d4092阿毗達磨俱舍論明義釋王子吉祥友 毗輸陀僧訶 賢護c3.5s｜d4092阿毗達磨俱舍論明義釋王子吉祥友 毗輸陀僧訶 賢護c3.5s（續5）

關於修證，凡夫的自性，除了自身的同分以外別無他物，因為是由自身同分緣而說的，就像人性一樣。世間由於同分是無形的緣故而不可見，也就是說世間的眼睛由於同分是無形的緣故，即是無色的緣故，或者說不是色的自性的緣故而不可見。如同不可見一樣，從不可聞乃至不可觸等都是相同的，這是說明非現量所成。‘雖然智慧也不能完全通達’這句話是說明也不能由比量成立。‘也能了知眾生種性無別’這句話是說即使沒有它也是如此。‘由此如何作用’這句話是說雖有種性無別的認識，但這並非由同分作為他法而假立所作，因為以量不可得的緣故，其作用是不可能的。 你說共相的認識不應該無因而生，因此共相認識的因就是所謂的同分實體，對此我們也說共相的認識是有因的，這個認識是由相似性所作，而這個相似性並非他法。因此又說’為何不承許非情的同分’等廣說，眾生眾生的共相認識並非以同分他法為因，因為是以共相的行相而生，如稻穀、大麥、豌豆等的共相認識。這些共相認識是由稻穀、大麥等自類相似性所作，而它們的自類相似性也不是異於自身的他法。 ‘彼等互異的諸同分’等廣說，是說眾生的同分是一種，界的同分是另一種，趣的同分又是另一種，如是承許同分互異。你們對這些安立’這也是同分，那也是同分’這樣無差別的同分名稱，如果對此又承許有某種相同性而生起同分的共相認識，由於與前說相違的緣故，不應理。 ‘如是則為毗舍釋迦所明’這句話是說認為已經確立了論據，因為他們也是共相實在論者，你們也是。雖然是一，但如花鬘之線或如眾生頸上系線般遍及多法，這是毗舍釋迦們的特點。由於主張共相實體，無論是明顯還是不明顯，由於宣說一多、常無常等差別的緣故，毗舍釋迦們認為有後世並非是不成立的。 ‘若百世中來如是與人同分’等廣說，是說經常修習、串習、多作殺生，將會轉生地獄。

།བརྒྱ་ལ་མི་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་འོང་ན་ཡང་སྲོག་བཅད་པས་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་ བཟང་ན་རེ་ནི་ལུས་དང་དབང་པོ་དང་དབྱིབས་དང་སྤྱོད་པ་དང་ཟས་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ཕན་ཚུན་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་མོད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་རྫས་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཁོ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུའི་ངོ་བོར་འགྱུར་བར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ནས་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་འདུ་ཤེས། །མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པས། འདུ་ཤེས་ མེད་པ་པའམ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དག་ན་ཡོད་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འདིས་འགོག་པར་འགྱུར་བའམ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འགོག་པས་ན་འགོག་པའོ། །གང་གིས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འདུག་པའི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་དུས་རེ་ཞིག་འགོག་ཅིང་སྐྱེར་མི་སྟེར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་ཡིན་ནོ། །རླུང་གིས་ཆུ་འགོག་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གང་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཁ་ཅིག་འཁོད་པའི་ལྷ་དེ་དག་ནི་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དག་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག ན་འཁོད་ཀྱི་དེའི་ས་གཞན་ནི་མེད་དོ།།སྐྱེ་བའི་དུས་དང་འཆི་འཕོ་བའི་དུས་ན་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། འཆི་འཕོ་སྐྱེ་བ་བཏང་སྙོམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སྔོན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སྔོན་གྱི་སྙོམས པར་འཇུག་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཕེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སྔོན་མེད་པ་མ་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མེད་པ་ལས་མ་བསགས་པའི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མདའ་འཕངས་པ་ཤུགས་ཟད་པ་དག་ས་ལ་ལྷུང་བ་བཞིན་ དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།ཚིག་གོང་མ་འདི་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། དོན་གྱི་དབང་གིས་ན་འགྲོ་བའི་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་དག་ན་རེས་ལ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། སེམས་ཅན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་མཐུན་པར་འདྲེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདུ་ཤེས་མེད་པས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

雖然會像這樣與眾人同等，但殺生會導致短命，這是廣泛所說的。這種情況就是如此，其本質就是如此。論師集賢說，身體、感官、形狀、行為和飲食等相同的原因，以及彼此歡喜的緣由就是同等的原因。對此我們也這樣說，但這種同等性並非其他實質，僅僅是那些行為本身成為如此的因的本質而已，僅此便已明瞭。 無想定中無想，即是遮止心與心所，這廣泛所說的是無想眾生的，因為是無想者或在無想中存在故稱為無想者。由於此能遮止心與心所，或因遮止心與心所故稱為遮止。即是在未來時能暫時遮止並不讓生起住于其中的心與心所，這是詞義，這就是所謂無想者的實質。如風遮水一般，這是’正在遮止’的詞義。 如殊勝禪那般，是指如同在殊勝禪那的某一處有大梵天安住，那些天神稱為梵輔天，同樣，無想有情也安住在稱為廣果天的某一處，而非其他處所。在出生時和死亡時轉為有想，這是相連的。由於具有煩惱意與結生相應，故在死生舍中決定。 因為前定行已盡，是指前定行相的異熟因已盡的緣故，意即其果已圓滿。其他人說是因為前定行的牽引已盡。因為前所未有未積集，是指因為未從無心中積集而想。如同射出的箭力盡落地般，這是與’將生起’相連。 上述詞是所生之義，依義力則成為所行之義，即是’行走’的詞義。其他人說是’往’字的省略詞。無想眾生的等至，或等至具無想性故稱為無想等至。‘如是’聲表示僅此相同而已，是指不承許如異熟等這樣的特殊含義，因為無想唯是無記，而此等至唯是善，將會解釋。異熟是五蘊，是指在死生之時心與心所即是異熟的緣故。

།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཡང་བསྐྱེད་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པ་ནི་ངེས་པ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། འཕགས་པ་ནི་ངེས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཁོ་ནས་ངན་ སོང་གི་འགྲོ་བ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྒྲ་མི་སྙན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྲིད་པ་བརྒྱད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་སོ་སོར་འཐོབ་པོ། །འདི་ལ་རྣམ་པར་ལྟུང་བའི་གནས་ལྟ་བུར་གཟིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ངན་ སོང་གི་གནས་ལྟ་བུར་གཟིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞན་དག་ན་རེ་རེའི་གཡང་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ལྟུང་བའི་གནས་ལྟ་བུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དག་ནི་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། ཐར་པར་འདུ་ཤེས་པ་དག་ཅེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཕགས་པ་དག་ནི་དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་འཐོབ་བམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་ནས་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྔོན་ཐོབ་པ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ སོ་སོར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཅི་དེ་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཀྱང་འཐོབ་བམ་ཞེས་འདྲི་བར་བྱེད་དོ། །རེ་ཞིག་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེ་ཞིག་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གང་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་ཀྱང་འདས་པ་མི་ འཐོབ་ན།འདི་གང་དག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མ་ཡིན་པ་འཕགས་པ་དག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འདྲིས་པ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་སྔོན་ཐོབ་པ་ཡིན་ཡང་ངོ་། །མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་མེད་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དུས་གཅིག་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མཉམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅར ཡང་གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པར་ནོད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་འཐོབ་ལ་དེའི་འཐོབ་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུའོ།།སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་ནི་ཇི་སྲིད་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་མི་གཏོང་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཏོང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་འམ་འཕོས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་ནོ།།སེམས་མེད་པ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་ནི་མི་འཐོབ་སྟེ་དགེ་བའི་སེམས་ནི་མ་འོངས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་སེམས་མེད་པ་འདི་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དང་འདྲ་བར་མ་འོངས་པ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགོག་པ་ཞེས་པའང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས། སེམས་དང་སེམས་པ་ལས་བྱུང་རྣམས། །འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐུན་པར་བསྒྲེས་པ་དེ་ བཞིན་དུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྟན་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་མཐུན་པར་བསྒྲེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པ་ནི་རྩེད་མོས་གནས་པ་དང་འདྲ་བར་གནས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་ཞི་བ་ནི་ཞི་བར་གནས་པའོ། །ཞི་བར་གནས་པར་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཞི་བར་གནས་པར་འདུ་ཤེས་པའོ། །འདི་ལ་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་པས་ན་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་སེམས་པ་ཞེས བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་རྣམས་ནི་དེ་ལ་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་བུས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།

正因為如此，即便完全退失了所獲得的[定]，但必定會再次生起並轉生到無想有情天中，正因為這個原因，所獲得的[定]是不入于決定性的。聖者唯有通過入于決定性，才能以非擇滅獲得遠離惡趣、無想天、大梵天、北俱盧洲、第八有等處的轉生。 ‘視此如墮落之處’是指視此如惡趣之處的意思。其他人說是指視為如懸崖等墮落之處。凡夫具有出離想者入于彼定，即是說具有解脫想的意思。聖者則不會有如此顛倒的想法。 ‘是否如同禪定般獲得’是指瑜伽行者獲得第四禪定后，能否如同從無始輪迴以來所獲得的過去未來第四禪那樣各別獲得。因此詢問是否也同樣獲得過去未來[的無想定]。 ‘首先其他人也不能獲得’是指首先連這種等至是自己所有的凡夫都不能獲得過去[的無想定]，更何況說這種等至不是自己所有的聖者們呢。‘雖然這是熟悉的’是指雖然在無始輪迴中曾經獲得過。 ‘因為是需要大加功用而成就的緣故，以及因為是無心所攝的緣故’即是說因為需要以大精進而成就的緣故。‘同時獲得’即是說同時刻獲得的意思。 ‘如同別解脫戒’是指如同八種[別解脫戒]在正受時獲得，其所得也是在當下剎那生起。在第二剎那等時，只要不捨棄等至，就一直與彼等至相應。捨棄則是通過退失或轉生而舍。 因為是無心所攝，所以不獲得未來[無想定]，因為善心能獲得未來，而這個無心則不能，所以不能像那樣獲得未來[無想定]。 ‘滅盡[定]也是如此’是與’等至’相連。‘也’字是用來確定，即如同已說明無想等至那樣，以’如是’之詞，與’滅除心及心所’相契合，同樣地這個滅盡等至的說明也以此方式相契合的意思。 關於’以寂止安住想為先導的作意’，安住如同遊戲般安住，是三摩地的特徵。寂止的安住即是寂止安住。想要寂止安住即是寂止安住想。以此為先導故稱為寂止安住想為先導的作意，即是意念思維的意思。對想和受的生起感到厭離者，會對此生起寂止安住想，以如此作意入於此滅盡等至。

།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ ལ་ནི་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཏེ་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལན་གྲངས་གཞན་ནི་ཚེ་རབས་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།འཕགས་པ་གང་ཞིག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་ དུས་གཞན་ཞིག་ན་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་དམ་མ་བསྐྱེད་ཀྱང་རུང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་འདིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ནི་མ་ངེས་པ་ ཡིན་ནོ།།ཆད་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་ཆད་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་སྲིད་མེད་པས་གནོད་འགྱུར་ཏེ། །གཡང་སས་བྱིས་པ་རྣམས་བཞིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཆད་པས་འཇིགས་པར་མི་འགྱུར་ ཞེ་ན།དེ་ལ་གཟུགས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་མེད་པས་བདག་གི་ངོ་བོ་ཐམས་ཅད་མེད་པར་མཐོང་ནས་དེ་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་པར་སྤྲོ་བ་མེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པ་དག་ན་རིས་མཐུན་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བདག་གི་འདུ་ཤེས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་དེ་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་ཅེ་ན། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ ནི་བལྟར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བའི་ ཚེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ།དེ་ནའོ། །དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སྨོས་པ་ནི་དེ་ལ་མོས་པའོ། །ཡང་ན་དེས་མོས་པ་ནི་དེ་ལ་མོས་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པས་ན་དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་ བའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལ་མོས་སོ།།ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འདོན་ཅིང་འདི་སྐད་དུ་འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བའོ། །འཕགས་པ་དེ་དེ་ལ་མོས་པ་ནི་དེ་ ལ་མོས་པའོ།།དེ་ལ་མོས་ན་དེ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འཆད་དེ། འདི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་མཐོང་བ་དེ་ལ་མོས་ཀྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ནི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དེའི་གོང་མའི་ས་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ནི་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ནི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ཡང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དུས་གཅིག་འཐོབ་བོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ ཡོངས་སུ་ཉམས་ནས་ཡང་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་སྦྱོར་བས་སྔོན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་འཐོབ་སྟེ།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ།

對於無想等至，是以生起想作為前行，即以解脫想作為前行的意思。 關於’于余時受’，余時是指第三世等，于彼時將會感受。 如何呢？聖者若於欲界生起滅盡定后，轉生有頂，其人即是生已受。 若從彼退失後生於色界，之後某時又得有頂，不論是否生起滅盡定，將轉生有頂者，即是余時受。 若於此處般涅槃者則是不定。 所謂’因怖斷滅’是指因怖畏我體一切斷滅，即因無有後有而生損害，如同愚童于懸崖。 為何于無想等至不生斷滅怖畏呢？因為彼有色，執著色為我想而入定。 于滅盡定則因是無色地，連色亦無，見一切我體皆無，故於彼不樂入定。 無色界雖有同分及命根等非心所法，為何不執著彼為我想而入定呢？因為非心所法不可見故。 關於’由聖道力所生故’，如何知彼由聖道所生？故說’因於現法涅槃信解故’。 現法涅槃即是現世涅槃，于彼。‘因信解故’即是認為’是彼’的表述即是信解。或者由彼信解即是于彼信解。由於于彼信解故稱為因信解故，聖者于現世涅槃認為’此是’而信解。 有些人誦為’因信解所見涅槃故’，解釋為：由於見到涅槃故稱為見涅槃。聖者于彼信解即是于彼信解。因於彼信解故稱為因信解故。此說明聖者信解所見法，而非其他。 凡夫雖以世間道見涅槃，豈不是嗎？凡夫並非見涅槃而是得涅槃。凡夫以上地為寂靜見而離貪，非是涅槃，故此不成詰難。 所謂’此唯是由加行所得’，此等至如同無想等至一樣，是由大加行所成就，故如彼般一時獲得。 如何呢？所說’過去亦不得’，即是退失后再生起時，亦由加行獲得本無之法，如別解脫戒，應當廣作解釋。

།དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་ འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཐུབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཐོབ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྦྱོར་བས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱིར་བསྟན་པའི་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་དང་མི་སྐྱེས་ཤེས་ བྱང་ཆུབ།།ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། ཟད་པ་མཁྱེན་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འདི་དག་ཀྱང་འཐོབ་བོ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པ་བྱེད་པས་ཇི་སྐད་དུ།དགེ་བའི་མཐར་ཕྱིན་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། །སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་ཅུང་ཟད་མེད། །ཁྱོད་ཀྱི་གང་དུ་བཞེད་ངེས་པ། །བཞེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་ལགས། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ཇི་ ལྟར་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ།གཉི་གའི་ཆ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་སྟེ། དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །འགྲུབ་སྟེ་དེ་བསྐྱེད་ཟིན་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འགྲུབ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྔོན་མངོན་དུ་བྱས་པ་བཞིན་ དུ་དེ་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་དེ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་དག་ན་རེ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་མཐོང་བའི་ ལམ་བསྐྱེད་ནས།དེ་ལས་ལངས་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་དེ་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །དེ་ལས་ལངས་ནས་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པར་བྱས་ནས།ཟད་པ་མཁྱེན་པ་ཕྱིན་ཆད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེས་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་ན་འཁོད་པ་རྣམས་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ དག་གོ།།ལུགས་ཀྱི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་བརྟན་ཉེ་སྲུངས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཏེ། གང་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་ནས་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་བསྐྱེད་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་འདི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་ན་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ན་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དགུ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །བཅུ་དྲུག་དང་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ས་འོག་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡང་ སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཟིན་པའི་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ངེས་ པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ཟིན་པ་ལས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ཉེས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་དེ་མེད་ན་ མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དོ།

所謂’由於以心力獲得’，意思是以心力獲得未來，這是其語義。‘以佛菩提所獲’，這是對一般所說’唯以修習獲得’的特別說明，因為這是聲聞和獨覺的方式。由於將要解釋’滅盡和無生智即是菩提’，因此詳細說明’與滅盡智同時’。諸佛世尊在證得滅盡智時也獲得這些有漏法。 諸佛沒有任何修習所生，如讚頌所說：‘善行圓滿的您，無有絲毫修習所生，您所決定之處，唯依意願而成。’ 關於’世尊如何成就二分解脫’，二分即煩惱障和等至障，從此解脫。成就是指如同已生起一般，世尊因為如同往昔已現證般自在，具有現證之力。 ‘此即最初’等廣說，西方諸師說：‘最後有菩薩獲得有頂后，依第四禪生起見道，從彼起定后入有頂定，之後入滅盡定。從彼起定后，復依第四禪斷除有頂所斷煩惱，從滅盡智以後即是無上正等正覺佛。這是法性，因此在學地時生起。‘西方是指住于迦濕彌羅西部的人們。 ‘論典’是指上座近護的論典，其中說’如來生起滅盡定後生起滅盡智’，這是其語義。 ‘現證諦時十六’是指從苦法忍到道類智十六心剎那。‘離有頂貪時十八’是指斷除有頂所斷九品煩惱的九無間道和九解脫道，如是為十八。十六與十八共為三十四。 ‘不必再斷下地煩惱’是指欲界等煩惱在凡夫位時已以世間道斷除。若已斷煩惱則不必再生對治，這是確定的。 若問：‘既然已斷欲界煩惱，為何在現證時還要生起對治彼等過失的法智分道？‘因為若無法智分，則無類智分，沒有生起法智分就不可能現起類智分。

།ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་གང་དེའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །ནུབ་ཕྱོགས་པ་དག་དང་ ཅིར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ།གལ་ཏེ་བར་སྐབས་སུ་མི་འདྲ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱས་ནའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པ་ལྡང་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བསམ་པ་ལྡང་བ་ཅན་ དུ་འགྱུར་རོ།།གཞན་དག་ན་རེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་པའི་དོན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་གང་དག་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཇི་སྲིད་དུ་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དེ་སྲིད་དུ་ལྡང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཉི་འོག་པ་དག་གིས་བསམ་པ་མི་ལྡང་བ་ཅན་ཡིན་པ་བདེན་མོད་ཀྱི་ཁྱེད་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སྔ་མ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ མེད་པ་མཁྱེན་པ་དང་དུས་མཉམ་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ།།གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ནི་བསམ་གཏན་ཐ་མ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ་ཅིག་ཤོས་ལ་ནི་གནས་པར་འདོད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའོ།།འདི་གཉིས་ཀྱི་མཚུངས་པ་ནི། གཉི་ག་འདོད་དང་གཟུགས་བསྟེན་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་ པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་ལ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་པའི་སྲིད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔའི་སྲིད་པ་ཡང་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་སྲིད་པ་འདི་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་འདུ་ཤེས་ཅན་སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ལྷ་འདུ་ཤེས་མེད་པས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ ལྟ་བུའོ།།རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔའི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་འདི་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་སེམས་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡིན་ལ་སྲིད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ ལྔ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་འདུ་ཤེས་ཅན་སེམས་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་མ་ཐོབ་པའི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་སྲིད་པ་འདི་རྣམ་པར་འདྲིད་ པ་ཅན་ལྔ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་སེམས་མི་འདྲ་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།འདིར་དཔེར་བརྗོད་པ་ནི་མུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ལྔ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འོད་ སྲུངས་ཀྱི་རང་གི་ཕུང་པོའི་མིང་ཡིན་ནོ།།ཁྱད་པར་དུ་འདྲིད་པས་ན་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་སྟེ། གཞན་དུ་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་སླུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་རྣམ་པར་འདྲིད་པ་ཅན་ནོ། །རྣམ་པར་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཟུགས་ནི་དབུ་ བ་རྡོས་པ་འདྲ།།ཚོར་བ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སླུ་བའི་ཕྱིར་རོ།

隨後的智慧即是在其後所生起的這個。西方論師們詳細地說道’將成為什麼’，如果在中間顯現有漏的不同心的話。毗婆沙師們詳細地說’將成為有退心的’，那個菩薩將成為有退心的。其他論師說將從善根退失，說心的含義就是善根的含義。如此說道：菩薩們的善根是如此的：以顯現之力直至在剎那間獲得無上正等正覺之間都不會退失。日下部雖然承認是不退心，但說不是如你們所說的那樣。說’唯是前者’是指與盡智同時的那一方。雖然有許多二者行相的差別，是說一個是在第四禪天中，另一個是在有頂天中生。一個是以出離想入定，另一個是以安住想入定，如是等有許多行相的差別。 這二者的共同點是：‘二者依于欲界及色界’。詳細解說’是色界有’，凡是色界有的一切有是否都是五蘊有，這是四句分別。有是色界有而不是五蘊有的，如色界眾生天人中心不相同的，以及入無想定和滅盡定者，以及得無想天者的有。 有是五蘊有而不是色界有的，如欲界眾生心相同的有。有是色界有也是五蘊有的，如色界天人中心相同的，以及未得無想的無想天人的有。有既不是色界有也不是五蘊有的，如欲界眾生心不相同的入無想定和滅盡定者的有，以及無色界有。 這裡舉例說明的是第一句。色界有是色界諸蘊。五蘊即是五蘊的異名，‘蘊’是迦葉如來的自身蘊的名稱。因為特別迷惑所以稱為迷惑，意思是因為變異而欺誑。因為此中有此故稱為有迷惑，意思是能夠欺誑，如’色如聚沫，受如水泡’等所說，因為能夠欺誑的緣故。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡོད་པར་མི་བཞེད་ན། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཞེས་གསུངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཆོས་མཚུངས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་གང་དག་གིས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་དེ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལས་བསམ་གཏན་ཐོབ་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྔར་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པ་དེ་དག་གིས་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་གིས་དང་པོ་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ཁྱད་པར་ནི་ འདི་ཡོད་དོ།།ཅི་འདི་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་སྙམ་ནས་ཡིད་མི་ཆེས་ཏེ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །འཆར་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་འདི་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་ བུས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་འཆར་བྱེད་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འཆར་བྱེད་ཀྱི་མདོ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གླེང་གཞི་ནི་མཉན་ཡོད་ནའོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ན་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ ཡིན།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན། ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ ཁོ་ན་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཤེས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཅིང་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་ཁམ་གྱི་ཟས་ཟ་བའི་ལྷ་ལས་འདས་ཏེ་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེར་སྐྱེས་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདུ་ ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བའི་གནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ནས་ཡང་དེའི་ཚེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་འཁོར་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་པར་གྱུར་ཏེ་འདུག་གོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ཀྱིས་ ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་གང་དགེ་སློང་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་གོ་སྐབས་མེད་དོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་འདི་སྐད་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྨྲས་པ་དང་། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ།བདག་གིས་བཤད་པ་ལ་དགེ་སློང་འདི་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཕྱིར་སྤོང་བར་བྱེད་ཕྱིར་ཁྲོ་བར་བྱེད་ལ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་འགའ་ཡང་བདག་གིས་བཤད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མི་བྱེད་པས། མ་ལ་བདག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་འགྲོ་ གོར་མ་ཆག་སྙམ་མོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་སོང་སྟེ། སོང་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་གོ། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་སྨྲས་ པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ནས་ཡང་དེའི་ཚེ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

如果不承許色界中有無想定，則不應說’入無想定和滅盡定等諸定者’。因此應知無想定是色界所行。 ‘其中有此差別’是說在相同法中也有差別。 ‘後於色界中’是說諸聖者生起滅盡定后，從中退失，獲得禪定後生於色界，那些先前退失者由於宿習力，在色界中將生起滅盡定。無想定則是凡夫從一開始就能生於色界，這就是差別。 ‘從此是否也有退失’是說此定與涅槃相似，怎麼會有退失呢？因為不相信而發問。 ‘優陀夷經’是說此經是聖舍利子所說，因為優陀夷與之辯論，故稱優陀夷經。 如何呢？緣起在舍衛城。當時具壽舍利子對諸比丘說：‘具壽們，此處有比丘具足戒律，具足禪定，具足智慧，他如實了知能一再入住無想、無受、滅盡定。他不在現法中最初獲得遍知法，也不在臨終時，身壞后超越段食天，將生於任一意生天身。生於彼處后，他如實了知能一再入住無想、無受、滅盡定。’ 當時具壽優陀夷也在此眾中。具壽優陀夷對具壽舍利子如是說：‘具壽舍利子，比丘生於任一意生天身後，能一再入住無想、無受、滅盡定，如實了知此事，這是不應理、無有是處。‘具壽優陀夷對具壽舍利子如是再三說：‘具壽，此事不應理’如前所說。 當時具壽舍利子心想：‘此比丘三次反駁我所說，生嗔，而諸梵行者也無一隨喜我所說，我當往世尊處。’ 於是具壽舍利子往詣世尊所在處，到已頂禮世尊雙足，坐於一面。坐於一面已，具壽舍利子對諸比丘說：‘具壽們，此處有比丘具足戒律’如前所說。當時具壽優陀夷如前所說。

།ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འདི་སྐད་ ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་གྱུར་ཏེ། སྟོན་པའི་སྤྱན་སྔ་ན་ཡང་དགེ་སློང་འདི་བདག་གིས་བཤད་པ་ལ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཕྱིར་ཁྲོ་བར་བྱེད་ལ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་འགའ་ཡང་བདག་ གིས་བཤད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མི་བྱེད་པས།མ་ལ་བདག་ཅང་མི་སྨྲ་བར་འདུག་པར་བྱ་གོར་མ་ཆག་སྙམ་མོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ཅང་མི་སྨྲ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། འཆར་ བྱེད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གང་ཡང་རུང་བ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས།གསོལ་བ། བཙུན་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ལགས་པ་འདུ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྙེད་པ་མ་ལགས་སམ། བཀའ་སྩལ་པ། སྐྱེས་བུ་རྨོངས་པ་རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་ན་གོ། །ལོང་བ་མིག་མེད་པ་ཁྱོད་ཁོ་ན་ མིག་དང་ལྡན་པ་དགེ་སློང་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཆོས་མངོན་པ་འམ་འདུལ་བའི་གཏམ་བྱ་བར་སེམས་སམ།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་མངོན་སུམ་དུ་སྤྱོས་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཀུན་དགའ་བོ་ཁྱོད་ཀྱང་དགེ་སློང་ གནས་བརྟན་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཡལ་བར་འཇོག་གམ།ཁྱོད་སྐྱེས་བུ་རྨོངས་པས་དགེ་སློང་གནས་བརྟན་གཙེས་ན་སྙིང་རྗེ་ཡང་མ་སྐྱེས་སམ། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་དང་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་མངོན་སུམ་དུ་སྤྱོས་ནས། དགེ་སློང་རྣམས་ ལ་བཀའ་སྩལ་པ།དགེ་སློང་དག་འདི་ལ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གནས་འདི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་བཀའ་སྩལ་ནས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་བཞེངས་ཏེ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པར་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གཤེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ནི་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་གང་ཡང་རུང་བ་འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བཤད་དོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་བརྒལ་བ་བྱས་པ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ན་ནི་གཟུགས་ནི་མེད་ཀྱི་ཡིད་ཁོ་ན་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་བསམ་པ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པའི་ལུས་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་གོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་ བུས་ནི་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ།ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་ལས་མ་བརྟན་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་འདི་ལ་འཆར་བྱེད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གང་ ཡང་རུང་བ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་ཤེས་ཞེས་སྨྲས་སོ།།དེས་ཀྱང་བཙུན་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ལགས་པ་འདུ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་ཇི་སྙེད་པ་མ་ལགས་སམ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུར་ཁས་བླངས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལྷའི་ལུས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ དགོངས་ནས།འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་བུའི་གཞུང་ལུགས་གཞུང་གཟུགས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་འཆར་བྱེད་ལ། སྐྱེས་བུ་རྨོངས་པ་རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་ན་གོ། །ལོང་བ་མིག་མེད་པ་ཁྱོད་ཁོ་ན་མིག་དང་ལྡན་པ་དགེ་སློང་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་ལྷན་ཅིག་ཆོས་མངོན་པའམ་འདུལ་བའི་གཏམ་བྱ་ བར་སེམས་སམ་ཞེས་སྤྱོས་སོ།།གནས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའི་གནས་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཀུན་ཤེས་པ་འཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་འཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གིས་དེ་འཐོབ་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཁོ ནར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

具壽日光對具壽舍利子說了兩次三次這樣的話，如前所述。然後具壽舍利子心想：‘在導師面前，這位比丘三次拒絕我所說的，而且生氣，同修梵行者中也沒有任何人贊同我所說的，那麼我還是保持沉默為好。‘於是具壽舍利子保持沉默。 然後世尊對具壽日光說：‘日光，你知道任何意生天身嗎？‘回答說：‘尊者，是無色界所生的諸想吧？‘世尊說：‘愚癡人，暫且如此。你這個盲人、無眼者，竟然想與具眼比丘舍利子一起談論阿毗達磨或律藏嗎？’ 然後世尊當面呵斥具壽日光后，對具壽阿難說：‘阿難，你也放任對上座比丘的傷害嗎？當愚癡人傷害上座比丘時，你連悲憫心都沒生起嗎？’ 然後世尊當面呵斥具壽日光和具壽阿難后，對諸比丘說：‘諸比丘，這裡有比丘具足戒律，也具足禪定’等等，如實了知有此境界后，世尊起身進入精舍入定。 這裡，具壽日光認為任何意生身都是無色界所攝，因此提出質疑。因為在那裡沒有色法，只有與意相應。因此他的想法是，那裡的身是意生的，而且不入此等至。 尊者舍利子則認為意生天身是色界所攝，因為不是從精血而生的緣故。正因為如此，世尊對具壽日光說：‘日光，你知道任何意生天身嗎？‘他也承認說：‘尊者，是無色界所生的諸想吧？’ 世尊考慮到意生天身只是色界所攝，爲了確立尊者舍利子的教義，就對具壽日光說：‘愚癡人，暫且如此。你這個盲人、無眼者，竟然想與具眼比丘舍利子一起談論阿毗達磨或律藏嗎？‘而呵斥他。 ‘有此境界’是指具足滅盡定的境界，如實了知。‘最初’就是首先的意思。‘獲得遍知’是指獲得阿羅漢果的意思。‘此等至是有頂’等廣說，是指滅盡定是有頂，因為獲得它的人只會投生於有頂，而不會投生於色界。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་ལས་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཏེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡང་བར་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་འདི་རུང་ན། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ལྟར་ན་གོ་ཇི་ལྟར་རུང་། འགོག་པ་འཐོབ་པ་ནི་འཕགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་གོང་མ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འདོད་ཅེ་ན། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང་མདོ་འདི་མི་འགལ་ལོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འགའ་ཞིག་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་ནས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་པ་ལས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེད་པར་ཡང་བྱེད་ཅིང་།དེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཡང་འགྱུར་གྱི། ལམ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ས་གོང་མ་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནམ་ཡང་མ་བསྐྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་གྱུར་ནས་བསམ་གཏན་བསྐྱེད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡོད་ཀྱི་འཕགས་པའི་ལམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་རང་གིས་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་མེད་ དོ།།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །འདི་ནི་རྩོམ་པ་དང་པོ་ལ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་དང་གཉི་ག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། ། མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འོ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྟེ། འདི་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོར་བསྐྱེད་པ་ལས་ཀྱང ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ལ་ལ་དང་པོར་མི་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ།ལ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུའོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུའོ། ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་མི་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་དང་ཞི་བར་གནས་པས་བདེ་བར་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞི་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ན་ཡོད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འབྱུང་བས་དེ་ལྟར་གནོད་པར་མི་བྱེད་པས་དང་པོར་དེར་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ནི་སྔོན་གོམས་པས་ དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་སྐྱེས་པ་ཡང་ཞི་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ན་གཟུགས་ནི་ མེད་དོ།།གལ་ཏེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་འགགས་པར་གྱུར་ན་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་འབའ་ཞིག་གནས་པའི་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པའི་ལས་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་བགེགས་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ།

世尊在經中也說，他生於色界，反覆入出無想受滅定。因此應知有從此退失。 若依毗婆沙師之說則此可通，然依經部師如何可通？得滅定唯是聖者，而經部師之宗義為無退失聖道。 若問彼聖者如何許從上位聖道退失？依彼等說此經亦不相違。云何？有得有頂后入決定者，彼是不還果，能生起滅盡定，彼從有頂滅盡定退失，然非從道退失，因從未生起上地聖道故。 彼退失已，生起禪定，轉生色界。是故有從此退失，然非從聖道退失，故不違自宗。 所謂九次第等至，即四禪、四無色及滅盡定。所謂’此于初修必定’，意為初次生起等至時。 ‘由異熟定及二俱故’中，異熟定是指無想定，因為是生已所感受故。二俱所感受是指滅盡定。 ‘異熟定及不定’之意，異熟定是不還果之定，不定是阿羅漢之定，因為於此即入涅槃故。 ‘從初生起亦’者，無想定有些人初在人中生起，有些則在色界。滅盡定唯在人中生起，若退失則在色界。 為何此唯在人中生起？不還果為防護心所法分別尋伺等流動，為得安住寂靜之樂，故生起滅盡定。 生在色界的不還果，因色界寂靜，彼處心心所生起不造成如是損害，故初不于彼處生起。若退失則因先前熟習而能生起。 生在無色界的不還果，生於非想非非想處者，亦因彼處寂靜故不生起。 若一向無餘依涅槃，則成過失，因彼處無色。 若心心所亦滅，則唯有非心相應法，因無住持力故，此唯成入涅槃。 由異熟定業果圓滿住為障礙性故，不可能入涅槃。

།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཐར་པའི་འདུ་ཤེས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཡང་དང་པོར་ སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉི་ག་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཐམས་ཅད་འགག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་འགོག་པ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་སོ་སྙམ་ དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་དང་མི་མཐུན་པས་དེ་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་མི་མཐུན་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་དང་མི་མཐུན་པས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།འདུ་ཤེས་ནི་ཟུག་རྔུའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་ནད་དོ། །འདུ་ཤེས་ནི་འབྲས་སོ། །འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་མི་མཐུན་པས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་རོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནམ་ཡང་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དང་པོར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་ དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་ཞེས་ནི་མི་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་གཉིས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འགོག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་སེམས་མེད་པ་པ་ཁོ་ན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ལ།གནས་བརྟན་དབྱིག་བཤེས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མི་གསལ་བ་ཁོ་ནས་སེམས་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་དག་ ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སེམས་དང་བཅས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཐ་དད་པས་དེ་ལྟ་བས་ན།ད་ནི་ཇི་ལྟར་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་སེམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་དེ། འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ པ་སྨོས་པ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་དེ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་ན་ནི་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་ཅི་སྟེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ ཁས་མི་བླང་ཞེས་ཟེར་རོ།།འགགས་མ་ཐག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནི་མི་སྨྲའོ། །འོན་ཀྱང་སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་གཞན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་འགགས་ལ་གཞན་ནི་སྐྱེའོ། །དེ་ནི་འགགས་ལ་སེམས་གཞན་ནི་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་འགགས་མ་ཐག་པའི་སེམས་ལས་སེམས་གཞན་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ད་ལྟ་དང་ཉེ་བར་ཡང་ད་ལྟར་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཏེ་རེ་ཞིག་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། རེ་ཞིག་ ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིམ་གྱིས་དོན་ཏེ།རེ་ཞིག་དཔེའི་དོན་འདི་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཟུགས་ལ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡོད་པར་མི་འདོད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སེམས་དེ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེའི་གཟུགས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །འདི་ གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་ས་བོན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་ཡང་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་ལ་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་དྲི་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དྲི་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་གནས་བརྟན་ དབྱིག་བཤེས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་དེ་ལས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བསྟན་བཅོས་བཞི་ལྔ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

無想等至是以解脫想、出離想為先導的作意而入定，首先在色界中入定。 又為何稱為’這些’等廣說，是因為這兩種等至都是心與心所滅盡的本性，所以應稱為心與心所的滅盡，如是思維。 由於與彼等相違而修習入定，是說由於與想和受相違而修習入彼等定。由於與想相違而修習無想等至，認為’想是刺，想是病，想是瘡，此是寂靜，此是殊勝’等廣說。由於與想和受相違而修習滅盡定。 如同’他心智’一樣，譬如他心智雖然從不會只知他人之心而不知心所，但因為最初修習時以了知他人之心為目標，所以稱為他心智而不稱為心與心所智，此處兩種等至也是如此稱呼。 對此，毗婆沙師等主張滅盡定、無想等至和無想天是完全無心的。上座德友等主張只是意識不明顯而有心。瑜伽行派主張由於有阿賴耶識而有心，因見解不同故。 因此，現在安立’如何從久已滅去的心’等廣說。說’久已滅去’是爲了遮除剛滅的心。 毗婆沙師們說：‘那麼剛滅等又是如何？如果承認有剛滅，為何不承認有久已滅去？’ 不說有剛滅，但如同秤桿高低，現在的心滅去後安立為他心的因，其他心生起。彼心滅去而其他心生起，故說從剛滅心生起其他心，因為與現在相近似現在。 其他論師，即經部師們所說’首先對於生於無色界者’等廣說中，‘首先’一詞表示次第，意為首先只說明譬喻的含義。 若不承認色法有等無間緣，則如何生起？他們說那隻從心生起，而非從色法生起。 ‘此二互為種子’是說心中有具根身的種子，具根身中也有心的種子。 ‘從遍問論’是說由上座德友所造的《遍問論》中所說，因其還有第四、第五等論著，故特別指明。

།དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ད་ནི་ཇི་ལྟར་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའི་སེམས་ལས་ཞེས་ བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གསུམ་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །འདི་ལ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དབྱིག་བཤེས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ དེ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་འདི་ལ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་འགོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་ རེག་པའོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ། །ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རེག་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །བཙུན་པ་དབྱངས་སྒྲོགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཇུག་བརྟུལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་མེད་པ་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་སེམས་མེད་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ནི་[(]སྙམས་[,]སྙོམས་[)]པར་འཇུག་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མཉམ་པར་བྱེད་རྩེ་གཅིག་པར་བྱེད་ པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་ཀྱི་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་མཉམ་པར་བྱེད་པས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་དང་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉིད་ཡོད་དོ།།འདི་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་སྐྱེ་བ་དང་འགལ་བར་ཡང་དག་པར་གནས་པའོ།། །།བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ། འཐོབ་ པར་འགྱུར་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་ལས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།རྣལ་འབྱོར་པ་དག་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རྫས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུའོ། །སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་སྐྱེ་བའི་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཡིན་ཏེ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་དེ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སེམས་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ།།དེ་དང་འགལ་བའི་རྟེན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་འགལ་བའི་རྟེན་ཏེ་རྒྱུད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་གང་གིས་ན་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པ་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་མི་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཙམ་ཞེས་ བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྫས་གཞན་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་གཞན་དང་འགལ་བ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་སེམས་དང་འགལ་བ་སྐྱེའོ། །མི་འཇུག་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་གདགས་ཏེ་འདི་ནི་བཏགས་པའི་ཆོས་ཡིན་གྱི་རྫས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་རྫས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ན་འདི་ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་ཞེས་གདགས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མི་འཇུག་པ་ཙམ་དེ་ཡང་སྔོན་མ་བྱུང་བ་དང་དུས་ཕྱིས་ལངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་མེད་པ་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འམ། འགོག་ པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ཡང་རུང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་ཐ་སྙད་དུ་འདུས་བྱས་སུ་གདགས་ཀྱི་རྫས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྟེན་ཉིད་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པས་བསྐྱེད་པ་འདི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

關於所說的’成為過失’是指什麼過失呢？就是前面所說的’從已滅后經長時的心’。 ‘三和合’是指根、境和識。 所說’在此想和受也不滅’是爲了破斥尊者勝友的教義，滅盡定雖然有心，但在此想和受是滅的，因此作如是詰難。 ‘從無明觸所生’是指與無明相應的觸稱為無明觸，從此所生即是從無明觸所生。 ‘于受生未作’是指如此觸是受的緣。 說’尊者妙音以此結論故說是無心’。 ‘如何是無心等至’是這樣想：禪定等是由於等持令心和心所平等專一而成為等至，因此作此提問。 ‘為成就大種平等性’是指由此令大種平等，故為等至。如是，此滅盡等至與禪定等等至是存在的。 若問此中大種平等性是什麼？是與心生相違而安住。 第十五品 ‘由獲得’是指于彼等持而獲得，故為等至，是作業。瑜伽師也獲得禪定等，因此禪定等也是等至。 ‘實體’是指自相。 ‘因為障礙心生’是指如此障礙心生。 ‘非唯等至心’是說不是這樣。為什麼？因為唯障礙等至心，即障礙心生的意思。 怎樣呢？為顯示此故廣說’唯等至心’，即唯是等至心，無他實體。 ‘因生起與彼相違所依’是指生起與心相違的所依即相續。 心以何故非永久而成為暫時不行？‘唯’字是為遮遣他實體。與其他心相違，即生起與未來心相違。 于僅是不行之上假立等至，此是假立法而非實法的意思。 若非實法，此如何假立為有為？答：因為僅是不行也于先前未生起及後來出定的瑜伽師是無，所以無想等至或滅盡等至，此等至唯世俗假立為有為，非實有。 ‘所依如是成就平等’是指如是安立，是特殊狀態，我們於此等持所生上假立等至的意思。

།གནས་སྐབས་དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱུང་བར་མ་གྱུར་པ་དང་ཕྱིས་ལངས་པ་ལ་མེད་པས་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་ འབྱུང་སྟེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པ་འདིས་འདུ་ཤེས་ མེད་པ་པ་དེར་སེམས་ཁོ་ན་སེམས་འཇུག་པ་པ་དང་འགལ་བ་པ་འཐོབ་པོ།།མི་འཇུག་པ་ཙམ་དེ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་ཀྱི་རྫས་སུ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དྲོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ནི་སྲོག་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྲོག་ནི་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གནས་པའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་ལྡོག་པ་མེད་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་དག་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའོ།།རིས་མཐུན་པ་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིས་མཐུན་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཁོ་ན་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་དག་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཏོ། །དེའི་དུས་ནི་དེས་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་སྙེད་པ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་འཕངས་པ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ལས་ཀྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ ནོ།།རྒྱུ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བརྒྱུད་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་པའི་དུས་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དུས་རེ་ཞིག་རྒྱུན་ཆགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པའོ། །འབྲུ་རྣམས་ཀྱི་སྨིན་པའི་དུས་འཕེན་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲུ་རྣམས་ཀྱི་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱུད་པས་ཇི་སྲིད་མ་སྨིན་གྱི་བར་དུ་འབྲུའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ ས་བོན་གྱི་མྱུ་གུ་ལ་འཇོག་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།མདའ་འཕངས་པ་དག་གི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདའ་འཕངས་པའི་གནས་པ་ནི་ནམ་མཁའི་ཡུལ་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའོ། །དེའི་དུས་ནི་མཚམས་ཏེ་གང་ཕན་ཆད་དུ་ མི་འབྱུང་བའོ།།དེའི་འཕེན་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །རྒྱུ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། འབད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ལས་གྲུབ་པའི་རླུང་གི་ཁམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མདའ་འཕངས་པ་དག་གི་གནས་པའི་དུས་ཀྱི་འཕེན་པ་རྫས་ གཞན་མེད་པ་ལྟར་ཚེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཕེན་པ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གང་ཞིག་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལས། ལས་སྐྱེས་ པ་དང་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པ་མིང་གཉིས་པ་ཤུགས་ཞེས་བྱ་བ་མདའ་ལ་སྐྱེ་སྟེ་དེའི་དབང་གིས་ཡོན་ཏན་འདིའི་དབང་གིས་མ་ལྟུང་གི་བར་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འདི་དཔེར་མི་རུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་གཞན་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་ཚེ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དེའི་གཞུང་ལུགས་སུན་དབྱུང་བ་དེའི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་པའིའོ། །དེ་ནི་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གགས་བྱེད་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ལ་རྟུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གགས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

當那個時候也不像前面那樣發生，後來也不存在，所以並不違背有為法的本質。或者說’等至’，由於等至是有為法的特殊狀態，所以成立為有為法，這是其含義。 無想者也是如此這般詳細所說的是，這位瑜伽師在無想中，心不執行，僅僅是不執行，以及心所法等，這是剩餘的詞語，是說雖然安立為無想，但實際上並不存在實體。 因此，所說的’暖和’等詳細內容是：暖和識的執行依賴於命根。因此，命根是暖和識的所依，也就是說，這些就是存在的因。 將導致永遠不會停止的過失，就是說這些將會永遠相續不斷。 關於’同類存在時間的牽引’，同類是指如色等五蘊本性的諸行，如前所說。它們的存在就是相續。其時間就是諸行的特徵持續多久，就是那麼多。其牽引是指前世的業在結生剎那作為因而安立。 那個因是什麼呢？是特殊的功能，它成為相續蘊流特徵的存在因。正因為如此稱為存在時間的牽引，因為是暫時相續的特徵。 關於’其存在’，‘其’指的是同類。如同穀物成熟時間的牽引，就像種子對芽的安立那樣，穀物成熟時間的牽引以特殊功能的本性，通過剎那相續，直到成熟之前作為穀物相續的因，這個也是如此。 關於’如同射出的箭的存在時間的牽引’，射出箭的存在是指在虛空中出現于其他處所，即相續執行。其時間是界限，即超過此處就不會出現。其牽引是因的安立。 那個因是什麼呢？是由特殊努力所成就的風界所產生的特殊功能，如同射出的箭的存在時間的牽引沒有別的實體一樣，這壽命特徵的牽引也應當如此理解。 所謂’有人認為’是指勝論派。‘行為是特殊功德’是指地等特殊功德稱為行為，從業而生且以業為因，有兩個名稱，稱為勢力，生於箭上，由於它的力量，因為這個功德的緣故，在未落地之前會繼續前進。 因此，這個不能作為比喻，如果說如同行為是另外的實體存在那樣，壽命也應當存在的話。因此，論師爲了破除他的教義而詳細說’他的’等，‘他的’是指勝論派的。‘因為是單一的’是指因為那個行為是單一的。‘因為沒有障礙’是指因為沒有如在樹上停止等特徵的障礙。

།ཅི་ཞེ་ན། ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་མགྱོགས་པ་དང་ཆེས་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་དང་མགྱོགས་པར་ཕྱིན་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་མི་འཐད་དེ། མགྱོགས་པ་དང་ཆེས་མགྱོགས་པ་ དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པའོ།།གང་དག་ཏུ་ཞེ་ན། ཡུལ་གཞན་དག་དང་བཅས་པར་ཏེ་ནམ་མཁའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་རོ། །དེའི་དུས་དེའི་བྱེ་བྲག་དེ་མི་འཐད་དེ་གོང་དུ་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡུལ་གཞན་དག་དང་བཅས་པར་མགྱོགས་པ་དང་ ཆེས་མགྱོགས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པར་མི་འཐད་དོ།།འདུ་བྱེད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟུང་བར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཡོད་ན་མདའ་ལྟུང་བར་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྒྱུ་ཡོད་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་རླུང་གིས་དེ་ལ་ གགས་བྱས་སོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ལ་རླུང་གིས་གགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རླུང་གགས་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ལས་མགྱོགས་པ་དང་ཆེས་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མགྱོགས་པར་ཕྱིན་པར་ཡང་འཐད་ལ་ལྟུང་བར་ཡང་འཐད་དེ།རེག་པ་དང་ལྡན་པའི་རྫས་ཕྲད་པ་ལས་ལས་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན།འདིར་ཚུ་རོལ་དུ་ལྟུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདའ་འཕངས་ན་རླུང་དང་ལྡན་པས་གཞུ་རྒྱུད་དང་བྲལ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་དྲུང་ཉིད་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་རླུང་གིས་གགས་བྱས་ཀྱང་དུང་དུ་མི་ལྟུང་ན་ནི་གཞར་ཡང་མི་ ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཕྱིས་ཀྱང་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རླུང་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཉེ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་བར་རིང་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡ་ང་བ་ཡོངས་སུ་མ་སྤངས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་མེད་པར་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡ་ང་བ་ མ་སྤངས་པས་སོ།།ཚེ་ཟད་ན་བསོད་ནམས་ཟད་པ་འཆི་བ་ལ་ནུས་པ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་མུ་གསུམ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཉི་ག་ཟད་ན་གཉི་ག་ཟད་པ་ལས་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉི་ག་ཟད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉི་ག་ཟད་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདི་ཡིན་པར་བཤད་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚེ་མ་ཟད་པར་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་འཕེན་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་ཕན་ཆད་ཞིང་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་གཞན་ཡོད་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྨིན་པའམ། འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་དུས་སུ་མ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ནར་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ཡང་མཐོང་སྟེ། ས་བོན་ཤིན་ཏུ་གྲུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་གྲུང་པོའི་འཕེན་པ་ཡོད་ཀྱང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་དང་འཕེལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ཡང་མཐོང་ངོ་། །ས་བོན་གྱི་འཕེན པ་དང་གནས་པ་དང་འཕེལ་བའི་རྐྱེན་མེད་ན་ཡང་མཐོང་སྟེ།གང་གི་ཚེ་ས་བོན་གྱི་འཕེན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ལ་ཆུ་ཡང་མེད་པ་ནའོ། །ས་བོན་གྲུང་པོའི་འཕེན་པ་ཡང་ཡོད་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་དང་འཕེལ་བའི་རྐྱེན་ཡང་ཡོད་ཀྱང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་ པས་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ཡང་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ།།གང་ལ་ལུས་ལ་གནོད་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒྱུད་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཉི་འོག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ། ཚེ་དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རག་ལུས་པ་ཡིན་པས་རྒྱུད་ལ་རག་ལུས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཆེ་བའི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་ན་ཡང་དོན་ནི་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་གློ་བུར་དང་བཅས་པ་དང་གློ་བུར་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲ་ཙམ་ཞིག་ཐ་དད་པར་ཟད་དོ། །ཡང་ན་རྒྱུད་ལ་རག་ལུས་པ་དེ་ནི་རྒྱུད་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་གྱི་ལན་ཅིག་སྐྱེས་ནས་གནས་པ་མ་ཡིན་ པས་གློ་བུར་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལུང་འདིས་ནི་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་ཡོད་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ལུས་ཐོབ་པ་ནི་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་འཆི་བ་ ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཆི་བའོ།།གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོས་གསོད་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་འགྲོངས་པ་དེ་བདག་ཉིད་འགྲོངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

什麼意思呢？在其他地方快速、更快速、極快速行進的時間差別也是不合理的。快速、更快速和極快速。在哪裡呢？在其他地方，即在虛空等處。其時間差別是不合理的，因為前面所說的兩個理由，在其他地方快速、更快速和極快速是不合理的。 因為行為沒有差別，所以墜落也是不合理的。如果有行為，箭的墜落也是不合理的，因為有因卻不生果，這是不能接受的。如果說是風對它造成了阻礙，即認為因為風造成阻礙，由於風的阻礙差別而快速、更快和極快速行進是合理的，墜落也是合理的。因為經中說’具有觸的物質相遇則無業’。 這樣的話就會導致立即墜落的過失。射箭時因為有風，一旦離開弓弦就會立即墜落在近處。如果說即使風阻礙也不會立即墜落，那就永遠不會墜落，以後也不會墜落。為什麼呢？因為風沒有差別，近處如何遠處也是如此。 ‘因為未斷除放逸’是指未斷除不謹慎飲食等放逸。壽命盡時，福德盡對死亡無能為力，因此不會成為第三種情況。因此’二者俱盡則因二者俱盡而死’中，應當理解’二者俱盡’的含義就是’因二者俱盡’的含義。 如何知道壽命未盡也會死亡呢？因為與穀物等相似。穀物等在種子的推動力耗盡之後，即使有田地、水等其他條件，果實也不會成熟，或者在果實成熟之前就會停止生長，這是可以看到的，因為種子不夠強壯。即使有強壯種子的推動力，由於缺乏水等維持和增長的條件，也可以看到生長停止。 沒有種子的推動力和維持、增長的條件時也可以看到，即當種子的推動力已經完全耗盡且沒有水的時候。即使有強壯種子的推動力，也有水等維持和增長的條件，但由於蟲害等損害，也可以看到穀物等停止生長。 ‘凡是被身體損害所損害的，都是依賴相續的’這是說一切有部的教義。壽命是依賴身體相續的，所以稱為’依賴相續’。按照迦濕彌羅的教義，意思也是一樣的，只是’有偶然性’和’無偶然性’這些詞語不同而已。或者說，依賴相續是僅僅存在於相續中，而不是一次性生起后持續存在，所以稱為’有偶然性’。這段經文是在說明存在非時死。 經中也說有非時死，爲了說明這一點，經中詳細說道’獲得身體有四種’。自殺是指自己殺死自己。他殺是指被他人殺死。為什麼說諸佛也是如此呢？因為自己圓寂是自己圓寂的緣故。

།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་མི་བརྫི་བའི་ཆོས་ཅན་དང་སྐུ་ ཚེ་གཏོང་བ་ལ་མངའ་བརྙེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་ནི་མུ་བཞི་པར་བསྟན་པ་དམྱལ་བ་དང་སྲིད་པ་བར་མ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱལ་པོའི་དྲང་སྲོང་ནི་སྔོན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བྱེད་བྱེད་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །རྒྱལ་བའི་ ཕོ་ཉ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འགའ་ཞིག་ཕོ་ཉར་བཏང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནེ་ཙོ་གཅིག་ཅིག་ཨ་མྲ་སྐྱོང་མའི་ཐོག་ཏུ་བཏང་བ་ལིཙྪ་བཱི་རྣམས་ཀྱིས་ཕྲིན་ཟེར་བ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་མདའ་རུབ་ཀྱིས་བྲུབས་ཀྱང་གསད་པར་མ་ ནུས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་ཕོ་ཉའི་བྱ་བ་དེ་མ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བདག་ཉིད་འཆི་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་གཞན་གྱིས་གསོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་བས་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདིས་འདི་སྲིད་ཅིག་ཐུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་དག་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གཞན་དག་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གསོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ནི་གང་དག་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུམ་དེའི་ལྷུམས་ན་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷུམས་ན་བཞུགས་པའོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་མ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་མངལ་ན་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ ཀྱང་མི་འཆི་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གསོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་འཆི་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གསོད་པར་མི་འགྱུར་ན། འོ་ན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དེ་ན་ ནི་གཉི་ག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ནའོ།།རང་གི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་མེད་དེ། ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་ཤེས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ཀུན་ཤེས་པ་འཐོབ་བོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གོང་མ་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱང་མེད་དེ་གོང་ ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་སྟེ། སྲིད་རྩེར་འཕགས་པ་ཅི་ཡང་མེད། །མངོན་སུམ་བྱས་པས་ཟག་པ་ཟད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་མཐའ་སྨོས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།འོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཞན་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཚིག་གི་ཕྲད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོགས་པ་གོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་མ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་དེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལྷག་མ་གསུམ་མོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ནི་དེ་ལ་སོགས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྟོགས་པ་ནི་དེ་ ལ་སོགས་པ་གོ་བའོ།།གཞན་ལ་ལར་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་མཐོང་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་དེ། ལ་ལར་ནི་མཐའ་ཡང་དང་པོས་གོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དག་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་དག་དང་དེའི་མཐའ་བསྡུས་པས་ ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་དང་ཚངས་ཆེན་དག་ཀྱང་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་འོད་གསལ་བའི་ལྷ་རྣམས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོད་གསལ་བ་དག་དང་དེ་ལ་སོགས་པ་བསྡུས་པས་འོད་ཆུང་དང་ཚད་མེད་འོད་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ ནི་གསུམ་ཁོ་ནར་འདོད་དེ།བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གསུམ་པོ་ནི། །བསམ་གཏན་གསུམ་ལ་ས་དགུ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

諸佛世尊具有不被壓制的法性，並且獲得了舍壽自在。說’大多’是爲了顯示四句中捨棄了地獄和中有等。王仙是指過去轉輪王出家者。佛使是指被佛世尊派遣為使者者，例如世尊派遣一隻鸚鵡到庵羅守護女處，雖然栗姑毗人見是信使而放箭射擊也未能殺死，直到使者任務未完成之前，自己不會死亡也不會被他人殺死。佛所授記是指世尊說’此人能活多久’等授記。 ‘法授’等應從往昔傳記中了知。‘等’字也表示應了知其他，這些人自己不會死亡也不會被他人殺死。最後有菩薩是指在當生即將證得阿羅漢果者。住胎菩薩是指菩薩住在母胎中。轉輪王母是指懷有轉輪王的母親，這些人自己不會死亡也不會被他人殺死。 如果色界和無色界的一切有情都自己不會死亡也不會被他人殺死，那為什麼經中說’彼處二者皆無’是指非想非非想處。無有自地聖道，因為經中說’乃至入定於想，爾時得遍知’。也無有上地近分定，因為上地已無。‘他地聖道’是指無所有處地的聖道，因為’有頂聖者現前無所有，漏盡’。 ‘若爾’是表示欲說他義的詞綴。‘等類可知’是指最後的非想非非想等，即第四禪和其餘三無色定。欲界不屬於’等類’，因為非等持性故不相同。或者從等至門來說，‘等類’唯指色界無色界，因為經說’九次第定’。了知彼即是了知等類。 問：其他處是否也見到這種情況？答：有。有處’首亦攝末’等廣說。如梵眾天等是指梵眾天，其末攝梵輔、大梵天等是第一樂生。如光音天等是指光音天，其等類攝少光、無量光天等是第二樂生。樂生唯許有三種，因為經說’三種樂生，三禪九地’。

།དཔེའི་ཆོས་ནི་འདི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དེའི་རྣམ་པ་གཅིག་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་ཡང་ལྷག་མ་རྣམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དཔེའི་ ཚུལ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་བུམ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱས་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རས་ཡུག་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྡུས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་ཉེ་བར་སྦྱར་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མི་རྣམས་དང་ལྷ་ཁ་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷ་ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དྲུག་དང་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་དང་པོར་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ་ལུས་ཐ་དད་པ་དང་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་འདི་དག་ཁོ་ན་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་འདི་དག་ལ་ མ་གཏོགས་པ་མེད་པས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཁོ་ནར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་དང་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་མཐའ་སྨོས་པས་དེ་ལ་སོགས་པ་གོའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གནས་པ་ཡིན་ ནོ།།བཟློག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་འདི་དག་མེད་པ་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གནས་པ་རྫས་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ནི་མེད་དོ། །འདིར་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྫས་གཞན་ གྱི་ངོ་བོ་དག་ཡིན་པར་འདོད་པས་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་།།མདོ་ལས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ལ་སྐྱེ་བ་ ཡང་མངོན་ནོ།།འཇིག་པ་ཡང་མངོན་ནོ། །གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེར་བཞི་པ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒོལ་བ་པོའི་ བསམ་པ་ནི་འདི་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གྲག་ན་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པ་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་རྒ་བ་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ ཏེ།དཔེར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་བཞི་ཡོད་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུམ་ཁོ་ན་ཞིག་གསུངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ།།འདུལ་བ་རྣམས་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་ཁོ་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གསུངས་ཏེ་མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་དགོངས་པ་ཅན་ཡིན་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ལས་བསྟན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནས་འདས་པར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གིས་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནས་འདས་པར་སྦེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱས་ཏེ་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དགའ་བས་ནི་ཉམ་ཆུང་ངུ་བྱེད་ལ་མི་རྟག་པ་ ཉིད་ཀྱིས་ནི་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ཁོ་ནས་ཆོས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ནས་འདས་པའི་དུས་སུ་སྦེད་པར་བྱེད་ཀྱི་རྒ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒ་བས་ནི་ཆོས་ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གིས་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ ནས་འདས་པར་སྦེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་དུས་སུ་སྦེད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། ཉམ་ཆུང་ངུར་མ་བྱས་པ་ལ་དུས་སུ་འཕོ་བ་མེད་པས་དགའ་བ་ཡང་དེ་དུས་སུ་སྦེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།

所謂’這就是譬喻法’，是指雖然只顯示其中一種形相而非全部，但其餘的也能理解，這就是譬喻的方式。例如說’聲音是無常的，因為是所作性，就像瓶子那樣’，其中’就像’這個詞是用來舉例說明的，因此也包含了布匹等其他事物。 ‘這是不能應用的’意思就是不能作為譬喻。 關於’人類和某些天神’，某些天神是指除了欲界六天和初禪天最初出生的天神之外的天神，身體各異、想法各異的眾生就只有這些，除此之外再無其他，因此’就像’這個詞在這裡不是用來舉例說明的。因此這隻應該被視為直接說明的意思。 直接說明本身以及’唯此’和’相似’等詞的使用，使人理解’等等’的含義，這就是其意義所在。 ‘相反的是無為法’意思是說，凡是沒有這些特徵的就是無為法。 雖然無為法的特徵也是存在的，但無為法的住相併不是以其他實體的形式存在。這裡認為有為法的特徵是其他實體的形式，因此這不能作為詰難。 經中所說的’這三種’等詳細內容是什麼呢？經中說：‘比丘們，這三種是有為法的特徵。是哪三種呢？比丘們，在有為法中，生起是顯現的，滅盡是顯現的，住異也是顯現的。’ 說應該說第四種的是說一切有部的人們。 關於’什麼是住異’，提問者的想法是，如果聽到’住’這個詞，就想說為什麼沒有說’住’。 這是衰老的異名，‘從住轉為異’就是指衰老，就像’生起’是’出現’的異名，‘無常性’是’滅盡’的異名一樣，‘住異’是衰老的異名。 為什麼明明有四種特徵，世尊只說了三種呢？為此詳細說明了’某些法’等。爲了使所化眾生生起厭離心，只說生、老、無常這些作為諸法的特徵。經中所說是帶有密意的，而阿毗達磨所說是究竟義。 關於’老和無常性使現在時轉為過去時’，應該與’隱沒’相連。老和無常性使現在時轉為過去時而隱沒。為什麼呢？因為使其衰弱並摧毀之故。老使其衰弱，無常性則使其摧毀。 難道不是隻有無常性使現在法轉入過去時而隱沒，而老性並不能這樣做嗎？老性不是僅僅使法衰弱而已嗎？為什麼說老性和無常性使現在時轉為過去時而隱沒呢？ 為此回答說：使其衰弱也正是使其隱沒於時間中，因為未衰弱者不會轉變時間，所以老性也被安立為使其隱沒於時間中。

།འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པའི་གནས་པ་ཡོད་དོ།།གནས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མ་བཞག་སྟེ། གནས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་དང་ འདྲ་བས་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དེ་འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྤང་བར་བཞེད་ནས་མཚན་ཉིད་དུ་མ་བཤད་དོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཀྱང་གནས་པ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ ཏེ།མདོ་ལས། རྒ་བ་དང་གནས་པ་བསྡུས་ཏེ་གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་འགལ་བར་ཐལ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་དག་ནི་ནང་ན་འདི་ནི་ཆགས་པའི་གཞི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདི་དག་ནི་ནང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའོ། །ཆགས་པའི་གཞི་ནི་ཆགས་པའི་གནས་ཏེ་འདིས་ཆོས་གནས་པར་འགྱུར་ རོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་པ་དེ་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གནས་པ་དཔལ་དང་འདྲ་བ་འདི་བཀྲ་མི་ཤིས་པ་རྣ་ནག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་བཀྲ་ཤིས་མ་དང་བཀྲ་མི་ཤིས་ མ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འཆད་དོ།།གཞན་དག་ནི་འདི་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་བཀྲ་ཤིས་མ་དང་བཀྲ་མི་ཤིས་མ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒ་བ་དང་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་ ཡིན་གྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་བཞི་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཉི་གའི་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་མཐུས་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ན་སྐྱེ་བ་ཡང་འདུས་བྱས་ཡིན་པས།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བར་འདིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བསྟན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རེ་རེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཚན་ ཉིད་རེ་རེ་ལ་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་སྟེ།མཚན་ཉིད་བཞི་པོ་ཚན་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་པར་འགྱུར་རོ། །མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ཡོད་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་ ཡང་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་གཞན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་རིམ་ བཞིན་དུ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་བརྒྱད་ལ་འཇུག་གོ།།སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་གཅིག་ལའོ། །བདག་ཉིད་རྟོགས་པར་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་སྐད་བཤད་ཀྱི། དེ་ལ་ ཅི་རིགས་པར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྱུང་བ་དག་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དག་མི་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འདོད་ན་དབང་པོ་མེད་པ་དང་། །སྒྲ་མེད་ཕྲ་རབ་རྡུལ་རྫས་བརྒྱད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། །ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’無為法也住于自相’是說住于自相的住存在。因為有住的緣故，住不被安立為有為法的相，因為住與無為法的時位差別相的住相似，所以法王世尊的密意是爲了避免無為法成為有為法的過失而不說為相。 ‘其他人認為’是說經中也說了住，即經中合說衰老和住，住和變異是住異性，是合說而非別說。為什麼呢？因為若說’這三者是有為法的相’就會有矛盾過失。 ‘這些是內在，這是執著的所依’等廣說中，‘這些是內在’是指在生等之內。‘這’是指住。執著的所依是執著處，意思是由此法得以安住。 因此世尊爲了不執著于住，將住比喻為吉祥並與不吉祥的黑耳一起顯示。有些人這樣解釋說：‘不應執著於此，因為此如同吉祥和不吉祥一樣，與無常性相隨順。’ 其他人則說：‘不應執著於此，因為此如同吉祥和不吉祥一樣，與老相隨順，應當與變異相的老合一，而非與無常性。’ 因此’有為法的相唯有四種’是總結兩種觀點。‘生等其他也將存在’是說由生的力量使有為法生起時，生也是有為法，因此它也應有其他生，因為自體作用相違，且《成實論》說’一切具有為相’的緣故。同樣也應用於老等。 ‘彼等是生之生等’中，應知此處雖未明顯顯示’亦’字，但應理解為’彼等生之生等亦’。廣說’每一個也有四相’是說每一相都有四相，即將四相合為一組的第四相。 ‘且成無窮過失’是說將成為無盡的過失，因為生也有乃至無常性，無常性也有，將成過失，且與相隨順的彼等相也將有其他生等的過失。 ‘彼法入於八法和一法’是說生等和生之生等的自性諸法，依次入於八法和一法，即生等入於八法，生之生等入於一法。‘自身了知為九’是就相和隨相而言，並非說於此相應獲得等和大種及所造色不生起，因為有’無根及無聲，微塵事八種’和’一切具有為相及獲得相’等說法的緣故。

།སྐྱེ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བས་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བརྒྱད་གང་ཞེ་ན་གཟུགས་སམ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དང་གནས་པ་ དང་།རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པའི་གནས་པ་དང་། རྒ་བའི་རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་ནི་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྒ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།རྒ་བའི་རྒ་བས་ནི་རྒ་བ་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་ དོ།།འདི་ནི་ནམ་མཁའ་འདྲལ་བར་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་འདྲལ་བར་བྱེད་པའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྫས་མེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། དེ་ཇི་ལྟར་དྲལ་བར་མི་ནུས་ པའམ།ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའམ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་དག་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ འབྱེད་པ་ལྟར་ཏེ་སྐྱེ་བས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ལྟར་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདིར། སོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་དམིགས་སོ། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རང་ རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་སོ།།མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་ཡོད་དམ་མེད་ན་དེ་དག་ཡོད་དམ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ།།ལུང་ཡང་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བས་སྒྲ་རྣམས་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། དྲི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ་ད་ལྟར་བྱུང་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་གཡོ་བ་མཐོང་ནས་དེ་དག་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུང་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་ པ་དག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་འདི་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ནུས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མེད་དོ། །རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ཡང་མེད་དོ། །འོ་ན་གང་མདོ་ལས་ གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ལུང་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་རྟོན་པ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ནོ།

所謂’除了自身以外’等廣說，由於對自身作用是相違的，因此除了自身以外產生八法。哪八法呢？即色法或心法的本身、住、老、無常性，以及生之生、住之住、老之老、無常性之無常性。生之生只產生彼自身。同樣也應當配合老和無常性，即老除了自身以外產生八法。老之老只產生彼老。無常性除了自身以外產生八法。無常性之無常性只產生彼無常性。 所謂’此如同撕裂虛空’，是想著能夠分裂的意思。虛空僅僅是無有障礙之物質而已，虛空這個東西根本不存在，就像它不能被撕裂或不合理一樣，生等這些非實有之法也是不能分別或不合理的。因此這些生等是非實有的廣說，這些如同分別所說’生除了自身以外產生八法’等那樣廣泛分別的，並非實有也非自相有。 如’色等諸法’中，‘等’字所攝的是聲等、受等、眼等。其中首先色聲等是以眼識等性質的現量所緣。受等也因為是自證性的緣故為現量所緣。眼等是因為有無彼等則有無彼等的緣故，眼識等所依的凈色是眼等，以眼識等的比量推知。 教證也有’以眼見色已’等廣說，同樣也有’以耳聞聲已’等廣說，對香等也應當如是配合。同樣也有’任何色，無論是過去、未來還是現在’等廣說，對受等也應當如是配合。對他相續中的受等非色法實有性的比量推理，是如同自身一樣見到身體的動作而了知彼等的緣故。 教證也有’依眼和色生起眼識，與之俱生的想、受、思等’廣說。生等不像色等那樣成為現量，也沒有能夠證明這些實有性的比量。也沒有實有性的教證。那麼所說’如經中所說’等廣說，即’有為法顯現為生起’等廣說的這個教證不是存在嗎？ 世尊說應當依義，即’比丘們，四依是這些。’

། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་། དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ལ་རྟོན་གྱི་དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དོན་ལ་རྟོན པ་ཡིན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་དོན་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མདོ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་འདིའོ། །དོན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མོས་པ་ནི་དགའ་བར་གྱུར་པའོ།།མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཆགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདུས་བྱས་ཉིད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ་རྐྱེན་རྣམས་འདུས་ཤིང་ཕྲད་ནས་བྱས་པ་ནི་འདུས་བྱས་ སོ།།རྐྱེན་དེ་དང་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ། །སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ལ་འདུས་བྱས་ཉིད་བརྗོད་པར་བཞེད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དག་མི་མངོན་ནོ།།ཇི་སྟེ་ཁྱོད་དེ་དག་མི་མངོན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེའི་ཕྱིར། མི་མངོན་པ་དེ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ སོ།།མངོན་པ་ཁོ་ན་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུའི་ཆུ་སྐྱར་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་ལས་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པ་མཛད་ཀྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བ་ཡང་འཇིག་པ་ཡང་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ ཁོ་ན་ཞིག་བཀའ་སྩལ་པར་འགྱུར་རོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཆུ་དང་ཆུ་སྐྱར་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ དཔེ་ཡིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཆུ་སྐྱར་ཆུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི།ཆུའི་ཆུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་མི་རུང་ངོ་། །ཅི་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་བུ་མོའི་མཚན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ ལྟར་བུ་མོའི་མཚན་བཟང་བ་དང་མི་བཟང་བ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་ཏེ།གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དམ། དགེ་བ་ཉིད་དང་མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ པར་བཞེད་པར་གྱུར་ན་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པར་འགྱུར་གྱི།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་བཀའ་སྩལ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡང་བཀའ་སྩལ་ཡང་སྩལ་ཏོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་ཉིད་མཚན་ཉིད་དག་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་སོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་རྒྱུན་དག་ལ་རྣམ་པར་བཞག་པའམ་མངོན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅེས་ནི་མི་སྨྲའི། ཇི་ལྟར་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེ་ལྟར་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ སྨྲའོ།།འོ་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ལྟར་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ལྡོག་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཞིག་པ་ནི་འཇིག་པ་ཡིན་པའོ། །རྒྱུན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་ མ་འདྲ་བ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་བྱེ་བྲག་ཡོད་པའམ་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་སྔ་ཕྱིའི་བྱེ་བྲག་གོ།

什麼是四種呢？依止於法而不依止於人，依止於義而不依止於文字，依止於了義經而不依止於不了義經，依止於智慧而不依止於分別識。如是所說，依止於義而不依止於文字。 如果問這是什麼意思，就是所引述的有為相的經文。爲了說明這個意義，廣說’為無明所矇蔽的凡夫’等。對有為相續執著我和我所而生歡喜。‘執著’是貪著的異名。 ‘有為性’和’緣起性’是同義詞，諸緣和合而造作的是有為，與彼緣相遇而生起的是緣起。‘不是剎那’的意思是，此處只是想要說明相續才是有為性，而不是剎那，因為剎那難以了知，在剎那中生、滅、住、異等法相是不顯現的。 如果你認為雖然它們不顯現但應該是相，為此說’那些不顯現的不應該是相’。只有顯現才是相，比如水的水泡一樣。正因為如此，‘如經中’的意思是，正因為如此經中說’顯現’，若不是這樣，就只會說’有為的生、滅、住、異’而已。 ‘有為相’是指有為的相，爲了完全理解’有為’的意思而再次提到’有為’。‘如水和水泡’是不相同的比喻，不應該理解為如同水泡是水存在的相而不是水的水性的相。為什麼呢？因為這些是有為事物存在的相。 ‘如同善與不善的女相’是指如同女子的好相與不好相分別是善與不善的相，如果這些也像那樣是有為事物存在的相，或者是善性與不善性的相的話，就會說’這三者是有為的相’，而不會說’是有為相’，但實際上卻是這樣說了。因此應知是有為性的相。 又問，如何在沒有生等的相續中安立或顯現呢？並非說沒有生等，而是說不像實體性那樣分別存在。那麼，按照你們的觀點是如何存在的呢？為此廣說’相續的最初是生’等。‘滅盡’是指相續的滅盡就是滅。‘彼相續隨轉’是指由於相似的剎那相續，相續隨轉稱為住。‘彼前後差別’是指后剎那與前者有差別，或者前後剎那的差別就是前後差別。

།དེ་ལྟ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ རྒྱུན་གྱི་ངོ་བོ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་མཛེས་དགའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚོར་བ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་རིག་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ཞིང་རིག་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་རིག་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟོགས་ པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་ནི་རིག་ཀྱང་གནས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྨོས་སོ། །གནས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དེ་ཉིད་ཀྱིའོ། །དེ་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མའི་ཆོས་ནི་གནས་པ་ཞིག་མེད་ན་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་གནས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ སེམས་ན་ཆོས་དེ་ཡང་གནས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེར་རྟོག་པ་དོན་མེད་དེ། གནས་པར་རྟོག་པ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐད་ཅིག་ གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་པ་ལ་གནས་པར་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་སྐད་ཅིག་མ་ལ་གནས་པར་རྟོག་པའི་དོན་མེད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་ན་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ནི་རྒྱུན་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ བཤད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་མི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཅིག་མི་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གནས་པ་མེད་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་ པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ཡོད་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གནས་པས་ཉེ་བར་འཛིན་ཏོ་སྙམ་སྟེ། ཇི་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་གནས་པས་ཉེ་བར་འཛིན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བར་འདོད་ན།གལ་ཏེ་གནས་པས་ཉེ་བར་མ་བཟུང་ན་ཅི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར། བདག་ཉིད་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ནི་གནས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གནས་པས་རྒྱུན་ཡོད་པ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་དག་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིས་མཐུན་པའི་སེམས་ལ་རུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་གཅིག་ལ་སེམས་དུ་མ་ཡང་རིས་མཐུན་པ་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ཅེས་བྱའོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་དེ་ལ་སེམས་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དུ་རུང་གི་།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་དང་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་སྐད་ཅིག་མ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ནི་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དེ་ད་དུང་གནས་པ་དང་འདྲ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་གང་གི་ཚེ་འདྲ་བར་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོ་ན་གང་གི་ཚེ་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ནི་མི་ འདྲ་བ་ཉིད་མེད་དོ།།གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་དེ། དེ་བས་ན་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་ལ་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པས་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་ པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ནི་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་ཡིན་པས་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པའོ།

因此，所謂’如是’，是指生等唯是相續的本性，故從具壽妙喜的正念住開始而說。其感受具相續，了知而生，了知而住，了知而盡滅及究竟。 因難以了知，故非剎那性，因剎那雖能了知但不可能安住。為攝此義，以二偈頌說’相續初為生’等一切。 ‘彼住’是指彼相續即是住。‘彼自’是指彼相續自身。‘彼斷’是指相續斷。 ‘于剎那法’是偈頌，若認為剎那法雖無住而有滅，故有住，則彼法雖有住亦必定滅，因為是剎那性，且滅無因故必定滅。因此，彼處分別無義，即無需分別住的意思。 于第二剎那等住中分別住並非無義。因此，住唯是相續，即因於剎那法分別住無義故。 如是解說時，‘此亦’即是說住唯是相續的意思。 對於’已生剎那無不滅故’，有人這樣想：由於有住，故已生剎那法有一個不滅。若無住，則彼一剎那亦不成立。然而不是這樣，其存在是因為’此有故彼生’的緣起，是以因緣為前導的緣故。 若想’由住所持’，即若認為由住持有從因緣所生之法，則若無住持，將如何？自性將不存在。那麼住應成為能生因，而非令住。 若說住令相續存在而住，則應成因緣即是住，因為因緣是相續之因故。 ‘于同類心當理’是指同一類中雖有多心，因從同一類生故稱為一，如是思維。于彼心可說為一心，若非如此，一心剎那如何有生、死、住及變異性？ 所謂’後後剎那相續即是住’，是說因相同故后剎那與前剎那相似，故前剎那似乎仍在住，因此稱后剎那為住。 ‘若爾，何時亦相似生’是說若時相似生時則無不相似。已說住之變異性即是不相似性，故於相似生中無住之變異性，則成相不周遍。 ‘所引及未引，大力及小力所引’等廣說，是說彼為所引及未引故為所引及未引。

།སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུ་དག་གིས་འཕངས་པ་ནི་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པའོ། ། དེ་ནི་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ཡང་ཡིན་པས་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པའོ། །དེ་ཅི་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ལྕགས་དང་རྡོ་ལ སོགས་པ་བསྡུའོ།།གཞན་དག་ནི་འདི་ལྟར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་ནི་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དག་ཡིན་ནོ། །སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུ་དག་གིས་འཕངས་པ་དག་ནི་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་དག་སྟེ། རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ནི་འཕངས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་དག་ཡོད་པས་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས པའོ།།ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་འདི་ལ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་ཡིན་ལ་འཕངས་པ་དང་མ་འཕངས་པ་དང་སྟོབས་ཆེན་པོ་དང་སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཅི་རིགས་པར་བུལ་བ་དང་མྱུར་བ་དང་ཆེས་བུལ་བ་དང་ ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་བ་སྟེ་འཕངས་པ་ནི་བུལ་བར་ལྟུང་ངོ་།།མ་འཕངས་པ་ནི་ཆེས་བུལ་བར་ལྟུང་ངོ་། །སྟོབས་ཆུང་ངུས་འཕངས་པ་ནི་མྱུར་བར་ལྟུང་ངོ་། །སྟོབས་ཆེན་པོས་འཕངས་པ་ནི་ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་ངོ་། །དེའི་དུས་ཏེ་དེའི་བྱེ་བྲག་གོ། །བུལ་བ་དང་མྱུར་བ་དང་ ཆེས་བུལ་བ་དང་མྱུར་བར་ལྟུང་བའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་དེའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་རྡོ་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ་འཕངས་པའི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་གང་གིས་ན་བུལ་བར་ལྟུང་བ་སྟེ།གཞན་དུ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོབས་ཆེན་པོས་འཕངས་ པའི་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་གང་གིས་ན་ཆེས་མྱུར་བར་ལྟུང་བའི་བར་དུ་གཞན་དུ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་འགྲུབ་སྟེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་འགྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འོ་ན་ནི་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ ཅིག་མ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྒྲ་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འཇིག་པའི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་གང་ཡིན་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་མེད་དོ།།གནས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པས་དེའི་མི་འདྲ་བ་ཉིད་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་པ་མ་ཁྱབ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།གང་ལ་གནས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་དུ་འགྱུར་ བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་ལ་གང་ལ་གནས་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ཁོ་ནར་ཡོད་པར་འདོད་ལ།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་ནི་གནས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ནི་སྒྲ་དང་མེ་ལྕེའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རང་གནས་པ་གང་ཡིན་པའི་གནས་པ་ ཡོད་ལ།དེའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞིའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ནི་ཆུ་ དང་ཆུ་སྐྱར་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

由大力和小力所投擲的是由大力和小力投擲的。這既是投擲和未投擲，也是由大力和小力投擲的，所以是投擲和未投擲以及由大力和小力投擲的。 這是什麼呢？金剛等，說’等’是包括鐵和石等。 其他人這樣組織語句：投擲和未投擲就是投擲和未投擲。由大力和小力所投擲的是由大力和小力投擲的，這兩種是投擲的差別。在此，因為金剛等有投擲和未投擲以及由大力和小力投擲，所以是金剛等投擲和未投擲以及由大力和小力投擲的。 在這語句組織中，金剛等是差別，而投擲和未投擲以及由大力和小力投擲是差別的基礎。 如是的金剛等，相應地會緩慢下落、快速下落、極緩慢下落和極快速下落。投擲的緩慢下落，未投擲的極緩慢下落，小力投擲的快速下落，大力投擲的極快速下落。 其時即其差別。由緩慢、快速、極緩慢、快速下落的時間差別，而有其諸元素，即金剛等的元素的轉變差別。投擲的轉變是由何而緩慢下落，在其他情況亦然，同樣大力投擲的轉變是由何而極快速下落，乃至其他情況亦然。 轉變的差別成立，因為轉變差別成立的緣故，所以它們不是沒有差別，應當與上下文聯繫。 那麼，所說的’聲音和火焰的最後剎那’等廣說，是指聲音和燈火等相續滅盡時的最後剎那，以及阿羅漢無餘涅槃時，因為處所沒有後續剎那，所以無住。 因為無住，所以沒有住的變異性，所說’其不同性即是住的變異性’的相的安立成為不周遍。 若有住的，必定也有變異性；若無住的，也無變異性，這樣解釋。經中只是因為存在而如此說：‘此三者是有為相’。 因此，對於聲音和火焰的最後剎那等，承認只有生和滅兩個相，而對其他的則還有住的變異性。 其他人說，聲音和火焰的最後剎那等也有其自住的住，其變異性是相對前剎那而言，所以對它們也安立三相。 這是如何將所相法本身作為能相，見所相基和能相如水與水獺般相異而作諍論。

།མདོ་སྡེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་འཁྲུལ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ རྣམས་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཙམ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཙམ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་ལ་བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བས་འདི་ནི་དཔེར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་ན་འདི་ལ་བདག་སྨྲ་བར་བྱའོ། ། འདི་ནི་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སྤྱིས་སྤྱི་མཚོན་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྤྱི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སྤྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། ། འདིས་ནི་ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྲ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དཔེ་འདི་ནི་འདིའི་གསུང་རབ་ལས་གྲགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སའི་ཁམས་ནི་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་མོད་ཀྱི་སྲ་བ་ཉིད་སའི་ཁམས་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལའང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སའི་ཁམས་དེ་སྲ་བས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ན་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་དེ་ཉིད་མ་བྱུང་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་བྱུང་ནས་ཀྱང་མེད་པས་ མཚོན་པར་བྱེད་པ་ན་མཚོན་པར་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་མོད་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྐད་ཅིག་མར་སྨྲ་བའི་ལྟར་ན་དུ་བའི་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་གྱེན་དུ་ཡུལ་གཞན་དག་ཏུ་འབྱུང་བ་ན་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་བོ། །གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་དང་ཐ་དད་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་དུ་བའི་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ནི་གཞན་ཡིན་པར་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེ་ནི་དུ་བའི་དེ་ལས་ཀྱང་མིག་གཞན་པ་ ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དུ་བ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལྟར་རོ།།འདིར་ཡང་ཚུལ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ་དང་ཐ་དད་པར་སྣང་མོད་ཀྱི་འདུས་བྱས་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་གཟུགས་ ལ་སོགས་པ་ཇི་སྲིད་དུ་རང་གི་ངོ་བོ་གཟུང་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཕྱིས་མེད་པ་མི་ཤེས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ན་མེད་པ་མི་ཤེས་པའོ།།ཕྱིས་ཅི་ཞེ་ན། མེད་པར་ཏེ་ཇི་སྲིད་དུ་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཞིག་ནས་མེད་པ་མི་ཤེས་པའོ། །རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ སྲིད་དུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མཚོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་འདུས་བྱས་ཉིད་མཚོན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བཟུང་བ་ན་འདུས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པར་གྱུར་ན་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་དང་ཕྱིས་མེད་པ་དང་རྒྱུན་གྱི་བྱེ་བྲག་མ་ཤེས་པ་ཁོ་ནར་དེ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མཚོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫས་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་གྱི་དང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དུས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། བྱ་བའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།

爲了顯示經部宗認為這是錯誤的，首先說’大士相’等。大士相是由大士所攝，不是其他。 如果說大士不僅僅是大士相，而法僅是從無而生，生已覆滅，因此這個比喻不恰當的話，對此我要說。 這是相同的。如同大士相稱為大士，也稱為大士相，同樣，有為法也稱為有為，也稱為有為相。此法以生等相的差別狀態來表徵。 當安立相續的相時，是以總相表徵總相，如同’大士’這個總相以大士相的總相來表徵一樣。 這也解釋了垂胡等相。關於堅性等詳細所說的，這個比喻在此經典中廣為人知，因此雙方都承認。 雖然說地界是以堅性為相，但堅性並非離地界外另有他物。同樣也應用於一切。 如同地界以堅性表徵而稱為堅相，同樣，有為法以從無而生、生已覆滅來表徵時，因為是以能表徵者來表徵，所以稱為相，但並非離有為法外另有他物。 關於’如上升’等詳細所說，按照說剎那的毗婆沙師的觀點，煙的上升並非另有他物，當它在其他處所上升時獲得’上升’這個名稱。 雖然那個上升顯現為與煙不同，但並不承認煙的上升性是其他。‘如同離煙之外的眼’是說，如同上升並非離煙之外的他物一樣。 此處也是同樣的道理，即生、滅、變異雖顯現為與之不同，但並非是其他有為法。 只要執取有為色等的自性，就不知先前無、後來無，即不知色等的生是先前無。 後來什麼呢？無，即只要不知先前無和滅后無。應當配合’只要不知相續的差別’。 因此，它不能以自身表徵自身，即有為法不能以自身表徵有為性。那麼如何呢？以先前無等來表徵有為性。 如果在執取色等自性時能執為有為的話，即使不知先前無、後來無和相續差別也應能知道，但實際並非如此，所以它不能以自身表徵自身。 生等也並非是離色等之外實有的他法，因為經中說’相續的最初是生’等。 ‘它們是同時生起的緣故’是說生等是同時生起的緣故。‘因為作用時間不同’是說不是那樣的。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱ་བའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་རྩལ་གྱི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཅི་མ་འོངས་པ རྫས་སུ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་རེ་ཞིག་མ་འོངས་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ན་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་པ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་དུ་ཆུག་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་འོངས་ པ་དེས་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་བྱ་བ་བྱེད་ན་གོ།།ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་མ་འོངས་པ་ནི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ད་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བྱ་བ་ཞིག་པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་པར་འདོད་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ན་བྱ་བ་ཞིག་པས་ད་ལྟའི་གནས་སྐབས་ན་འདས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་ད་ལྟར་ཡིན་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ད་ལྟའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་གལ་ཏེ་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ནི་ད་ལྟ་ཡིན་ ནོ་ཞེ་ན།འདས་པ་ཡང་ད་ལྟ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་འདས་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་བྱ་བ་ཡོད་པར་འདོད་དེ། འདི་གང་གི་ཚེ་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གནས་པ་དང་རྒ་བ་དང་འཇིག་པའི་བྱ་བ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དེ་གནས་ པ་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ནི་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རྒ་བས་རྒས་པར་བྱེད། དེའི་འོག་ཏུ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་ བྱེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནུས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་ ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་རིམ་གྱིས་བྱེད་པར་མི་རུང་ན་རེ་ཞིག་གནས་པས་གནས་པར་བྱེད་ཀྱི་དེའི་ཚེ་རྒ་བས་ཀྱང་རྒས་པར་མི་བྱེད་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས།ཕྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིས་གང་གིས་ན་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་གང་གི་ཕྱིར་ན་གནས་པ་འདི་ཆོས་དང་ལྷན་ཅིག་གང་ལ་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཆོས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇོམས་པར་བྱེད།བྱ་བ་བྱས་པས་ཡང་མི་ནུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ བས་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་ཏོ།།བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་ནས་ནུས་པ་ཟད་ན་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པས་ཀྱང་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ད་ལྟ་ ཉིད་དུ་ཁྱེར་ཏེ་འོངས་པ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་ཀྱི།གནས་པས་ནི་གནས་པར་བྱ་བ་ཡེ་གནས་པར་བྱ་བར་ནུས་ཏེ་གནས་པ་ནི་འཇིག་པའི་བགེགས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་ ཁོ་ན་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ན་གནས་པར་བྱ་བ་ཡེ་གནས་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ་རྒ་བས་ནི་གནས་པ་ཉམ་ཆུང་ངུར་བྱེད་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉམ་དམས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ ན་ནི་སྔོན་པོ་ཁོ་ན་སྟེ།གནས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཚེ་དེ་དག་གིས་གནས་པ་དེ་བྱ་བ་བྱེད་དུ་མི་སྟེར་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།

為什麼呢？因為作用時間不同，也就是說因為功能時間不同。爲了說明這一點，所以說’未來的生起在發揮作用’等等。 如果問未來是實有還是非實有，首先如果要證明未來本身不存在的話，那麼’未來的生起在發揮作用’這種說法又怎麼可能存在呢？這是考慮的問題。 即使承認它存在，也就是說即使承認它實有，那麼未來的生起在到來的階段發揮作用的話。 怎麼能成立為未來呢？未來是不發揮作用的，這與已成立的定論相違背。因此，這是不應該說的。 怎麼能成立為現在呢？認為已滅的作用是過去，而生起在未來時已經滅去的作用，在現在階段只能成為過去，而不能成為現在。 因此，現在的特徵也需要說明，如果說未完成的作用是現在的話，過去也將成為現在，因為認為過去也有產生果報的作用。 這裡廣說’當住時以住而住’等，住、老、滅的作用是相互矛盾的，說某法既是住又是滅，這樣安立是不合理的。 將損害剎那性，也就是說，首先以住而住，然後以老而老，之後以無常性而滅，因為住於三個剎那，所以將損害剎那性。 我們所說的剎那是指功能圓滿的特徵，而不是生起即滅的特徵。 即便如此等廣說，同時生起的諸法不應該次第作用，首先以住而住，但此時既不以老而老，也不以無常性而滅，這從何而來？ 之後為何變得無力呢？也就是說，之後因何變得無力，為何住法與所住之法同時被無常性摧毀。 已作用則不能再作用，如生起一樣，就像生起作用已完成，所生已生，功能耗盡后就不再生起，同樣地，住也不再使之安住。 生起將所生之法帶至現在等廣說，為避免無窮過失，所生之法帶至現在後就不能再生，而住卻能使所住永遠安住，因為住的特徵是障礙滅。 老和無常性正是如此，也就是說，正是老和無常性在作障礙。因此，所住永遠不能安住，因為老使住變弱，無常性摧毀已衰弱的。 論師說：如果老和無常性是有力的話，就像青色一樣，在所住發揮作用時，它們會不讓住發揮作用。

།གནས་པའི་བྱ་བ་ལོག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་གནས་པའི་བྱ་བ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་ཀྱང་མི་གནས་ལ་ཆོས་དེ་ ཡང་མི་གནས་ཏེ་གནས་པའི་བྱ་བས་དེ་རྣམས་གནས་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་རྣམས་ཀྱང་མེད་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་མི་གནས་པ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་རམ་ཆོས་མི་གནས་པ་གང་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པར་ནུས་པར་འགྱུར། ཡང་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་དག་གིས་ཅི་ ཞིག་བྱ་སྟེ་གནས་པའི་མཐུས་ཆོས་སྐྱེས་པ་ཙམ་དེ་མ་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་དེ་གནས་པར་བྱ་བ་ཞིག་པ་དེས་ཡལ་བར་བཏང་སྟེ།གནས་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་མི་གནས་པས་མི་གནས་པ་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་འདིའི་འཇིག་པ་ཡིན་ན་རྒ་བ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་གིས་ཅི་ ཞིག་བྱ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ལས་དེའི་རྣམ་པ་གཞན་ཉིད་དུ་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འདི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡིན་ན་ནི་འོ་ན་དེ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཞན་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་དག་ལྟ་བུའོ། །གང་ཡང་སྡེ་པ་གཞན་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པ་སྟེ། དེ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་པ་ནི་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་ཡིན་པར་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་གནས པ་ཡིན་ལ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ། །དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མི་རྟག་པ་ ཉིད་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་ཅིག་ཅར་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་སམ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་དུ་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཉིད་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལྟ་ན་མདོ་དེ་ལེགས་པར་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚོགས་པ་ཡོད་ན་ནི་འབྱུང་ལ་མེད་ན་ནི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་པ་ཡོད་ན་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ འབྱུང་ལ་མེད་ན་ནི་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཞེ་ན། མཐུ་མ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དེ་རེས་འགའ་ཡོད་ལ་རེས་འགའ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་བཙུན་པ་གོ་ཆ་མཐའ་ཡས་ན་རེ་ དཔེར་ན་མིག་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི།དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་མེད་པར་ཆོས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ ལ་སྨྲས་པ་འདི་ནི་མི་སྨྲའོ།།སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལོང་བ་དང་ལོང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་མིག་གི་ནུས་པ་ནི་མཐོང་གི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྲ་མོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་བཅད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་ཕྲ་བ་དག་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡོད་བདེན་ན་ཆོས་ཁ་ཅིག་ནི་མི་སྣང་ཡང་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་ཟིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རེག་པ་ ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ།གང་ཅུང་ཟད་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

關於’住的作用消失’這一廣泛論述，即當住的作用消失時，衰老和無常性也不住，法也不住，因為是以住的作用而假立它們住。因此，當這些都不存在時，不住的衰老和無常性怎麼能對不住的法作用呢？ 或者說，衰老和無常效能做什麼呢？因為以住的力量，法生起后未壞滅，而當住所作消失時，若放任不住，必定不住，這種不住性本身就是它的壞滅，那麼衰老和無常性還能做什麼呢？這是如此思考的。 關於’從彼性中不可能成為異性’，若是彼性則非異性，若是異性則非彼性。凡是異性者，都被視為異者，如天授和祭授。 關於’另一部派說’，是指聖大眾部，他們認為瓶等的壞滅是由得等所作。如是，色法住至其他時間，而心和心所法是剎那性的。 第十六品 因此說明：承認心和心所法是剎那性，它們的無常性不依賴壞滅因，因為自然壞滅，所以住和無常性同時作用。因此，對一個心或心所而言，住和壞滅同時存在就會導致相互矛盾。 關於’如是則善引彼經’，即指’比丘們，這三者是有為相’的經文。 關於’因為有聚合則生起，無則不生’，是指有因緣聚合則所生法生起，無則不生。 非生，為什麼呢？應知非力量，與上下文連線。即使因緣聚合，所生法也不會時有時無。對此，尊者無邊甲說：如眼識雖無光等不能生起，但並非因此就不是其生起因；同樣，生雖無因緣不能生法，但並非因此就不是其生起因。 對此回答：這是不該說的。即使有光等，盲人與非盲人的眼識生起與否可見是由眼的功能決定，而生不是這樣。 關於’法的微細自性’，如心所法觸等因難以確定而自性微細。如果真有這樣的法，某些法雖不顯現但可通過作用而確定，但生不能如此通過作用而確定。 觸是由世尊親自確定的，如廣說’凡是受蘊、想蘊、行蘊等一切，都依于觸’。

།སྐྱེ་བ་ཞིག་མེད་ན་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བའོ་སྙམ་པའི་སྐྱེ་བའི་བློ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བའི་བློ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྫས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པར་ངེས་ པར་བཟུང་ངོ་།།གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པར་སྟོན་པ་ནི་གཞི་མི་མཐུན་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་གྱི། གཞི་མཐུན་པར་སྦྱར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་མི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་ པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་དྲུག་པ་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ནའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དྲུག་པ་བསྟན་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ སོ།།དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ཞིག་མེད་ན་གནས་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །རྒ་བ་ཞིག་མེད་ན་རྒས་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་ རྒ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅིག་མེད་ན་འཇིག་པ་ཉིད་དང་གཟུགས་ཀྱི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲུག་པའི་ཚིག་ཏུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ནི་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བློ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྟག་ན། བདག་མེད་པ་ཉིད་ཅིག་ཀྱང་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། བདག་མེད་པའི་བློ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བདག་མེད་པ་ཉིད་ནི་བཏགས་པར་ཡོད་ལ། བདག་མེད་པའི་བློ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་ཡང་དེའི་རྒྱུ་མཚན ཅན་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།འདི་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་སྟེ། རྗེས་སུ་ཡོད་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་གཅིག་དང་། གཟུགས་གཉིས་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་། གཞན་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་རྫས་སོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་བུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་བློ་འགྲུབ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།དྲུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་གྲངས་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལྡན་པ་ཡང་ཁས་བླངས་དགོས་སོ། །ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་རྫས་ཉིད་དང་གཟུགས་ཉིད་དང་བུམ་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ བསྡུའོ།།ལྡན་པ་སྨོས་པ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཐ་དད་པ་དང་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དྲུག་པ་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་བརྟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ ཁྱེད་གཟུགས་ལས་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཞན་ཡིན་པར་མི་འདོད་པས་སོ།།སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་གདགས་པ་མཛད་པ་ཡིན་གྱི་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་མང་དུ་ཡོད་པ་སྟེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲུག་པར་མཛད་དོ།

如果沒有生起，所謂’生’這一說法，即色法上對色法的認知是依賴於自相的，而生起的認知即認為’是生起’這樣的認知並不依賴於自相，因為在受等上也存在的緣故。因此，生起的認知必定是依賴於生起這一實質性的其他事物。 ‘色法的生起’這一說法也不會成為第六格詞，這是說明第六格的表達是對不同基礎的結合，而不是對相同基礎的結合。因此說’如同不說色法的色法一樣’。這是不相同法的比喻，就像色法不異於色法，所以不能說’色法的色法’這樣的第六格表達，同樣也不能說’色法的生起’。因此應知這種第六格的表達是以生起為因。 同樣直至無常性為止都應如理解說，這是說如果沒有住，就不會有住性以及’色法的住’這樣的第六格詞，如同不說’色法的色法’一樣。如果沒有老，就不會有老性以及’色法的老’這樣的第六格詞，如同不說’色法的色法’一樣。同樣，如果沒有無常性，就不會有滅性以及’色法的滅’這樣的第六格詞，如同不說’色法的色法’一樣。 那麼，‘因此’這一廣泛出現的說法是，如果爲了成立’已生’等這樣的認知而假立生起等，那麼也應當承認無我性，因為無我的認知不可能是無因的。如果承認無我性是假立的，無我的認知也是以此為因，那麼生起等也應當承認是假立的存在，生起等的認知也應當承認是以此為因。 對此的論證是：生起等並非假立的存在，因為是依賴後續存在而可得的緣故，如同無我性。一個色法、兩個色法、大、小、差別、相應、分別、他性、非他性以及’色法存在’等說法，同樣’這是實物’、‘這是色法’、‘這是瓶子’等這樣的認知的成立，以及爲了第六格的表達，毗婆沙師所假立的數量等和色法的相應性也必須承認。 ‘存在等’中的’等’字包含實物性、色法性、瓶子性等。提到相應只是舉例而已，也應用於’色法的差別’、‘他性’、‘非他性’等類似情況。 ‘色法的自性’這一第六格該如何理解呢？這是因為毗婆沙師你們不承認色法的自性異於色法。所謂生起，僅是爲了理解從未生而生起的意思而假立生起，而不是說滅。‘有多種形式’是說有多種差別，因為色法、受等是有差別的。爲了區分這些差別，即是色法的生起而不是受等的生起，爲了這樣區分而用第六格。

།གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བའི་ཚོར བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ།།དེས་ཙན་དན་གྱི་དྲི་ལ་སོགས་པ་དང་མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་གཞན་མ་ཡིན་ཡང་དྲུག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ནི་ཙན་དན་གྱི་དྲི་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་ལྟོས་ན་དཔེ་ཙན་དན་མ་གྲུབ་པས་དཔེ་གཞན་མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་འགོད་དེ། མཆི་གུ་དང་ལུས་གཉིས་ནི་བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་མཐས་ཀྱང་དོན་གཞན་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དྲུག་པར་སྟོན་པར་ཡང་ འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་དེ་ནི་དོན་གཞན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་མཛད་པ་ཡིན་ ནོ།།རྒྱུན་གྱིས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ། ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་གནས་པར་ཤེས་པར་བྱའི་གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་དང་།རྒས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་གདགས་པ་ཙམ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་[(]ཀྱི་[,]གྱི་[)]མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྒ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རྒ་བ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ་ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་རྒ་བར་ཤེས་པར་བྱའི།གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྒྱུན་ལྡོག་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ འཇིག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་པས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་འཇིག་པ་ཞེས་དྲུག་པར་མཛད་དེ་ཅི་ནས་ཀྱང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་འཇིག་པར་ཤེས་པར་བྱའི།གཞན་དུ་ནི་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དཔེར་ ནི་ཙན་དན་གྱི་དྲི་ལ་སོགས་པ་དང་།མཆི་གུའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེ་གཉིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ ཉིད་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཤེ་ན།མིག་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་བརྟན་པ་དང་ཐེར་ཟུག་དང་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འདོད་པར་བྱ་སྟེ།འདུས་བྱས་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་ནི་ཆོས་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་གཏན་ ཚིགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པར་མཚུངས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་ཅེ་ན། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ནི། དེ་ དག་ལས་གཞན་པའོ།།དེ་ཅི་ཞེ་ན། གཟུགས་ཏེ་ཇི་ལྟར་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་དེ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།

不應該讓人知道其他的，即只是色法生起，而不是受等。如同檀香的香氣等和蚊子的身體這樣說，雖然不是異體但表示為第六格。佛教的宗義是檀香的香氣等僅是聚合而已。 對於勝論派的宗義來說，由於檀香的比喻不成立，故舉出另一個比喻即蚊子的身體。蚊子和身體二者即使在勝論派的宗義中也不是異體，但也表示為第六格，如此表示是由於分別為異體而作。 同樣對於住等也應當如理了知，即是說，這個’住’僅僅是爲了讓人了知相續住而假立的。由於相續住的特徵之住有多種，爲了區分它而作為’色之住’的第六格，爲了一定要讓人了知只是色法住而不應該讓人知道其他的。 ‘老’這個是爲了讓人了知前後差別的意義而假立的。由於前後差別特徵的老有多種，爲了區分它而作為’色之老’的第六格，爲了一定要讓人了知只是色法老而不應該讓人知道其他的。 同樣，‘滅’這個是爲了讓人了知相續斷滅的意義而假立的。由於相續斷滅特徵的滅有多種，爲了區分它而作為’色之滅’的第六格，爲了一定要讓人了知只是色法滅而不應該讓人知道其他的。 在一切處也都應該說出檀香的香氣等和蚊子的身體這兩個比喻。 又如’法性’，法性是法的自性，即是法的本性和法的自然性的同義語。法性是法的自性，這從何而知？如經中廣說：‘眼由法性是空無常、堅固、永恒、不變之法，無我無我所。為什麼？因為這是它的自性。’ 如同法性不承認虛空等一切有生，同樣應當只承認一切不生。只是有為法有生，無為法則沒有，對於這一點除了法性之外沒有任何理由。如此雖無生，只是有為法生起而無為法則不生。 又如’等同具有生’是指什麼呢？即色、受等。‘異於彼等之緣’是說，能生受等的諸緣異於能生色的諸緣，異於彼等之緣不能生異於彼等者。異於受等彼等者即是異於彼等。這是什麼？即色法。如同異於彼等者不能被受等的諸緣所生，同樣色和受等的一切緣也不能生虛空等無為法。

།སྔ་མ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ནུས་པ་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དཔེར་ན་རི་དགས་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ་ནས་མི་རྨོ་བ་མ་ ཡིན་གྱི་རྨོ་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དགག་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་རྣམས་མ་གོ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དང་། དཔེར་ན་སྦྲང་བུ་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ། ལ་དུ་མི་བཟའ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བཟའ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སུན་འབྱིན་པ་དག་ཡོད་ཅེས་ཏེ། ལུང་ཆོས་ མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་དག་དོར་དུ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱོན་རྣམས་ལ་ཡང་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་པོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྐྱོན་རྣམས་ལ་ཡང་ལན་གདབ་པར་བྱ་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ཡང་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མི་དོར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ནི། །མིང་དང་ངག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ནི་མིང་གི་ཚོགས་སོ། །ངག་གི་ཚོགས་ནི་ཚིག་གི་ཚོགས་སོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་སོ། །མིང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་སྐད་ཡིན་ནོ།།མིང་བྱེད་པ་དང་མིང་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་སྨྲ་བ་པོ་འདིའི་མིང་ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བར་འདོགས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མིང་གི་བྱེད་པ་ནི་མིང་བྱེད་པ་སྟེ་གང་གིས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་འདུ་ཤེས་བྱེད་ཅིང་སྐྱེད་པའོ། ། ཡང་ན་མིང་ཉིད་བྱེད་པས་ན་མིང་བྱེད་པ་སྟེ་མིང་སྨོས་པ་ནི་གཞན་བྱེད་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་སྨོས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གལ་ཏེ་མིང་ནི་མིང་སྟེ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མིང་བྱེད་པ ནི་མིང་སྟེ་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།ངག་ནི་ཚིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་གོ་བར་འགྱུར་ཞིང་རྟོགས་པར་གྱུར་པས་ན་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །ཀྱེ་མ་འདུ་ བྱེད་རྣམས་མི་རྟག།།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ འདིའི་དོན་ནི་འདི་སྐད་དུ།ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་འགྱུར་ རོ།།སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་སྟེ། གང་དག་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་དེ་དག། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར། སྐྱེས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་སྦྱོར་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།

前者是從自性確定的角度而說的。這是從功能確定的角度而說的。‘有誹謗者’等廣說，譬如說’有野獸’乃至’不是不耕種而是一定要耕種’的結語，就像不理解雙重否定的意思一樣。又如說’有蜜蜂’，不是不吃甜食，那麼是什麼呢？就是一定要吃。同樣地，說’有誹謗者’，經典、阿毗達磨論典等是不能捨棄的。 因此，對過失也要作答，對方所安立的過失也要作答，也要隨順宗義，意思是想著不應該完全捨棄。 ‘名身等’即’名、句、文身’，名身即名的聚集，句身即句的聚集，文身即文字的聚集。‘名作’這是世間語言。 ‘名作’和’立名’是同義詞，如世間說’為此人立名叫天授’。名的作用即名作，由此而生起心所法想。或者說由於名本身起作用故稱名作，說’名’是爲了遮遣其他作用，說’作’是爲了區別於心所法，如果只說’名即是名’，則心所法也會成為心所法。名作即是名，如’色、聲’等。 ‘句即是語’，由此能理解、能領悟故為句。因此說’以多少能圓滿誦讀’。‘嗚呼諸行無常’等，‘等’字包含’是生滅法，生已將滅，寂滅為樂’等。 此偈頌的意思是：‘嗚呼諸行無常’是宗，‘是生滅法’是因，因為具有生滅法性，所以決定非是常法。‘生已將滅’是喻，凡是生起的必定會滅，如瓶等，諸行也是如此。 有人說，‘是生滅法’這一點如何得知？因為見到’生已將滅’，這是用來成立未成立的因。 有人說，‘嗚呼諸行無常，是生滅法’這兩句是異名重複。為什麼？因為’生已將滅’是說明理由。 ‘寂滅為樂’，凡是無常的即是苦的，因此說’寂滅為樂’，是爲了引導所化眾生趣入修行。

།གང་གིས་ན་བྱ་བ་དང་ཡོན་ཏན་དང་དུས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་འཆད་དོ་འདོན་ཏོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ནག་པོའི་དཀར་ཤམ་ པོའོ་དམར་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་།འཚེད་དོ་འཚེད་པར་འགྱུར་རོ་བཙོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་བྱ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། དུས་རྣམས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚིག་སྤྱི་ལ་འདུག་པ་རྣམས། ཁྱད་པར་ལ་འཇོག་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ངག་གི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་མིང་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཚིག་ནི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲེལ་པའི་ཁྱད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་དག་གི་མིང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ནི་མི་ལ་སོགས་པས་གླེགས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྲིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་མིང་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་མིང་སྨོས་ན། གཟུགས་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡི་གེ་སྨོས་ན་ཡི་གེ འབྲུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་དག་གི་མིང་ཡིན་པར་འགྱུར་བས་མཚན་ཉིད་འཆོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡི་གེ་ནི་ཡི་གེ་སྟེ་ཞེས་མིང་ལ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་མི་འཐད་དོ། །ཡིག་འབྲུའི་ཡན་ལག་ རྣམས་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ནི་ལོག་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཡི་གེ་སྨོས་ན་ཡིག་འབྲུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་དེ་དག་གི་ མིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ།།མང་པོའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ་སྤྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་ངག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ངག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཚིག་གོ།།སྒྲ་ཙམ་གྱིས་ནི་དོན་དག་གོ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་སྒྲས་ནི་དོན་དག་གོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ངག་གི་མིང་ལ་འཇུག་པ་ལ་མིང་དེས་ནི་ངག་བདག་གི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ན་དོན་རྗོད་པར་ བྱེད་དོ་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མདོ་སྡེ་པས་སྒྲ་ཙམ་ཁོ་ན་ངག་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་ངག་སྒྲ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ལ་དོན་དག་ལ་མཚམས་བཅད་ཅིང་ཚིག་གིས་གཟུང་ བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ངག་ཡིན་ནོ།།འདིས་ནི་བརྡ་ལ་ལྟོས་པའི་སྒྲས་ནི་དོན་གོ་བར་བྱེད་ཀྱི་སྒྲའོ་ཅོག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྡར་བཏགས་པའི་སྒྲས་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དོན་གོ་བར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཙམ་ཁོ་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ དོན་དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིའི་དོན་ནི་མིང་མེད་པའི་སྒྲ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཅན་གྱིས་ཀྱང་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངག་ཡོད་ན་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན། དེས་ན་ གལ་ཏེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོགས་པ་འདི་སློང་བར་བྱེད་དེ།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་ཁྱུ་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཡང་རུང་སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མིང་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ངག་ནི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཁྱོད་སྒྲ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན།འོན་ཏེ་སྒྲའི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་ཉིད་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

所謂’由此能了知作用、功德和時間的關聯差別’，例如’講說、誦讀、行走’等，以及’黑色的、白色的、紅色的’等，還有’正在煮、將要煮、已經煮’等，能了知作用、功德和時間等的關聯差別，這就是語句。如是，凡是存在於總體語句中的，安立於差別中的，那就是語句的意義。 如此，名稱是表達自相，而語句是表達作用等關聯差別。 ‘字是字’的意思就是’是字’的意思。 ‘字不也是字型部分的名稱嗎’，字型是由人等書寫在貝葉等上的。這些的名稱就是字，如同說出形色的名稱就能了知形色一樣，說出字就能了知字型。 因此，字也成為字型部分的名稱，這就混淆了定義。所以’字是字’不應該認為是除名稱之外的其他。 ‘爲了使人瞭解字型部分’等廣說，這是錯誤的說法。所謂’說出字就能了知字型’，這是因為假立了所了知和能了知的事物，而不是因為它們是名稱。 ‘多數的意義’就是’集合’的意義，即是共相的意思。 ‘這些也是語言的自性’是經部的說法。‘這些不是語言的自性’等廣說是毗婆沙師的說法。 ‘僅僅聲音並不能使意義被瞭解’是說非字型性質的聲音不能使意義被瞭解。那麼是什麼呢？進入語言名稱時，由該名稱如同語言自體一樣作用時能表義、能了知的意思。 經部廣說’不僅僅是聲音就是語言’，我們也不說語言僅是聲音，而是說唯有對字型性質的聲音加以意義界定並以語句把握的，才是語言。 這表明依賴約定的聲音能使意義被瞭解，而不是一切聲音都能。因為依約定的聲音能使意義被瞭解，所以僅僅由能使意義被瞭解的聲音就能成立，這就是能詮說該義。 這的意思是說，即使是沒有名稱的聲音，只要具有所詮義，也能成立。 ‘如果是能生起的話’等廣說，是說如果主張有語言時能生起無心所，那麼’如果是能生起的話’就引發這樣的理解：如果是這樣的話，牛王等的一切僅僅聲音都應該能生起名稱，因為語言是聲音的自性。 或者，如果你說只有你所承許的具有特殊性的字型性質的聲音才能生起名稱，那麼，如果承許如此特殊的聲音能生起名稱，那麼它本身就成為能詮義者，而不是無心所，這是其中的含義。

།འོན་ཏེ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་ ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྒྲ་སྐྱེ་བས་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་དེས་དེ་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་འདིར་སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་སྒྲ་ རྣམས་ལ་ཚོགས་པ་མེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་དུ་མའི་མིང་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བར་རྟོག་པ་ནི་སྒྲ་དུ་མ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ།།འདི་སྒྲ་རྣམས་ནི་བརྗོད་ནས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་དག་ལ་ཅིག་ཅར་གནས་པ་མེད་དོ། །རྫས་སུ་ ཡོད་པའི་ཆོས་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ལ་བཏགས་པ་ལྟ་བུར་ཆ་ཤས་ཀྱིས་དུམ་བུར་སྐྱེ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་གང་གིས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་གང་གི་ཚེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ད་ལྟའི་ངག་གིས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངག་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་དུ་ད་ལྟར་ཡིན་པར་ནི་མེད་དེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གི་ཚེ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ད་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཨཱུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་དག་མ་ འོངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཨཱུ་ཞེས་བྱ་བ་ད་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ། པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཨ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ར་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་རིམ་གྱིས་ད་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལས་གཞན་ པ་དག་འདས་པའམ།མ་འོངས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ངག་དེས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད། ཁྱོད་ད་ལྟར་གྱི་ར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་མིང་དེའི་ཚེ་སྔ་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ད་ལྟར་གྱི་ཨཱུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཀྱང་ཆ་གཉིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཨ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ཀྱང་དེའི་ ཆ་བཞི་པའི་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན།ཆོས་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་དག་ཚོགས་པ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་སོ་སོར་ཐར་པས བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་སྒྲའི་སྐད་ཅིག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལུས་དང་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེའོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་སྒྲ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། སྒྲ་ཐ་མས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ གང་གིས་དེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པ་སྟེ།གང་གིས་སྒྲ་ཐ་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་དོན་གོ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེའི་མིང་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་མིང་གིས་དོན་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་གོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ངག་ཀྱང་ཡི་གེའི་སྐད་ཅིག་མར་སྣང་བ་ཡིན་ལ་ཡི་གེ་ཡང་དེར་སྣང་བ་ཡིན་པས། ངག་གིས་ནི་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་ཡི་གེས་ནི་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་གཞན་ཉེ་བར་འགོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ།།འདི་ལ་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དེ་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

若說是能顯明，如此廣說：若認為聲音生起是爲了表述義理，雖是無心，但能產生並由此顯明，那麼在此應如前所說，一切聲音都將成為顯明。 ‘諸聲無和合’是說，由多字構成的名稱，其生起依賴於多個聲音，因此如此觀察：這些聲音說出后即滅，因此它們不能同時存在。 對於實有之一法，如同瓶等假有般，以部分而生起也不合理，那麼如何能生起名稱？句義是說：當生起時如何生起。 若由現在語言生起名稱，則具聲相的一切語言不可能同時為現在。如’色’字，當’ra’音為現在時，‘ū’音、‘pa’音和’a’音都是未來。當’ū’音為現在時，‘ra’音已成過去，而’pa’音和’a’音仍是未來。同樣，當’pa’音和’ra’音依次成為現在時，其他音便是過去或未來，那麼這樣的語言如何能生起名稱？ 若你說現在的’ra’音生起色名的第一部分，現在的’ū’音生起第二部分，如是’a’音生起第四部分，由於一法不可能有部分生起，這是不合理的，此已說明。 首先，如何說過去所依的表業最後剎那能生無表業，即是說：雖然在受別解脫戒時，身表業和語表業無和合，但依過去身語表業剎那的最後表業剎那能生起別解脫所攝的無表業。 同樣，依過去聲音剎那的一切聲音剎那也能生起身體和名稱。若如此，則說’唯最後聲’等廣說：因為不是由最後聲生起，所以若僅聞一聲，即僅聞最後一聲者，也應能瞭解義理，因為名稱已生，也應能以色名執取義理，然而實際並非如此瞭解。因此這是不合理的。 若作是念，如此廣說：語言顯現為字的剎那，字也如是顯現，由語言生起字，由字生起名稱，這是安立另一觀點。對此也有同樣過失，因為諸字無和合。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཡང་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་ལ་ཆོས་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་ཡི་གེས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་ ལ་ལྟོས་པའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཡི་གེ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་མིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་ཐ་མ་དེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པའམ་གང་གིས་ཡི་གེ་དེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་གོ་ བར་འགྱུར་རོ།།ངག་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་ལ་ཆོས་གཅིག་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་གསལ་བར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་ངག་གིས་མིང་གསལ་བར་བྱེད། རེ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ན་འདས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད།དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ནི་སྒྲ་ཐ་མ་ཁོ་ནས་མིང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་དེ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོས་པ་དེས་ཀྱང་དོན་གོ་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ངག་གིས་ན་ཡི་གེ་གསལ་བར་བྱེད་ལ་ཡི་གེས་ནི་ མིང་གསལ་བར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན་དེ་ལ་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ཡོད་དེ་ཡི་གེ་རྣམས་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་གང་གི་ལྟར་ན་མིང་ནི་སྒྲ་ཙམ་ཡིན་ཞིང་མིང་ཡི་གེ་དུ་མ་ཡང་ཡིན་ལ། ཡི་གེ་རྣམས་ཚོགས་པ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ལྟར་ཇི་ལྟར་མིང་གི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དོན་ནི་ ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་དྲན་པའི་རྗེས་ལ་གོ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ཡི་གེ་དང་པོ་ཐོས་པའི་ཚེ་ཉིད་ན་ཡི་གེ་ལྷག་མ་རྣམས་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་གོ་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། །ངག་ནི་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ནི་ཡི་གེ་སྒྲས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲས་གསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལྟར་ཁས་བླངས་ནས་ཉེས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སྒྲ་ལ་མ་གཏོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་གསལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ཉིད་དུ་ དྲུངས་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སྒྲ་རྣམས་ནི་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྒྲ་དུ་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡི་གེ་གོ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ངག་ནི་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཙམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ སྒྲའི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡི་གེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འམ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡི་གེའི་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མིང་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མིང་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེ་བར་བརྟགས་ན་མིང་ནི་ངག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའམ།གསལ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཕྱོགས་གཞན་འདི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམས་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཁོ་ ནར་འདོད་པས་དོན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ད་ལྟར་ངག་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟར་གལ་ཏེ་མིང་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་འདོད་ན་ནི་དོན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་མིང་ད་ལྟར་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེས་ན་དོན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཐ་སྙད་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ།།འདས་པ་དང་མ་འོངས་ པའི་མིང་གིས་དོན་བརྗོད་པར་ནི་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ངག་གིས་མིང་སྐྱེད་པའམ་གསལ་བར་བྱེད་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །མིང་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མིང་ཡོངས་སུ་ཆོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འདུས་ མ་བྱས་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་འདི་ནི་མིང་འདོད་པ་ཉིད་དོ།།འདི་ནི་འདོད་པར་མི་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

怎麼說呢？再者，諸字母是無聚合的，一法以部分生起也不合理，那麼能生時，字母如何生名？首先，如何是觀待過去的表業剎那最後能生無表業？ 如此則唯有最後字母能生名的緣故，凡是能生字母的最後聲音，唯聞一個或凡是唯聞那一個字母者也能瞭解。 若語言能顯明名稱，則有此過失，即諸聲音無聚合，一法以部分顯明也不合理，那麼顯明時，語言如何顯明名稱？首先，如何是觀待過去的表業剎那最後能生無表業？ 如此則唯有最後聲音能顯明名稱的緣故，凡是唯聞一個者也能瞭解義。若作是念：語言能顯明字母，字母能顯明名稱，如是思維，於此也有彼過失，因為諸字母無聚合。 那麼，如有人認為名稱唯是聲音，名稱也是多字母，諸字母也無聚合，如此如何能詮釋名稱的義？義是在憶念一切字母之後瞭解的緣故。 正因為此，因為無則無的緣故，有些人在聽聞第一個字母時，以憶念餘下諸字母的力量而瞭解義。 語言既不應是能生字母，也不應是能顯明，即上文承許字母是聲音所生及聲音所顯明後而說過失。 現在因為除聲音外不可得的緣故，于彼也無所生及所顯明性，如是從根本拔除，而非說’因為諸聲音無聚合’的過失，因為不是觀待多聲音而瞭解字母。 然而，因為語言是字母的本性的緣故，一切唯聲也將生字母。若說如是聲音差別能生字母或能顯明，則彼即能作字母的作用。 若許’名稱與義同生，如生等’等廣說，是思維若承許名稱與義同生，則不會有’名稱是語言所生或所顯明’等過失，而作此另一方面的思維。 如同生等相唯許與義同生，過去、未來義不成為現在語言，若許名稱也如是，則過去、未來義的名稱不成為現在，因此不能安立過去、未來的言說。 過去、未來的名稱不應詮釋義，如同過去、未來的語言不應生名或顯明。若有多名稱，則同生名稱也不會決定。 因為無為法具有不生，名稱不會同生，此是名稱的承許。思維此唯不應承許。

།ཚིགས་བཅད་མིང་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་ངག་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ མིང་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ་མིང་དག་བྱུང་ན་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་མིང་རྣམས་དང་ཚིག་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སྐབས་ཡོད་པས། དེར་ཡང་དོན་རྣམས་ལ་མཚམས་བཅད་པའི་སྒྲ་ནི་མིང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། དོན་ལ་མཚམས་བཅད་པའི་སྒྲའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མིང་རྣམས་ བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཡིན་ཏེ།བསྡེབས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕྲེང་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གྲོག་མ་ལ་སོགས་པ་སྦྲེངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྲེང་བ་དེ་ལས་རྫས་གཞན་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཕྲེང་བ་ནི་གྲོག་མ་ལ་སོགས་ པ་དུས་གཅིག་ན་ཡོད་པ་རྣམས་སྦྲེངས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་བྱ་ལ་བཀོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྒྲ་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་མི་མཚུངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སྐབས་ལ་བརྟགས་ནས། དཔེ་གཉིས་པ་སེམས་ཀྱི་རིམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་བཀོད་དེ་ཇི་ལྟར་སེམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ བ་དག་ལས་རིམ་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།།རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དོན་གཞན་དུ་རྟོག་པ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ཁོ་ན་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི་ ཐམས་ཅད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དེ་དག་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ནས། ཡང་ཅི་མིང་གི་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ ལྡན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ།ཅི་གང་དང་ལྡན་པ་ནི་ཁམས་གང་དང་ལྡན་པའོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་དང་གཟུགས་གཏོགས་སེམས་ཅན་སྟོན། །རྒྱུ་མཐུན་ལུང་བསྟན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ནའོ།།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ནའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་ ཚིག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་གང་གི་ཚེ་དེ་དག་མི་བརྗོད་ན་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཇི་ལྟར་ཤེས། དེ་ལྟ་བས་ན་འདོད་པ་དང་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ སེམས་ཅན་གྱི་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཞིག་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དེ་དག་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་གྱུར་ཞེ་ན། འདིའི་མིང་ནི་འདིའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། ། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་དང་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི་བལྟ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དང་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་གྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་འདོད་དགུ ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡིན་གྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་དང་མི་ལྡན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་ཆད་པ་ཞིག་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འདི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

關於依靠名稱的偈頌，所謂偈頌是語言，它是依靠名稱的，因為有名稱時它才存在。因此，在說有名稱和句子的場合，那裡也詳細說明’對事物劃分界限的聲音是名稱’。具有事物劃分界限的聲音本質的名稱，其安排的特徵也是偈頌，意思是具有組合特徵。 所謂’如同花環’，就像螞蟻等排列特徵的花環，不會產生其他實物一樣。花環是指螞蟻等同時存在的排列特徵，而安排的特徵是指聲音依次產生，因此不相同。考察這種說法的場合后，舉出第二個比喻’如同心的次第’，就像心依次產生，不存在其他次第一樣。 ‘分別是無意義的’意思是說分別名稱和句子為其他事物是沒有必要的。‘一切法非思辨行境’是說有些人認為只有某些是思辨行境，而不是一切，那些只屬於如來智慧行境的，不是思辨行境。 爲了說明無心的特徵，詳細說明’又，這些名身等是否相應’，是否與某界相應。‘顯示有情’和’非顯示有情’是指什麼。‘欲界色界所攝顯示有情，同類非表示’是指僅屬於欲界和色界，僅是顯示有情，僅是同類。 ‘那些是不可說的’是指無色界所攝的名身等那些是不可說的，因為那裡沒有語言。毗婆沙師們說：如果那些不可說，怎麼知道它們存在？因此，只是屬於欲界和色界，而不屬於無色界。 僅是顯示有情，因為是由有情的努力所生的文字等的本質。‘表達者與彼相應’為何有疑惑？認為因為安立’這是它的名稱’這樣的名言，所以應當與所表達的相應。 例如眼根只與能見相應，而不與所見有情相應，同樣地只與能表達相應，而不與所表達相應。因為是由同分因所生，所以只是從同類因生，不是從隨欲而生故非異熟生，也不是由於無色法無積集故非等流所生。 是無覆無記，而不是善或不善。為什麼呢？因為斷善根者和離貪者也會成為不相應，但事實並非如此。當斷善根者表達善法時，他與善法相應，同樣也適用於離貪者表達不善法的情況。

།དེ་ལྟ་བས་ན་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་སྐལ་བ་མཉམ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ཁོ་ན་མཐུན་པར་སྒྲེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་སེལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར རོ།།དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།འདི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་བསགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཁོ་ན་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཞན་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྡན་པ་ ནི་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་མི་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིན་པར་འདོད་ ན།འདི་གཉིས་ཀྱིས་མ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་པར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་སེམས་པའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་མི་ལྡན་པ་ནི་དེ་ལྟར་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་གི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྷག་མ་བཤད་ཟིན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པ་དང་མཚན་ཉིད་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་འདི་དག་གི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྟེ་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏེ་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ལྷག་མ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་བཤད་ཟིན་ཅེ་ན། རེ་ཞིག་ཐོབ་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ནི། དེར་གཏོགས་རྣམས་ཀྱི་རང་ ཁམས་པ།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ནི་ལྡན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་རང་རྒྱུད་དུ། །གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་འདུས་བྱས་དང་ནི་ལྡན་པ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཅེ་ན། དགེ་ལ་སོགས་ཀྱི་དགེ་ལ་སོགས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ཡང་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པར། ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་དང་། །ཞེས་འབྱུང་བའི ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་བཤད་ཟིན་ཏེ། སེམས་ལས་བྱུང་དང་སྡོམ་གཉིས་དང་། །སེམས་དང་ དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད།།སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་དུས་དང་ནི། །འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར། བསམ་གཏན་ཐ་མར་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ བཤད་ཟིན་ཏོ།

因此，唯是無覆無記，因為無覆無記與善與不善不相違故。同樣，‘同分’中，‘同’字表示同分是有情數及等流性和無記性相同，因為將會以差別的方式解釋其所屬界故。‘彼’字中，‘是’字表示差別義，即從名身等中區別同分。如何區別呢？說’亦是異熟’，意思是也是異熟生。這不僅是等流性，那又是什麼呢？也是異熟生。不是長養所生，因為同樣沒有積集故。‘得有二種’中，‘二種’表示得的差別唯是等流及異熟生，因為其他差別已經說過故。生等諸相的差別也同樣唯說這二種。 不得是非得，它雖是無覆無記，但不是異熟生，因為異熟的非得不應是異熟。異熟是指不善和有漏善所感，這二者的非得不應是異熟，因為異熟因是有思維的思及與之相應的法，而非得不是由如此有思維的業所造，所以不是異熟生。 說’此等余說已說’是指得、相、等至、非得這些的所說即解釋已經說過的意思。其餘是什麼呢？即界所屬性、有情數與非有情數性、善不善無記性。如何已說？首先得的界所屬性已說，因為說過’彼所屬諸法自界攝’。有情數性已說，因為說過’相應’，由於說’得非得屬自相續’，故非有情數的有為法無相應。如何已說善不善無記性？因為說過’善等中善等’。 諸相的三界系屬性已說，因為說過’一切有為相’。有情數性也因此已說，因為與一切有為法俱生故。因此善不善無記性也已說，因為說過’心所及二律儀，心與彼等之諸相，隨心時及果等故，善等性由善等定’。無想定是色界所屬性已說，因為說過’第四禪’

།སེམས་ཅན་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། སྐྱེས་ནས་མྱོང་འགྱུར་ཉིད་ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར། སྲིད་རྩེ་སྐྱེས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ ཟིན་ཏོ།།དགེ་བ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། དགེ་བ་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར། འདོད་སོགས་གཏོགས་དང་དྲི་མེད་ཀྱིའང་། ། ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ནི་ལྡན་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ལྷག་མ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་དག་ཅི ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པའི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། རྣམ་སྨིན་དེ་འབྲས་ཆེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྲོག་གི་དབང་པོའི་ནི་ ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར།སྲོག་ནི་ཚེ་ཡིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། ཚེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་མདོ་ལས། སྲོག་ནི་རྣམ་སྨིན་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཟིན་ཏེ། རྣམ་སྨིན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ཆོས། །སེམས་ ཅན་ཞེས་བྱ་ལུང་བསྟན་བྱུང་།།ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདིའི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱང་བཤད་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་པ་གོ་དཀའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་བཤད་ཟིན་ཅེ་ན།ལྡན་པ་ཞེས་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་རྣམས་ནི་གང་རྐྱེན་རྣམས་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ དེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུ་གཉིས་དང་རྐྱེན་གཉིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སྒྲ་དང་ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་གཞི་དང་བྱེད་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མཚན་དང་རྟགས་རྒྱུ་དང་ འབྲས་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་ཡིན་ནོ།།འབྲས་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི། རེས་འགའ་ནི་ཤུ་བུ་ལ་ཡོད་ལ། རེས་འགའ་ནི་སོགས་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཤུ་བུའི་སྦྱོར་བ་ནི་འབྲས་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།གལ་ཏེ་སོ་སོར་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོར་བསྟན་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཡང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དུ་བསྟན་ལ་རྐྱེན་ཡང་གཞན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་བསྟན་པ་ལ་ནི་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་འདྲ་ བ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ལ།རྐྱེན་བསྟན་པ་ལ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོའི་དོན་དང་། མདོ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་། མདོ་རྣམ་པར་འཆད་ པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་དྲུག་པོ་མདོག་ལས་བཤད་ཅེ་ན།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་མདོ་དེ་ནི་ནུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་ཆོས་བརྒྱའི་བར་དུ་སྟོན་པར་གྱུར་པ་ལས་ད་ལྟ་བཅུའི་བར་སྟོན་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འོན་ཀྱང་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་སྟོན་པར་བྱེད་ པའི་མདོ་དག་དམིགས་པས་དེ་དག་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་འདིའི་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གཞག་གོ།

已經說明了顯示為有情，因為經中說’生已受’的緣故。已經說明了滅盡定也屬於無色界，因為經中說’生於有頂’的緣故。已經說明了是善，因為經中說’善’的緣故。已經說明了顯示為有情，因為是有為善法的緣故。已經說明了不相應法屬於三界，因為經中說’屬欲等及無垢’的緣故。已經說明了顯示為有情，因為經中說’相應’的緣故。已經說明了是無記，因為經中說’無覆無記’的緣故。 餘下的無想有情和命根是什麼？應當配合說’已說所說’。已經說明了無想有情屬於色界、顯示為有情、是異熟、是無記。因為經中說’彼異熟果大’的緣故。已經說明了命根屬於三界，因為經中說’命是壽’的緣故，因為壽是三界所攝。已經說明了顯示為有情，因為經中說’命是異熟’的緣故。因為經中說’異熟無記法，名為有情已說’的緣故，異熟唯是顯示為有情。因此，已經說明了此是無覆無記。 如果問阿阇黎如何說明了所得諸法顯示為有情這個難以理解的所說，是以’已說相應’等來分別的。如果問因是什麼、緣是什麼，因與緣有何差別？答：毫無差別。如世尊說：‘二因二緣能生正見。何為二？他人之聲及內如理作意。‘因、緣、基、作因、理由、標因、果處是異名。 果處之聲，有時用於枝幹，有時也用於等，如說’日等諸天’，‘枝幹相應是果處相應’等。如果無差別，為何分別說因和緣？因說明一種特殊義，緣說明另一種特殊義。因的說明是以不障礙體性、俱生性、相似性等特殊義來解釋；緣的說明是以等無間性等其他特殊義來解釋。 又問：一切阿毗達磨都是經義、判定經典、解釋經典，六因是從何經說的？毗婆沙師說：‘此經已滅。如從一法所流傳的百法教授，現今僅見十法教授。‘然而，由於見到說明決定因的諸經，當舉例說明：‘依眼及色生眼識’是能作因，此安立為不障礙生起的體性。

།ལམ་གྱི་ཡན་ལག་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་ཕན་ཚུན་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ལ་ མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་མ་ཆད་པ་གང་ལས་འདིའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཞན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཆུང་ངུ་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པ་ཡོད་ན།དེ་ལྟ་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ འབྱུང་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདིར་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདྲ་བ་འགྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྟོགས་ནས་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདི་ནི་མཐོང་བའི་གཞི་ཅན་གྱི་དང་པོའོ། །གང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ ནི་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དམིགས་པ་གཅིག་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་གྱི་ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ལྟ་བ་ཅན་གྱི་ངག་གི་ ལས་གང་ཡིན་པ་དང་།སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྨོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་དང་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་དགའ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིའི་ལྟ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྡིག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་སྐལ་བ་མི་མཉམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།འདི་ནི་ལས་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆེད་དུ་བསམས་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་འབྲས་བུ་མི་འདྲ་བ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་མདོ་ཁོ་ན་ལས་གྲགས་པ་ཡིན་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས། རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བར་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་པའི་ རྒྱུ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་ཉིད་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་རྒྱུ་གང་ཞིག་ཁྱད་པར་ གྱི་མིང་གིས་མ་བརྗོད་ལ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་སྤྱི་བཟུང་ནས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་ཁྱད་པར་གྱི་མིང་དག་གིས་བཤད་པའི་རྒྱུ་གཞན་དག་ཏུ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་ལ་རྒྱུ་ནི་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་རང་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་རྣམས་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་གང་དག་མི་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས པར་འབྱུང་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཤེས་ན་ཟག་པ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་མ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་མི་ཤེས་པ་ལ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ཟག་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སྐྱེས་ལ།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་ཤེས་པ་ལ་ནི་དེ་དག་གིས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེའོ།

這三種道支是隨順正見的，所謂俱生的受、想、思是俱生因，這是由於互相隨順及作用一致的意義而安立。 所謂’此補特伽羅既具善法又具不善法’乃至’若此人不斷善根，具有能生其他善根的微小善根，則此補特伽羅後來將成為清凈法者’，是同分因，此處是依過去與現在諸法產生相似果報的意義而安立。 與證知相應的是見所依的第一。所謂’彼識即是了知’是相應因，這是依所緣一致及作用一致的意義而安立。 邪見補特伽羅的身業、語業、思、愿，以及隨順於彼等的諸行法，皆成為不可意、不悅、不喜、不適意。為何如此？所謂’此見即邪見是罪惡’是遍行因，這是依能生同分與不同分煩惱法相續的意義而安立。 所謂’于彼處所生者各自真實領受不善業、有漏善業及修所生的異熟’，以及’故意所作、積集業的異熟’是異熟因，這是依能引不同果報的意義而安立。 因此這六因唯從經中所說，故毗婆沙師認為’因許為六種’。 ‘能作他非己之因’即是說’異於自身’之義，因為對自相起作用相違故，自體非因。 所謂’一切有為法皆是能作因’，即因為作用本身是因，故稱能作因。任何因若未以特殊名稱說明，而是就因的總體性質而說者，即是能作因。 若某法未被特別標明為其他以特殊名稱所說的因，而僅是因，則其特性即是彼因，如說為色處一樣。 所謂’安住于不障礙生起的體性故’，是說由於諸有生法對其他法的生起，安住于不障礙的體性，故稱為能作因。 所謂’于不了知的漏’等廣說，是說若了知則彼等已生的漏便不會生起等。 對未生起見道、修道的無知補特伽羅而言，應由見道、修道所斷的貪等諸漏得以生起；對已生起見道、修道的了知補特伽羅而言，應由彼等所斷的貪等則不生。

།དེས་ན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ ཤེས་པ་བགེགས་བྱེད་དོ།།སྐར་མ་རྣམས་མཐོང་བ་ལ་ཡང་ཉི་མའི་འོད་མཐོང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཟག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་ ཤེས་པ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་སྐར་མ་མཐོང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་ཉི་མའི་འོད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་སྐད་དུ་ཟག་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། སྐར་མ་མཐོང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་དང་ཉི་མའི་འོད་མ་ གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དགོས་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་ལ་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ན་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བགེགས་མི་ བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཤེས་པ་ཡོད་ན་ནི་ཟག་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐར་མ་མཐོང་བ་ཡང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ ནས་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་ན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མི་འཚེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ བ་ནི་མི་རྣམས་གྲོང་གི་བདག་པོ་མི་འཚེ་བ་ལ་བསམས་ནས་བདག་ཅག་ནི་རྗེ་བོས་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་དེ་སྐད་ཅེས་ཟེར་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་འཚེ་བར་བྱེད་ནུས་པ་ལས་འཚེ་བར་མི་བྱེད་པས། དཔེར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ སྐྱེ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་ལ་ཇི་ ལྟར་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན།དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ནི་རེས་འགའ་ལུང་འབོགས་པ་ལ་སོགས་པས་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅིང་མེད་ པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བགེགས་བྱེད་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་། བགེགས་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཉིད་དེ་དག་མེད་པར་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤྱོད་པར་བྱེད་པར་ མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་འཚེ་བར་བྱེད་མི་ནུས་བཞིན་དུ་ཡང་གྲོང་མི་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་རྗེ་བོས་བདེ་བ་བྱས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་ང་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདིར་དཔེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་ཁོ་ནས་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་བགེགས་བྱེད་པར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ཀྱང་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

那麼將會如何呢？回答說：對於那些生起，見道和修道所攝的智慧會成為障礙。就像太陽光的生起會障礙看見星星一樣，應當結合語境來理解。如果是這樣的話，除了自性之外，怎麼一切法都是有為法的能作因呢？比如，智慧不是漏的生起的能作因，太陽光也不是看見星星生起的能作因。 應當這樣說：對於漏的生起，除了自性和智慧之外，一切法都是有為法的能作因；對於看見星星的生起，除了自性和太陽光之外，一切法都是能作因。 所謂’因為安住于不障礙生起的自性’，是指當諸緣聚合時隨即生起的法稱為生起，應當瞭解：對於這個生起，一切法僅僅是安住于不障礙生起的自性，而不是一切都是（能作因）。 如果有智慧，那些漏就不會生起，因為沒有得等（條件），所以沒有諸緣聚合。看見星星也是因為沒有諸緣聚合而不生起。 因此，‘除了自性之外一切法都是有為法的能作因’這種說法是站得住腳的。比如，就像廣說的’依據統治者不傷害’，是指人們考慮到城主不傷害而說’我們被主人善待了’這樣的情況。 為什麼他們會這樣說呢？因為他雖然有能力傷害卻不傷害。比如，關於’一切法對於生起，涅槃和不生法’是什麼意思？應當理解為’怎樣是因的事物’。 比如地獄等，是指對於地獄、畜生道等無色蘊的生起，怎樣是因的事物？提到地獄等，是考慮到有時會通過傳授教法等而成為因。 ‘即使沒有那些’是指即使沒有涅槃等那些，就像存在而非不存在一樣，也將無法造成障礙。 因此，這些涅槃等無論是存在還是不存在，在不造成障礙這一點上沒有差別，它們同樣是不存在的。 廣說的’如同統治者不能行使’，是指就像統治者不能行使傷害一樣，城中人們也會說’我們被主人善待了’，這裡的比喻就是上面所說的那個。 因此，僅憑這個比喻，涅槃等雖然不能造成障礙的事物，因為安住于不障礙的自性，所以成立為能作因的事物。

།ཡང་མེད་པར་མཚུངས་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་ འདོད་ལ་མེད་པ་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།མེད་པའི་དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གྲོང་མི་རྣམས་བདག་ཅག་ནི་རྗེ་བོས་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པའམ། བདག་ཅག་ནི་རི་བོང་གི་རྭས་བདེ་བར་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ མེད་པས་འདི་ནི་ཀླན་ཀར་མི་རུང་ངོ་།།འདི་ནི་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དང་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། རང་ལས་གཞན་པ་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་གྱི་གཙོ་བོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤིན་ ཏུ་ཡང་བགེགས་མི་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཡིན་གྱི་ཅིག་ཤོས་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ལས་ཟས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཟས་ཀུན་འབྱུང་བས་ལུས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་རོ་ལ་སོགས་པ་ འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་འདབ་མ་དང་སྡོང་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་མྱུ་གུ་དང་འདབ་མ་དང་སྡོང་བུ་དང་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཁོ་ནའོ། །གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་རྒོལ་ བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བྱེད་རྒྱུའི་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས།ཅིའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཇི་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བྱེད་པ་པོའི་ངོ་བོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་དངོས་སུ་བྱེད་པས་བྱེད་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མེད་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།། །།བམ་པོ་ བཅུ་བདུན་པ།བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྐྱེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ་དེ་ལས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ།བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ནུས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་སྐྱེ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཀྱེ་མ་དམྱལ་བ་པ་དང་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་སྐྱེའོ།།དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་སྐྱེ་བ་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་གང་ཕན་ཚུན་འབྲས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་གང་དག་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཡིན་ཏེ།གང་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཁ་ ཅིག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡོད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་མོད་ཀྱི། ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་འབྲས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་སྨོས་ པ་ཡིན་ནོ།

若問：既然都是相同的無，為何認為涅槃等是能作因，而兔角等無則不是能作因？因為無的譬喻是不存在的。因為在無作用者的情況下，村民們說’我們被主人安置’，而不會說’我們被兔角安置’，所以這不能成為過失。 所謂’這是總的說明’，是指關於能作因的主要和非主要一切，說明’異於自身的能作因’，而主要的生因的能作因，則是以不障礙的本性而住，而不僅僅是其他的。 所謂’從身體到食物’，是指對於所生具有功能，應結合語境理解。因為食物生起則身體生起，因為具有味等變化。 所謂’如種子等對芽等’，是指種子、芽、葉、莖等對於芽、葉、莖、枝等所生唯有功能。 所謂’有人如是諍論’等廣說，是指認為有能作因則果將生起，為何不是一切同時生起？如殺生者依于殺生，為何一切不都如是依止？這就是諍論。 所謂’非以作者性’，是說此非由直接作用成為能作因。首先，一切不會同時生起，因為緣不具足故不生。 第十七品。因為非作者，所以也不具有殺生，唯有作者才具有殺生。 所謂’善不善意識生起’，是指緣涅槃的意識，善不善意識生起，由此生起眼識。由間接方式，涅槃也成為眼識的緣，故說具有功能，應結合語境理解。 所謂’于其他也應了知’，是指地獄等對於無色蘊的生起也有功能。如何？緣地獄、餓鬼等，想’唉，這些地獄眾生、餓鬼等極其痛苦’，生起善意識。 由此漸次安住于戒律，修習相應，而成就無色定與生起。所謂’俱生互為果’，應加’因’字，俱生因是諸法互為果的諸法，意思是彼此互為果。 並未說俱生因即是俱生。為什麼？因為有些法雖然俱生卻非俱生因，如以青等為因的色法雖然俱生，但彼此並非俱生因。因此說明’互為果’的含義。

།མཚན་ཉིད་འདི་ཡང་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འོག་ནས་ཕན་ཚུན་འབྲས་བུ་ཉིད་མེད་བཞིན་དུ་ཆོས་ནི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་དེའི་མ་ཡིན་པས་ཁ་བསྐང་བར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་བསྐང་ བར་བྱ་བ་ཡང་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བརྡ་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་དག་ཁ་སྐོང་བ་དང་བཅས་པར་སྣང་ངོ་། །འབྱུང་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་རྐྱེན་ནི་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ཅི་ རིགས་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་མཚན་གཞིའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དེ་དག་གི་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཅི་རིགས་པར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདུས་ བྱས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལ་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་གཞན་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་ཡིན་པས་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བར་སྨོས་སོ། །དེ་དག་དང་ སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་གང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དེ་དག་གི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ དག་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དུས་དང་ནི། འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡིན་པས་དུས་དང་ནི། འབྲས་སོགས་དགེ་ལ་སོགས་པས་སོ། །རེ་ཞིག་ དུས་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་དག་ནི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་དང་།གནས་པ་གཅིག་པ་དང་། འགག་པ་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ངོ་བོར་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་དང་ངོ་། །དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པས་ན། དུས་ གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པའོ།།དེའི་ངོ་བོ་སྟེ་བཞི་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དེས་ན་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་ ནོ།།འདིར་འབྲས་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པས་མ་སྨོས་སོ། །འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་གྲངས་སམ་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྔ་མ་ནི་ལྷན་ཅིག་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་གྲངས་ ཀྱི་དོན་ནི་མི་སྲིད་དེ།སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པའམ་དེ་དག་གི་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ཡིན་པ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་བཅུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཞི་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་གནས་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། འགག་ པ་གཅིག་པ་དང་།དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁོ་ནས་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་འདི་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ནི་བཤད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་ སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་རྣམས་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་བཞི་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་དང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གསུམ་སྟེ་བཅུས་སོ།

這個定義也是有餘的，因此下文將要解釋說：雖然彼此之間沒有果性，但是法是相應的定義諸法的俱生因，而它們不是它的因，所以要補充。爲了顯示所要補充的也是大論，因為在語法等大論中也可見到有補充。‘如生起’這個詞的意思是’譬如’的意思。 如是，一切有為法都是相應的俱生因，這是因為有為法的定義也是所定義法的俱生因，而它也是它們的因，所以相應地一切有為法都是俱生因，因為有為法具有定義，所定義和能定義都是俱生因。 因為是其他定義的俱生因，所以一切不是一切的因，因此說’相應地’。‘彼等與心的生等’是指與心相應的思等，以及禪定律儀和無漏律儀的生等諸法，以及心的生等諸法，這些法稱為隨心轉。 ‘由時及果等善等’是指由時間和果等以及善等而成，首先從時間來說，這些是與心同生、同住、同滅。以其為體性，即同生、同住、同滅性。由屬於同一時間，故稱為同時攝。 以其為體性，即第四同時攝性，故從時間方面是隨心轉。由同一果性、同一異熟性、同一等流性而隨心轉。 此處果是指士用果和離系果，因為異熟果和等流果已另外說過了。增上果因為是一切共同的所以未說。‘同一果性’等中的’一’字是指數量或共同。 前面的’一’字是指同時的意思，即與心同生、同住、同滅的意思。這裡不可能是數量的意思，因為心的生不是隨轉諸法的生，它們的生也不是心的生。 如是’由十因’是指從時間方面有四種：即同生性、同住性、同滅性和同時攝性。雖然由同生、同住、同滅性已經說明了同時攝，但並非說明了一切，因為對於不生法的心，隨心轉法雖然是同時攝，但它們並非同生、同住、同滅。 因此說第四因同時攝性。由同一果性、同一異熟性、同一等流性這三種，以及由善性、不善性、無記性這三種，共為十種。

།རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚུལ་ལམ་རིགས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་སྐད་དུ་བཅུས་ཞེས་བཤད་ཀྱི་སེམས་གཅིག་ལ་རྒྱུ་བཅུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་སེམས་ ལ་རྒྱུ་མི་དགེ་བའམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དག་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་ལ།མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་ གཅིག་ཉིད་དག་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དང་བཞིས་སོ།།སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དག་དང་བདུན་གྱིས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཕྱུང་ལ་དགེ་བ་ཉིད་ ཀྱིས་བསྟན་པར་ཟད་དོ།།མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དག་དང་ལྔས་སོ། །དེ་ དག་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་སོ།།སེམས་ནང་ན་ཉུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་འཁོར་ཉུང་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་ན་ཉུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་ གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་སེམས་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ཀྱང་མེད་ལ་དགེ་བའི་ས་མང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་ཀྱི། ས་མང་པོ་པ་བཅུ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་ཟད་དོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་མང་པོ་པའི་མཚན་ཉིད་ རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་ཐག་རིང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡིན་ཏེ་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བརྒྱད་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རང་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ གཏོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་དམན་པ་ཡིན་པས་སོ། །སེམས་ནི་མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་ མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ།།མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་སེམས་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་པས་དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་བཅུ་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞན་ དག་གི་བསམ་པ་ནི་དཔེར་ན་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཆོས་ལ་བྱེད་པ་མེད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་ལ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་སེམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ས་མང་པོ་པ་བཅུའི་མཚན་ཉིད་ བཞི་བཅུ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འདོད་ན་དེ་ལྟ་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས་ནི། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནས་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ བར་འདི་དག་ལས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ནི་དུ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་དུ་ཞེས་དྲི་བ་བྱས་པ་དང་ལན་བཏབ་པ། འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

從類別或種類的角度來說，說有十種因，並非是說一個心有十種因。善心不會有不善因或無記因，不善心和無記心以及不生法性的心也是如此。 對於無記心中不生法性的心，是以同一時分所攝、同一果報、同一因緣、無記性這四種。對於生法性的心，則是以前述四種以及同一生、同一住、同一滅這七種。 對於無漏心也是相似的，只是去掉無記性而以善性來說明而已。對於不善和有漏善心中不生法性的心，則是根據各自的基礎，以不善性等、同一時分所攝、同一果報、同一異熟、同一因緣這五種。 對於那些生法性的心，則是以前述五種以及同一生、同一住、同一滅這八種。 ‘心內最少’是指在一切中具有最少眷屬的心稱為’內少’。這是什麼呢？是指第二禪以上的無覆無記心，因為它既沒有尋伺，也沒有眾多善地法等，僅有十遍行心所而已。 ‘它們的相’是指遍行心所的相，因為它們的相應相是遠離的緣故。而自身相應相是因為接近的緣故。因此說’以自相和相應相八種為性’。 ‘除去自身相應相’是指相應相是對相而言的，因為心是殊勝的，而它們是低劣的。心如同相和相應相的王，因此相應相是心的俱生因，而它們不是心的俱生因。 諸相對心有作用，所以它們是心的俱生因。 其他人說是十四種，其他人的想法是：比如相應相對法沒有作用，那是什麼呢？是對法相而言，因此不承認它們是法的俱生因。同樣，他們認為諸相也只對相應法起作用而不對心起作用，所以它們不是心的俱生因，而心如同它們的王，是俱生因。 如果不承認十遍行心所的四十種相是心的俱生因，那就與論典相違。如論典中說：‘四聖諦即苦諦乃至道諦中，有多少是以薩迦耶見為因而非薩迦耶見因？有多少是薩迦耶見因而非以薩迦耶見為因？有多少既是以薩迦耶見為因又是薩迦耶見因？有多少既非以薩迦耶見為因又非薩迦耶見因？’ 回答說：‘滅諦和道諦二者既非以薩迦耶見為因，又非薩迦耶見因。’

།གཉིས་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དག་ལ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་པ་ཡང་ཡོད།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པས་མུ་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། མུ་གཉིས་པ་ནི་ མེད་དོ།།དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་འོངས པ་མ་གཏོགས་པ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དམ་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ གྱི་བདེན་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བཤད་དེ།རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྲ་རྒྱས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་པོ་འདས་པ་དང་ད་ ལྟར་བྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ།ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྲ་རྒྱས་པར་དེ་ དག་ཉིད་མ་འོངས་པ་དང་།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་འོངས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་འོངས་པ་མ་གཏོགས་པ་དང་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མ་གཏོགས་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་གི་ཐོབ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པས་མི་བརྩལ་ལོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་མ་གཏོགས་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རེ་ཞིག་ཕྲ་རྒྱས་མ་འོངས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་གཏོགས་པ་ལས་གཞན་པ་ནི། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་རྒྱུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོད་པས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་མ་འོངས་པ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུའམ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མེད་དོ། །འདི་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། ཚོགས་པ་གཅིག་ལ་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

二者有差別，即苦諦和集諦有差別。如何呢？苦諦中有以薩迦耶見為因而非薩迦耶見之因者，有既是薩迦耶見為因又是薩迦耶見之因者，有既非薩迦耶見為因又非薩迦耶見之因者，故為三句，無第二句。 其中，以薩迦耶見為因而非薩迦耶見之因者，即除過去和現在見苦所斷諸隨眠及與彼相應之苦諦，除見集所斷遍行隨眠過去和現在者及與彼相應之苦諦，除未來與薩迦耶見相應之苦諦，除薩迦耶見及與彼相應諸法之生、老、住、無常性外，其餘染污苦諦。 既是薩迦耶見為因又是薩迦耶見之因者，即所除之法。既非薩迦耶見為因又非薩迦耶見之因者，即非染污苦諦。 如苦諦，集諦亦復如是，此為《品類足論》之文。為分別其義而說：除見苦所斷薩迦耶見等十種隨眠過去現在者，亦除與彼十隨眠相應之苦諦受等。 此中何為非所除法？即彼等未來隨眠及與彼相應之苦諦受等。除未來與薩迦耶見相應之苦諦，因經中說’除未來與薩迦耶見相應之苦諦’故而安立為所除。彼等之得及生等非所除故不必尋求。 薩迦耶見及與彼相應諸法之生等為所除，因經中說’除薩迦耶見及與彼相應諸法之生、老、住、無常性’故而安立為所除。 因此，首先除未來隨眠及與彼相應之苦諦外，其餘即所謂’其餘染污苦諦’，此即是薩迦耶見為因。此中有薩迦耶見為因故稱薩迦耶見為因，以同類因及遍行因故是過去現在薩迦耶見為因。 非薩迦耶見之因，因為未來法不安立為同類因或遍行因。此中亦不可能有俱生因或相應因，因為一聚中無二薩迦耶見故。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མེད་དོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་དག་གི་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་དག་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་མ་གཏོགས་པ་ལས་གཞན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་སྔར སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་ཤིང་ལྗོན་པའི་ཕྱི་ཤུན་དང་འདྲ་བར་དེ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དག་གི་ཕྱི་རོལ་ན་འདུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ གོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་གང་། །འབྱུང་དེ་འང་ཀུན་འགྲོ་ཐོབ་མ་གཏོགས། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི།དེ་དག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་གཞི་ལ་བྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་ལ་ ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་ངོ་། ། འོ་ན་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་གོ་ཅི་སྟེ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གང་ཞིག་སྐྱེད་པ་ལ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཇི་ལྟར་འདོད པར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཁུངས་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ། མིག་ནི་མིག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྷ་སྦྱིན་གྱི་མིག་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་མིག་གི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། གཡས་པ་ནི་གཡས་པའི་ཡིན་ལ། གཡོན་པ་ནི་ གཡོན་པའི་ཡིན་པ་ནས་མིག་གི་རྫས་ནི་མིག་གི་རྫས་གཞན་གྱི་བར་དུ་ཡིན་ལ།ཕྱི་རོལ་གྱི་དག་ལ་ཡང་ནས་ནི་ནས་ཀྱི་ཡིན་ལ་སཱ་ལུ་ནི་སཱ་ལུའི་བར་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མིག་ཐམས་ཅད་མིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐལ་བ་མཉམ་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི་དེ་སྐད་དུ་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ནི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་ གཏོགས་པ་ནི་ཕྲ་རྒྱས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས། དེ་དག་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་གང་། །འབྱུང་དེའང་ཀུན་འགྲོ་ཐོབ་མ་གཏོགས། །ཞེས་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྔར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུའམ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ན་ཆོས་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་བཅས་ཏེ་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་མ་ ཡིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།རིགས་པ་ནི་འདིར་གང་གི་ཕྱིར་རིགས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡིན་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བར་བལྟ་བ་ཡིན་ནོ།

身見與身見不會同時生起或相應。也不會與邊執見等同時生起或相應，因為是不同的聚合。這些的非得及生等也不是不攝。它們既是不攝之外的，也是煩惱性的，它們也是由遍行因先前所生的身見所引發，而不是身見的因。為什麼呢？首先，諸得如同樹皮一般，因為處於那些遍行之外，所以不安立為遍行。因為無遍行，所以不是身見的遍行因。生等遍行在論中說：‘與彼等同時，所生亦是遍行除得’，雖然承許是遍行，但它們不像心和心所那樣是未來心心所的遍行因，因為專注于自相的緣故不是主要的，對其他心心所沒有遍行的士用。安立生等為遍行是因為是自相續的遍行因。因此論義顯然是說它們不是身見的因。 那麼為什麼不是同類因呢？同類因的安立也是依賴士用，任何法具有產生的士用，它就是彼法的同類因。同類因如何安立的根據就只有這個。在《毗婆沙論》中也說：‘眼是眼的同類因。提婆達多的眼是提婆達多眼的同類因，右眼是右眼的，左眼是左眼的，乃至眼的物質是其他眼物質的；對外在的，稻是稻的，乃至粳米是粳米的同類因。‘如果認為由於都是無記性相同，一切眼都是一切眼的同類因，就不會這樣詳細說明了。因此應當了知它們不是身見的因。 其他人說此解釋是有餘的。因此應知不攝是那些隨眠及生等和與它們相應的諸法，因為論中說：‘與彼等同時，所生亦是遍行除得。‘所以先前所生諸法成為遍行因或同類因時，法和與它們相應的諸法的生等成為俱有因的那些，都包括在內。正因如此，經中說’除了身見和與之相應諸法的生、老、住、無常’。因此應當了知，生等有些是不攝，其餘則是非不攝。這裡的道理應當了知是因為是道理所以是。

།ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་དེ་ དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་འོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་དུས་གསུམ་པ་ཡང་རུང་སྟེ། གང་དག་ཡིན་པ་དང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མ་གཏོགས་པ་མ་ ཡིན་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལྟར་ན་ནི་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ཏེ།སྔར་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་མ་འོངས་ པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འགོག་པ་དང་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཕྲ་རྒྱས་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཀྱང་མ་གཏོགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་ འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་གཞན་ཡིན་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་གང་ ཡིན་པ་ནི་མ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཕྲ་རྒྱས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་བཅུ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་།ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ དག་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུས་སྔར་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་སྔར་བཤད་ པའི་རྒྱུ་དག་གིས་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་སྔར་བཤད་པའི་རྒྱུ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་ བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ ཅན་ཡང་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་དེ་དག་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་དགེ་བ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཆར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ།

見集所斷的遍行煩惱中，過去和現在的遍行煩惱，以及與它們相應的苦諦中的受等，是不相攝的。 除了見集所斷以外，其他什麼是不相攝的呢？未來的遍行煩惱，以及與它們相應的苦諦中的受等，這些是不相攝的。 貪等非遍行煩惱，無論是三世中的任何一世，以及它們所有的得，這些也都是不相攝的。 生等，按照一種觀點來說是不相攝的；按照另一種觀點來說，有些是相攝的，有些是不相攝的。 這一切見集所斷的不相攝法，都是由遍行因而成為薩迦耶見的所生，因為是由先前生起的薩迦耶見所生的緣故。 但不是薩迦耶見的因，因為遍行煩惱及與它們同時生起的法都是未來的，所以不是遍行因。 非遍行的貪等，以及與它們同時生起的受等，還有按照一種觀點的生等，以及一切得，都是因為非遍行的緣故。 見滅、見道所斷以及修所斷的有漏隨眠，以及與它相應的法，還有由它所引發的生等的自性，也都是不相攝的，因為它們是由遍行因而成為薩迦耶見的所生。 它們不是薩迦耶見的因，因為它不可能成為遍行因，也不適合成為其他因。 既是薩迦耶見所生又是薩迦耶見之因的相攝法，就是見苦所斷的過去現在十種隨眠因，以及與它們相應的苦諦，還有按照另一種觀點的生等，這些都是由同類因和遍行因而成為先前生起的薩迦耶見的所生。 薩迦耶見的生等，以及與它相應的生等，是由俱有因和前述諸因而成為它的所生。 與薩迦耶見相應的諸法，是由相應因和前述諸因而成為它的所生。這些也同樣是薩迦耶見的因。 見集所斷的過去現在遍行煩惱，以及與它們相應的受等，還有按照另一種觀點的生等，這些僅僅由遍行因而既是薩迦耶見的所生又是薩迦耶見的因，因為它們的因是先前生起的薩迦耶見，而它們先前生起的也是薩迦耶見的因。 苦諦中的無漏法，即善法和無覆無記法，既不是薩迦耶見所生，也不是薩迦耶見的因，因為五種因都不可能存在。

།འདིར་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་ཐུན་མོང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ རྒྱུ་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་ པ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་འཇོག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གང་དག་མ་གཏོགས་པ་དེ་དག་ ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ཡང་ཡིན་ལ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་གང་དག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་མི་འདོན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞུང་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་འགྱུར་ཞེས་ཁོང་ནས་དྲང་བར་ བྱའོ།།དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དག་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་འདོན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་བསམ་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་ཀྱི། འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ན་དེའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་གདོན་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་མ་བཏོན་ན་ཉེས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གདོན་དགོས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལྟ་བུར་དོན་དམིགས་པ་དང་བྱ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་དེ་དག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ བཞིན་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཡང་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་དོན་གྱིས་དེ་ལྟར་གོ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ན་རེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྨོས་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་སྨོས་པའམ་སྐབས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ན་དེ་དག་ གིས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་གོ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་གྱི།ཉི་འོག་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚན་ཉིད་ རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། བསྐལ་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་དམག་ལ་ཆས་པ་རང་གི་འཁོར་བྲན་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཁྲིད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་གོ། །སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ ནི་བསམ་གཏན་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་དག་གི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སེམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དོན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་ཕན་ཚུན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།