དུ་ལེན་པ་ནི་གནང་བའོ། །མི་སེལ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་འགོག་པ་བཏགས་པའི་ཆོས་དེ་འགོག་པ་ མི་ལྡན་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་རུང་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཡང་རུང་གལ་ཏེ་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ཡང་རུང་། གལ་ཏེ་དང་དུ་ལེན་པའམ་མི་སེལ་བ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་དུ་སྟེ་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།བཏགས་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆོས་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་སོ། །རྫས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་དེ་རྫས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་པས་དེ་ནི་རྫས་ ཀྱི་ཆོས་ཏོ།།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ན་རེ་ཐོབ་པ་ནི་འདི་ལ་ནི་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་རྟགས་དང་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ལ་ནི་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་གྲུབ་སྟེ། རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ན་དེར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན། ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཞིག་ན། ཡོངས་སུ གཏོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །སློབ་དཔོན་གྱི་ས་བོན་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་འདི་སེམས་ལས་དོན་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དོན་ གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན།གལ་ཏེ་དོན་གཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མིང་ཙམ་ལ་རྩོད་པར་ཟད་དོ། །ཇི་ལྟར་དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་མི་དགེ་བ་ཡང་དགེ་བའི་ས་བོན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ལ་དགེ་བ་ཡང་མི་ དགེ་བའི་ས་བོན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ།སུ་ཞིག་ཚ་བ་དང་མེ་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཚ་བ་ཁོ་ན་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་མེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར། དགེ་བའི་ས་བོན་ཡང་མི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མི་ དགེ་བའི་ས་བོན་ཡང་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ལ་ཡོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ས་བོན་ཡང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་ཡོད་ལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡོད། ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡོད་པས་ འཆོལ་བའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ལ་བདག་སྨྲ་བར་བྱ་སྟེ། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་འཆོལ་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།

關於’相續’這個詞是什麼意思的問題，是否如同數論派所說的那樣，在實體存在的情況下，當一個法消失時另一個法生起，同樣地相續存在著並轉變為另一個東西呢？ 回答說：不是的。那麼是什麼呢？是三時諸行成為因果，因果即是因果。所謂因果是指相續不斷地生起，對三時諸行安立為相續。 從何處所說的詳細內容是指從哪部經中所說。是什麼呢？ 回答說：具有貪著的人對於四念住，即身念住等是不具有生起的能力且不相應的。如果認為得是種子，那麼由於種子是常有的，就不會生起念住。如果像你們所說的那樣是得的話，也不會生起，所以這是相同的過失。 因此，在那裡’具有’是指接受或不斷除貪著，這兩種說法都可以。接受是允許的意思，不斷除是指令其止息。所謂遮止假立法即是不具有遮止。 一切種類都是假立法而非實法，這是說無論是作為生起的因，還是安立的因，或者是所依的差別，或者是接受或不斷除，一切種類即是一切方面都是假立法。 假立、世俗、言說的法即是假立法。非實法即是不是實有法的自性的意思。或者說，它既是實又是法，所以是實法。 不像色等那樣是有自相的法，這是其含義。 大德眾賢說：得是了知’此中有此’的標誌，也是所得法不失壞的因。‘是了知此中有此的標誌’這一點是不成立的，因為有所依的差別時才能了知。即使承認得是所得法不失壞的因，得也不應該捨棄，然而實際上是可以捨棄的，因此這個理由是不合適的。 論師對種子是功能差別的定義所作的安立進行破斥說：這個功能差別是與心異體還是非異體？如果說是異體的話，那就等於承認有得，只是在名稱上爭論而已。如果說是非異體的話，那就等於承認不善也是善的種子，善也是不善的種子。 誰會認為熱與火非異體時，只有熱能燒而火不能燒呢？善的種子也存在於不善或無記的心中，同樣地，不善的種子也存在於善或無記的心中。 同樣地，無記的種子也存在於善與不善中，有漏的種子也存在於無漏中，無漏的種子也存在於有漏中，這樣就會有混亂的過失。 對此我要說：如果是非異體，就會有混亂的過失。

།ས་བོན་དེ་ནི་སེམས་ལས་དོན་གཞན་པ་མ་ཡིན་ལ། དོན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཇི་སྟེ་དོན་གཞན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱས་ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དེ། དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེས་པས་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའམ་གཞན་གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ལ་ས་བོན་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དེ་ལས་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལས་ནི་སེམས ཁྱད་པར་ཅན་དེ་སྐྱེ་སྟེ།སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ནི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱིས་དགོས་པ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་དེ་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའམ། གཞན་གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ལས་ས་བོན་འཇོག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་ནི་ སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱིས་དགོས་པ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་དེ་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་ཀྱང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་སེམས་རང་གི་རིགས་དང་མཐུན་པའམ། གཞན་གྱི་རིགས་དང་མཐུན་པ་ལ་ས་བོན་འཇོག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ས་བོན་གྱིས་དགོས་པ་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་དེ་སྐྱེའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ཀྱང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ལ་ས་བོན་འཇོག་པར་འགྱུར་ལ། ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་འཇོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕན་ཚུན་ས་བོན་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ དང་ཕན་ཚུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།སེམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ན་ཕན་ཚུན་བསྒོ་བར་བྱ་བ་དང་སྒོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ། །དགེ་བས་མི་དགེ་བའི་སེམས་ལ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བཞག་ཅེས་ཏེ་མི་དགེ་བ་དེ་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའམ། དགེ་བ་དེ་མི་དགེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དེ་ ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ནུས་པ་དང་ས་བོན་དང་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་གཅིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བཞག་ལ། ཟག་པ་མེད་པས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བཞག་ཅེས་ཏེ། ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ལ།ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཁྱེད་ཀྱི་ལ་ཡང་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་དང་བཅས་ པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་མེད་པའམ།ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ། ཅི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་སམ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཚོགས་སྔ་མ་ཚོགས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ནུས་པ་དང་མི་ལྡན་ན་ནི་འདིའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ནུས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེ་ ན།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དེ་ཡང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་གཞན་གྱིས་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་བྱེད་པ་ན། ཅི་ནུས་པ་གང་ཁོ་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ནས་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནམ། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ནས་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ནུས་པ་འཆོལ་བར་མི་འགྱུར། འོན་ཏེ་གཞན་ཞིག་གི་ཟག་པ་མེད་པའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་གཅིག་ལ་སེམས་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ནུས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་རུང་བར་ཡང་འགྱུར་ན་ནི།ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ནུས་པ་རྣམས་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་ནུས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཡང་བརྗོད པར་བྱའོ།

種子並非是與心不同的事物，也非是不異的事物，因為是依緣假立的自性。即使說無有異體也無過失，因為善心生起時，于自相續之心中，安立與自類相應或與他類相應的種子。 由彼特殊因緣，產生特殊果報，由此生起特殊之心，此特殊之心即是由善種子所生起的功能。 同樣，不善也于自相續之心中，安立與自類相應或與他類相應的種子，由此生起特殊之心，即是由不善種子所生起的功能。 同樣，無記也于自相續之心中，安立與自類相應或與他類相應的種子，由此生起特殊之心，即是由無記種子所生起的功能。 有漏也于無漏心中安立種子，無漏也于有漏中安立，如是互相安立種子，互相生起。心從他生時，互為能熏所熏而轉。 善於不善心中安立特殊功能，然不善不會變成善，善也不會變成不善，僅是功能差別而已。功能、種子、習氣這些是同一意義。 同樣，有漏于無漏中安立特殊功能，無漏也于有漏中安立特殊功能，然有漏不會變成無漏，無漏也不會變成有漏，對於不善等習氣也應如是說。 毗婆沙師你們也應當思維：當有漏心之後生起無漏，或無漏心之後生起有漏時，是否前蘊組對后蘊組的生起，具有等無間緣等體性的功能，還是不具有功能？這將如何？ 若不具有功能，則此等無間緣等將失壞。若具有功能，則有漏心中所具有的是有漏還是無漏？有漏心作為其他有漏、無漏心的等無間緣等體性時，是否以同一功能作為有漏等無間緣等體性，也以此同一功能作為無漏？ 若是同一功能，如何不成混亂？若由另一功能成為無漏等無間緣等，則如何於一心中，此二非異於彼心的功能，能有體性差別與果報差別？若能如此，則依我等見，非異於心的諸功能住于其中，也能有差別果報。 同樣，對於有漏心成為無漏心的等無間緣等體性，也應當如理說明彼等功能的體性差別與果報差別。

།དེས་ནི་མི་དགེ་བ་དེ་ཡང་དགེ་བའི་ས་བོན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བས་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བཞག་པས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པའི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ནུས་པ་ཅན་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་ གྱི་བྱ་བ་མི་བྱེད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ས་བོན་གྱི་བྱ་བ་ཁོ་ན་བྱེད་དོ། །རང་གི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་པས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པའི་མི་དགེ་བས་ནི་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱིས་བྱ་བ་བྱེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་བའི་ས་བོན་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད། མི་དགེ་བའི་ སེམས་ལ་དགེ་བའི་ས་བོན་དེ་བཞག་ན་ཇི་ལྟར་མི་དགེ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་ན་ནི་ཁྱེད་ཀྱིས་ས་བོན་གྱི་དོན་མི་ཤེས་ཏེ།དགེ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བས་ནི་ཇི་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་མམ་བརྒྱུད་པས་སེམས་དེ་རང་སྐྱེད་པར་རུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སེམས་ མི་དགེ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བས་ས་བོན་ནི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད་དེ།བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་དག་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཆོས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་འདས་པ་ཡང་ཡོད། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་འདས་པ་ནི་གང་སྐྱེས་ལ་འགག་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད། ལྷན་ ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད།དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་མ་འོངས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཕྱིས་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པའོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་འདས་པ་ནི་གང་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་ པ་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་གང་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡང་འདས་པ་ནི་སྔར་སྐྱེ་བ་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ནི་གང་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་གང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདས་ པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་བཟུང་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་འདས་པ་གཅིག་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདས་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་འདས་པའམ། མ་ འོངས་པ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་རྫས་རེ་རེའི་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ན་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཟག་པ་མེད་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་འདས་པ་ནི་མེད་དོ། །སྤྱིར་བསྟན་པ་འདི་ནི། ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདུས་མ་བྱས་རྣམས ཀྱིས་ཐོབ་པ་འདས་པ་ནི་སྐྱེས་ལ་འགགས་པ་ཡིན་ལ།མ་འོངས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ནི་རྟོགས་པར་སླ་བས་མདོར་མ་བྱས་སོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པར་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་ འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།

所說’這就是承認不善也是善種子’等這些說法是不合理的。由善所安立的特殊功能而成為特殊的不善心具有功能時，不會起不善種子的作用。那麼是什麼呢？只會起善種子的作用。由自身功能差別所生而成為特殊的不善若起不善種子的作用，那怎麼能說善種子是不善呢？ 如果說在不善心中安立善種子時怎麼不會成為不善，那麼你就不瞭解種子的意義。由善心生起時，如何能直接或間接地適合生起彼心，具有如是功能差別的不善心將會生起，所以種子僅僅是功能差別而已，並沒有所謂的種子，因為是假立的存在。 正因為如此，得與非得是假立的存在。說一切有部諸師則說它們唯是實有。‘過去諸法的得也是過去’等廣說中，關於過去的，即煩惱的過去得是已生已滅的，它有先生、俱生及後生。彼等的未來得是未生的將來會生。現在的是已生未滅。 未來諸法的得中，過去的是先前已生已滅的。未來的是未生的。現在的是先前已生未滅的。如是現在諸法的得中，過去的是先前已生已滅的。未來的是未生的。現在的是俱生的。 是總攝過去等類而如是說的，並非一個過去法必定有三種得。由於經中說’無記得俱生’，所以過去的異熟沒有過去得或未來得。 若安立每一實法的得，則由於可能而成為如是，過去的煩惱和生得善等的得必定是過去等。凡夫沒有未生的無漏聖道的過去得。 由於經中說’無記得俱生’，應當了知此總說是有特例的。無為諸法的過去得是已生已滅，未來得是未生，現在得是已生未滅，此處因易於理解故未詳說。 欲界、色界、無色界諸法的得分別是欲界、色界、無色界所攝，即生在欲界眾生的欲界諸法的得是欲界所攝。彼者的色界諸法的得是色界所攝。彼者的無色界諸法的得是無色界所攝。 生在色界者的欲界法，即變化心等的得是欲界所攝。色界諸法的得是色界所攝。

།གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ནི་དེའི་ཁམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དེའི་ཁམས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །མ་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདོད་ པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདོད་ པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་ གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ཁོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་གི་གང་དག་ལ་ སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ལམ་གྱི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ སྤྱོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནི་མེད་དེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་ མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་པ་ ཡིད་ཆགས་བྲལ་བའི།།འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་ བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་སྟེ།ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་པའི་ཆོས་ནི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་ པ་དག་ཡིན་ཏེ་འདི་དག་ཀྱང་ལམ་གྱིས་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་བར་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །འཕགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཉིད་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དེ་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་སློབ་པའོ།།མི་སློབ་པས་ཐོབ་པ་ནི་མི་སློབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་སྟེ། ཟད་པ་ཤེས་པ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འདྲེན་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སློབ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་འཐོབ་མོད་ཀྱི།དེས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་སློབ་པས་ཐོབ་པ་ལས་མི་སློབ་པའི་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་འགྱུར་བས་སློབ་པ་དེས་ཐོབ་པ་མི་སློབ་པ་ཞེས་མ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

無色界眾生的是無色界的。生於無色界者的得是唯屬於該界的。 除外諸法有四種。即是說不屬於三界的無漏有為法和無為法的得，總的來說有四種：欲界、色界、無色界和無漏。這是指除外一切的總結之意。並非每一種都有四種。因此詳細說明’對於非擇滅’等。 生於欲界的欲界眾生等的非擇滅得，相應地是欲界的。生於色界的色界眾生等的非擇滅得是色界的。生於無色界的無色界眾生等的非擇滅得是無色界的。 其得唯依有情相續而安立，而非依于具有非擇滅者的力量。若是如此，則道的非擇滅得將成為無漏。 擇滅是色界和無色界的，也是無漏的，這是說因為不是對治，所以沒有欲界的。由色界道所得的是色界的。由無色界道所得的是無色界的。由無漏道所得的是無漏的。 聖者由色界道所得的是色界和無漏的，由無色界道所得的是無色界和無漏的。因為經中說：‘世間離貪者，聖者離系得二種。’ 道諦唯是無漏，這是遮止其得為世間的。其總攝為四種，這是解釋前說’總的來說有四種：三界和無漏’之義。 有學法等，有學法是有學無漏法。無學是無學無漏法，這些也應當視為唯是道諦的體性。 除有學和無學外的諸法，既非有學亦非無學，乃至無為法都承許為非有學非無學。 彼等之得由有學等差別分為三種：有學、無學和非有學非無學。 非聖者所得即是凡夫所得。由有學道得到擇滅即是有學。由無學得到的是無學，即是由盡智相應道所得的，因為盡智是離系得的所依。 雖然是由有學金剛喻定所得，但不說是由有學所得，因為若說是有學所得，則有學得與無學得將無差別，所以不說由彼有學所得為無學。

།དེ་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་ པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དེ་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ།།ལམ་གྱིས་བདེན་པའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པའི་ ཐོབ་པ་ཅི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། སྨྲས་པ་གཉི་ག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བཤད་ཅེ་ན། རྣམ་པར་བཤད་པ་རྗེས་མ་ཆད་པ་ཡིན་ཏེ། འོག་ནས། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆགས་བྲལ་བའི། །འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམ་གཉིས། །ཞེས་ འདི་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་མི་བརྗོད་ཀྱི་འདིར་ནི་ཐོབ་པ་མ་འདྲེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྟོབས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་ལྡན་པས་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་ མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །སྤྲུལ་པའི་སེམས་མ་གཏོགས་པ་ཅི་ཞེ་ན། ལུང་བསྟན་མིན་ཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ནི་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གོ།།ཅི་ཞེ་ན་ཐོབ་པ་སྔར་དང་ཕྱིས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འགྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་སྔར་དང་ཕྱིས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དོན་སྦྱར་རོ། །བཟོ་ཡི་གནས་པ་ཁ་ཅིག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལས་ཐམས་ཅད་པ་ལྟ་བུའོ། །སྤྱོད་ལམ་པ་དཔེར་ན་གནས་བརྟན་རྟ་ཐུལ་ལྟ་བུ་ ཤིན་ཏུ་གོམས་པའི་སྟེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་དང་དུ་གྱུར་པར་འདོད་དོ། །ཅི་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་སྔར་དང་ཕྱིས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲིབས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་འང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྡུད་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གཟུགས་དེ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ས་དག་ན་ནི་ཀུན་ནས་སློང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཆེན་པོས་བསྒྲིབས་པའི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་སློང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སློབ་པར་མི་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པོ།།སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་ པ་ལ་སོགས་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ།མངོན་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་སྔར་དང་ཕྱིས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ན། གཟུགས་ཀྱི་སྔར་ནི་སྐྱེ་བ་ མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའོ། །དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྔར་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། །གལ་ཏེ་དགེ་བའི་ཡང་རུང་། གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་ཡང་རུང་སྟེ། མེད་པ་ ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོའི་ཐོབ་པ་ནི་ཐོག་མར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

以聖道所獲得的無漏，即是以各別觀察所得的滅，以聖道所獲得的即是無漏。道諦所獲得的無漏也是如此，應當結合語境理解。聖者以世間道所獲得的各別觀察所得的滅的獲得，是有漏還是無漏？答曰：二者皆是。若問為何不解釋？因為後面的解釋是連續的，如下文所說：‘世間離貪的聖者，有兩種離系得’，因為將要說明這個，所以此處不說，在此應當了知只說那純粹的獲得。 所謂’因為力量微弱’，是指它無功用相應故力量微弱。‘兩種無記神通’是指天眼通和天耳通。除了變化心之外是什麼意思？應當結合’無記得俱生’來理解。這些是由修習差別而成就，因為具有力量。詳細來說，即是天眼等這些。如果問是什麼，即是獲得有前、后和俱生。‘由修習差別而成就’是指天眼神通等是由修習差別而成就的。 因為由修習差別而成就，所以具有力量。因為具有力量，所以獲得也有前、后和俱生，應當如此理解其義。‘某些工巧處’，例如像是一切作業。‘威儀’，例如像是上座馬勝那樣極為熟練的；毗婆沙師認為是極為調順。如果問是什麼，即是獲得有前、后和俱生。 關於’有覆色亦’中，‘亦’字是總攝義，即總攝俱生。應當了知，有覆色僅是初禪地的表色，因為在其他地中沒有等起。‘由大亦’等詳細內容是指由大心所起的有覆表色，即使是能引起表色的大心本身也不能引生無表色，因此成立其力量微弱。因為成立力量微弱，所以獲得唯是俱生。 ‘獲得差別’是指異熟生等無覆無記法的獲得是俱生，而兩種神通等的獲得則是前、后和俱生，這就是它們的差別。‘欲界中，色前生則無’是指在欲界活動。善與不善的表色和無表色的獲得，在任何情況下都沒有前生，無論是善的還是不善的，都是完全沒有。俱生和後生是有的，這應當根據具體情況來理解，例如，表色和無表色的第一剎那的獲得最初是俱生的。

།མེད་པ་ཁོ་ན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གི་ཐོབ་པ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཟུགས་ཁོ་ནའི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་ མེད་པའི་སྡོམ་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྐབས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དགེ་བ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟག་ཏུ་ འཕགས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་ཤུགས་ཀྱིས་མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཞག་གོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མ་ཐོབ་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལ་མ་ཐོབ་པ་ ད་ལྟར་བྱུང་བ་མེད་དེ།དེ་ལ་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་ཕྲད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གིས་ནི་དུས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་ནས་རྣམ་པར་ཉམས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་གང་ ལ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་མ་ཐོབ་པ་ནི་འདས་པ་ཡང་ཡོད་ལ་མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་དག་གི་མ་ཐོབ་པ་ནི་རྒྱུན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར། འགག་པར་ཡང་འགྱུར། མ་འོངས་པ་ན་འདུག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདོད་སོགས་གཏོགས་དང་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་ཤིང་མ་བྲལ་བ་ནི་འདོད་སོགས་གཏོགས་སོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ བའི་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་ནི་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྦྱོར་བ་ ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་དང་། སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ས་འཕོས་པས་བཏང་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ས་འཕོས་པས་བཏང་བ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

對於無漏等，在同一剎那之後也會生起。同樣應當了知，第二剎那等其他獲得也是同時生起和后時生起。由於遮止了欲界所攝色法的獲得先生起，所以開顯禪定和無漏律儀色法的獲得在三時中都可生起。 為何非得在一切方面都安立為無覆無記呢？若煩惱的非得是有覆的話，則斷除煩惱時就如同煩惱本身一樣不存在了。若是善的話，則斷善根者也將不存在，而且無漏法的非得若成為無漏，則凡夫就不成為凡夫了，因為永遠具有聖法。因此以理推知，非得唯是無覆無記。 現在的非得沒有現在這一說，是因為現在的法有獲得。因此這裡沒有現在的非得，因為獲得和非得不可能同時存在。過去和未來的則是三時，即對於修習所生功德的非得、已得後退失的、未來的以及眼等無獲得的非得，有過去的、未來的也有現在的。這些非得會以相續的方式生起、滅去，也會住于未來。 ‘屬欲等及無垢’中，‘及’字是爲了與三種相連。屬於欲界等且未離的是’屬欲等’。欲界等所攝諸法和無垢法的非得有三種，這是依據生起所依而安立的。非得不與法同時存在，所以不像獲得那樣依法而安立。 因此，生於欲界者對欲界、色界、無色界諸法和無漏法的非得是欲界所攝，生於色界者的是色界所攝，生於無色界者的是無色界所攝。即如生於欲界者對修習所生功德、斷善根位時生得的非得，以及由於未離貪故對色界無色界非染污法的非得，以及因為是凡夫故對無漏法的非得是欲界所攝。 同樣，生於色界者對已捨棄的欲界所攝法、色界無色界修習所生功德，以及因為是凡夫故對聖法的非得是色界所攝。同樣，生於無色界者對已捨棄的欲界色界所攝法、無色界修習所生功德，以及因為是凡夫故對聖法的非得是無色界所攝。

།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་བཅོས་ ལས་འབྱུང་བ་འདིས་ནི་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པའི་ཆོས་གང་དག་གིས་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་འདྲིའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐུག་པའི་བར་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ཡོད་པས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྙེད་པ་མེད་པར་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨོས་ཏེ། རྙེད་པ་མེད་པར་མ་རྙེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྙེད་ཀྱང་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་དག་གི་མ་རྙེད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ འཕགས་པའི་ཆོས་དག་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།མ་རྙེད་པ་འབའ་ཞིག་སྨོས་ན་ནི་འདི་ལྟ་བུར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྙེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གདོན་དགོས་སོ། །ཚིག་གཅིག་པུ་དག་ཀྱང་ངེས་པར་ འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གཅིག་པུ་དག་འབའ་ཞིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེར་ན་ཆུ་འཐུང་བའོ། །རླུང་ཟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ཁོ་ན་འཐུང་བའོ། །རླུང་ཁོ་ན་ཟ་བའོ་ཞེས་མ་བརྗོད་ཀྱང་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟར་འདིར་ ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ནི་ཇི་ལྟར་གང་ཞིག་ཆུ་ཁོ་ན་འཐུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཆུ་འཐུང་བ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་རླུང་ཁོ་ན་ཟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རླུང་ཟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདིར་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱི་ངེས་པར་འཛིན་པའི་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་ མ་རྙེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་ན་རེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་འཕགས་པའི་ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ཡོད་པས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཉེས་པ་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་གང་གི་ཚེ་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།དེ་དག་བཏང་བས་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་དག་བཏང་བས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གི་མ་རྙེད་པ་གཏན་དུ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་མ་རྙེད་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཇི་ལྟར་གཏན་དུ་བཅོམ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རྒྱུད་ལ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་དེ་ དག་ཀྱང་རིགས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ན།གང་དག་གི་མ་རྙེད་པ་ཡིན། །ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ རིགས་གསུམ་ཆར་མ་རྙེད་པས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

什麼是凡夫呢？論典中說’是未得聖法者’，這表明未得無漏法者即是凡夫。 若問未得何種聖法，聖法是從苦法智忍開始的一切無漏道，因此這樣問。 是一切的，因為無差別而生起。即是說從苦法智忍等乃至無學智之間的未得，為什麼呢？因為未作差別。 如果這樣的話，即使生起苦法智忍，由於還有其餘聖道的未得，將成為非聖者。因此說’是完全未得者’，完全未得者即是凡夫。 若不如此，詳細來說，如果認為即使得到聖法，由於其他聖法的未得而成為凡夫的話，那麼佛陀也因為不具足聲聞和獨覺相續中的聖法而將成為非聖者。 如果僅僅說未得的話就會有這樣的過失。那麼就應當加上’唯’字說’唯是聖法的得’。 即使是單獨的詞也要確定，這是說即使是單獨的詞也要確定的意思。 比如說’飲水’、‘食風’，就像這樣，雖然沒有說’唯飲水’、‘唯食風’，但也能理解’唯’字的含義，這裡也是如此。 從另一方面說，就像某人唯飲水者是飲水人，某人唯食風者是食風人，這裡通過明顯顯示’唯’字而理解確定的含義一樣，這裡也是說’唯未得’。 其他人說是苦法智忍和與之俱生諸法的未得，詳細來說，是苦法智忍和與之俱生的受等諸法的未得是凡夫性。 在這種觀點下，就不會有前述’即使生起苦法智忍，由於還有其餘聖法的未得而成為非聖者’的過失。 那麼當得果時，苦法智忍和與之俱生諸法將會損壞，得果者將成為非聖者這樣的過失，爲了斷除這個過失而說： 捨棄那些苦法智忍和與之俱生諸法，也不會導致成為非聖者，因為已經永遠斷除了那些未得，由於未得已經完全損壞的緣故。 這如何是永遠斷除的呢？因為在他的相續中不再生起。 那麼這些也是三種性，即聲聞、獨覺和佛的種性，是哪些的未得呢？是一切的，即是聲聞等種性的。 那麼將有同樣的過失，意思是說佛陀也因為未得三種性而將成為非聖者。

།ལན་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་ནི་རྙེད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་དཔེར་ན་ཆུ་འཐུང་བའོ་རླུང་ཟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་འབད་པ་དོན་མེད་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པའི་ལྷག་མ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་གྱི་མ་རྙེད་པ་ཡོད་པས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྤང་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་རྙེད་པ་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་འབད པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཉེས་པ་སྤོང་བ་ཁོ་ན་ལ་འབད་པ་བྱེད་པར་ཟད་དོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པས་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ ཉིད་ཡིན་ཏེ།འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཤུགས་ཀྱིས་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པའི་རྒྱུད་ནི་འཕགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མ་ཐོབ་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་གླེང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རེ་ཞིག་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྙེད་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྙེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ དེ་རྙེད་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་ཁམས་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མ་རྙེད་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནམ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་རྙེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ད་ལྟ་བས་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ནའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་འདི་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །འོན་ཏེ་དེ་མི་སྐྱེ་བའི ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁམས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་ཉམས་སོ་ཞེས་ཉེ་བར་བཏགས་ཏེ་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ནི་ཡིན་དུ་ཟད་དེ་འདི་ནི་མི་འགོག་གོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཅིག་ཁོ་ནའི་ཐོབ་པ་ཡོད་ལ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་ ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་ཏེ།དེ་ཡང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ས་སོ་སོ་ན་ཡོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནི་འཕགས་ པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་མཐུ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་དག་ནི་སོ་སོར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ས་འཕོས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོར་ འཕོས་པ་དེའི་ཚེ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ས་འཕོས་པས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ས་གོང་མ་ནས་ས་འོག་མར་འཕོས་པས་ཀྱང་ས་གོང་མ་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་གི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཐོབ་པས་མ་ཐོབ་ པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

所謂’答案也是如此’，就是如前所說，從’即是無所得’開始，詳細地如’飲水’、‘食風’等為止。 所謂’則努力無意義’，是爲了遣除’由於尚未獲得其餘聖法，將成為非聖者’這一說法，而說明忍及與之俱生諸法的無所得是凡夫性的努力是無意義的，這只是在於遣除前說的過失而已。 所謂’未生聖法相續’，是指由於此中有未生起的聖法，故未生聖法相續即是凡夫性，意思是未生聖法蘊相續。反過來說，已生聖法相續即是聖者，這是由於轉依的緣故。 所謂’此未得如何’，是在討論一切法的未得，而不僅僅是聖法的未得。‘且如此’是舉例說明。 ‘彼為得而損壞’，是說以無所得為特徵的凡夫性，由獲得聖道而損壞。 若問此凡夫性是何界，有人說是三界。難道未得不是依生處而安立的嗎？凡夫性也是未得的自性，因此，現在欲界眾生只有欲界的凡夫性，而沒有色界和無色界的凡夫性。因此，說是三界性是不合理的。 若說由於成為不生法性，而假說損壞三界性，這是可以的，這點不否認。 應知唯一欲界凡夫有得，而在世間法最勝位時損壞。這也在離欲解脫道第九時斷除。 應了知，生於色界無色界聖者各地的凡夫們的得，不會僅僅由獲得聖道的力量而生起，而是在各別解脫道第九時斷除。 所謂’由地轉移’，是說當從欲界離貪而轉生初禪時，欲界凡夫性損壞，因為生起初禪地的凡夫性，但非聖者。同樣，由轉生無色界而損壞色界凡夫性。 由從上地轉生下地時，也說上地的凡夫性損壞。 所謂’其他也當如是配’，是說如同以聖道的獲得而損壞未得的凡夫性一樣，也應當配合獲得、思所生等諸法的未得損壞。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པའི་རྙེད་པ་ནི་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ།སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་རྣམས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པའི་མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ས་འཕོས་པ་ལས་ནི་གང་གི་ཚེ་འདི་འདོད་པའི་ ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་བས་འཕོ་བ་དེའི་ཚེ་དེའི་ས་པ་འགྲོ་བས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་འགྲོ་བ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་ལ།ལུང་ བསྟན་མན་འཐོབ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ།།ཞེས་ཀྱང་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ས་འཕོས་པ་ལས་ནི་ས་གོང་མ་པ་འགྲོ་བས་བསྡུས་པའི་ས་དེར་འཕོས་ པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ཁ་ཅིག་གི་ས་འཕོ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པ་དཔེར་བརྗོད་པ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་ཕྱེད་པར་བལྟ་སྟེ། ས་གོང་མས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་ས་འཕོས་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ ཐོབ་པས་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།དཔེར་བརྗོད་པ་འདི་ནི་མ་འཆོལ་བར་བལྟ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་མ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་དག་མ་ཐོབ་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོད་ལ། དེ་གལ་ཏེ་འདོད་པ་རྣམས་ ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེ་ན།དེ་དག་གི་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ས་འཕོས་པས་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པའི་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གི་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་ན་ཐོབ་པ་རྣམས་ ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་ཡང་ཐོབ་པ་ཡོད་ལ་དེའི་ཡང་གཞན་དེའི་ཡང་གཞན་ཡོད་པས་ཐུག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕན་ཚུན་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་ལ། ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཆོས་སམ་སེམས་དེ་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་སྐྱེས་པས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལྟར་ན་ཐོབ་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་བྱ་བ་བྱེད་ལ་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་ནི་གཅིག་ལ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ཡང་རུང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་སྔར་སྐྱེ་བ་དང་དུས་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཐོབ་ པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ཆོས་དེ་དང་དེའི་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཐོབ་པ་གསུམ་སྐྱེ་སྟེ། ཐོབ་པ་དག་དང་ལྡན་པས་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཐོབ་པ་གསུམ་ པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོབ་པའི་ཐོབ་པ་གསུམ་སྐྱེ་སྟེ།ཐོབ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་རྫས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་བཅས་པ་དང་རྫས་དགུའི་ཐོབ་པ་དགུ་པོ་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ ཐོབ་པ་རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འགྲེས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའམ།ཐོབ་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བ་སྟེ་དེའི་འགྲེས་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འགྲེས་སོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་འགྲེས་ དེས་ཐོབ་པ་འདི་དག་བསྐྱེད་ནའོ།

怎麼說呢？首先，對於欲界所行的聞思所生等法，未得的獲得是由得而損壞，由生而得的善根，由斷絕一切善根的未得也由得而損壞。由地轉變而言，當從欲界死亡轉生到初禪時，彼時其所屬地趣所攝諸蘊的未得將損壞，因為諸趣是無染污且唯是無記的，如將解說，‘無記與得同時生’也已經說過了。如是，初禪地所攝諸修所生法的未得也由得而損壞。由地轉變而言，轉生到上地所攝諸趣時將損壞。 有些人對地轉變的詳細解說舉例，應視為未作詳細區分，因為不僅僅是上地所攝諸蘊的未得由地轉變而損壞。那又如何呢？也由得而損壞。這個舉例應視為有序，即如第二禪等修所生功德的未得，是存在於欲界眾生中的，如果他們離欲界貪而生初禪，則彼等未得由地轉變而損壞。彼等初禪地的得唯由生起，其他也應如是類推。 如此，諸得豈不成無窮過失？即有得的得，彼復有餘，彼復有餘，成無窮。由互相具足故，即由具足得的得而具足得，由具足得而具足得的得，此為語義。‘由得生起’等廣說即：由得生起而與彼法或心相應，也與得的得相應。由得的得生起唯與得相應。如是，得對二者起作用，得的得則對一者，故非無窮。 所謂’無論善或染污’，是因為此二者的得有先生後生，故而提及，無記的得唯是同時生。‘在第二剎那’等廣說即在第二剎那，彼法、彼得及得的得三得生起，由具足得而與彼等相應。又為與彼三得相應故生起三得的得，成為六得。‘第一、第二剎那所生諸事’即連同法在內九事的九得及后得共十八。 如是，‘由諸得層層增上次第’等廣說即諸得剎那層層增上，或諸得以剎那層層增上，其次第即是層層增上次第。由此層層增上次第生起這些得。

།ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་དང་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དག་དང་བཅས་པ་གསུམ་ཡང་ཡོད་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཕྱིས་ཀྱི་ཐོབ་ པ་དང་ལྡན་པ་དྲུག་ཀྱང་ཡོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཕྱིས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱང་ཡོད་པས་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་རྗེས་ ཀྱི་ཐོབ་པ་དེ་སྙེད་དང་བཅས་ན་ཐོབ་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།སྐད་ཅིག་མ་ལྔ་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་དང་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ལྔ་ བཅུ་རྩ་བཞི་པ་ཕྲག་གཉིས་ཡོད་པས་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་པ་ཕྲག་གསུམ་སྟེ།ཐོབ་པ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་བསྒྲེ་བས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མ་སྨོས་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་སྨོས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་ཆགས་གཅིག་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་སྐད་ ཅིག་ལ་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་འཁོར་བར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་མཐའ་ཡས་ཤིང་ཚད་མེད་པ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་མང་པོ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རྫས་མཐའ་ཡས་པ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པའི་རྫས་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཀྱེ་མ་འདི་ནི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྟིང་བ་ཡིན་ནོ། །སྟེས་ཏེ་ཐོབ་པ་རྣམས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོགས་པ་མེད་པས་འདི་ལྟར་གོ་སྐབས་རྙེད་དོ། །སྐལ་མཉམ་སེམས་ཅན་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་ལ་ སྐལ་བ་བསྟེན་པ་མཚུངས་པ་ཡོད་པས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའོ།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་སྐལ་བ་བསྟེན་པ་མཚུངས་པས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའོ། །དེ་ཉིད་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་གང་དང་ལྡན་པས་སྐལ་བ་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྫས་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདྲ་བ་ནི་སྤྱི་སྟེ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སེམས་ཅན་སྨོས་པ་ནི་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་དང་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འདྲ་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ ཡིན་པ་སཱ་ལུ་དང་ནས་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ནི་ཡིན་པར་མི་འདོད་དོ།།བསྟན་བཅོས་ལས་ནི་འདིའི་མིང་རིས་མཐུན་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་རིས་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འདིས་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ།།འདིར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྡེབས་པ་དང་མཐུན་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་འདིས་བསྟན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཐ་དད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རེ་རེ་ ཞིང་གཞན་དང་གཞན་ཡིན་ཡང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཇི་ལྟར་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུ་གཅིག་པུ་དང་རྟག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཡོད་ལ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཁམས་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་མོ། །འགྲོ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ། །སྐྱེ་གནས་ནི་སྒོ་ང་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །རིགས་ནི་བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པའོ། །སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དགེ་བསྙེན་མ་དང་དགེ་སློང་མ་དང་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པས་སོ།

現在略說一下：在第四剎那，有第一剎那所生的法和得及后得三者，也有第二剎那所生的得和后得以及後後得六者。同樣，第三剎那所生的得和后得以及後後得共十八者，因此在第四剎那，第一、第二、第三剎那所生諸法的得二十七及同等數量的后得，共有五十四得生起。 在第五剎那，有第一、第二、第三剎那所生諸法的得和后得五十四，以及第四剎那所生諸法的得和后得五十四，兩組五十四，共三組五十四，即一百六十二得生起。如是向上遞增，應當如此宣說。 此處未說’現在’而只說’過去’和’未來’，是因為不是必然的緣故。此處說’生得’而未說’修得’，也是因為不是必然的緣故。 第十四品。‘無始無終輪迴所攝’是說，即使對一個有情來說，在每一剎那中，無始無終輪迴所攝的得都是無量無邊，更何況說眾多有情呢。‘無量實法’即是’得的實法無量’的意思。 ‘啊！這是諸得的大歡宴’這是諷刺語。因為諸得是無色法，所以無礙而得以如此獲得機會。 ‘同分有情相似’是說，由於這些有情具有相同的福分，故稱為同分。其本質即是同分性。或者說，由於福分相同故稱為同分。同分性即是使其成為同分的實法。 有情的相似即是共相，意思是相同。提到’有情’是爲了排除非有情，因為同分性是有情和被計為有情的法的相似性，而不承認非有情法如稻、麥等的相似性為同分性。 ‘論中此名稱為眾同分’是說，在《入智論》等論典中，以’眾同分’這一名稱來表示非心所法。此處爲了符合偈頌的組織，以’同分性’這一名稱來表示，這是其意圖。 ‘此有差別與無差別’是說，凡是一切有情都具有的，雖然對每個有情來說都是不同的，但由於相似故稱為無差別。這不同於勝論派所說的唯一和常住。差別是指有些有而有些無的情況。 因此詳細說’在差別中’，界即是欲界等三界。趣即是地獄等五趣。生處即是卵生等四生。種姓即是婆羅門等。‘等’字所包含的是優婆夷、比丘尼、非學非無學等。

།ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནས་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ། །འདོགས་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བརྗོད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕུང་པོ་ལ་སོགས་བློ་དང་འདོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཕུང་པོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྫས་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཞིག་མེད་ན་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཕུང་པོ་ཕུང་ པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་འཇུག་པ་དང་།འདོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་བློ་དང་འདོགས་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་འདོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་ པར་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་ཐ་དད་པའི་ཁམས་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་དང་འདོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འཆི་འཕོ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འདོར་ བར་ཡང་མི་འགྱུར་འཐོབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་མི་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་སྨོས་པ་ ནི་ཆོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།མུ་བཞི་པ་འདིར་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་འདོད་པ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ པར་མི་འདོད་དེ།གལ་ཏེ་དེ་ཡིན་པར་འདོད་པར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ནི་འགྲོ་བ་འཕོས་ཀྱང་དེའི་སོ་ན་འདུག་པའི་ཕྱིར་མུ་གསུམ་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མུ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་འགྲོ་བ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། མིའི་འགྲོ་བ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བ་ན་འཆི་བའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཉིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་འདིས་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་འདོར་བ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འཐོབ་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་དེའི་སོ་ན་འདུག པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པ་ནི་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ངོ་བོ་ཉིད་འདོར་ཞིང་འཕགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་འཐོབ་བོ། །གསུམ་པ་ནི་འགྲོ་བ་འཕོ་བ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་འགྲོ་བ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ལྷའི་ འགྲོ་བར་སྐྱེ་བ་ན་དེ་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་ཕྱིར་འཆི་འཕོ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ཉིད་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདོར་བར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་ལྷའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་གཞན་འཐོབ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་མུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའམ་འཕགས་པ་གསོན་པོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ཐོབ་པ་ལྟ་བུའོ། ། གལ་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྫས་ཞིག་ཡོད་ན་གོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་འགྱུར་རོ། །དཔེར ན་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་མི་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་མ་རྙེད་པ་བཞིན་དུ་མིའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མི་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་ཞིག་ཏུ་རྟོག་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ།

‘從蘊處界門中’是指從蘊的等流性乃至法界的等流性。‘無差別’是指共同的本性。‘施設’是’言說’的同義語。 ‘對蘊等的認知和施設也應當如是配合’是說，如果沒有蘊的等流性的無差別實體，對於相互有差別的諸蘊就不會無差別地生起’蘊蘊’的認知和施設。 有些人讀作’對界等的認知和施設也應當如是配合’。按照他們的說法，應當這樣解釋：如果沒有所謂的等流性，詳細來說，對於相互有差別的諸界就不會無差別地生起’欲界中活動’的認知和施設。 ‘有死有生而不捨不得眾生等流性，這種情況存在嗎？‘其中，‘眾生等流性’是指眾生們的等流性，即人性等的特徵。 提到’眾生’是爲了與法區別，因為這個四句中想要表達的是眾生的等流性，而不是法的等流性。 這裡也不認為是眾生眾生這種形態的等流性。如果承認是那樣，由於眾生的等流性在轉生時仍然存在，就不能成立第三句。 關於’四句’：‘在同處投生時’是指比如從人道死後投生於人道時，因為死亡所以有死有，因為結生相續所以有生，而不捨不得人的等流性，因為人的等流性仍然存在。 第二句是’入決定位時’，是指捨棄凡夫的本性而獲得聖者的其他本性。 第三句是’從轉生中’，是指比如從人道死後投生天界時，同樣因為死亡所以有死有，因為結生相續所以有生，而且捨棄眾生等流性中人的等流性的特徵，獲得天的等流性的其他特徵。 第四句是’除了這些情況之外’，是指除了上述所說的句子的本性的情況之外的意思。比如活著的凡夫或聖者什麼也沒有獲得的情況。 ‘如果有所謂凡夫等流性的實體，那麼凡夫性又有什麼用呢’就是說是多餘的意思。僅凡夫等流性就足以確定為凡夫，就像僅人的等流性就確定為人一樣。 毗婆沙師們不像未得到的那樣，不會認為人性是異於人的等流性的另一種本性。

།དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ནི། རང་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རང་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཉིད་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱིས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་བ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིག་གིས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ ཉིད་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རམ།གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མི་ཐོས་པ་ནས་རེག་པར་མི་འགྱུར་བའི་བར་དུ་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདིས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། ། འདི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་ཆོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཀྱང་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མེད་པར་ཡང་ངོ་། །དེ་ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཐ་མི་དད་པ རྟོགས་པ་ཡོད་ལ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་རྫས་གཞན་དུ་བརྟགས་པས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཚད་མས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ལས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁྱོད་སྤྱིའི་བློ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་འབྱུང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེས་ན་སྤྱིའི་བློ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་ པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྫས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་ན།ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་སྤྱིའི་བློ་དེ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ནི་སྨྲ་སྟེ། བློ་དེ་ནི་འདྲ་བས་བྱས་པ་ཡིན་ལ་འདྲ་བ་དེ་ཡང་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ འདོད་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་སྙམ་པའི་སྤྱིའི་བློ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་རྫས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སཱ་ལུ་དང་ནས་དང་མོན་སྲན་གྲེའུ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱིའི་བློ་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་གི་སྤྱིའི་བློ་ནི་སཱ་ལུ་དང་ནས་ ལ་སོགས་པའི་རང་གི་རིགས་འདྲ་བས་བྱས་པ་ཡིན་ལ།དེ་དག་གི་རང་གི་རིགས་འདྲ་བ་ཡང་རང་ལས་དོན་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ གཞན་ཡིན་ལ།ཁམས་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཡིན། འགྲོ་བའི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་འདོད་དོ། །ཁྱེད་ནི་དེ་དག་ལ་འདི་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ཡང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཐ་མི་ དད་པར་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོགས་པ་འདི་བྱེད་དེ།།གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་གང་གིས་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱིའི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མཉམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཕྱོགས་སྔ་མ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབར་བར་བྱས་ཤིང་གཞུང་བཙུགས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་སྤྱིའི་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ་ཁྱེད་ཀྱང་ཡིན་པས་སོ། །གཅིག་ཡིན་ཡང་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བའི་སྐུད་པ་ལྟ་བུའམ། འབྱུང་པོའི་མགུལ་ དུ་སྲད་བུ་སྦྲེངས་པ་ལྟར་དུ་མ་ལ་འཇུག་པ་འདི་ནི་བྱེ་བྲག་པ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།སྤྱིའི་རྫས་སུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་གསལ་བར་བྱས་ཀྱང་རུང་། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་རྟག་པ་ཉིད་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་གསལ་བར་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་སྟེ། བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ཞེས་ཏེ་རྣམ་པར་མི་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱ་ལ་ནི་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་དང་གོམས་པར་བྱས་པ་དང་ལེན་མང་དུ་བྱས པས་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།