d4092阿毗達磨俱舍論明義釋王子吉祥友 毗輸陀僧訶 賢護c3.5s｜d4092阿毗達磨俱舍論明義釋王子吉祥友 毗輸陀僧訶 賢護c3.5s（續15）

對於斷除煩惱而言，唯無間道才是特殊的。當了知’為見未見真諦’時，如何是見未見真諦呢？那就是在未見其他真諦時存在，因此見道期間的智慧是見道，考慮到相續，由此也是見未見。或者說，由於以未見而見未見，十五剎那是見道，只要此補特伽羅的見未見在進行，其剎那就是見道。雖然此人已見苦諦，但對他來說唯有見未見集諦在進行等等。 應當從文義中理解第十六剎那唯是修道。對此，難道不也是見未見嗎？如果問未見什麼，則說’道諦隨順忍’。道諦隨順忍緣除自身以外的其餘隨順分道，因為對自身作用是相違的。因此說見未見道諦隨順忍。 廣說’當思惟真諦’是指當思惟是否見真諦，而不是指是否見剎那。為什麼呢？因為第十五剎那以隨順分特相所見的真諦，第十六剎那也同樣見到，因此沒有見未見真諦，所以不安立第十六剎那為見道。由於未見一個道諦隨順忍特相的剎那，並不是未見道諦。 舉世間譬喻說：譬如未割一莖，即用鐮刀未割斷一莖禾稻，並非未收割田地。那麼是什麼呢？結語是：唯是已收割。如同疏忽而未割田地一莖，也說’我們已收割田地’。 廣說’由於是果’等，是以’由於是果’等理由成立第十六剎那唯是修道。第十六剎那是修道，因為是有為沙門果，如一來果乃至阿羅漢果。同樣，由於獲得八智和十六行相，由於入道已壞，由於是相續，唯是修道，如其他果。 在第十六剎那獲得從苦法智到道隨順智八智，也獲得無常等十六行相。在見道中並非如此獲得八智和十六行相，因為經中說’于見中，隨所生忍智，獲得未來’，因此于彼唯獲得同分智和行相。 在道隨順智中，前道即入道已壞，而見道並未令前道壞滅。此道隨順智是相續，而在見道中，無論是忍還是智都沒有絲毫相續，因此道隨順智是修道。

།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཕྱིར་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ། སྐད་ཅིག་ མ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ།གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ཕྱོགས་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་བཟློག་ པས་སྐྱོན་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེའི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བས་ན་རྒོལ་བ་འདིའི་དོགས་པ་བསུ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྟེན་གྱི་གཉེན་པོས་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཡང་འབྲས་བུའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ན་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ ཞིག་ན།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་པོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཁོ་ན་སྨྲ་བ་ཡིན། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དོན་འདི་སྨྲ་ན་ དམིགས་པར་འདྲ་བ་ལས་ཅི་སྟེ་འདི་ལན་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན།སློབ་དཔོན་གྱིས་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ སེམས་ན་མ་ཡིན་ཏེ།ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཕན་ ཆད་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ཡང་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི། རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་བདུན་པ་དང་བཅོ་བརྒྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འམ།ཉི་མ་གཉིས་པ་འམ། གསུམ་པ་ལ་དེ་དང་རིགས་མཐུན་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཏན་ཚིགས་ གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཕྱོགས་སྔ་མ་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་ པ་ནས་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བར་ཤེས་པ་བདུན་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྒྱད་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་བ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་མཐོང་བ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ བདེན་པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་མོད་ཀྱི་རེ་ཞིག་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་བར་དུ་རེ་ཞིག་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གཉེན་པོ་མ་མཐོང་བས་མཐོང་བ་དེ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ།མ་རྫོགས་པས་དེའི་བར་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བར་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རམ་བཟོད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །རྣལ་ འབྱོར་པ་དེ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལྷག་མ་ལ་འདོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

遠離貪慾者進行反駁說：第十六剎那是見道，因為必定不退失的緣故，如同苦法忍等。或者破除前說，此說是由比量所得法的自性相違而有過失，應成是修道。又若說由不退失的比量所遮，因此爲了迎接此論者的疑慮而廣說’不退失’。如是由見所斷煩惱所斷，由道諦隨順智的所依對治而正持。若從第十六剎那果道退失，則應從預流果退失，然而預流果是不會退失的，因此不會從彼退失。 對方說’正因為如此’。這是什麼意思呢？即是說唯說不退失的因相。我等若說此義，所緣相同，為何要作此答覆呢？論師說：‘若正因為此故是見道者’，若認為因為由道諦隨順智持見所斷的斷而是見道，則不應理，因為有太過之失。若由道諦隨順智正持見所斷的斷而成為見道，如是則有太過之失。 即如此，道諦隨順智以後的一切修道都持見所斷的斷，則一切都應成為見道，然而這也不應理。你認為唯十六剎那是見道，而相續生起的第十七、第十八剎那等，或第二日、第三日所攝的同類殊勝道則不是。因此也無退失。若不如是，則必定不退失的因相成為不定，這是所要顯示的。由於不定故，既非能立，亦非破除前說，這是所要顯示的。 問：為何從苦法智乃至道法智七智是見道，而第八道隨順智不是呢？因為見未圓滿的緣故。于道隨順忍時見圓滿，因為彼時見一切諦故。生起苦法智時雖見欲界苦，然暫時未見色界、無色界苦等。如是乃至生起道法智時，暫時未見色界、無色界對治，故彼見有餘，未圓滿，因為是其間故，即因為是見道之間，或因為是彼二忍之間，彼等亦是見道。瑜伽師對於所見余法有欲求故，此是所思。

།སྔོན་གཞན་གྱི་དྲིང་གིས་ཏེ་གཞན་གྱི་ལུང་གིས་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྔོན་ཞེས་བྱ་བའི་ ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ནི་གཞན་གྱི་ལུང་ལ་མི་ལྟོས་པས་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་འདི་ལ་ཡོད་པས་སམ་འདི་ཆོས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ།།སྔོན་བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བཤད་དོ། །རྣམ་པ་ལྔའི་བར་དུ་སྤངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གལ་ཏེ་རྣམ་པ་གཅིག་གམ། གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། བཞིའམ། ལྔ་སྤངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཅེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཉིས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དཔེར་ན་པགས་པའི་ཕྱིར་གུང་གསོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་མན་ཆད་དེ་དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་ གང་ཟག་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ལྔ་པ་སྤངས་པ་དེ་ཡན་ཆད་རྣམ་པ་དྲུག་གམ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་ཅིག་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་གཉིས་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཉིས་པ་ལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཞུགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྐབས་ཀྱང་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཚིག་གི་དོན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གོང་མ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་གོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པར་དང་པོ་ཁོ་ནར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་ནི་མི་ནུས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གིས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ལ་གནས་པ་འབྲས་ བུ་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པར་འགྱུར་ཞིང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་སྐྱེས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་སྔོན་རོལ་དུ་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་བ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ནི་མེད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་ སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤོང་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ན། འོ་ན་ནི་དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ན་ བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་གནས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ།སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ནི་དང་པོ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར་སྔར་ཡང་སྲིད་པའི་ རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་འབྲལ་བ་མི་སྲིད་དེ། གོང་ན་ས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ ལ་ཞུགས་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པར་རྣམ་པར་མ་བཞག་གོ།།དད་པ་དང་ཤེས་རབ་ལྷག་པས་མོས་པ་དང་མཐོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལྷག་པས་མོས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དད་པས་མོས་པ་སྟེ། དད་པ་ལྷག་པས་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

從前依靠他人，即隨順他人教言的緣故，爲了證悟苦等諦理，此為語義。說’從前’這一限定詞，是爲了表明在修行時不依靠他人教言而隨順義理。 法隨行者也與此相同，即隨順諸法故為法隨行者。由於此人具有此性質，或者說此人具有隨順法的性質，故稱為法隨行者。 從前唯依靠自己隨順經等十二分教法之義理的緣故，如前所說解釋。即使斷除了五種，‘乃至’一詞表示，若斷除了一種或二種或三種或四種或五種，也如同具足一切束縛那樣稱為初果向。 關於’第二果斷除九種以下’，‘第二果’是指爲了第二果的意思，如同’爲了皮革而殺牛’之類。‘斷除九種以下’是指斷除九種以下，實際上就是說除了斷除九種以外。 如果這兩種補特伽羅斷除了五種以上的六種或七種或八種，是先前以世間道所斷，則稱為這兩者是第二果向，因為經中說’為第二’，又因為是’向’的語境，所以詞義如此安立。 或者’從上界’是指從初禪離貪直至無所有處離貪。‘不能最初即證得阿羅漢果’是指未得不還果之前最初就不能證得阿羅漢果。 為什麼呢？因為見道不能斷除修所斷，即以見道自性安住於十五剎那的補特伽羅在趣入第三果之前不會為證得阿羅漢果而趣入，若生起第十六心，在證不還果之前不會成為阿羅漢，因為未斷有頂的修所斷。阿羅漢果是建立在斷除有頂修所斷的基礎上。 有人說：如果因為見道不能斷除有頂修所斷，所以不能證得阿羅漢果，那麼最初在凡夫階段以修道從有頂離貪的緣故，他們住于其中應成為趣入阿羅漢果者，在第十六心剎那應成為最初即證阿羅漢果。 為此前文說’因為先前不可能從有頂離貪’，即在先前凡夫階段不可能以世間道從有頂離貪，因為上無有地的緣故。因此不安立最初趣入阿羅漢果和阿羅漢。 由信增上和慧增上區分為信解和見至的緣故，即由信增上解而區分故為信解，因為以信增上而解的緣故。

།དེ་ལ་ཤེས་རབ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ མོད་ཀྱི་དེས་རབ་ཏུ་མ་ཕྱེ་བས་དེའི་མིང་མི་འགྲུབ་བོ།།ཤེས་རབ་ལྷག་པས་ལྟ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་དད་པ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གཞན་དག་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པར་འཆད་པར་ བྱེད་དེ།དད་པའི་དབང་གིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་ལས་གྲོལ་བས་ན་དད་པའི་དབང་གིས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ན་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། །རྣམ་ལྔའི་བར་བཅོམ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ འདྲི་བར་བྱེད་དོ།།འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མི་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོའི་ལམ་མི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་སྲིད་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་མི་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བ་གཞན་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།།ཤུགས་ཀྱིས་ན་གང་གི་ཚེ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལས་དེ་སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་གཉེན་པོ་སྔར་མ་ཐོབ་ པ་དང་།དེའི་སྤངས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལན་ཅིག་ཕྱིར་ འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་ཀྱང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱའི། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུ་ཁྱད་ པར་གྱི།།ལམ་ཐོབ་མེད་པས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར། འབྲས་ཐོབ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གང་ཞིག་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ས་འོག་མ་ལ་བརྟེན་ཏེ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནམ། བསམ་གཏན་ དང་པོའམ།གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ངེས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གང་ལས་བསམ་གཏན་གསུམ་པས་བསྡུས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་བསམ་གཏན་གསུམ་པས་བསྡུས་པ་མངོན་ དུ་བྱེད་དོ།།འདིས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་ན་འདིས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དེའི་གོང་བསམ་གཏན་བཞི་པའམ། གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།

雖然不是沒有智慧，但因為沒有完全分別，所以不能成就其名。由於以殊勝智慧見解完全分別，所以是以見而獲得。雖然不是沒有信心，如前所說。其他人則觀察詞義的方式而作解釋：由於以信心的力量從見所斷中解脫，所以是以信心的力量解脫。由於以見解的力量獲得果位，所以是以見而獲得。 如前所說已斷五種，因此問’為什麼’而詳細詢問。‘不得殊勝果位之道’是指不修斷除修所斷的第一等品的對治道的意思。‘乃至爲了殊勝而不精進于獲得其他果位’是指乃至爲了斷除未斷煩惱而不作其他獲得果位的修行，在此期間不稱為入。反之，當精進修行時則是入，如成實論中說：‘此前未得斷除煩惱的對治，其無漏斷也生起’。 同樣也應用於其他果位是指：如說’在第十六心剎那唯是預流果’，已說明預流果。因此，對於一來果和不還果也應了知：雖以世間道斷除六品，但在第十六心剎那唯是一來果，而非入不還果。因為如說’得果無殊勝果位之道’。 同樣，已離欲界貪或上界貪者，在第十六心剎那也不稱為入阿羅漢果，因為如前所說’得果無殊勝果位之道’。如詳細所說’已離第三禪貪’等，是指已離第三禪貪者依下地，即依無所有處、殊勝禪或初禪、二禪而決定入，這是可能的。 他必定現前第三禪所攝能得無漏樂根的殊勝果位之道。此人現前殊勝果位之道是可能的，因為已斷除第三禪地的煩惱。因此必定現前殊勝果位之道而決定。‘若非如此’是指若不現前的意思。‘生於其上者’是指聖者，生於第三禪之上的第四禪或無色界者將不具足樂根。

། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བའི་དབང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་འཕོས་ནས་གཏོང་ངོ་། །ཟག་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པར་གྱུར་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་གཉི་ག་དང་ཡང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་མི་ལྡན་གྱི་འཕགས་པ་ནི་ལྡན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་གང་ཞིག་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་བཏང་སྙོམས་དང་།སྲོག་དང་། ཡིད་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྔ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་སྐྱེས་པའི་འཕགས་ པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡང་ལྡན་པར་བཤད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ཕྱོགས་འདི་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ནང་དུ་བྲིས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་གཞག་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་མངོན་ཏེ། གཞན་དག་ན་རེ་ནི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་གང་ཞིག་ས་དྲུག་ ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ངེས་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་སེམས་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པའི་ས་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བར་ས་དྲུག་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་བསམ་གཏན་གསུམ་ པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པ་མ་གཏོགས་པ་ས་ལྔ་པ་དང་ལྡན་ནོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཐོབ་ལ་གསུམ་པ་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་ས་པ་མ་གཏོགས་པ་བཞི་པ་དང་ལྡན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་ལ་གཉིས་པ་མ་ཐོབ་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གལ་ཏེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ན་དེ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་སྟེ། ས་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་ཤལ་བ་ ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ལྟོས་པས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པས་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རེ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་ལས་དང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་།འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གང་གིས་སྔར་རྣམ་པ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ས་སྔར་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་དེ་ནི་འདོད་པ་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉིས་པ་ལ། དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི། འདོད་པའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས། ཆགས་བྲལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་ལྔའི་བར་བཅོམ་གཉིས་པ་ལ། །དགུ་པ་ཚུན་ཆད་ཟད་པ་ཡིན། །འདོད་པའམ་ཡང་ན་གོང་མ་ལས། །ཆགས་བྲལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་བསྟན པ་ལྟར་རོ།།གོས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགོ་བ་ལས་སོ། །འདི་ནི་དཔེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ན་རེ་དཔེའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚུལ་འདིས་སམ་རྣམ་པ་འདིས་དཔེ་གཞན་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འདི་ནི་དཔེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ན་སྟེ། བརྒྱུད་པས་སྤེལ་བ་ནི་མངོན་པར་སྤེལ་བའོ། །དེ་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ན་ཆེན་པོའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་ ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་རྩ་བ་ནས་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་རྩ་བ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྒྱུན་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

有漏的樂根是轉生后就會捨棄的。無漏的樂根如果沒有現前證得的話，就會與兩種樂根都不相應，然而樂根與四禪及無色界所生的凡夫是不相應的，但聖者是相應的，因為經中說:‘若與喜根相應者，必定與舍、命、意、樂、喜這五種相應’等等，因此說上界所生的聖者也必定與樂根相應。 對此有人說:這種觀點雖然在《廣釋》中有記載，但看來不是確立的觀點，因為經中說’有人說’。獲得第四禪，依於六地中任何一地而決定趣入者，在第十六心時，從不動地到第四禪地這六地的不還果都是相應的，因為已經離貪。 獲得第三禪者，除第四禪地外與五地相應。獲得第二禪而未得第三禪者，除第三禪和第四禪地外與四地相應。已離貪獲得初禪而未得第二禪者，如果證得不還果，則與不還果的不動地、殊勝禪、初禪地這三地相應。即使是最下等的不還果，也必定如是與不還果的三地相應。 因此，論師依據他人的觀點作如是說是合理的。首先，‘多分離貪和離欲貪者’是指多分離貪者和離欲貪者。其中多分離貪是指先前已斷除七或八品者。先前已斷除九品者是離欲貪者。 多分離貪者的補特伽羅安立如經中所說:‘第二品乃至第九品已盡’。離欲貪者如經中所說:‘或離欲界貪或離上界貪’。如何是欲界的，如經中所說:‘斷五品為第二，乃至第九品已盡，或離欲界貪或離上界貪’，是指欲界煩惱九品的教示。 ‘從衣’是指從所穿的衣服。‘這是譬喻相’是指譬喻的方式。有人說’譬喻相’就是譬喻的形相，表示以這種方式或這種形相也可以說其他譬喻。若不如此，就應該說’這是譬喻’。 ‘無始輪迴’是指在無始輪迴中，相續增長是指明顯增長。由於它們自身有大量，所以稱為’大’。從斷除所得的角度來說，是要從根本斷除這些煩惱。諸所得與根本相順，因為煩惱從此相續。

།སྨན་ཏྲི་བྲིད་ཐུན་གཅིག་གིས་འབྱིན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན། སྨན་ཏྲི་བྲིད་སྲང་ལ་བཅལ་བའི་ཞོ་གཅིག་གིས་ རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུན་རིང་མོ་ནས་བསགས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སེལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཆུང་ངུས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་དཔེར་ན་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཆུང་ངུས་མུན་པ་ཆེན་པོ་འཇོམས་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རབ་ཏུ་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་དུ་ཟད་ཀྱི་ཕན་ཆད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དེ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་རྒྱུན་གྱི་ནང་ནས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ལམ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་དང་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། བརྒྱད་པ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རིམ་གྱིས་བགྲང་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ལ་འཇུག་པ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།ཆོས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལམ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་དང་པོ་ཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན་ནི་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཞིག་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ ཀྱང་སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་དང་པོ་ཡིན་པས་སོ། །ད་ནི་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འབྲས་བུ་དང་པོ་འཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །འདི་ནི་དེ་དག་འཐོབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའམ། འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པ་ཡོད་པས་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པའོ། །དེའི་དབང་དུ་བྱས་ ནས་དེ་ལས་བསམས་ནས་འབྲས་བུ་དང་པོ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའི། བརྒྱད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་ལ་ནི་ཞུགས་ སོ་ཞེ་ན།ཞུགས་པ་དང་འབྲས་བུའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པ་དེས་ནི་ཞུགས་པའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་ལ། བསྒོམ་པའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་ཀྱི། བརྒྱད་པས་ནི་ཞུགས་པའི་ ལམ་ཁོ་ན་ཐོབ་པར་ཟད་པས་སོ།།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་འདིའི་ཕྱིར་ཡང་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ཁོ་ན་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ཁོ་ན་ཡང་ཐོབ་ཀྱི་བརྒྱད་པས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ཐོབ་པས་སོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པས་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་ པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་འདིས་ནི་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བས་རྒྱུན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི་བརྒྱད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ན་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པ་ཁོ་ན་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའི། བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།

所謂’如同服用一劑三伐地藥’是指，比如，用稱量的一兩三伐地藥，能夠祛除由風引起的、由膽引起的等長期積累的病癥，同樣，即便是小乘聖道也能如此祛除煩惱。又如同一盞小小的剎那燈能夠驅散巨大的黑暗一樣，對於煩惱也是如此。 所謂’最多七次往返’是指，即便最遲也不過七次輪迴而已，不會超過這個數量的意思。‘爲了往彼處’是指爲了從這條道路趣向涅槃的意思，就像世間也說從河流中前行一樣。 如果說’爲了獲得第一道’的話，無漏的第一道就是見道，如果說是爲了獲得這個的話，那麼第八者也將成為預流果，也將成為趣入預流果者的意思。 如此，從阿羅漢開始逆序計數的話，在阿羅漢、趣向阿羅漢等八補特伽羅之中，趣入預流果的隨信行者和隨法行者是第八，由於他也獲得第一道，所以他也將成為預流果。 如果說’爲了獲得第一果’的話，假如認為因為獲得第一果而成為預流果的話，那麼已離大部分貪慾者也將成為預流果，因為處於斷除六種煩惱的狀態，在第十六剎那成為一來果者，他也將成為預流果，因為他也獲得了先前未得的果位。 同樣，離欲者也將成為預流果，因為那個果位是第一個。現在要作答：‘爲了獲得第一果’是就獲得一切果位而言。‘一切果位’是指預流果等四果。這是具有獲得這些果位的性質，或者說因為此人有獲得一切果位的可能，所以稱為獲得一切果位。 基於此，考慮到這一點而說爲了獲得第一果，即因為獲得先前未得的果位而稱為預流果。 詳細解釋’為什麼’是指：為什麼唯獨稱他為預流果，而第八者不是呢？雖然他也趣入了聖道之流。因為獲得了趣入道和果位道，詳細來說就是：如此，獲得一切果位者不僅獲得了十五剎那的趣入道的本質，也獲得了具有十六剎那特徵的修道，而第八者僅僅獲得了趣入道而已。 也因為獲得見道和修道，如此，他獲得了見道本身和修道本身，而第八者僅獲得見道。也因為通過隨後了知道而現證一切相續，如此，此人因為見到了隨後了知道的忍的特徵而現證一切相續，而第八者則不是。 因此，基於這些原因，唯獨稱獲得一切果位者為預流果，而不稱第八者為預流果。

།མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་ཞིག་མཆོག་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཉི་མ་ཞེས་བྱའི། སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་སྲིད་པ་དེ་ལས་གཞན་པའོ། །གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་དང་།འདབ་མ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་བདུན་ཚན་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་དགེ་སློང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་རྒྱས་པར་བཤད་ནས་བཀའ་སྩལ་པ། དགེ་སློང་དག་ཇི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ ཡིན་ཞེ་ན།གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། གཟུགས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་འདིས་བདུན་ཚན་ལྔ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཡིན་པས་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ལོ་མ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཡང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་ལོ་མ་རེ་རེ་ལ་འདབ་མ་བདུན་ཡོད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར། འདབ་མ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་ཞིག་ཡོད་ཀྱང་ ཤིང་དེ་ལ་ལོ་མ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་འདྲའོ།།དཔེ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་དགོས་པ་ནི་དཔེ་དང་པོ་ནི་གསུང་རབ་ལ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པས་སོ། །གལ་ཏེ་བདུན་ཚན་དུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འཆད་ན།འོ་ན་གང་མདོ་ལས་གསུངས་པ་དེ་དང་འགལ་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་འདི་ནི་ངན་ཏོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱི། འགྲོ་བ་གཞན་དུ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་འགལ་བ་མེད་དོ། །འོན་ཏེ་ལྷ་ རྣམས་དང་མིའི་ནང་དུ་ལན་བདུན་འཁོར་ཞིང་སོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་ནི་ལྷ་དང་མི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ལྷ་དང་མིའི་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་སྲིད་པ་བདུན་མངོན་པར་འགྲུབ་ཀྱི། སྲིད་པ་ བར་མ་རྣམས་ནི་མ་བགྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་སྲིད་པ་བར་མ་རྣམས་དང་བཅས་ཏེ་སྲིད་པ་བདུན་དུ་བགྲང་བར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་སྐྱེ་བ་བཞི་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བའི་ཚིག་འདིས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཞུང་འཛུགས་པར་བྱེད་དོ།།ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་པར་ བྱེད་ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་གོང་དུ་འཕོ་བ་འགྲོ་བ་གཅིག་ཏུ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར། དེ་འཕར་ཕྱེད་འཕར་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་འཕོ་གཞན་སྲིད་རྩེ་མོར་འགྲོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་སྲིད་ན།ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་དུ་སྨོས་ཤེ་ན། དེ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ནི་ཡིན་མོད་ཀྱི་བསམ་པ་ནི་སྲིད་པའི་མཆོག་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་གོང་དུ་འཕོ་བ་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལས་དགོངས་ ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གཅིག་པོ་མིའི་འགྲོ་བའམ་ལྷའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེར་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་ཀྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

由於是最殊勝的緣故而如是說。譬如在世間上，凡是最明顯的稱為太陽，而不是螢火蟲之類，與此相似。‘其他’是指當時除彼之外的其他輪迴。‘通達七處’和’七葉’是指如同七數相合的緣故，經中說比丘通達七處之類。云何？廣說后宣說：‘諸比丘，云何比丘通達七處？如實了知色，如實了知色集、色滅、趣向色滅之道、色味、色過患、出離。如是受、想、諸行、識如實了知’乃至’如實了知識集’廣說至’如實了知出離’。如是以此方式五個七數即是三十五，故通達三十五。 與’七葉’相似，譬如每一葉有七片相似的緣故，雖有數百葉，但稱彼樹為七葉樹，與此相似。舉兩個譬喻的必要是：第一個譬喻是在經典中成立，第二個是世間共知。 若因七數相合而如是執著說是七次輪迴者，則與經中所說相違，因此認為此說不善。雖然在一趣中不成就第八有，但在其他趣中則可成就，故無相違。若依文解釋’于天人中七返輪迴後作苦邊’，因說’天與人’，則不應有中有，然亦許為’于天人趣中成就七有，不計中有’。若連同中有計為七有，則其轉生僅有四次，如是則成不欲之語，此文建立自己的解釋是針對一趣而言。 另一方面，如是廣說’乃至有頂上升’，若解釋為因一趣中不成就第八有，則上升者如何在一趣中成就第八有？因經中說’跳半跳一切死生他有頂行’，故至色究竟天的上升者亦可能成就第八有，為何特別說’乃至有頂’？雖然這也應當解釋，但意趣是想說最勝有，故說’乃至有頂上升’。 因是就欲界而言故無過失，即在一趣中，無論是人趣或天趣，皆不成就第八有，但在色界、無色界則不然。

།དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མདོའམ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་ནི་ལུང་ངོ་།།རིགས་པ་ནི་དོན་རྗེས་སུ་དཔོག་པའོ། །གང་གིས་འདི་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མདོའམ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གླེངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་ པར་སྨོས་ཏེ།ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་སོ་སོར་ལན་བདུན་དུ་འཁོར་གྱི་ལྷ་དང་མི་གཉི་གའི་ནང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། འདི་སྐད་དུ་གང་ཞིག་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་གསུམ་དུ་འཁོར་ལ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ ལན་གསུམ་ཁོ་ན་འཁོར་ནས་དེ་ནས་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འོངས་ཏེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ།།གང་ཞིག་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བདེན་པ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་གསུམ་འཁོར་ལ། ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ལན་གསུམ་ཁོ་ན་འཁོར་ནས་དེ་ནས་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ འོངས་ཏེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐད་དུ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་ཞེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་ངོ་བོར་འབྱུང་གི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་སོ་སོར་ཞེས་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པའི་གནས་ སྐབས་སུ་བྱས་པ་དང་།སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་གཟུགས་པའི་ཕྱིར་འོད་སྲུངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། འོད་སྲུངས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་པ་གཞན་དག་གོ། །དེ་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ། ལྷ་རྣམས་སུ་ལན་བདུན་མི་རྣམས་སུ་ལན་བདུན་ཞེས་འདོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིས་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མདོའམ་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དང་། ལྷ་དང་མི་དག་གི་ནང་དུ་སོ་སོར་ལན་བདུན་སྐྱེའི་གཉི་གའི་ནང་དུ་ལན་བདུན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདི་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་པ་གཉི་གའི་ལན་ཡང་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ།སོ་སོར་ཡིན་པའི་དོན་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དགོངས་པར་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་ འཁོར་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་མིའི་ནང་དུ་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དེ། གང་དུ་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པར་བཤད་པའི་ས་དེ་ཁོ་ནར་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་བཀག་པར་ཟད་ཀྱི་གཞན་དུ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འདི་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེས་འདི་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱའོ། །དེ་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ན་དུས་དེ་སྲིད་ཀྱིས་གདོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བརྒྱད་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྦྲུལ་གོམ་པ་བདུན་ པས་ཟིན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྦྲུལ་གོམ་པ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ཟིན་ན་གོམ་པ་བདུན་བོར་ནས་འཆིའི་ཕན་ཆད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཚུན་ཆད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དུག་གི་རིགས་དེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། རིམས་ཉིན་བཞི་པ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་རིམས་ཉིན་བཞི་ པ་ནི་ཉི་མ་བཞི་ཞིང་འདེབས་ཀྱི་ཕན་ཆད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཚུན་ཆད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།ནད་ཀྱི་རིགས་དེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དག་སྟེ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ གཉིས་ཡོད་དོ།།གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ན་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་གཉིས་དང་། རྒོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། གཏི་མུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུན་ཆད་དུ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐོབ་ལ་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་ཡང་མངོན་པར་ འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།

所謂’這是針對欲界而說的’這句話，對此有什麼經典或道理可以證明呢？經典就是教證，道理就是依據義理推理。由於有人問到’對此有什麼經典或道理可以證明’，因此詳細說明’在天界與人間各自’等內容。對於’在天界與人間各自七返，而不是在兩者之中’這句話，又有什麼證明呢？ 如此說道：某人在人間見到真諦，則在天界轉生三次，在人間也只轉生三次，然後來到天界而般涅槃。某人在天界見到真諦，也是如此，在人間轉生三次，在天界也只轉生三次，然後來到人間而般涅槃。 所謂’在天界與人間七返’是以總體形式出現，而不是以分別形式出現’各自’的意思。如此使毗婆沙師的觀點處於存疑狀態，爲了建立論述，論師詳細說明’優波離諸人’等。‘優波離諸人’是指其他部派。他們如此誦讀：‘天界七返，人間七返’，這樣就成為’各自’的意思。 因此，這就回答了兩個問題：一是’這是針對欲界而說的，對此有什麼經典或道理可以證明’；二是’在天界與人間各自七返，而不是在兩者之中七返，對此有什麼證明’。僅僅通過說明’各自’的含義，也表明是針對欲界而言，因為在色界和無色界中不可能在天界與人間七返，因為生於彼處的不還者不會再來人間。 道理也因此而理解：只是在所說的七返有間隔的地方遮止第八有，而不是在其他處。因此，對於’對此有什麼證明’不應執著。‘如是’是指在那麼長時間內必定由於相續成熟而不會產生第八有。 ‘如被七步蛇咬’是指比如被稱為七步蛇的蛇咬到后，走七步就會死亡，不會超過也不會少於七步，因為那種毒性就是如此。如同四日熱病，比如四日熱病每四天發作一次，不會超過也不會少於四天，因為那種病性就是如此。 ‘二種順下分’是指欲貪和嗔恚，因為未離欲界貪故有這兩種。‘五種順上分’是指色界和無色界所生的兩種貪，掉舉、慢和癡。因此不會在少於七返時獲得涅槃，也不會形成第八有。

།སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བདུན་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་ས་གོང་མ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་འགྲུབ་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཏན་ཚིགས་ དེ་སྨྲ་བ་ན་རེ་ཡང་དེ་དགས་གོང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་དག་གི་ཐོབ་པའི་མཐུས་སྲིད་པ་དེ་སྙེད་ཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གོང་མར་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ནི་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །བར་སྐབས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་དུ་སྟེ་ཚུན་ཆད་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སློབ་པའི་ལམ་གྱི་མཐུས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཡང་དགེ་སློང་གི་རྟགས་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། །ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་ མ་ཡིན་པ་དང་།རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གཞོལ་བ་ཡིན། རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་རྣམས་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལན་བདུན་འཁོར་ཞིང་སོང་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེར་འགྲོ་བའི་ལས་མི་སོགས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ལོག་པར་ལྟུང་བ་ནི་ངན་སོང་སྟེ། དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་ན་དེར་འགྲོ་བ་སྟེ། དེར་འགྲོ་བ་ཉིད་དེར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ལས་ཏེ། འཕགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་མི་སོགས་པའི་ཕྱིར་དང་བསགས་པ་ཡང་རྒྱུད་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་དེར་འགྲོ་བའི་ལས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ངེས་པ་བསགས་པ་ཡང་རྒྱུད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དེ་དེར་འགྲོ་བའི་ལས་ བསགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དེ་དེར་འགྲོ་བའི་ལས་བསགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།འདི་ལྟར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོས་ཤིང་བསྒོས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བསྒོས་ཤེ་ན། སྦྱོར་བ་དང་བསམ་པ་དག་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྦྱོར་བ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པའི་སྒོ་ནས་སོ། ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་དག་པ་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བསམ་པ་དག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་དད་པ་མི་ཕྱེད་པའོ། །སྐད་ཅིག་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་སེམས་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ན་སྦྱོར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་ངན་སོང་དུ་ངེས་པའི་ལས་ཡོད་ན་ནི་གང་ཟག་དེས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཟོད་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་བསྒོས་པའི་མི་དགེ་བ་བསགས་པ རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པའི་ཕྱིར།མི་མཁས་པས་ནི་སྡིག་པ་ཆུང་ངུ་བྱས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སྨོས་སོ། །མི་མཁས་པས་ནི་སྡིག་པ་ཆུང་ངུ་བྱས་ཀྱང་འོག་ཏུ་སྟེ་ངན་སོང་དུ་འགྲོའོ། །མཁས་པས་ནི་སྡིག་པ་ཆེན་པོ་བྱས་ཀྱང་ གནོད་པ་སྟེ།ངན་སོང་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དོན་འདི་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། ལྕགས་ཀྱི་གོང་བུ་སྟེ་ཐུ་ལུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཆུང་ངུ་ཡང་བཅོས་ལེགས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་གཏིང་དུ་འབྱིང་བར་འགྱུར་ལ། ལྕགས་དེ་ཉིད་ སྣོད་དུ་བྱས་ན་ཆེར་ཡང་བཅོས་ལེགས་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཆུའི་སྟེང་དུ་འཕྱོ་ཞིང་འབྱིང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

論師善聚說：‘因為還有七種結使，所以這不能作為理由。因為上分結相應的諸法是屬於上界的，所以不能成就欲界的投生。‘持此理由者說：‘雖然那些是屬於上界，但由於獲得那些的力量，能成就那麼多的有。因為那些是無記的，所以在上界也不安立為異熟因。’ ‘中間’是指中途，即’至此’的意思。‘法性所得’是指由無學道的力量所獲得的意思，即再次與比丘相應的標誌，這是其自性。‘非墮落法者’，如經中說：‘預流果者是非墮落法者，決定趣向圓滿菩提。最多七返，于天人中七次往返后便作苦邊。’ 為什麼是這樣呢？說’因為不積累往彼處之業’。墮落是指惡趣，即地獄等。因為往彼處而成為往彼處，即往彼處性是往彼處。為什麼呢？是業，因為在聖者位時不積累彼業，且已積累的也使得相續與異熟不相應。在凡夫位時所積累的不定受的往彼處之業，也使得相續與異熟不相應，故稱為非墮落法者。 其蘊相續成為如是轉變，即與所積累的往彼處之業的異熟不相應而住。又為何蘊相續與所積累的往彼處之業的異熟不相應而住呢？為此說’因為被具力的善根所熏’。即此蘊相續被具力的諸善根所熏習。 善根如何具力熏習呢？說’通過清凈的加行和意樂’。即通過清凈的加行和清凈的意樂。其中清凈加行是指聖者歡喜的戒律，清凈意樂是指對佛等的不退信心。 ‘剎那也不會生起’是指連一剎那也不會生起心，更何況加行。或者說，如果有決定往惡趣的業，則此補特伽羅必定不能生起順抉擇分的忍性，更何況無漏道。 為顯示如何被具力善根所熏的已積不善業與異熟不相應，以偈頌說’愚者造小惡’等一切。愚者造小惡也會墮入下處即惡趣。智者雖造大惡業，也能完全遠離損害即惡趣。 以下用兩個比喻依次成立這兩個意義：小鐵塊因未經善加製作而沉入水底，而同樣的鐵若製成器具，雖體積大，因善加製作的功德而能浮於水面不會下沉。

།དེ་བཞིན་དུ་མི་མཁས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་སྣོད་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འབྱིང་བར་འགྱུར་གྱི། མཁས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དག་གི་སྣོད་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ ཕན་ཆད་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པ་གཞན་གྱིས་བསྡུས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་ཡང་འཆི་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཡོད་མོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཅི་ལྟར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་ཕྱིར་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འཐོབ་པའི་གགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་གགས་བསལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་འཐོབ་པའི་གགས་ནི་ཉོན་མོངས་པའམ་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཁང་པའི་གནས་ན་མི་མངོན་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་གགས་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་སྨྲ་བ་པོ་འདུན་ཁང་རྟིབ་ལ་ནམ་མཁའ་གྱིས་ཞེས་འཛེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །མ་ངེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ན་འདི་ཉིད་དམ་སྲིད་པ་བར་མ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས འདས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་བརྗོད་དོ།།ཚེ་གཉིས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་ཚེ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཡོད་པས་ན་ཚེ་གཉིས་གསུམ་མོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ནང་དུ་ནི་གཉིས་ཤིག་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་ཚེ་དག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐར་གྱིས་པའི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་ནས་ཕྱིས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་ནས་བཞིའི་བར་སྤོང་བར་བྱེད་ན་དེའི་གཉེན་པོ་སྟེ།རྣམ་པ་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་འཐོབ་པ་ནི་མ་ སྨོས་ཀྱང་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་མ་སྨོས་སོ།།གཉེན་པོ་མེད་པར་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་སྤོང་བ་མེད་དེ། འཕགས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་སྤངས་ན་ཡང་དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ ན་ཆེས་ཉུང་བར་ཡང་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདི་ཉིད་དུའམ་སྲིད་པ་བར་མའམ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ནའོ།།གོང་མའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་གོང་མ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཉིད་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་གྱི་སྐལ་ བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་ཚེ་ནི། ཚེ་གཉིས་གསུམ་དུ་རིགས་ནས་རིགས་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞིག་རྣམ་པ་གཅིག་གམ་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་དེ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་ན་རེ་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ གསུམ་དང་བཞི་ལས་གྲོལ་བ་སྨོས་པ་ནི།དཔེར་ན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རམ། དེ་ཕན་ཆད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་པ། གཞན་དག་ན་རེ་རྣམ་པ་གཅིག་གམ་གཉིས་ལས་གྲོལ་བ་ནི་ཚོ་ལྔའམ་དྲུག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་ གསུམ་མམ་བཞི་ལས་གྲོལ་བ་ཞེས་ཁྱད་པར་སྨོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།འདི་ནི་བཤད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་དཔྱད་པས་འདི་དཔྱད་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་སྤངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་ན་རྣམ་པ་དྲུག་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་གཅིག་གིས་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།

同樣地，愚者因為不是功德之器而衰退，智者則不會，因為他們是功德之器。所謂’無有痛苦’是指被其他生存狀態所攝。‘痛苦的終點’就是痛苦的結束的意思。另外，雖然在死亡時有痛苦的終點，但那個痛苦是與結生相連的，因此說’斷除痛苦的結生’的意思。 ‘如何成就涅槃’是指因為涅槃是常住的，所以認為不能成就。‘爲了除去獲得涅槃的障礙’是指爲了除去獲得涅槃的障礙。獲得涅槃的障礙是煩惱或蘊。爲了除去這些而成就涅槃，就像虛空在房屋中不顯現，因為那是它的障礙。爲了除去障礙，雖然虛空是常住的也可以成就。 因此，就像說話者說’請在議事廳頂上造虛空’一樣。‘另外’是指凡夫的相續成熟。‘不確定’是指或者在此世或者在中有等處證入涅槃，因此不說。‘二三世’是指此人有二世或三世。在偈頌中說’二’是指斷除煩惱和壽命。 為什麼呢？因為見道所斷的預流果者，斷除見所斷後，再以修道斷除修所斷煩惱時，從一分到四分都能斷除，那就是對治。一分、二分、三分等的對治。獲得無漏根雖然未說，但因為必定成就，所以偈頌中未說。 沒有對治就不能斷除煩惱的種類。聖者即使以世間道斷除煩惱的種類，也會獲得其對治無漏根。‘生’若是極少的話，是指或者在此世、或者在中有、或者投生后證入涅槃。 因為具有上位的根機，從預流果的上位一來果乃至阿羅漢果都有可能證得。因此，此人的壽命說’二三世中從一族生到另一族’是爲了確定。 這裡應當觀察：解脫一分或二分的是什麼？有人說是從一族生到另一族的人，說解脫三分和四分是爲了舉例說明，或者是爲了表明不會超過這個數量。 第四十八品。其他人說解脫一分或二分的是第五或第六品，因為特別提到解脫三分或四分。這是諸解釋者未曾觀察過的，需要觀察。 ‘為什麼不是因為斷除五分’是什麼意思呢？這是關於從一族生到另一族的情況。‘若斷除’等廣說是指若斷除五分，必定也會斷除第六分。為什麼呢？答：因為它的第六分一個不能障礙證得一來果。

།བར་ ཆད་གཅིག་པའི་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བཟློག་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བར་ཆད་གཅིག་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་གཅིག་གིས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་ནུས་པ་དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་འདིའི་རྣམ་པ་དྲུག་པས་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ བགེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁམས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བར་ཆད་གཅིག་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་འདའ་བས་དེའི་ཕྱིར་འདི་རྣམ་པ་དགུ་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་ནུས་ཏེ། ཁམས་ལས་འདའ་བ་ནི་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ རོ།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ནི་ཁམས་ལས་མི་འདའ་བས་དེའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །ལྷའི་རིས་དེའམ་གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དག་གི་ནང་དུ་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་ནས་རིགས་གཉིས་ སམ་གསུམ་དུ་འཁོར་ཏེ།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའམ་གཞན་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་པའམ། འཐབ་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་ སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་ ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་།ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་ཆ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉེས་ཆ་ནི་ཉེས་པའི་ཆ་ཤས་ཏེ། རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་དབང་ པོ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་གསུམ་པ་མདོར་མ་བྱས་པས་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ན་འདིའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་གཅིག་གིས་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱ་བར་ནུས་ཀྱི། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་ བགེགས་བྱ་བར་མི་ནུས་ཤེ་ན།སྨྲས་པ། ཁམས་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་འདི་ནི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་ན་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པས་འདའ་བར་འགྱུར་བས་དེར་ཡང་མི་སྐྱེ་ལ། རྣམ་པ་དགུ་པ་དེ་ཡང་ལས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་དེར་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་ས་ལས་འདའ་བས་འབྲས་བུ་ལ་བགེགས་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་ལས་རྣམས་ནི་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་བགེགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་སོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཟོད་དང་ཕྱིར་མི་འོང་དགྲ་བཅོམ། ། འཐོབ་ལ་ལས་བགེགས་ཤིན་ཏུ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཉོན་མོངས་པ་དག་དང་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ལས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་པའི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རམ།འདིའི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཆོད་པས་ན་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྲིད་དུ་རིགས་ནས་ རིགས་སུ་སྐྱེ་བའམ་བར་ཆད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བཞི་ལས་གྲོལ་ཡང་།རེ་ཞིག་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ཟད་ཀྱང་རེ་ཞིག་བར་ཆད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཟག་ པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所謂’如同一來’這是反面的比喻，就像一來的第九品一個能夠障礙不還果那樣，預流果的第六品卻不能障礙一來果。為什麼呢？因為不超越界，所以這樣說。一來是超越欲界的，所以他以第九品一個也能障礙證果，因為超越界是困難的緣故。一來是不超越界的，所以他的煩惱第六品一個不能障礙證果。 ‘在那天眾中或其他處’是指，比如在三十三天中見到諸諦后，轉生二三種天眾中，在三十三天中般涅槃，或在其他四大王天或離諍天中般涅槃，其他天眾也是如此。 ‘因為貪嗔癡變薄’是出自經典。如何說呢？因為斷除三種結縛，因為貪嗔癡變薄而稱為一來，如是經中所說。 ‘因為只剩下微細品’是指只剩下微細的大品、微細的中品、微細的小品這些。 ‘斷盡七八過失分’中，過失分是過失的部分，具有七品和八品的特徵。這裡也是’從根性’這第三因簡略未作，應當如實解釋。 ‘如何是這個’詳細解釋是：為什麼他的第九品一個能夠障礙證果，而從種姓到種姓轉生的一品卻不能障礙證果呢？答：因為要超越界。這樣，當斷除第九品時就能真實超越欲界而不再生彼處，第九品與業一起在彼處受生感受，因此由於超越異熟果和等流果地，所以能夠障礙證果。 如上所說’業在三個階段作為障礙而住’，即是’于得忍、不還、阿羅漢，業極作障礙’。這裡是與煩惱相應，因此說’如諸業，煩惱亦如是’等。 ‘因為他的涅槃隔一生的緣故’是指斷盡七八品的一來者，他的涅槃隔一生的緣故，或因為他的不還果被一品煩惱所隔，所以稱為一間。 ‘在此期間非種姓生或一間’是指雖然以前以世間道解脫三四品，暫時不是種姓生，雖斷七八品暫時也不是一間，因為未得彼等對治無漏根。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་དུ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོའམ་དེ་དག་གི་གོང་མའི་གཉེན་པོ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་དུ་བྱས་ན། དེའི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའམ།བར་ཆད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤུགས་ཀྱིས་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ། ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལས། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སྤངས་པ་བསྡོམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་གཉིས་སམ་གསུམ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདོད་པ་ལས་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་།གནོད་སེམས་དང་གཉིས་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་མཐར་གྱིས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མངོན་ སུམ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་ཤེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །དེ་ལྟ་བས་ན། བསྡོམས་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཡི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་བར་སྐྱེས་འདུ་བྱེད་ དང་།།འདུ་བྱེད་མེད་ཡོངས་མྱ་ངན་འདའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའོ། །འདི་ལ་བར་མ་དོ་དང་། སྐྱེས་ནས་དང་། འདུ་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡོད་པས་ན། བར་སྐྱེས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་མེད་ ཡོངས་མྱ་ངན་འདའ།།ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བའོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ ལྡན་པ་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། འདི་ལ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡོད་པས་ན་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཡང་ཡིན་ ལ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པས་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བའོ།།དེའི་ངོ་བོ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་ཙམ་ལས་མི་འཆི་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་ན་རེ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་འབའ་ཞིག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ནས་ཚེ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མ་ཟད་ཀྱི།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ། ཚེ་འདོར་བ་ ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཚེ་དོར་བར་བྱ་བ་ལ་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དེ་ལ་དབང་མེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རབ་ཀྱི་མཐའ་ བའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་ལ་རབ་ཀྱི་མཐའ་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ཡང་གླིང་གསུམ་དག་ཏུ་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པས་སོ།

正因為如此，所說’乃至未現前殊勝果位之道’，若現前彼等對治或彼等上位對治之殊勝果位時，爾時由獲得無漏根故，即成為從種性至種性受生者或一間隔者，此為間接所說。 ‘結、順下分五’等廣說，如經中所說：‘由斷五順下分結故，名為不還’，此為總說斷除，因為斷除薩迦耶見等安立為一故。 ‘先已斷二或三’者，若是先已離欲貪者入決定，則先以世間道斷除欲貪、嗔恚二種，因為未究竟斷除薩迦耶見等故。若是漸次者，則已現前斷除。以何斷除？以見道斷除薩迦耶見、戒禁取見、疑三種。因此說’由斷總計五故’。 ‘彼有中般、生般、有行、無行般涅槃’者，‘彼’即不還。此中有中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、無行般涅槃，故說’中般、生般、有行、無行般涅槃’。 ‘不還者即有五種’者，即顯示有中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、無行般涅槃、上流五種。 ‘以有餘依涅槃’者，由有二種涅槃，故特別說以有餘依涅槃而般涅槃，意即斷盡一切漏。 ‘由精進及道自然生起故’者，精進即具勤奮，意即發起精進。此中有道自然生起，故稱道自然生起。云何為道自然生起？由無功用而現前故。此既是精進又是道自然生起，故稱精進及道自然生起。 其本性即生已不死而般涅槃。彼亦以無餘依故。有人說：不僅是中般涅槃者獲得阿羅漢果后未盡壽命即以無餘依涅槃而般涅槃，生般涅槃者亦復如是。 ‘不然，因為于舍壽無自在故’者，所說’彼亦以無餘依故’並非如此。為何？因為于舍壽無自在，即彼于舍壽無有自在故。又為何此于彼無自在？如是，獲得究竟第四禪者于舍壽有自在，而彼究竟禪若於三洲人中生起則可，然此已生於色界中故。

།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཚེ་འདོར་བ་ལ་དབང་ངམ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ འདི་གོ་འདི་ལྟར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ཡང་དབང་མེད་མོད་ཀྱི་སྲིད་པ་བར་མར་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བར་ མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཁོ་ན་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་མདོ་སྡེ་ དང་མཐུན་པར་ཕྱིས་འཆད་དོ།།སྦྱོར་བ་མ་བཏང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བའི་འཕེན་པས་སྦྱོར་བ་མ་བོར་བར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་འབད་པ་དང་བཅས་པའོ། །མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་དང་།ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲུབ་པོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་སྦྱོར་བ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ལྟར་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐ་དད་ པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དང་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་དོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་ པ་ཡོད་ཀྱི་འདི་ལ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ནི་གཉི་ག་ཡང་མེད་དེ། མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཡང་མེད་ལ། ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདུས་བྱས་དང་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་དང་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གང་ཞིག་འདུ་བྱེད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་། ལམ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་ གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་འདུ་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པས་སྤོང་བ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེའོ། ། དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བར་མ་དོ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ ངན་ལས་འདའ་བས།སོ་སོར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གཉིས་ཁོ་ནར་ཐལ་བར་འགྱུར་གྱི་ལྔ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果問中陰般涅槃是否掌握捨棄壽命？因為這樣理解，以無餘涅槃而般涅槃的話，對此也無掌控，但對於住于中有的，則沒有如同生般涅槃那樣的業。因此，中陰般涅槃是迅速般涅槃，而生般涅槃則是住世盡壽后般涅槃，所以唯有生般涅槃是以有餘涅槃而般涅槃。 關於’有行’等，‘傳說’一詞是表述說一切有部的教義，自宗則隨後依經解說。‘未舍加行’是指由先前加行的推動而未捨棄加行的意思，即有行有功用。由於精進且道不自然生起之故，是說由於瑜伽師精進且道不自然生起，因此成就有行般涅槃。 ‘無行’是與前相反，因為已舍加行。‘無精進且道不自然生起’是指無精進即無勤勉，且道不自然生起的意思。因此，由於精進等這些差別，所以解說般涅槃的差別。生般涅槃具有精進和道自然生起二者。有行般涅槃有精進但無道自然生起。無行般涅槃二者皆無，既無精進也無道自然生起。 關於’以緣有為無為之道而般涅槃’，有為與行是同義，無為與非行也相同。若以行為所緣，即以緣苦、集、道之道斷除煩惱者，是有行般涅槃；若以非行為所緣，即以緣滅而斷除者，是無行般涅槃。 ‘此不應理，因為過於擴大’是說這並非如此。為什麼呢？因為過於擴大，中陰般涅槃和生般涅槃也都是以緣有為無為之道而般涅槃，則會導致各自成為有行般涅槃和無行般涅槃。因此會只有兩種補特伽羅，而非五種。

།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བ་སྔར་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འདི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བས་སྔར་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། གང་ཟག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ མེད་པ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་། ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྔ་མ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འབད་པ་མེད་པ་དང་། འབད་པས་འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཡང ན་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཁོ་ན་མོས་པས་གང་ཟག་དང་མི་སྦྱར་གྱི་འབད་པ་མེད་པ་དང་འབད་པས་འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ།ལམ་སྔ་མ་འབད་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཅིག་ཤོས་འབད་པས་འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།ངང་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྔ་བར་རུང་ངོ་། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ལམ་ཡང་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ལམ་ཆེས་ངང་གིས་འབྱུང་བ་དང་ཆེས་ཆེ་བ་ཡིན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྒྱུ་བསགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆེས་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་ཆེས་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཟད་པར་བྱས་པའི ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་ཆེས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།།གོང་དུ་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལ་གོང་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་བ་ཡོད་པས་ན་གོང་དུ་འཕོ་བ་དག་གོ། །བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དང་། སྤེལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བསྲེས་པ་དང་། བསྲེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་སྟེ།བསམ་གཏན་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་བསྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་བསམ་གཏན་རྣམས་སྤེལ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དང་པོར་བཞི་པ་སྤེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་འབྱུང་བས་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་ནི་ བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ནས་དང་པོར་སྤེལ་བར་ནུས་ཀྱི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ གསུམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་མྱངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བར་དུ་མི་འགྲོ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མར་མི་འགྲོ་བས་སོ། །ཕྱེད་དུ་འཕར་བས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་ ནས།གནས་གཞན་འགའ་ཙམ་ཡང་རྒལ་ཏེ་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཚིག་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་དང་། དང་པོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྲུལ་པ་པོ་ཡིན་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གཙོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། འཕགས་པ་ནི་ཚངས་ཆེན་པ་དག་གི་ནང་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། འཕགས་པ་དེར་སྐྱེ་ན་མཐུའི་སྒོ་ནས་གཉི་ག་གཙོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེའི་བདག་པོ་ནི་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་འགྲན་ཟླ་དང་བཅས་པར་མི་ འགྱུར་རོ།

所謂’無功用般涅槃先生起’是指無功用般涅槃比有功用般涅槃先生起。 所謂’如是應理’等廣說是：無功用和有功用般涅槃的補特伽羅，以及自然生起和非自然生起道的般涅槃，按次第，前者是以無功用成就，另一個是以功用成就。 若問：為何如是成就？答：彼等般涅槃按次第是以無勤和有勤獲得的緣故。或者，僅以自然生起和非自然生起道的意樂而不配合補特伽羅，是以無勤和有勤獲得的緣故。前道無勤現前，另一個以有勤獲得的緣故，自然生起道是以無功用成就，非自然生起是以功用成就。如是，無功用般涅槃先生起是應理的。 問：若因無功用成就故，無功用般涅槃的道是自然生起，則生般涅槃的道也是自然生起，彼二有何差別？為此答：生般涅槃是極其自然生起和極大的道，而無功用般涅槃則不如是因積集而極大。以道極大故，煩惱極小。 所謂’上流’是有上升流轉故為上流。 ‘因修習和非修習禪定’是指’禪定雜合和非雜合’的意思，即與有漏和無漏禪定雜合的緣故。 此中’修習諸禪定后從三禪退失’是指，如說’首先修習第四禪’，修習禪定是以第四禪修習為先行，唯有第四禪能首先修習，其他則不能。若不從第四禪退失則不能生於初禪等，故說’從三禪退失’。 若問：如何退失？答：‘味著初禪’。 ‘不中般’是指不中間般涅槃。 ‘跳半’廣說是指：生於凈居天后，超越某些處所而入色究竟，應如是配合文句。 ‘因是見處’是指大梵天與最初所生者執著大梵天為能化者的慢心之故。 ‘因唯一主’是什麼意思？聖者不生於大梵天中，若聖者生彼處，則依威力二者皆成主，然彼處主是由無對治業所成，故不應有對治。

།གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་པ་དག་གི་ནང་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ལ་སོགས་པ་གྱ་ནོམ་སྣང་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གནས་གཞན་བཅུ་བཞིར་འཕོས་ནས་འོག་མིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེའི་འོག་དང་དེར་གཏན་དུ་མི་ འོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་སྐྱེས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་ནས་དེའི་འོག་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེར་ཡང་གཏན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དེར་ཡང་གཏན་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་ལན་གཉིས་སུ་ཕྱིར་དེར་ མི་སྐྱེ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདི་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་འཇུག་གོ། ། སྔ་མ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་འཇུག་གོ། །བར་སྐབས་སུ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ནི་བསྟན་བཅོས བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྲིས་པ་ཡང་མེད་ལ་བཀག་པ་ཡང་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་མ་བཀག་པས་གོང་དུ་འཕོ་བ་འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་འོག་མིན་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་མ་ཞུགས་པར་བར་སྐབས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་རུང་བར་ལྟ་སྟེ་སྲིད་པར་ ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོག་མིན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བཤད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འོག་མིན་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ནི་ཕན་ཆད་དུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འོག་མིན་དང་། སྲིད་ པའི་རྩེ་མོ་ལས་གོང་དུ་འགྲོར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ཉིད་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་སྲིད་པ་གཉིས་སམ་གསུམ་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ཕན་ཆད་སྲིད་པ་བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ མི་བྱེད་པས་མཆོག་ཏུ་ཐོགས་ན་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་མེད་དོ། །དེ་དག་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་དང་དྲུག་པ་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་སྟེ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པ་བགྲངས་སོ། །མཐོང་བའི་ཆོས་ ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གསུམ་པོ་གང་དག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་གསུམ་ཞེས་ངེས་པར་ཕྱེ་སྟེ། མ་བཤད་པས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་དེ་འདྲི་བ་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དེ་དག་ནི་ དོན་གྱི་ཤུགས་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས་ནས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པར་མཛད་དེ།བར་མ་དོ་དང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གོང་དུ་ འཕོ་བ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེ་གསུམ་གྱིས་མྱུར་བ་དང་། མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡུན་རིང་ མོ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དཔེ་གསུམ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཞོག་མ་ཆུང་ངུའི་མེ་མངོན་པར་འགྲུབ་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་དང་པོ་དེ། མྱུར་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འདྲའོ།

‘所謂其他一切處，是指從梵眾天中死後，轉生到大梵天前行等處，乃至善現天為止的其他十四處，然後進入色究竟天。’ ‘所謂上生之後不再返回下處，是指如此：生於初禪后，永不返回下面的欲界，同樣也永不返回上生之處，也就是說也永不返回初禪處，因為不會再二次往生彼處，所以圓滿成就不還果。’ ‘所謂此是修習止，是指到有頂為止的，是喜歡禪定的，因為無色界的禪定是極其寂靜的，所以他進入無色界。’ ‘所謂前者是修習觀，是指如前所說到色究竟天為止的，是喜歡智慧的，所以進入凈居天。’ ‘所謂中間般涅槃等廣說，是指論師們既未寫出也未遮止。因此由於未遮止，上行至色究竟天和有頂天的，在未入色究竟天和有頂天之前的中間也可以般涅槃，應當如是了知。’ ‘若問：不是說到色究竟天為止和到有頂天為止嗎？答：到色究竟天和有頂天為止是因為無法再往上去，因為沒有比色究竟天和有頂天更上之處。’ ‘譬如預流果最多七返，雖然不是不可能在二三次投生后般涅槃，但因為不會有第八次投生，所以說最多七返。’ ‘所謂彼有四種，是因為沒有中般涅槃所以不是五種。’ ‘所謂彼等是六種不還，是指中般涅槃、生般涅槃、有行般涅槃、無行般涅槃、上行般涅槃，第六是往生無色界，這樣分為四類。’ ‘現法般涅槃就是此生般涅槃的意思。’ ‘所謂何為三種等廣說，是因為他方說不還有三種，但未詳說故不瞭解而發問。’ ‘論師也觀察到這是依義勢而說，所以作了解釋：中般和生般涅槃就是中般涅槃和生般涅槃的意思。上行是第三種。’ ‘以三個比喻說明速般涅槃、不速般涅槃和經長時般涅槃。’ ‘譬如小草火成就即將熄滅一樣，第一種速般涅槃與此相似。’

།དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་མམ། ཐོང་ལྕགས་མེ་ ཀུན་དུ་འབར་བ་རབ་ཏུ་བསྲེགས་པ་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བས་བརྒྱབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚ་ཚ་གྱེན་དུ་ཡར་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་གཉིས་པ་མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་མམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། ཚ་ ཚ་གྱེན་དུ་ཡར་ནས་ས་ལ་མ་ལྷུང་བ་ཁོ་ནར་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ལྟར་གསུམ་པ་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།མདོ་འདི་ནི་གོང་དུ་བྲིས་ཟིན་པས་ཡང་མི་འདྲིའོ། །སྐྱེས་ནས་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་རོ།།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའམ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མ་བཏང་བའི་མཐུས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ནི་ལམ་ངང་གིས་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། མངོན་པར་ བརྩོན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ལ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་པས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་བཏང་བ་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་མིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།འཕར་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འཕར་བ་དང་།ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ན་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བར་མ་དོ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་མྱུར་བ་དང་། མྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་ལ་ལ་ནི་མྱུར་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ལ་ལ་ནི་མྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །ལ་ལ་ནི་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་ཡོངས སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ།།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར་བ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ གསུམ་པོ་བར་མ་དོ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་དང་དེ་དག་ཉིད་སོ་སོར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བས་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་ནི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཏེ། ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གསུམ་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་སོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་སྲིད་པ་བར་མ་སྟེ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ།

比如鐵塊或鐵錠被火燒得通紅，用鐵錘擊打時，火星向上飛濺的同時死去一樣，第二種非速般涅槃也是如此。比如說鐵塊等，如前所述，火星向上飛濺未落地就死去一樣，第三種經長時間般涅槃也是如此。此經上文已寫，故不再寫。由生般涅槃、有行般涅槃、無行般涅槃三種，即生般涅槃、有行般涅槃、無行般涅槃三種差別，故有九種不還果。生般涅槃是僅僅由生起就般涅槃，而非有行或無行般涅槃。有行般涅槃不是僅僅由生起就般涅槃。那麼是什麼呢？是由有行和先前未捨棄的有行力而般涅槃。此中雖有自然生起的道，但由精進而般涅槃，而生般涅槃則無精進，這是差別。無行般涅槃是捨棄了先前的有行，無行而般涅槃。如是應當了知彼等的差別是如此。如何有行和無行般涅槃也獲得生般涅槃之名，為顯示此義而說’彼等一切亦由生般涅槃故是生般涅槃’。由躍進等差別是指由躍進、半躍進、遍死的差別之意。或者說三者一切是指中有、生般涅槃、上流由速、非速、經長時般涅槃分為三種，中有般涅槃有的速般涅槃，有的非速般涅槃，有的經長時般涅槃。生般涅槃和上流也同樣分為三種，故說有九種不還果。‘彼等差別’廣說即是三種中有、生般涅槃、上流各自分為三種，此九種差別如前所說是由業、煩惱、根的差別，由業、煩惱、根的差別而成。如何呢？且說’三者’等。現起即是中有，由積集了現起受的業故是中有般涅槃。

།སྐྱེས་ནས མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ།།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བསགས་པའི་ཕྱིར་གོང་དུ་འཕོ་བ་ཡིན་ཏེ། རེ་ཞིག་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉོན་མོངས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་ཆེན་པོའི་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་དག་སོ་སོའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སོ་སོ་ཐ་དད་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅི་རིགས་པར་ཡིན་གྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གསུམ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གསུམ་ཚན་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་གང་ཡིན་པ་དེས། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་གང་ཡིན་པའོ། །གསུམ་ཚན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆུང་བ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་རོ། །ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གསུམ་ཚན་དང་པོའི་ལས་ མངོན་པར་འགྲུབ་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མཚུངས་ལ།གཉིས་པའི་ལས་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མཚུངས་པས་སོ། །གསུམ་ཚན་ཐ་མ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་བལྟ་སྟེ། འབར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལན་གྲངས་ གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཐ་དད་པས་དེའི་ཕྱིར།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བས་དྲངས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཕྱིར་དང་། དབང་ པོ་ཆེན་པོ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དབང་པོའི་རྣམ་པ་དགུའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོའི་རྣམ་པ་དགུའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ དགུ་ཡིན་ནོ།།ལས་མ་སྨོས་པ་ནི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུམ་ཚན་དང་པོ་གཉིས་ནི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་མེད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བར་ མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དང་པོ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འཕར་བ་ནི་ཉོན་ མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ།།ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ།

由於積累了生后即感受的業，所以生后般涅槃。由於積累了其他時候感受的業，所以往上升進，暫時這三者的差別是由業的差別所形成的。由於煩惱習氣小、中、大的緣故，依次這些差別是由煩惱的差別所形成的。由於根器大、中、小的緣故，依次這些差別是由根器的差別所形成的。 正因為如此，‘這些各自的差別也是相應的’這句話，是由於業等的差別，即是說這九種各別差別的意思。是相應的而不是依次理解的。 怎麼說呢？‘前兩個三組’等詳細說明，中陰般涅槃的三組是什麼，即是生般涅槃的三組。這兩個三組的差別是由煩惱和根器的差別所形成的，由於煩惱習氣小、中、大的緣故，以及由於根器大、中、小的緣故，依次形成差別。 不是由業的差別形成的，這樣第一組的業現前成就所感受的相同，第二組的業生後感受的也相同。最後三組也應當觀察其他時候感受業的差別，由於燃燒等業在其他時候感受是不同的，因此其他時候感受的業的差別等引導的煩惱和根器的差別而形成差別，由於煩惱習氣小、中、大的緣故，以及由於根器大、中、小的緣故，依次而行的意思。 ‘這些是由煩惱和根器九種的緣故’是說這些不還果是由煩惱的九種形式和根器的九種形式而成為九種不還果。不說業是因為遍及的緣故，前兩個三組沒有由業的差別而形成差別。 又怎樣是那些煩惱的九種形式呢？這裡煩惱有小、中、大三種，中陰般涅槃者的是小的。生般涅槃者的是中等的。往上升進者的是大的。其中第一種中陰般涅槃者具有小小煩惱。第二種具有小中煩惱。第三種具有小大煩惱。 在生般涅槃者中也是，第一種生般涅槃者具有中小煩惱。第二種有行般涅槃者具有中中煩惱。第三種無行般涅槃者具有中大煩惱。在往上升進者中也是，跳升者具有大小煩惱。半跳升者具有大中煩惱。遍沒者具有大大煩惱。

།ཇི་ལྟར་ན་དབང་པོའི་རྣམ་པ་དགུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ཡང་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་ པོ་དང་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཏེ།བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་པོ་ནི་དབང་ པོ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ།།གཉིས་པ་ནི་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་དབང་པོ་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དང་པོ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོ་ ཅན་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་འཕར་བ་ ནི་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་ཅན་ནོ།ཕྱེད་དུ་འཕར་བ་ནི་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བ་ནི་དབང་པོ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མདོ་ལས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་བསྟན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སློང་དག་ངས་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ འགྲོ་བ་བདུན་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །མདོ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་འགྲོ་མདོ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་དེར་བྲིས་ཟིན་པས་ཡང་མི་བྲིའོ། །མདོ་དེ་ལས་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན་བསྟན་ཏེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་སྟེ། འགྲོ་བ་དྲུག་གོ། །བདུན་པ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བའི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཕྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འཕོ་བ་དེ་འཕར་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱེ་སྟེ་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ སྟེ།མདོ་ལས་བསྟན་པ་ནི་གདུལ་བའི་བསམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པའི་འགྲོ་བ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འགྲོ་བ་དག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་མདོ་ལས་རྣམ་ གྲངས་སུ་བཤད་དོ།།དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དག་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལས་དམ་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་བསམ་ པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་ན།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་གི་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །ཡང་ཕྱིར་འོང་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་གང་དག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དེའི་འོག་གམ་དེར་གཏན་མི་འོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་འདི་གཞན་ལ་ནི་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་ཅིང་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། ཡང་ཕྱིར་འོང་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་མེད་པས་སོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ལས་བྱུང་བས་ན་རྣམ་གྲངས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་སྡིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གཏན་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཆང་འཐུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་མི་བྱེད་པས་མི་བྱེད་པར་སྡོམ་པ་ནི་སྡོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ནི་ཚེ་ རབས་གཞན་ན་ཡང་སྡིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་མི་སྤྱོད་དོ།

如何是九種根性呢？如是根性也有上中下，中陰般涅槃者是上根。生般涅槃者是中根。上流者是下根。其中，第一種中陰般涅槃者是上上根者。第二種是上中根者。第三種是上下根者。生般涅槃者中，第一種生般涅槃者是中上根者。有行般涅槃者是中中根者。無行般涅槃者是中下根者。上流者中，超升者是下上根者。半超者是下中根者。遍沒者是下下根者。 那麼經中所說的七種聖者趣如何呢？即’諸比丘，我當爲汝等宣說七種聖者趣及無取般涅槃’。此經全部已寫在趣經一節中，故不再寫。彼經中說七種聖者趣：三種中陰般涅槃，三種生般涅槃，為六趣。第七是上流趣。 由於未分別宣說者，即上流未分別宣說為超升等，經中宣說是觀待所化眾生意樂。其他有學趣非此者，即預流和一來趣非此之義。趣、生、後有，此等在經中是異名。 彼等即不還者，由不作殺生等故入善業，由不行非梵行等故不入非善，因為非梵行等是以不善意樂心造作，彼等離貪者由斷不善故唯入善而不入不善。又無還來者，即生於何趣，于其下或彼處永不還來之義。 如是所說于餘者則無者，即唯入善而不入不善，及無還來，此于預流和一來則無。于餘者亦即于預流和一來。異名者，即從異名而來故為異名，即以某種方式之義。 云何？由得永不造五種惡業之律儀故，即不作殺生、不與取、邪淫、妄語、飲酒性質之五種惡業，不作即律儀，由得彼故。聖者於他生中亦不行此五種惡業。

།མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་སྡོམ་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕལ་ཆེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་གཏན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཅི་རིགས་ པར་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཁ་ཅིག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་དག་ལ་རྣམ་གྲངས་མེད་པར་ཡོད་པ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལྟར་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བ་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མདོ་འདིར་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་ བ་བདུན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་དག་གི་སྐབས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་ནི་མི་དག་གོ། །ཅི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པའི་དབྱེ་བ་འདི་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གང་ཞིག་ཚེ་དང་པོ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འམ།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་ཚེ་གཉིས་པ་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱད་པར་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལྟར་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་སུ་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་རེས་འགའ་གཟུགས་མེད་པ་དག་ཏུ་འཇུག་པས་སོ།།ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བདག་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་སྟེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའི། བདག་ནི་ཐ་མར་ཉམས་ན་ལྷ་གང་འོག་མིན་ཞེས། རྣམ་པར་གྲགས་པ་དེར་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག་།ཅེས་སྨྲས་ཏེ་དེ་ནི་ལྷ་དག་གི་ནང་ཁོ་ནར་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པར་གྱུར་ནས་མི་དག་གི་ནང་དུ་འོངས་ཏེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཐ་མར་རིས་མཐུན་པའི་མཇུག་ཏུ་ཉམས་ན་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པར་མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཉམས་ན། འོག་མིན་དེར་ནི་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ཤོག་།ཅེས་དོན་དུ་གཉེར་བར་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་ཁམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་མདོའི་དོན་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཚེ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་འཕགས་པ་ཁམས་གཞན་དུ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་། ཁྱོད་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པར་ཟད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྐད་དུ་གསན་པས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲ་ཤིག་ཅེས་དེ་མ་བཟློག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བཀག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་པས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟངས་ན་རེ་ཤི་འཕོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བའི་ སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡིད་བྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

說’不作之律儀’是因為正確受持律儀並非必然。‘大部分’是指見所斷的一切不善已完全斷除，以及相應地已斷除某些修所斷的欲界煩惱。 ‘于彼等’等廣說，是指于彼等無差別而有，如預流果、一來果等，並非以其他方式成為聖者。 那麼是什麼呢？因為獲得永不造作一切罪業的律儀，以及斷除一切見所斷的不善，並且斷除修所斷的欲界九品煩惱，此經中所說的七種聖者趣，是指不還聖者的情況。 因此，其他也是差別聖者性是不合理的。 ‘為何不還者壽盡中亦有中般涅槃等如是等類的差別耶’，壽盡不還者是指于第一世獲得預流果或一來果后，于第二世成為不還者。 特別說’于欲界’是因為於色界壽盡者有時會入無色界。 ‘於此生中般涅槃’是因為對欲界眾多痛苦極為厭離。 ‘那麼帝釋’等廣說，是說帝釋說：‘愿我從此命終後生於人中，若未獲得阿羅漢果而不般涅槃，我最後若退失，愿生於稱為色究竟天處。‘他說要在天中成為預流者後來到人間般涅槃，因此成為壽盡者。 最後若從同類退失，即未得阿羅漢果而以未得退失而退失，愿生於色究竟天，因為說有此希求，故顯示有往生他界。然而如何與經義相符？經說欲界壽盡聖者不往生他界。 你說帝釋因不了知法相而如是說而已，因此說無此事。若問：‘世尊聞此為何不制止他說此話？’ 為此說’因是應當隨喜故，世尊亦未制止’，是思維欲斷除欲界痛苦故應當隨喜。 阿阇黎善聚說：‘因為厭離以命終為因的生之痛苦故應當隨喜。’

།དབང་པོ་རྣམས་ཆེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།རྟེན་ཁྱད་པར་ ཅན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཉམས་པ་ལམ་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཡིན་ཡང་རྟེན་མི་མཐུན་པས་ཡོན་ཏན་དག་ལས་ཉམས་པ་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཚེ་རབས་གཞན་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པས་དབང་པོ་རྣམས་ ཆེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་ལ།རྟེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་དེ། ཚེ་རབས་གཞན་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁམས་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ལམ་མ་འདྲིས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ལམ་མ་འདྲིས་པས་མངོན་སུམ་དུ་མི་འགྱུར་བ་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཤིན་དུ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེའི་ཕྲ་རྒྱས་རྣམས་ཤིན་དུ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་ལན་ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ན་རེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ འདའ་བར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདིས་ཉོན་མོངས་པ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་པ་སྤང་པ་སྟེ། འདིས་མི་དགེ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་དགོས་སོ། ། སློབ་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་སྤང་བར་ཟད་དོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་ལ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པས་ནི་གསུམ་སྟེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ནི་དགྲ་བཅོམ་ པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཅིག་ཁོ་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བར་ཟད་དོ།།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བས་ཁམས་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་ཡང་བྱ་དགོས་ལ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བས་ ནི་ཁམས་གཉིས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བར་ཟད་དོ།།སྤེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲེ་བར་ཡང་བྱེད་ཅིང་འདྲེན་མར་བྱེད་པས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཟག་པ་མེད་པ་དག་དང་སྤེལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལམ་སླ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལམ་སླ་བ་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ཏེ། བསམ་གཏན་དག་གི་ལམ་རྣམས་སླ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལུགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ནི་འོག་ནས་སྐད་ཅིག་མ་སྤེལ་བར་ནི་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སྟོན་ཏོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །གསུམ་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་སྤེལ་བར་བྱེད་དེ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྤེལ་བར་བྱེད་དོ།

‘諸根極為成熟’是指智慧等諸根的同類果特別殊勝的意思。 ‘獲得殊勝所依’是指如此獲得未損壞的、與現前道相應的殊勝所依，雖然是利根者，但由於所依不相應而顯現退失功德。 因此，由於從其他生中熟習，諸根極為成熟故無根性轉變，由於獲得殊勝所依故無退失，由於從其他生中熟習的緣故也不會轉生他界。 ‘由於未熟習道而不能現前’是指因為未熟習道而不能現前的緣故，未離欲的有學預流果和一來果不會在中陰般涅槃。 ‘由於隨眠非極微細’是指因為其隨眠非極微細的緣故，不會在中陰般涅槃，這是論師的回答。 毗婆沙師的回答是什麼呢？毗婆沙師說’因為難以超越欲界’。 怎樣呢？答：此人應斷不善和無記煩惱，此人應斷欲界的不善和色界、無色界的無記。離欲有學只需斷除無記。 ‘獲得二或三沙門果’是指應獲得二或三沙門果，一來果應獲得不還果和阿羅漢果兩種沙門果，預流果應獲得三種，即一來果、不還果和阿羅漢果。 離欲者只需獲得一種阿羅漢果。未離欲者應當超越三界，而離欲但未離色貪的中陰般涅槃者只需超越二界。 ‘交替’是指相續和交錯，即有漏第四禪與無漏禪交替的意思。 ‘因為是易道中最勝’中，易道是指根本禪定四禪，如說’諸禪道易行’。第四禪因為遠離八過患故為其中最勝。 ‘何時’中，‘傳說’是指說明毗婆沙師的宗義，自宗如下所說’不能交替剎那’等廣說而明。 ‘二剎那如無間道’是指無漏和有漏。‘第三如解脫道’是指無漏。 鈍根者因為也怖畏煩惱故而交替，‘也’字表示爲了往生凈居天和爲了現法樂住也要交替。

།དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ནི་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྤེལ་བར་བྱེད་ཀྱི་དེ་དག་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་ མོངས་པས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་པས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤེལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། རོ་མྱོང་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐག་བསྲིང་བའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ འབྲས་བུ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བའོ། །དང་པོ་ལ་ནི་སེམས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་ལ་ནུས་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཉིས་པ་ལ་ནི་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་དང་། ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་སྟེ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་ དགུའོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་བཅུ་གཉིས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་བཅོ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤེལ་མར་བསྒོམ་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་གནས་གཙང་མ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པ་ཆུང་ངུའི་ འབྲས་བུ་མི་ཆེ་བ་ཡིན་པ་ནས་བསྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བའི་འབྲས་བུ་འོག་མིན་ཡིན་པའི་བར་དུའོ།།དད་པའི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙུན་པ་དཔལ་ལེན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པ་དང་དད་པ་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲས་བུ་མི་ཆེ་བ་ཡིན་པ་ནས་དེ་ བཞིན་དུ་བསྒོམ་པ་ཤེས་རབ་ཤས་ཆེ་བའི་འབྲས་བུ་འོག་མིན་ཡིན་པའི་བར་དུའོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་གང་ལ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པའམ་མཐོང་བས་ཐོབ་པའོ། །ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཁོ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། ། ཇི་ལྟར་ལུས་ཁོ་ནས་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ལུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་དཔོན་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པ་དང་ཞེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ན་དེ་དང་མཐུན་པའི་རྟེན་གྱིས་ཐོབ པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་ལངས་པའི་དུས་ན་དེ་ཡང་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་མྱོང་བའི་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཞི་བ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་མངོན་དུ་བྱེད་པར་རུང་ངོ་སྙམ་ དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཞི་བ་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་ལུས་ཞི་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེ་ཐོབ་པར་མངོན་ནོ།

爲了使利根者往生清凈處，以及僅爲了現法樂住而修習，因為他們也不可能退失，所以不是因為怖畏煩惱。 又問：如何爲了不退失而修習以防止煩惱的怖畏呢？答：爲了通過延長與受用相應的禪定而不退失，即爲了不退失果位。 有五種，即：小、中、大、極大、最大。 第一種有三心，是因為此補特伽羅具有如是能力，下面諸種也應如是說。 第二種有六，即：無漏、有漏、無漏三種，又有無漏、有漏、無漏三種，共六種。 第三種有九。第四種有十二。第五種有十五。也應如是配合。 其果位依次，即修習交替所得的果位依次是五種清凈處，從小修得小果位乃至最大修得色究竟天。 因信根等增上，是尊者勝授的宗義，從修習信增上得小果位乃至如是修習智慧增上得色究竟天。 某些不還果，即信解或見至。 為身證，因為無心故唯以身證得。 若問：如何唯以身？答：因為依身而生。 如是，是阿阇黎自宗。 以證得和現證，即在定時以相應所依而證得現證，及出定時也以各別正知而現證。 現前者即是現證，是思維在具有識的身寂靜證得時堪能現證。 以具有識的身寂靜證得，在無識的身寂靜住時也顯然證得。

།མདོ་ལས་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་གསུངས་པ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཁྱིམ་བདག་མགོན་མེད་ཟས་སྦྱིན་གྱིས་ཞུས་ པ།བཙུན་པ་ཡོན་གནས་དུ་ཞིག་མཆིས་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཁྱིམ་བདག་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དང་། མི་སློབ་པ་དགུ་ནི་ཡོན་གནས་ཡིན་ཏེ། སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།དད་པས་མོས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཐོབ་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། བར་ཆད་གཅིག་པ་དང་། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།གོང་དུ་འཕོ་བ་སྟེ། ཁྱིམ་བདག་དེ་དག་ནི་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་དགུ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་ པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་།རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། ཁྱིམ་བདག་དེ་དག་ནི་མི་སློབ་པ་དགུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།བསླབ་པ་གསུམ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསླབ་པ་གསུམ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་བྲལ་བའོ། །དེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སློབ་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་།དེའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། །སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་བྲལ་བ་གཞན་དང་གཞན་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་རང་ བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།བྲལ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་ལྡན་པས་ཏེ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པས་སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བར་སློབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་མ་གསུངས་ཀྱི། འདི་སློབ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མདོ་ལས། སློབ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་གསུངས་པ་དེར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས་ཞེས་གང་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་སློབ་པར་མ་གསུངས་པར་ཟད་དོ། །དབྱེ་བ་ཆེ་ལོང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར མི་འོང་བ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གཞན་ནི་གཟུགས་མེད་འགྲོ་རྣམ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ནི་འདི་ལ་མྱ་ངན་འདའ། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།། །།བམ་པོ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པ། ཞིབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་ བརྩེ་བའི་ཐབས་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་པོའི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དབང་པོ་དང་།ས་དང་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་བྱེ་བྲག་བགྲངས་ན་ཇི་ལྟར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དབང་པོ་ ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ལྟར་གོང་དུ་འཕོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྒྲེ་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་ཉིད་སའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཉིད་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམས་སོ། །ས་དག་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

經中所說的十八有學者，是指長者給孤獨食施主向世尊請問：‘尊者，有幾種應供養者？‘世尊回答說：‘長者，十八種有學者和九種無學者是應供養者。何為十八種有學者？即：為證預流果而入者，預流果者，為證一來果而入者，一來果者，為證不還果而入者，不還果者，為證阿羅漢果而入者，隨信行者，隨法行者，信解者，見至者，從家至家者，一間者，中般涅槃者，生般涅槃者，有行般涅槃者，無行般涅槃者，上流者。長者，這些就是十八種有學者。’ 何為九種無學者？即：退法者，思法者，護法者，住不動者，堪達者，不動法者，不退法者，慧解脫者，俱分解脫者。長者，這些就是九種無學者。 關於三學及其果，三學是指聖道的本質，即增上戒學、增上心學和增上慧學。其果即是離系。由其差別而建立諸有學者，這是指由學的差別和其果的差別而言。其差別是如何呢？十八有學者的學處和離系果各不相同。 滅盡定既非斷道的本質故非學處，也非離系的本質故非有學果。因此，具有滅盡定者並未如其他十八有學那樣被說為有學的差別，但這並非說他不是有學者。對於經中所說的十八有學者中為何未提及身證者的問題，只是未將其作為這樣的有學者而說而已。 粗分類即是所謂往色界的五種不還者，其他是往無色界的四種，其他則是於此般涅槃等等。 第四十九品。細分類是指此處論師爲了顯示悲憫方便，首先詳細闡述中般涅槃者的根器、地位和種性等差別。為什麼呢？因為若數其差別，如同中般涅槃者由根器等差別而有區分一樣，乃至上流者也與此相似，這樣便易於類推。 由地的差別而有四種，是指那些中般涅槃者。地即是四禪，因為意在說明往色界的不還者。

།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོར་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་ཏེ་བཞིའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་གོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བཅུ་དྲུག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚངས་རིས་ལ་སོགས་པ་འོག་མིན་ལ་ཐུག་པ་དག་གོ།།ཚངས་ཆེན་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ལུགས་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་གཞན་མ་ཡིན་ལ། ཉི་འོག་པའི་ལུགས་ཀྱིས་ནི་གནས་གཞན་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེར་འཕགས་པ་མི་སྐྱེ་བས་མི་བགྲང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གནས་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་ གིས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ།།ས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སའི་བྱེ་བྲག་དང་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་དང་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི བར་དགུའོ།།གཉིས་པའི་ཡང་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་དགུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསུམ་པའི་དགུ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཞི་པའི་དགུ་སྟེ། དགུ་བཞི་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསྒྲེས་པའི་དོན་འདི་འཐོབ་པོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་དགུ་པའི་རྣམ་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དེ། འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ནི་གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྲིད་པ་བར་མ་དང་སྦྱར་བས་འདིར་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་རྣམས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་པས་གནས་གཞན་དང་རིགས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གནས་གཞན་རྣམས་དང་། རིགས་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་དག་ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། རྩ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་དེ་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གནས་གཅིག་ན་སྟེ། དཔེར་ན་ཚངས་རིས་ལྟ་བུ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རིགས་དྲུག་གོ། །རིགས་རེ་རེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རང་གི་གནས་དཔེར་ན་ཚངས་རིས་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་བརྒྱད ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་གང་ཟག་དགུ་དགུའོ།།རིགས་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་དགུ་དགུ་སྨོས་པའི་ཕྱིར་དགུ་དྲུག་ནི་ལྔ་བཅུ་བཞིའོ། །གནས་གཞན་བཅུ་དྲུག་སྨོས་པའི་ཕྱིར་ལྔ་བཅུ་རྩ་བཞི་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་ན་བརྒྱད་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་སྟེ། རྩ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིའོ། །ཡང་ དབང་པོ་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱས་པས་སོ། །ཅི་ཞེ་ན། ཉིས་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་གང་གིས་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ བར་གང་ཟག་དགུ་དགུར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་འོག་མའི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། བསམ་གཏན་འོག་མ་སྟེ། དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་གོང་མ་སྟེ། གཉིས་པ་ནས་བཞི་པའི་བར་གྱི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།

關於此，從初禪中陰般涅槃乃至第四禪為四種。由具足退失法等種性差別而分為六種，即：退失法、思惟死法、防護法、安住不動、具覺悟根器、不動法。 由處所差別分為十六種，即從梵眾天等直至色究竟天。大梵天依毗婆沙師宗不屬於別處，而依經部宗雖是別處，但因聖者不生彼處故不計入。如是，由處所差別而有十六種中陰般涅槃。 由地與離貪差別分為三十六種，即由地的差別及對彼離貪的差別而有三十六種中陰般涅槃。云何？由’具足色界一切繫縛’等廣說而顯示。即具足初禪色界一切繫縛，乃至離第八品貪之間有九種。第二禪亦從具足一切繫縛乃至離第八品貪之間有九種。如是第三禪九種，第四禪亦九種，九乘四即為三十六。 所謂’乃至第四禪離第八品貪’中，‘乃至’一詞表示相連之義。不說第四禪離第九品貪，因為這是具足一切無色界繫縛。此處不論往生無色界，而是由於結合中有，此處意在說明往生色界者。 如是，由’處所、種性、離貪及根器差別’等廣說，由諸處所、諸種性、諸離貪及諸根器的差別，彼等中陰般涅槃有二千五百九十二種。云何得此數？答：於一處，如梵眾天，由退失法等差別有六種性。每一種性，從具足一切繫縛乃至如梵眾天離第八品貪之間各有九種補特伽羅。由說具種性的九九補特伽羅，九乘六即五十四。由說十六處，五十四乘十六即八百六十四。 復由根器差別分為三種，即由下、中、上差別。如是計算，即得二千五百九十二。 為顯示從具足一切繫縛乃至離第八品貪之間建立九九補特伽羅的方式，故廣說’下地禪’等。即從初禪至第三禪為下地禪，凡是離彼九品貪者，即具足上地禪，即從第二禪至第四禪的一切繫縛，如是解說。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདྲ་བར་བརྩི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། ཅི་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ན་དགུ་དགུར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་ན་མི་འདྲ་བར་བརྩིས་པར་འགྱུར་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ན་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ནས་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་བཅུར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བར་དགུར་འགྱུར་ཏེ། གསུམ་པ་ན་ཡང་དེ་དང འདྲའོ།།བཞི་པ་ན་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལས་འདོད་ཆགས་ལས་བྲལ་བའི་བར་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་དགུ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གོང་ དུ་འཕོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་ནས་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་ཀྱང་གནས་གཞན་དང་། རིགས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་ཉིས་ སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ཁྱད་པར་ལྔ་པོ་དག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་རྩ་དྲུག་ཅུ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པར་འགྲོ་བ་སྐྱེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཁྱད་པར་དག་དང་བཅས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་མང་མོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ ལམ་འདིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་པས་མ་བྲིས་སོ།།སྲིད་རྩེའི་བར་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཟད་པར་བྱེད་པ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ཆ་བརྒྱད་ཟད་པ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཟད་པར་ཡང་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྣམ་པ་གཅིག་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡན་ཆད་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་རྡོ་རྗེས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདིས་ཀྱང་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པས་མཐུའི་སྒོ་ནས་འདི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདིས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་མཐོང བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དག་གོ། །གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མི་འཇོམས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྲིད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ནི་ས་དགུ་པོ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་གཏོགས པ་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་སྤྲོས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་དང་།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དོ།

如果問為什麼，詳細說明是爲了計算相同的緣故，爲了使第四禪定中也變成九九。否則就會計算為不同，第一禪定中從具足一切束縛到離九種貪慾為止共有十種。第二禪定從離一種貪慾到離九種貪慾為止共有九種。第三禪定也與此相同。第四禪定從離一種貪慾到離八種貪慾為止共有八種，已經說明離九種貪慾是具足一切無色界束縛的緣故。 直至上升也與此相同是指生般、有行、無行、上升等也同樣由於處所、種類、離貪、根的差別而各自分為二千五百九十二種，總計五種不還差別共有一萬二千九百六十種。若加上往生無色界的生般等四種差別，那時就會變得更多，通過此道就能了知，所以未寫出。 所謂’乃至有頂八品盡’，是指從斷盡有頂八品乃至有頂八品盡，意思是也斷盡有頂八品。 所謂’從那個不還者離第一禪定一種貪慾開始’，是因為由離欲貪而建立不還果，所以從此以上就是入阿羅漢果。 如同金剛能摧毀一切，此三昧也能摧毀一切隨眠，從力量的角度來說，此三昧與金剛相似，所以稱為金剛喻。所謂’因為已經摧毀，所以此不是摧毀一切’，是指三界所攝的見斷和修斷，從欲界乃至有頂八品。如果不摧毀一切，為何說是摧毀一切隨眠呢？因此說’能夠摧毀一切’，是就有為而言。 詳細說明’攝屬不動’是指阿羅漢果依靠九地：不動、殊勝禪定、四禪定以及除有頂外的三無色定而獲得，因此如此廣說。所謂’與苦集隨知行相相應的八種’，是指緣有頂苦的四種隨知行相相應的四種，以及緣有頂集的其他四種隨知行相相應的四種，共八種。

།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལའང་དེ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འགོག་པའམ། །ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་གང་ཡིན་ཏེ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བས་འདིར་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཉེ་བར་དགོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དག་ནི་མི་གཟུང་ངོ་། །དེ་ བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་བཞི་བཞི་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སོ་སོའི ལམ་ལ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་བཞི་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་ཟད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་གཉེན་ པོའི་ངོ་བོར་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་ལ་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པས་རིལ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི་འགོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་བཞི་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའོ། །ཡང་ན་ཤེས་པ་རྣམས་དང་རྣམ་པ་རྣམས་དང་། དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་སྟེ། རེ་ཞིག་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་ཡང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་ པོ་བརྒྱད་ཚན་གཉིས་ཏེ།བཅུ་དྲུག་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞིའི་བར་དུ་བཞི་ཚན་དགུ་ལ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་སྟེ། བཅུ་དྲུག་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ནི་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་གཞིའི་བསམ་གཏན་ལ་མ་བརྟེན་ཅིང་མ་ཞུགས་པར་སྐྱེ་བས་ན་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་ཏེ།བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ ཡིན་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་པས་ཤེ་ན། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་།འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ པ་བཞི་ནས་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་དུ་བཞི་དང་།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པའི་ བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པ་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པའི་བར་དུ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ།

對於’滅諦和道諦的法智相應的八種’這一說法，也應當如是解說：修道中對於滅諦或道諦的法智是三界的對治，如是所說。此處僅安立這兩種，不取苦諦和集諦的法智。 同樣，‘乃至有頂滅為所緣’中，‘乃至’一詞表示：如同初禪的滅為所緣有四種相應，同樣地，第二禪、第三禪、第四禪、空無邊處、識無邊處、無所有處以及有頂的滅為所緣，每一處也都各有四種相應。 ‘道諦的類智相應的四種’這一說法，並非指對各別道為所緣的類智相應各有四種。為何說’道諦’呢？因為是緣于類智分所斷盡的緣故。類智分道在對治體性上無差別，且諸道互為因，故唯緣于整體，而非滅諦。因此，道諦的類智相應僅有四種而已。 ‘彼等因智、相及所緣的差別而有別’是指由於智的差別、相的差別和所緣的差別而有區別。或者說是由諸智、諸相及諸所緣的差別而有區別。首先，由智相的差別而有區別，如’苦諦和集諦的類智相’等如是所說。由所緣的差別而有區別，如’緣于有頂的苦諦和集諦’等如是所說。 ‘共有五十二種’是指：最初兩個八組，即十六種；從初禪滅為所緣的四種直至道諦類智相應的四種，共有九個四組三十六種；十六加三十六即為五十二種。 ‘如未至定所攝’等廣說：因為不依靠根本定且未入根本定而生起，故稱未至定。如前所說相狀，未至定所攝的金剛喻定有五十二種，同樣地，殊勝禪所攝也有五十二種。 如何了知？殊勝禪所攝的有頂苦集為所緣、與苦集類智相應的八種；滅諦和道諦法智相應的八種；類智相應的從初禪滅為所緣的四種乃至有頂滅為所緣的四種；以及道諦類智相應的四種，因為緣于類智分所斷盡。彼等因智相及所緣的差別而有別，故有五十二種。 如同殊勝禪所攝，初禪所攝有五十二種，乃至第四禪所攝也有五十二種。

།གྲངས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དོ།།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ན་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་མེད་པས་དེས་བསྡུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་ བསམ་མོ།།དེ་དག་ན་ཆོས་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ནི་ས་དྲུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་མེད་དོ། །རྗེས་སུ་ཤེས་པས་ས་འོག་མའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་བཞིའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་དྲུག་ཀྱང་མེད་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ།ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལས་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་དེ་ལྟར་བོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དོ།།འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཅུ་དྲུག་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་ སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་སྟེ།དེ་དག་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ བོར་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་གཞན་བཞི་ཡང་བོར་ནས་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མ་པ་ཁོ་ནའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་ཀྱི། བསམ་གཏན་བཞིན་དུ་ས་འོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ས་འོག་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མ་དམིགས་པར་དེའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པར་མི་ནུས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་མེད་རྣམ་བཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་བཅས་འོག་མ་ཡིན། །ཞེས བྱ་བ་འདི་ཡང་ངེས་པས་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགག་སྟེ། བསམ་གཏན་དགེ་ཡུལ་ཡོད་དགུ་ཡིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལམ་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྲིད་ པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་གཞོམ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལུས་སོ། །ས་འོག་མ་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཉེན་པོ་དེ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་དགུའི་ལམ་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །མཉམ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་དག་གི་།ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ས་དགུ་པའི་དམིགས་པ་ ཡིན་ནོ།།གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་གང་དག་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལྷག་པར་བསྣན་ན་མི་ ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། སྔ་མ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ཡིན་ནོ།

所謂’按照數目’詳細說明，即是：空無邊處所攝的有二十八種。識無邊處所攝的有二十四種。無所有處所攝的有二十種。有頂處因為無有聖道，故無所攝，因此不必思維。 所謂’因為彼等處無有法智’，是因為法智是第六地，因此無有與滅諦和道諦的法智行相相應的八種。因為類智不緣下地的滅諦，所以也無有與滅諦的類智行相相應的、緣四禪滅諦的十六種，故成為二十八種。這是因為從五十二中捨去了一百一十六的緣故。 如何呢？空無邊處所攝的，有緣有頂苦諦和集諦的類智行相相應的八種。與滅諦的類智行相相應的、緣空無邊處等滅諦的十六種，以及與道諦的類智行相相應的四種。由於這些在智的行相和所緣的差別上有所不同，故為二十八種。 同樣，識無邊處所攝的，是捨去緣空無邊處滅諦的四種后，配為二十四種。無所有處所攝的，是再捨去緣識無邊處滅諦的其他四種后，為二十種。 又為何無色界諸地只緣自地和上地的滅諦，而不像禪定那樣緣下地呢？因為不緣下地的苦諦就無法緣其滅諦。苦諦也都是有漏的，而且’無色四善者，行境是下漏’，這也是確定的，這就是原因。 諸禪定因為是遍觀的緣故而不遮止，如將說’禪定善境是一切’。又為何只緣滅諦而不緣苦諦或集諦呢？因為已離有頂以下諸地的貪慾。其中只剩下以第九品金剛喻定所斷的有頂的行相。 所謂’有緣下地對治’是就智的角度而言，應知那也是與金剛喻定相應。‘彼對治是互為因’是說，‘九地之道是互為，平等及殊勝’的緣故，一切道類智都是類智分的九地所緣。 所謂’有些’等詳細內容是說，有些阿毗達磨論師不僅認為滅諦類智如此，而且認為道諦類智也是緣每一地的對治，按照他們的觀點，如果在二十八上再增加，則不動地所攝的金剛喻定就有八十種。 如何計算呢？按照前說，因為類智分緣盡智，所以與道諦類智行相相應的有四種。

།ད་ནི་ཁ་ཅིག་གི་གཞུང་ ལུགས་ཀྱིས་ས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་ཡང་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ནས། དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བར་དུ་བཞི་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལྷག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱིས་ལྷག་པར་བསྣན་ན་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་མི་བགྲང་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བསྡུས་པ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ནི་མེད་ཀྱི། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་ པའི་བར་ནི་ཡོད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ན་བཤད་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་འཆད་པ་ནི་གང་དག་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་ས་རེ་རེའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་དུ་བཞི་སྟེ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡང་དེ དང་འདྲ་བར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པས་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་ཟད་པར་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་ པ་དག་ནི་མེད་ཀྱི་དེ་དག་གི་གོར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་དག་ཡོད་པས་འདིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པས་བསྡུས་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལྷག་པར་བསྣན་ནས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་ རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཡང་བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མ་ གཏོགས་པའི་གཟུགས་མེད་པ་གསུམ་པོ་དག་ན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཞི་བཅུ་དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། རེ་ཞིག་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ལ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་བཞི་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་བར་བཞིས་བསྣན་ཏེ།བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྣན་ན་བཞི་བཅུར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ལ་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བཞིས་བསྣན་ནས་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉི་ཤུ་ལ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་གཉེན་པོ་བཞིས་བསྣན་ནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ།

現在有些論典中也安立每一地的對治所緣，即：從無間道所攝初禪的對治所緣、與隨法智相應的四種，乃至空無邊處的對治所緣、與隨法智相應的四種為止，如是增加二十八種。五十二加上二十八則成八十。 又問：為何不數有頂的對治所緣、與隨法智相應的四種呢？答：無漏道中沒有以有頂所攝有頂對治，而是從初禪地乃至空無邊處地才有，因此只說彼等對治所緣，而非有頂對治所緣。 其他論師解釋說，有些主張隨法智也是每一地的對治所緣，如同隨滅智一樣。依照他們的觀點，有頂的苦、集隨智相應八種，滅、道法智相應八種，從初禪滅所緣四種乃至有頂滅所緣的隨滅智相應三十二種，同樣隨法智相應也是三十二種，故無間道所攝金剛喻定有八十種。 依照他們的觀點，由於隨智分隨盡所緣，故沒有與隨法智相應的四種，而是有彼等有頂對治所緣，因此此處金剛喻定有八十種。乃至第四禪所攝也是如此。 怎樣呢？增加二十八后，殊勝禪所攝金剛喻定有八十種。如同殊勝禪所攝一樣，初禪、二禪、三禪、四禪所攝金剛喻定也是八十種。 所謂’空無邊處等’，即除有頂外的三無色界依次有四十、三十二、二十四種。如何計算呢？首先空無邊處的金剛喻定二十八種，加上從空無邊處對治所緣隨法智相應四種乃至無所有處對治所緣四種，增加十二則成四十。 同樣，二十四種加上識無邊處對治所緣四種和無所有處對治所緣四種，則成三十二種。同樣，二十種加上無所有處對治所緣四種則成二十四種。

། སྨྲས་པ། ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནམ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཁོ་ནར་བཤད་ཀྱི། ས འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པར་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ས་དགུ་པ་ནི་ས་འོག་མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཀྱི། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པ་ས་འོག་ མའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མའི་གཉེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ངོ་བོར་འོག་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ ཁྱད་པར་གྱི་ངོ་བོར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།སྔ་མ་སྟེ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཅིའི་ངོ་བོ་ཁོ་ནར་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞག་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སློབ་ དཔོན་འདུས་བཟངས་ཀྱིས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པས་དགུ་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་ཟེར་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་བརྒྱད་དང་།འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་བར་བཞི་སྟེ། བཅུ་དྲུག་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་དག་དང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་ཡང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པའི་བར་བཞི་སྟེ་བཅུ་དྲུག་གོ།།དེ་དག་ནི་བཅུ་དྲུག་ཕྲག་གཉིས་དང་། སྔར་བཤད་པའི་བརྒྱད་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་བཞི་ བཅུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཏེ། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འགོག་པ་དང་གཉེན་པོ་ལ་དམིགས་པ་བརྒྱད་དོར་རོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་སྟེ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ འགོག་པ་དང་།ལམ་ལ་དམིགས་པ་གཞན་བརྒྱད་ཀྱང་དོར་རོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། །དེ་དག་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་ཡང་། གཉེན་པོའི་ལམ་ས་འོག་མ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཡང་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཆེས་མང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་ པོར་བརྒྱད་བཤད་པ་དེ་དག་ལས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་རིགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གསུམ་ ཡང་སོ་སོར་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་སོ་སོར་དབང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་དོ། །ཇི་ལྟར་འདི་དག་གི་སོ་སོར་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་ཡང་སོ་སོར་རིགས་དྲུག་གི་བྱེ་ བྲག་གིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ལ།དབང་པོ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་རིགས་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ་སོར་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ཤེས་ པའི་རྣམ་པ་དང་།དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པ་དག་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རིགས་དང་། དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་ལམ་འདིས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་འདི་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

有人說：‘對下地的對治是有所緣的，因為它們是互為因故。‘那麼為什麼說空無邊處等所攝的只緣自地和上地的對治，而不緣下地的對治呢？ 對此回答：不作特殊區分時，隨順隨知分的道九地是緣下地對治，而非空無邊處等所攝的緣下地對治。那又如何呢？只緣自地和上地的對治。其中，隨知的無差別體性是緣下地的，而非差別體性。緣自地和上地也是差別體性，這是依據他人的教義所說。 前者即隨知是對一切隨順隨知分唯以何體性為所緣，這是毗婆沙師們的建立之分，如此阿阇黎善和所說：‘一切道隨知皆是隨順隨知分的第九所緣。’ 其他人則這樣說：‘與有頂苦、集隨知行相相應的八種，與滅隨知行相相應的緣空無邊處滅的四種乃至緣有頂滅的四種共十六種，與道隨知行相相應的也是緣空無邊處對治的四種乃至緣有頂對治的四種共十六種。’ 這些是兩個十六組，加上前述的八種，從空無邊處所攝的金剛喻定共四十種。識無邊處所攝的是三十二種，去除緣空無邊處滅和對治的八種。無所有處所攝的是二十四種，又去除緣識無邊處滅和道的其他八種。他們說有頂也有下地的對治道。 又’由種姓和根的差別則更多’是什麼意思呢？首先，在最初所說的八種中，緣有頂苦的無常行相相應的金剛喻定，由六種姓的差別而有六種差別。同樣，與苦等行相相應的三種也各有六種差別，這些又各由下、中、上根的差別而有差異。 如同這些由種姓和根的差別而有差異，同樣緣有頂集的四種也各由六種姓的差別而有六種差別，由三根的差別而有三種差別。如同這八種由種姓和根的差別而各有六種和三種差別，同樣從不凈所攝的智行相和所緣差別直至無所有處所攝的一切，也都由種姓和根的差別而有差異，應當如是配合。或者應當如是配合。

།ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་མི་ལྕོགས་ པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པར་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཐ་དད་པར་ལམ་འདིས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཕྱོགས་དང་པོ་ལ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་མེད་པས་བསྡུས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པ་ལྟར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་པའི་ བར་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།སྤྱིར་བསྡུས་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་སུམ་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་འགྱུར་དང་། སུམ་འགྱུར་དུ་བསྒྱུར་ན་དྲུག་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་ནི་གང་ལ་དང་པོ་ བརྒྱད་ཅུ་ཡིན་པ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ཡིན་པའི་བར་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་ལྔ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།རིགས་དང་དབང་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་འགྱུར་དང་སུམ་འགྱུར་དུ་བསྒྱུར་ན་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཁྲི་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་དང་པོ་ ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤེས་པ་དེ་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བར་གྱི་ཚིག་མི་མངོན་པར་བྱས་ པའི་ཕྱིར་རམ།ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དང་པོ་ཉིད་དུ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྒྲ་འཇུག་པ་ནི་བརྡ་ལ་ལྟོས་པས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་རང་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་རྣམས་ ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ། །གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་གྲུབ་ཅེ་ན། གང་ཟག་སྔར་བཤད་པ་གཞན་བདུན་ནི་སློབ་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གསུམ་དང་། ཞུགས་པ་བཞི་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཁོ་ན་མི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་འདི་ལས་གཞན་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ནི་སློབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་ན་གང་ཟག་བདུན་པོ་དེ་དག་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་དག་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་ན་སློབ་པ་དག་གོ། །གང་ལ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ལའོ། །བསླབ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་དག་གི་ རང་བཞིན་ཅི་ཞེ་ན།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སློབ་པས་ན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ལ་སློབ་པས་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སློབ་པའོ། །བསླབ་ པ་གསུམ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་སློབ་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དག་ལ་སློབ་པས་སོ། །མ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་ ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་འབྱུང་བས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།

第一方面，由無間道所攝的五十二種，應當依據種姓和根器的差別而區分此道。如同第一方面由無間道所攝的五十二種一樣，乃至無所有處所攝的二十種也是如此。總的歸納起來，金剛喻定共有三百八十四種。這些若按種姓和根器的差別而六倍和三倍相乘，則成為六千九百一十二種。 第二方面，從最初的八十種乃至無所有處的二十四種，總計為五百七十六種。按種姓和根器的差別而六倍和三倍相乘，則金剛喻定成為一萬零三百六十八種。 正因為此，所謂’最初’是什麼原因呢？因為最初與漏盡得同時生起，故稱為漏盡智。這是由於省略中間詞或依據詞源學的方式。說’最初’是爲了與無生智相區別。說’一切’是爲了與預流等智相區別，因為語言的運用取決於約定俗成。 所謂’正因為此’是指當自利圓滿時堪能利他，意思是說已經宣說能夠利他。‘為一切有貪者所應供養’中，有貪者是指凡夫和有學，他們都應當供養阿羅漢。 所謂’已成’是什麼已成呢？前面所說的其他七種補特伽羅是有學。即三種住果和四種趣向，唯此是無學，由於特別指出的緣故，由此成立除此之外的聖者都是有學。 為什麼是有學呢？這是問什麼原因使這七種補特伽羅稱為有學。答：因為他們為斷盡諸漏而常時保持學習的狀態。由於他們具有學習的性質，所以是有學。 他們學習什麼呢？學習三學。什麼是三學？增上戒學、增上心學和增上慧學。這些的本質是什麼？所說的是戒、定、慧的本質。由於學習增上戒故稱為增上戒學，如是乃至由於學習增上慧故稱為增上慧學。由於三學不相離的緣故，戒等的本質即是學處。 若說凡夫也是有學，因為凡夫也學習上述諸法。不是的，因為不能如實通達真諦。如經中說：‘諸比丘，凡是聖者以慧所見’，因為不能如實通達苦等諸諦，即未能領悟的緣故。

།འདི་ ལྟར་མདོ་ལས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ བའོ།།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ སློབ་པ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་བསླབ་པ་དེ་ལ་སློབ་པ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ནི་ཆུང་ཟད་གཏོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མ་ ཡིན་ཏེ།འཕགས་པ་ནི་ནམ་ཡང་བསླབ་པ་གསུམ་ཆར་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་བསོད་སྙོམས་པ་ ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་དུ་གཤེགས་པ་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་ཡིན་པས་སློབ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ལམ་དུ་འགྲོ་བ་གནས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ལམ་དུ་ཞུགས་ ཏེ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འདུག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་འགྲོ་བའི་བསམ་པ་མ་བོར་བའི་ཕྱིར་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་དེ་དེ་དང་འདྲའོ།།ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ། འཕགས་པ་ནི་རང་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དག་གིས་ཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་རང་བཞིན་ལ་གནས་ཀྱང་སློབ་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཞར་ལ་ཡང་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་བརྗོད་དོ། །སློབ་པའི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་ཡིན་ཏེ། མི་སློབ་པའི་ཆོས་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱང དེ་དང་འདྲའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སློབ་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཉི་ག་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ དང་ལྡན་ནོ།།ཞུགས་པ་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའོ། །ཞུགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཞུགས་པ་ལྷག་མ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་གསུམ་ལས་ཐ་ མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དག་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐར་ གྱིས་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་གྱིས་འབྲས་བུ་བཞི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ནི་ལྔ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བཤད་པར་ཟད་དོ།།ཕལ་ཆེར་དང་འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དག་ཅིག་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཟད་པའོ། ། འདོད་པ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་ཟད་པའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཡིན་ནོ།

如是經中廣說增上戒學和增上心學后，什麼是增上慧學呢？如經中所說：如實了知’這是苦聖諦’，如實了知’這是苦集’，‘這是苦滅’，‘這是趣向苦滅之道聖諦’。因為不如實了知諸諦的緣故。 複次，因為捨棄學處，即由於捨棄別解脫戒以及從暖位等退失而捨棄戒等所學之學處。聖者雖有少許捨棄，但並非全部，聖者從不會完全沒有三學。 所謂’聖者住于自性’是說，眾生的自性是不入定的狀態，有人認為住於此中的聖者去乞食等時，不具學處性質故非學者。 ‘從意樂門’即是從欲樂門。關於’如同行於道路者住’，‘行於道路者’是指某人入于道路而行，即使暫坐，因未捨棄行走之意樂，仍稱為行於道路者，與此相似。 也因為與所得相應的緣故，聖者雖住于自性中，但與戒、定、慧等所得相應。因此，雖住于自性中仍是具有學處性質者。 順便也說明’何為有學法’等。有學法是無漏有為之體性，無學法對無學者而言也是如此。 為何涅槃非學處，是考慮到既然是由學處所得。因為無學者和凡夫二者都具有此故，凡夫也具有以世間道所得的涅槃。 ‘初入’是指住于見道。廣說’其餘入者’是指其餘一來向、不還向、阿羅漢向諸入者，因為與三種住果者無別。 因為與預流果、一來果、不還果住果者無別，即一來向等與預流等無別之意。 說’因為是漸次獲得’是說因為漸次獲得四果，故說實物為五而已。 ‘若是已離大分貪慾和離欲界貪者’中，離大分貪是指已斷六品，離欲界貪是指已斷九品。 于見道位中，依次為一來果向和不還果向，而非預流果和一來果。那是什麼呢？是除此之外者。

།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་རྫས་སུ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་གསུམ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་སྟེ་བདུན་དུ་འགྱུར་གྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་གཅིག་པུ ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་མི་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་ཟག་པ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དེ་ལ་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། ཆོས་མཐུན་པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ས་གང་བའི་ལམ་ཡིན་པ་དེ་ ནི་ས་དེའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ས་དེ་པའི་ཆོས་གཞན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ལྟ་བུའོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པ་ནི་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ལམ་ལྟ་བུའམ་དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གོང་མའི་ཉེར་བསྡོགས་ཀྱིས་སོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་རང་གི་དང་ས་འོག་མ་པས་སོ། །འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དཔེར་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཞིང་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པ་དག་སྐྱེའོ། །བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར། མི་སློབ་པ་ དགུ་ལ་བརྟེན་ཏེ།སློབ་པ་དྲུག་ལ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སློབ་པ་ནི་ས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ་དབང་པོ་རྣམས་འཕོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལམ་སྔ་མ་ཟད་པར་བཏང་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།གཟུགས་མེད་པའི་ལམ་དབང་པོ་རྟུལ་པོས་བསྡུས་པ་སྔར་ཐོབ་པ་རྣམས་བཏང་བའི་ཕྱིར་དང་། འཕེལ་བ་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་བཅས། །བཏང་སྟེ་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བས་འབྲས་བུའི་ལམ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་ ངོ་བོ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བ་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་གཞན་འདི་ཡང་ཡོད་དེ། ས་གོང་མ་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བ་དེ་བཏང་ནས་ས་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་ ཡང་འགྱུར་རོ།།སྲིད་རྩེའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་། །གོང་མར་སྐྱེས་པ་བཞིན་མི་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྲིད་རྩེའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་ལོ། །གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་གོང་དུ་སྐྱེས་པའོ། །སྲིད་པའི་ རྩེ་མོའི་ཕྱེད་ལས་གྲོལ་བ་དང་།གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཕྱེད་ལས་གྲོལ་བ་དང་། གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་འདྲ་བས་སྲིད་རྩེའི་ཕྱེད་ལས་རྣམ་གྲོལ་དང་། གོང་མར་སྐྱེས་པ་བཞིན་ནོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་དེ་དག་དང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་ལྷག་མ་ཡིན་ནོ། །དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཉེས་པ་ སྔ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོབ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ཕྱེད་ ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་དེ་ལ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་ཕྱེད་ལས་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་མེད་དེ།དེའི་གཉེན་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是，預流向、一來向、不還向三種，以及住果四種，共為七種，而阿羅漢向一種與不還果無別，應當了知。 關於修道分為二種的說明，即修道有二種，如說’見道稱為無漏’。 由於其煩惱增長之故，即如是世間道中，由緣其地煩惱而增長。 所謂何種煩惱等，廣說是為顯示同品與異品之喻，即某地之道，非為彼地煩惱之對治，以其煩惱增長故，如彼地之其他非等持法。異品則如上地近分道或其無漏對治道。 以世間道離貪，是指以上地近分。所謂出世間，是指其無漏對治道之自地及下地。所謂聖者以世間道離貪， 譬如已修止觀之預流者以世間道離貪時，于每一離系得有漏及無漏二者生起。所謂依止禪定，即如是， 無學依九地，有學依六地，故有學依六地轉根，而非無色界，應當確定。因此說：依止禪定轉根者，為捨棄前道故， 即捨棄先前所得之鈍根攝無色界道故，如說’增長及有殊勝果，舍已當得果’，唯得果道故， 唯得利根性不還果故，不具上地煩惱離系，即不具無色界煩惱離系。復有此過失，舍彼上地煩惱離系已，復當與彼上地煩惱相應。 ‘如從有頂半解脫，及生上地不相應’，半解脫即是半解脫。從有頂半解脫即是從有頂半解脫。生上即是生上。 從有頂半解脫及生上，即是從有頂半解脫及生上。如是相似，故說如從有頂半解脫及生上地。不相應即是與彼等不相應之意，‘等’字為剩餘詞。 ‘故’字為遣除前過。雖彼解脫故無世間離系得，廣說即：雖彼補特伽羅無世間得，然不與彼等煩惱相應。 如說’譬如從有頂半解脫’等廣說，即彼無從有頂半解脫世間離系得，以無其世間對治道故。

།དེའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ཏེ། དབང་པོ་ འཕོ་བས་བཏང་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི།ཁྱེད་སྲིད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བར་ཁས་ལེན་པ་ལྟར་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པ་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་ས་པ་དེའི་བྲལ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་གཏང་བས་ཏེ། ས་འཕོས་པ་དང་ཉམས་པ་ཡིས། །བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་གཏོང་། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བར་ངེས་པས་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་ འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བར་ཁས་ལེན་པ་ལྟར་གང་ཟག་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གོང་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་ པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་པས་འཕོ་བས་བཏང་བར་འགྱུར་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ནི། འབྲས་ཐོབ་སྦྱངས་དང་ཉམས་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བར་གཏོང་བར་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་མི་སྲིད་ཀྱི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་སོ་སོའི སྐྱེ་བོ་སྨོས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན། བཏང་ལ་ཉོན་མོངས་མི་ལྡན་ཕྱིར། ཞེས་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་ས་དང་ས་གོང་མ་དང་འོག་མ་ལས་ཏེ། དེ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཐུན་མོང་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།དེའི་ཉེར་བསྡོགས་དག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་འདྲ་བས་སོ། །ལ་ལ་བསམ་གཏན་དངོས་གཞི་ལ་འཇུག་མི་ནུས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོའོ། །དབང་པོ་ འཕོ་བ་ནི་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོའམ།བདེ་བའི་དབང་པོ་བསྐྱེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དངོས་གཞི་དང་ཉེར་བསྡོགས་དག་གིས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་འདྲ་བས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་གཞི་ཁོ་ན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་ཐ་མ་མངོན་དུ་བྱེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ལ་གུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འོག་མ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཉེར་བསྡོགས་ཁོ་ནས་འོག་མ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པའི་རྣམ་ པར་ཞུགས་པ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཞུགས་པ་དག་ཡིན་ནོ།།ཅི་རིགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཅིག་ན་རེ་ས་འོག་མ་ལ་རགས་པར་ལྟ་ན་གོང་ས་ལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཞི་བར་བལྟའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ན་རེ་ཞི་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་ལ་རེས་ འགའ་ནི་རྣམ་པ་དང་པོ་གཅིག་གི་རྣམ་པར་ལྟ་སྟེ།མཐའ་དག་ཏུ་ལྟ་བར་ངེས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེ་ལོང་ཡིན་ནོ། །མ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ས་འོག་མ་ཞི་བ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ཏེ།གནས་འོག་མ་འདི་ཡང་ལམ་དང་བཅས་ཏེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཆེན་པོས་འབད་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གནས་གོང་མ་འདི་ཡང་ལམ་དང་བཅས་ཏེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ལས། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་འདི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་བ་ནི་གཞིག་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །སྨད་པའི་ཐ་བ་ནི་ངན་པ་སྟེ། ཐ་བ་ངན་པས་ན་ཐ་བ་ངན་པའོ།

其離得是出世間的，也是依靠禪定，雖然會因根的轉移而舍，但如同你們承許不會具有那些有的煩惱的行相一樣，這個也是如此。又如同凡夫生於初禪以上，即生於第二禪等處，因為獲得了初禪地的離得。由於捨棄欲界所行煩惱的離得，即由地的轉移和退失，捨棄禪定所得的善。如是由於決定於無色界而舍。因此，如同承許不會具有那些欲界所行煩惱一樣，此補特伽羅也是如此。 所說’凡夫’是如此：聖者以世間道離欲界貪而成為離貪者，則有世間和出世間的煩惱離得。其中，欲界所行煩惱的世間離得，由生於初禪以上而因轉移而舍，但出世間的則不然。因為聖者決定由’得果、修習及退失’而舍。聖者雖生於初禪以上，若有出世間的離得，則不可能具有那些，但凡夫則不然，故說’凡夫’。 因此，所說’雖舍而不具煩惱故’這並非能了知。‘一切’是指自地及上下地，因為那是無漏的。‘因為是不共的舍根’是指第四禪等定及其近分定中的舍根相似。‘有些人不能入根本定’是指鈍根者。‘因為根的轉移困難’是指在舍根之後難以生起喜根或樂根，故根本定與近分定的舍根相似。 為何只從根本定而非近分定現前最後解脫道？因為恭敬離貪地故。因為已經離貪，故非下地，因為唯以其近分定而離下地貪故。‘入于諦相’是指入無常等行相。‘隨其所應’，有人說：‘若觀下地為粗，則觀上地為與此相反的寂靜。‘其他人說：‘對於寂靜等行相，有時觀察第一種行相，但並非決定觀察一切。’ 關於’粗’，‘粗’是指粗大。因為不寂靜故粗。若問：如何下地是寂靜？由於極大的造作性，此下地也是有道且以大造作勤修所成，此上地也是有道且是大造作，在這兩者之中，此是極大造作。其自性即是彼故。‘惡劣’是指難以破除。‘劣惡’是指下劣，因為以劣惡故為劣惡。

།ཇི་ལྟར་ས་འོག་མ་གྱ་ནོམ་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་ནི་ ལུས་དང་སེམས་དག་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་གནས་ངན་ལེན་མང་པོ་ཡོད་པས་ན་གནས་ངན་ལེན་མང་པོ་སྟེ། གནས་འོག་མ་འདི་ཡང་ལམ་དང་བཅས་ཏེ་གནས་ངན་ལེན་མང་པོ་ཡིན་ལ། གནས་གོང་མ་འདི་ཡང་ལམ་དང་བཅས་ ཏེ་གནས་ངན་ལེན་མང་པོ་ཡིན་པ་ལས་དེ་དག་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་འདི་གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མང་ངོ་།།དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །རྩིག་པ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྩིག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེས་ནོན་པའི་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩིག་པ་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་ བ་ལྟར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་དེ་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་དེ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྩིག་པ་སྟུག་པོ་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྩིག་པ་སྟུག་པོའི་ངོ་བོར་རོ། །དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། གནས་ ངན་ལེན་རབ་ཏུ་ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་།ས་དེ་གཉིས་ལས་དེས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དག་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལ་འོངས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དཀྱུས་མ་ཁོ་ ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞར་ལ་བསྟན་པར་ཟད་དོ། །གལ་ཏེ་མི་གཡོ་ཟད་ཤེས་ལས། །མི་སྐྱེས་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་བྱར་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་འདི་སྐྱེའོ། །ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་གོ་སྐབས་ཡོད་པས་འདི་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་མི་སྐྱེའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་ལ་གང་ལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པས་སོ།།དེས་དགེ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་ལྡན་པས་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དཀར་པོའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པས་རས་ཡུག་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་དང་།འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །འདུས་མ་ བྱས་རྣམས་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་བསྐྱེད་དེ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས། །གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་ཐོབ་པ། །དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ཚིག་གི་དོན་ནི་ཇི་ ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་པ་ནི་ནིའི་ཚིག་ལ་ཁ་བསྐང་བ་བྱེད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གང་གསུངས་པ་ཡང་ཁ་བསྐང་བར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལམ་སྔ་མ་བཏང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། ལམ་སྔ་མ་བཏང་བ་ནི་ཞུགས་པའི་ལམ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་ མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུའི་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

如何下地不殊勝呢？由於隨眠極多而成為不相順之故。所謂隨眠，即是身心不堪能性，是與煩惱相順的意思。此處由於有眾多隨眠，故稱為多隨眠。此下地也是具有道的多隨眠，此上地也是具有道的多隨眠，在這兩者之中，此處隨眠極其眾多。其體性即是彼故。如同不從墻出，譬如由彼墻本身，為墻所覆蓋的虛空方位不從彼墻出，如是由彼本身不從彼地出故，由彼地本身不從彼地出故。‘如厚墻’是指如同厚墻的體性。‘與彼相反’是指由於造作極小故，以及由於隨眠極少而無不相順故，以及從彼二地中必定出離故，依次是寂靜、殊勝、出離之相。旁述已竟。 唯當說正文者，即當說盡智后所生，世間無間道與解脫道之相唯是旁說而已。若從不動盡智中，不生智慧者，即是了知無所作性，爾時于彼生此。由有退失可能故，即是有煩惱生起機會故，於此不生無生智。何以故？由有退失可能故，如是此有退失可能，若有無生智者則無退失故。由此成為沙門者，即由具足沙門性故為沙門，譬如由具足白性故稱為白布。 由是等流及士用果故者，即隨其所應，解脫道及無為諸法亦是沙門性無間道之等流果及士用果故。解脫諸道是其等流及士用果。無為諸法唯是士用果，由’以何力生何者，從士用所生果，以何力得何者，彼即是士用果’故。若爾者，廣說中，文義即如同凡夫于’尼’字作補充一樣，於一切智佛所說亦應當補充之義。舍前道等廣說中，舍前道即是由於捨棄入道故。得前所無道即是由得果故。

།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅིག་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་དུས་ན་མཐོང་བས་སྤང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་པ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅིག་རྙེད་དེ། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བདེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡིན་པས་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཅིག་ཅར་དུ་འཐོབ་བོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་ འབྲས་བུ་སྟེ།དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་ཐོབ་པར་སྲིད་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུར་རུང་། མཐོང་བའི་ལམ་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་གཟུང་ སྟེ།སྤངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེའི་ཐོབ་པ་ཡང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པའམ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་གཅིག་རྙེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ ནས་སྤངས་ན།སྤངས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དག་ཏུ་གཞག་།དེའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་འདྲེན་མར་འཇུག་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མི་འཆི་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་ རྟེན་པ་ཡིས་ཆགས་བྲལ་བའི།།འཕགས་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་རྣམས་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པའི་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་ལ་ཉམས་པ་འཆི་བ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་བཅུ་པ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ ལམ་གྱིས་ཉེ་བར་སྐྱེད་པ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་དང་།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་འོངས་པ་འདུས་བྱས་དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་གཞག་ན་ཡང་མི་འགལ་ལོ། །མདོ་ལས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ གྱི་འབྲས་བུ་འདུས་མ་བྱས་སྨོས་ཏེ།དེར་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་འདོད་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་ཚུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་སྤངས་པས་ཚངས་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་ཚངས་པའི་ཚུལ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མོ། ། ཇི་ལྟར་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་ནི། ཚངས་པས་བསྐོར་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚངས་པས་བསྐོར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །ཚངས་པའི་ཚུལ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད པའི་ལམ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དཔེར་བརྗོད་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཚངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་འཚོ་བྱེད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

所說’為獲得一切所得一者’是指，在獲得預流果時，由修道所攝的見所斷一切所得為一，同樣在獲得一來果時，也獲得見所斷已斷和修所斷六種一切所得為一。不還果和阿羅漢果也同樣如是配釋。 ‘四種法智及隨智’是指依諦差別而有四種法智及隨智，如是各有四種，故同時獲得八種智。 ‘由世間道所得二果’是指一來果和不還果，此二果雖可由世間道獲得，然何以成為無漏道所標誌的沙門果？‘見道果斷亦’中，‘亦’字包含修道果，彼二種斷的獲得亦攝於一來果或不還果中。因此，具有見道果斷的一來果或不還果無為是沙門果。 關於’斷三種結’，三種結是由見道所斷。下分結中的薩迦耶見、戒禁取見和疑，雖僅由見道斷除，為何安立為一來果和不還果？因此應知世尊說此是由斷的交替進入而說。 ‘由其力故不退不死’是指如說’世間離貪聖，斷得有二種’，其中無漏斷得能持由世間道所得之斷。由於經說’不退失於果，亦無有死亡’，故說具得而住，若無此，則如世間退失而死。‘由其力故’即是由無漏斷得力之意。 卷五十。無漏得由世間道所生現在，及由世間力所得未來有為的八支聖道，安立為沙門果亦不相違。經中因是主要故說無為沙門果，彼中有為亦應承許。 ‘為斷煩惱故為梵行’是說由此斷除諸多惡不善法故為梵行。其體性即是梵行，即無漏道。 云何為梵輪？說’由梵所轉故’，由梵所轉故稱為梵輪。‘具無上梵行故’即是具無上無漏道之意。 舉例說’世尊亦稱為梵’，此是醫師所說。

།མྱུར་བར་འགྲོ་སོགས་རྩིབས་སོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱུར་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ དང་།རྩིབས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མྱུར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ ལྔས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།འདོར་བ་དང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡུལ་གཞན་འདོར་ཞིང་ཡུལ་གཞན་དུ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་འདོར་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་འཇུག་པ་འམ་བདེན་པའི་དམིགས་པ་གཞན་ འདོར་བ་དང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་རྒྱལ་བ་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་རྒྱལ་བ་རྣལ་དུ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་གྲོང་དང་གྲོང་རྡལ་ལ་སོགས་པ་མ་རྒྱལ་བ་ལས་ནི་རྒྱལ་བར་བྱེད་ལ་རྒྱལ་བ་དག་ནི་རྣལ་དུ་དགོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་ པ་མ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལས་ནི་དེ་དག་གིས་ཐོབ་པ་གཅོད་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་བར་བྱེད་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་རྣལ་དུ་འགོད་དོ། །འཕར་བ་དང་འབབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལར་འཕར་ཤིང་ལ་ལར་ འབབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པའམ།འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཅི་རིགས་པར་འཕར་ཞིང་འབབ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་འཕར་རོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འབབ་བོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་རྣམས་ནི་ལྟེ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མུ་ཁྱུད་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེས་གཞན་དག་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས པ་ནི་རྩིབས་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།འཁོར་ལོའི་རྩིབས་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་དགའ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ལུང་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེས་ན་ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་བསྐོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ལས་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ན།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དགས་ཀྱི་གནས་ན་བཞུགས་སོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་ལྔ་སྡེ་པོ་རྣམས་ལ་བཀའ་ སྩལ་པ།དགེ་སློང་དག་སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མིག་སྐྱེས་སོ། །ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། སློ་སྐྱེས་སོ། །སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་ པའོ།།འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མིག་སྐྱེས་སོ། །ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་སོ། །སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་ པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་མིག་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

‘迅速前行等輻條等故’這句話的意思是因為迅速前行等和因為輻條等的結尾詞。 所說的’因為迅速前行’詳細解釋是：這是見道與輪寶相應而說，如同輪寶迅速前行一樣，見道也因為以十五心剎那證悟諦理而迅速前行。 ‘因為捨棄和趣入’是指如同捨棄一處而趣入他處一樣，此處無間道是舍，解脫道是以現前的方式趣入，或者是因為捨棄和趣入其他諦理所緣。 ‘因為使未勝者得勝和安置已勝者’是指如同使未征服的城鎮等獲得征服，並安置已征服者一樣，此處也是以無間道斷除我見等煩惱未勝者的得而使其獲勝，以解脫道通過與煩惱離系得俱生的方式而安置已勝者。 ‘因為上升和下降’是指如同彼處有上升有下降一樣，此處也是反覆現前無間道和解脫道，或者是隨應通過欲界等苦等所緣而上升下降，因為緣於色界無色界故上升，因為緣于欲界故下降。 詳細解釋’正見等’是：此是依戒得定，得定后如實生起正確智慧。因此正語、業邊、命等如同輪轂，因為戒是基礎，正見等依賴於此而趣入。三摩地如同輪圈，因為它攝持其他。正見等如同輻條，因為如同車輪輻條般相互趣入。 ‘此從何處’是問見道是法輪是毗婆沙師們的自說還是出自經典。 ‘彼生時轉法輪’是指經中說：‘生起見道時轉法輪’。 若問如何說，即：‘世尊住在波羅奈仙人墮處鹿野苑。爾時世尊告五比丘：比丘們，於前所未聞法中，如理作意’此是苦聖諦’時，生起眼、智、明、覺。於前所未聞法中，此是苦集，此是苦滅，此是趣向苦滅道聖諦，如理作意時，生起眼、智、明、覺。於前所未聞法中，如理作意’此苦聖諦我應以現觀遍知’時，生起眼等如前。於前所未聞法中，如理作意’此苦集聖諦我應以現觀斷除’時如前。’

།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམ་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ ཤེས་པས་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་ པའི་བདེན་པ་དེ་ད་དག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དགེ་སློང་དག་ཇི་སྲིད་དུ་ང་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་མིག་མ་སྐྱེས་ཤིང་། ཤེས་པ་ཡང་མེད། རིག་པ་ཡང་མེད། བློ་ཡང་ མེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ང་ལྷ་དང་བཅས།བདུད་དང་བཅས། ཚངས་པ་དང་བཅས། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དང་བཅས། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་གྲོལ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། མི་ལྡན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །དེ་སྲིད་ དུ་ང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་མ་གྱུར་ཏོ།།དགེ་སློང་དག་གང་ནས་བཟུང་སྟེ། ང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་མིག་སྐྱེས་ཤིང་། ཤེས་ པ་དང་།རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་པ་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ། ང་ལྷ་དང་བཅས། བདུད་དང་བཅས། ཚངས་པ་དང་བཅས། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེར་བཅས་པ། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་སྐྱེ་དགུའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ལས་གྲོལ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་སྟེ། མི་ལྡན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་ སེམས་ཀྱིས་མང་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ།།དེ་ནས་ང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པ་ན། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་དང་། ལྷ་བརྒྱད་ཁྲི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་ མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེས་སོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཀུན་ཤེས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ཆོས་ཀུན་འཚལ་ཏོ། །ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་ཀུན་ཤེས་སམ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་བདག་གིས་ཆོས་ཀུན་འཚལ་ཏོ་ ཞེས་གསོལ་བ་དང་།ས་བླ་བའི་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱས་ཆོས་ཀུན་ཤེས་སོ་ཞེས་སྒྲ་འབྱིན་དབྱངས་སྒྲོགས་པར་བྱེད་ཅིང་གྲོགས་པོ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་དྲང་སྲོང་ལྷུང་བ་རི་དགས་ཀྱི་གནས་འདིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་ བྲམ་ཟེའམ།ལྷའམ། བདུད་དམ་ཚངས་པའམ། སུས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་མཐུན་པར་མ་བསྐོར་བ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་མདོ་ལས་དེ་ལྟར་འཕགས་པ་ཀཽཎྜི་ནྱ་ལ་མཐོང་ བའི་ལམ་སྐྱེས་པ་དང་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་ པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟླས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ།

對於前所未聞之法，我以證智現證滅苦聖諦，如前所說。對於前所未聞之法，我以證智修習趣向滅苦之道聖諦，如前所說。對於前所未聞之法，我以證智遍知苦聖諦，如前所說。對於前所未聞之法，我以證智斷除苦集聖諦，如前所說。對於前所未聞之法，我以證智現證滅苦聖諦，如前所說。對於前所未聞之法，我以證智修習趣向滅苦之道聖諦，如前所說。 諸比丘，乃至我對此四聖諦如是三轉，成十二行相之眼未生，智未生，明未生，覺未生之時，我于天、魔、梵、沙門、婆羅門及天人世間中，未能解脫出離，以無顛倒心安住。乃至我未能了知已現證無上正等正覺。 諸比丘，從我對此四聖諦如是三轉，成十二行相之眼生，智生，明生，覺生之時起，我于天、魔、梵、沙門、婆羅門及天人世間中，解脫出離，以無顛倒心安住。從此我了知已現證無上正等正覺。 宣說此法門時，具壽瞭解憍陳如及八萬天眾生起無垢無染之法眼。 爾時，世尊問具壽瞭解憍陳如:‘你已了知法否？”世尊，我已了知法。”瞭解憍陳如，你已了知法否？”善逝，我已了知法。’ 地行夜叉發出聲音宣告:‘具壽瞭解憍陳如已了知法。‘諸友，世尊于波羅奈仙人墮處鹿野苑中，三轉十二行相轉此如法之法輪，此法輪非沙門、婆羅門、天、魔、梵或世間任何眾生所能如法轉動，為利益眾生故而轉。 因此，經中如是說聖者憍陳如生起見道，諸天說世尊已轉法輪，由此可知見道即是法輪。 如何是三轉？‘此是苦聖諦’是第一轉，‘此應遍知’是第二轉，‘此已遍知’是第三轉，這些即是三轉。

།བཟླས་པ་རེ་རེ་ལ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་མིག་ སྐྱེས་སོ།།ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལའང་བཞི་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་དོན་ མངོན་སུམ་གྱི་ཕྱིར་མིག་གོ།།ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་བློ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་ལ་བློ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་དག་གིས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མ་རིག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །ཡང་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དག་ལ་དང་པོ་མཐོང་བ་ནི་མིག་གོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རིག་པ་སྟེ། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དག་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པའི་ཤེས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་མིག་ཅེས་བྱའོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཤེས པ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་བློ་ཞེས་བྱའོ། །བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་སྤངས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་ཡིན་ནོ།།བཟླས་པ་རེ་རེ་ལ་མིག་སྐྱེས་སོ། །ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་དང་། བློ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྨྲས་པ་གལ་ཏེ་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ན་གོ།།ལན་བཅུ་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གསུམ་ཚན་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལན་ གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བཤད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།གཉིས་དང་། གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་དང་། གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དཔེར་ན་མང་པོ་ཞིག་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། དགེ་སློང་དག་དེའི་ ཕྱིར་ཁྱེད་ལ་གཉིས་ཤིག་བསྟན་པར་བྱས་ཏེ་དེ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཉོན་ལ་ཡིད་ལ་ཟུང་ཤིག་དང་བཤད་དོ།།གཉིས་གང་ཞེ་ན། མིག་དང་། གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འདི་ལ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་ཞེས་བཤད་ པ་དེ་བཞིན་དུ་སུམ་ཚན་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བཤད་དོ།།ཡང་དཔེར་ན་དགེ་སློང་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པ་ནི་གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གཟུགས་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། གཟུགས་འགོག་པ་དང་། གཟུགས་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གནས་བདུན་ལ་མཁས་པའི་དགེ་སློང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ནི་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་སྡུག བསྔལ་གྱི་མཐའ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཕུང་པོ་རེ་རེ་ལ་གནས་བདུན་ལ་མཁས་པར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སུམ་ཚན་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བཤད་དོ།

每次唸誦時，對於’這是苦’，生起眼、知、覺、慧這四種。對於’應當遍知’這一句也有四種。對於’已遍知’這一句也有四種，這些就是十二行相。 其中，無漏智慧因為是現量所以是眼，因為無疑故是知，因為是真實義故是覺，因為清凈故是慧。在詞源學上，因為清凈的智慧稱為慧的緣故。 又外道見到真諦時，不是邪見、疑惑、無明的對治，而且是有漏的，爲了區別這個差異而說眼等。 又在三次唸誦中，最初見到是眼，對所見進行觀察是知，依于如所有性而了知是覺，因為能取盡所有。依于如實性而了知是慧，因為如實通達真實性故。 又爲了遮遣對未聞法的推度知而說眼，爲了遮遣信解所生的知而說知，爲了遮遣我慢所生的知而說覺，爲了遮遣有漏知而說慧。 對每一諦都相同，這是說苦集聖諦。‘應當斷除’、‘已斷除’這些是三次唸誦。每次唸誦中生起眼、知、覺、慧，這些是十二行相。對滅諦和道諦也同樣運用。 有人問：如果每一諦都像這樣三次唸誦和十二行相，那就應該是十二次唸誦和四十八行相，為什麼說是三次唸誦和十二行相呢？ 為此說道：‘因為與三和十二相順，所以說三次唸誦和十二行相’。如同二法和七處善巧的教說。 比如在說了許多之後，‘比丘們，因此我為你們宣說二法，你們要善加諦聽，記在心中，我將為你們宣說。什麼是二法？眼與色等乃至意與法。‘就像這樣，如同因為與二相順而說二法一樣，因為與三和十二相順，所以說三次唸誦和十二行相。 又比如’比丘通達七處，如實了知色、色集、色滅、趣向色滅之道、色味、出離、過患。通達七處的比丘觀察三種義時，必定能在此法律中速疾了知苦的邊際。‘就像這樣，如同每一蘊都與七處善巧相順一樣，這裡也是因為與三和十二相順，所以說三次唸誦和十二行相。

།བཟླས་པ་འདི་དག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་བཟླས་པ་འདི་དག་གིས་ནི་གྲངས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་།བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་ པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་ མི་སློབ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།འདིར་སློབ་དཔོན་གྱིས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བཟླས་པ་དེ་དག་གི་གྲངས་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་བསྟན་ན། འོ་ན་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཁོ་ན་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྣམ་པ་ བཅུ་གཉིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ལན་ཅིག་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་འདི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་རྣམ་པར་གཞག་།བཟླས་པ་མེད་པས་འཁོར་ལོ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡང་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་དང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་ཡིན་པར་རུང་སྟེ་དེ་དག་གི་དོན་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་བཟླས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འགོག་པའོ། །ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བར་བདེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། སྤང་བར་བྱ། མངོན་སུམ་དུ་བྱ། བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་བྱ་བའི་ངོ་བོར་ དམིགས་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་པ་བཞིའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །སྤངས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ། །བསྒོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་མཐར་ཐུག་པར་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་ གྲངས་དེ་བསྐོར་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གོ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དེ། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ འཁོར་ལོ་ཡིན་ཏེ།འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པས་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཀཽཎྜི་ནྱ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་བསྐོར་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་ཤེ་ན་དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་སྟེ། འཕགས་པ་ཀཽཎྜི་ནྱའི་རྒྱུད་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྐོར་བར་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། དང་པོར་བསྐོར་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་པོ་པ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འབྲས་ཆན་རབ་ཏུ་ཟོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་གོ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཐོབ་ཅེས བྱ་བ་ནི།གལ་ཏེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞིག་ངེས་པ་ལ་འཇུག་ན་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མི་ཐོབ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།

所謂’以此等唸誦’詳細解釋為：如經中所說，以此等唸誦依次闡明見道、修道和無學道。從’此是苦聖諦’開始，直至’此是趣向滅苦之道聖諦’為止，闡明見道。從’應以現觀遍知苦聖諦’開始，直至’應以現觀修習趣向滅苦之道聖諦’為止，闡明修道。從’以現觀遍知苦聖諦’開始，直至’以現觀修習趣向滅苦之道聖諦’為止，闡明無學道。 此處論師廣說’若如是者’，意為：若如是依次以彼等唸誦闡明見道等諸道，則見道既非三次重複，亦非十二行相。那又是什麼呢？若是一次重複和四種行相，則此見道如何安立為法輪？因無重複故，不具輪相，故不應成為法輪，此為所思。 因此，此法門即是法輪，因為宣說法輪故。三次重複和十二行相亦應理，因為宣說彼等義故。‘因三次重複’者，從’苦’至’道’為第一重複。從’應遍知’至’應修習’為第二重複。從’已遍知’至’已修習’為第三重複。 ‘因對諸諦作三種行相’者，‘是苦、是集、是滅、是道’為緣于諸諦自性的四種行相。‘應遍知、應斷、應現證、應修習’為緣于遍知等行為自性的第二組四種行相。‘已遍知、已斷、已現證、已修習’為緣于遍知等究竟的第三組四種行相，共成十二行相。 ‘轉彼’者，即轉此法門，令他相續瞭解，即傳入所化眾生相續中。如何令瞭解？為令知義故。或者，一切聖道，即見道、修道和無學道亦是法輪，因為入于所化眾生相續中故稱為輪。 若一切聖道皆是法輪，為何說聖者憍陳如僅生起見道時即稱’轉彼’？為此而說：‘彼於他相續’，即因於聖者憍陳如相續中生起見道而開始轉，因為是初轉，故稱為轉。初業者亦有’已’字，如說’已食飯’。 第三’為何不得’者，意為：若生於色界者入決定，為何不於十六心剎那得不還果？此為所思。

།ལན་དུ་གོང་ན་མཐོང་ལམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡོད་ན་ཡང་རང་ བྱུང་གི་བྱང་ཆུབ་ནི་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཁོ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་ན།ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་གཞན་ལས་མ་ཐོས་པར་མི་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ཁམས་འོག་མ་ལ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུགས་མེད་དངོས་གཞི་དགེ་རྣམས་ཀྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་ཟག་ བཅས་འོག་མ་མིན།།ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ནི་ཁམས་གསུམ་ཆར་ལ་དམིགས་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ན་དེ་མེད་དོ། །རྩོམ་པ་ནི་མགོ་འཇུག་པ་སྟེ། ཐབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ ཆོས་ཅན་ནོ།།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་བདག་ཉིད་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་རྗེས་སུ་སྲུང་ནུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ལ་གནས་པ་དེ་ལས་མི་གཡོ་བའོ། །རྟོགས་ པའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་དབང་པོ་འཕོ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནོ།།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་འདི་ལ་མི་གཡོ་ཞིང་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཡོད་པས་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། དབང་པོ་འཕོས་པས་དབང་པོ་རྣོན་པོའོ། །ལྔ་ནི་དད་པས་ མོས་ལས་སྐྱེས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པས་མོས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་དད་པས་མོས་པར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། །དད་པས་མོས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་ཏོ། །དྲུག་པ་ནི་གཞན་དུ་ ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དུས་དང་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དུས་ལས་བྱུང་བས་ན་དུས་དང་སྦྱོར་བ་པའོ། །འཕངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འཕངས་ཤེ་ན། རྟག་ཏུ་རྗེས་ སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འཕངས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྣང་ངོ་། །མདོ་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མིག་གཅིག་ཡོད་པ་ལ་ཉེ་དུ་རྣམས་འདིའི་མིག་གཅིག་མ་ཞར་བ་གང་ཡིན་པ་ང་ཡང་ཞར་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་དེའི་མིག་ལ་ གྲོང་བ་དང་།ཚ་བ་དང་། རྡལ་རྡུལ་གྱིས་མི་ཕོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིག་ཡ་གཅིག་ལ་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལྟར་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་འདི་ཡང་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་། བརྩེ་བར་བྱ་བ་དང་། རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་ཆོས་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱའོ་ཞེས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་སེམས་པས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མ་འགྱུར་རོ། །མར་གྱི་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ ནི་དཔེར་ན་མར་གྱིས་གང་བའི་བུམ་པ་ལ་བར་གྱི་ཚིག་གང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མར་གྱི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའམ།དཔེར་ན་མར་ལ་ལྟོས་པའི་བུམ་པ་ནི་མར་གྱི་བུམ་པ་སྟེ། གང་དུ་མར་ལྡུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་མར་ གྱི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བར་གྱི་ཚིག་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མི་མངོན་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་དག་ནི་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཡིན་པས་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བཤད་དོ། །དུས་ནི་ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ ལྟར་གཡོ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།

答覆說’上界無見道’，所謂’聲聞’是指雖然在無色界存在，但因為不可能有自然覺悟，所以只可能有聲聞菩提，然而聲聞的證悟也不可能不從他人聽聞而生起。 另外，因為不緣地獄的緣故，如說：‘無色定善諸法，所緣有漏非地獄。‘而見道必須緣三界，因此彼處無見道。 ‘著手’即開始，是’方便’的同義詞。 此處因有退失法的自性，故稱為具退失法者。 具死亡思維法者，即是思維自身死亡的法者。 具隨護法者，即是能夠隨護解脫的人。 住而不動者，即是對所住的解脫不動搖者。 具證悟根機者，即是具有根器轉變根機者。 具不動法者，即是此人有不動不變之法，故稱為具不動法者。 這又分兩種：本性利根者和轉根后成為利根者。 ‘五唯從信解生’，這是確定唯從信解而生。這些是從信解所生，即是以信解為先導的意思。 第六如前所說可轉為他者。 ‘時解脫’是指依賴資具、無病、地方特點等特徵的時節而生，故稱為時解脫。 何為’珍貴’？是心的解脫。為何珍貴？因為需要常時守護，如世間所說珍貴之物需要常時守護。 經中也說：‘譬如有一獨眼人，親屬們想到此人僅剩一眼若也失明就不好了，爲了不讓塵土、炎熱、微塵傷害其眼，應當善加守護其僅存的眼睛。’ 同樣，阿羅漢的時解脫法也是應當守護、愛惜、攝受的。 因此，時解脫阿羅漢也同樣思維應當善加守護，以免從此法退失，因此不會退失。 ‘如油瓶’是指，譬如裝滿油的瓶子，省略了’滿’字而說油瓶；或者譬如依賴油的瓶子稱為油瓶，即是用來盛油的器皿，省略了’依賴’一詞而說油瓶。 同樣在此處也是省略了’依賴’一詞。這些既依賴時節又是解脫，故稱為時解脫。時節即前說的資具等。 為何說不能動搖？因此說’從不退失的角度’。

།ཡང་ན་དུས་གཞན་གྱི་བར་དང་། གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ལ་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་དང་ མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་དེ་ལྟ་ཡིན་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པ་དང་། མི་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་དུས་གཞན་གྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་མི་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་མཐོང་ཐོབ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་སློབ་པར་གྱུར་པ་ལས་དབང་པོ་དག་འཕོ་བར་བྱེད་ན་ཡང་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་ པོ་རྣོན་པོ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ལ་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་འདི་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའི། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་དབང་པོ་དག་འཕོ་བར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བས་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་ པ་མ་ཡིན་པས་ཁ་ཅིག་ནི་དང་པོ་ནས་དེའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པའི་རིགས་མ་ བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནས་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་བར་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་དག་ན་རེ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ།དབང་པོའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །མདོ་སྡེ་པ་དག་ན་རེ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་རྒྱུ་ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་དེའི་ས་བོན་འཇུག་པ་རྙེད་ནས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། གལ་ཏེ་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་བརྗོད་ཀྱི།འདི་འཆི་བར་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མ་བརྗོད་ན། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ཁོ་ན་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི།དེ་དག་ལས་གཞན་ལྔ་པ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྔ་པ་འདི་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཆི་བར་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་སྨོས་སོ།།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལས་རེ་རེའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཁོ་ནས་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་འཆི་བར་སེམས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་གྱི། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྗོད་མི་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ།རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།

或者說’爲了其他時期和永久解脫’這句話的意思是：爲了其他時期解脫是時解脫性，爲了永久解脫是不與時間相聯繫的解脫性，這是其語義。 如何是這樣呢？答：從可能退失和不可能退失兩個方面來說。從可能退失的方面來說，爲了其他時期解脫故稱為時解脫；從不可能退失的方面來說，爲了永久解脫故稱為不與時間相聯繫的解脫。 ‘此乃見道所得’這句話是說，如果從有學位轉變諸根，也會成為見道所得；或者如果本性就是利根者，也是在十六心剎那間唯由見道所得。 因此，這不動法者是由見道所得為先導，應當了知不動法阿羅漢果位時轉變諸根的，那不是見道所得為先導。 有些說是從最初就具有思惟死亡法性的種姓，而不說是具有退失法性。這樣，因為那不是由修習所成，所以說明有些從最初就具有那種種姓。 如果問具有退失法性種姓乃至具有不動法性種姓是什麼？那並未說明具有退失法性等種姓。 對此，有些人這樣說：所謂種姓就是善根，某些人有從具有退失法性直至具有不動法性的變化。 其他人說，所謂種姓是從凡夫階段開始的諸根差別。 經部師們說，所謂種姓是心的種子功能，在凡夫和有學階段，如果有退失法的種子因，就稱為具有退失法性種姓。同樣，在無學階段也是獲得其種子相續而稱為具有退失法性，乃至不動法性也是如此。 關於具有退失法性的廣說中，如果只說’具有退失法性是具有退失可能’這些，而不說’此非具有思惟死亡等法性’，那麼具有思惟死亡法性等四者都具有退失可能，就都將是具有退失法性中的任何一種，除此之外就沒有第五種了。 因此，爲了區別這第五種確實異於那些，所以說’非具有思惟死亡等法性’。 具有思惟死亡法性等四者非具有退失法性，僅通過各自特徵的說明，‘具有思惟死亡法性是具有思惟死亡可能而非具有防護法性’這樣的說明就成為不必要了，具有防護法性也是如此。

།ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་དེ་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྨོས་པ་འདིས་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་མི་ལྡན་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པར་འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། རྐྱེན་ལྔ་དང་། རྒྱུ་ལྔས་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། སྨྲ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། རྩོད་པ་ ལ་ཞུགས་པ་ཡིན།རིང་དུ་རྒྱུ་བའི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ནད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡུན་རིང་པོས་ཐེབས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ་དེ་ནི་བསྲུངས་ ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་འབྲས་བུ་དེ་རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་འབྲས་བུ་དེ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཞིང་འབྲས་བུ་དེ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ན་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་མེད་ན་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཐོབ་པར་འཕེལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། ཤུགས་ཀྱིས་ན་གལ་ཏེ་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ལས་ཀྱང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་གུས་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།འཆི་བར་སེམས་པ་ཡང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཁྱད་པར་དུ་གུས་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ།།དྲུག་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདི་གཉིས་དབང་པོས་བྱས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་ཀྱི་སྦྱོར་བས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ངེས་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་དྲུག་ཡོད་ཀྱི། འདོད་པའི་མས་འབའ་ཞིག་ན་དྲུག་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད པ་ཉིད་དུ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་བྱ་བར་གུས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།དེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ན་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་རྐྱེན་ སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་པས་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།དབང་པོ་དག་འཕོ་བ་ཡང་མེད་པས་དེ་ན་གནས་པ་ལས་མི་གཡོ་བའི་རིགས་ཁོ་ནར་འདུག་གོ། །མི་གཡོ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་པས་དེ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡོད་ཀྱི་དེ་ ལས་གཞན་པ་དག་ནི་མེད་དོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དེ་གཉིས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་འཆི་བར་སེམས་པ་དང་དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་མེད་དོ། །རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཡང་ཡོངས་ སུ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་མེད་དོ།།དབང་པོ་འཕོ་བ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡང་མེད་དེ། དེ་སྐད་དུ། དེ་དང་གོང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི། །ཡོངས་ཉམས་དབང་པོ་འཕོ་མི་བསྟེན། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ།

‘如果沒有具足退失因緣的力量’這句話是說，如果具足退失因緣的力量，就會退失，這是所想的。說到具足因緣力量這一點，是爲了區別於前面所說的退失法者，因為退失法者即使沒有具足退失因緣的力量也會退失。 關於退失的因緣，經中是這樣說的：‘由五種因緣、五種原因，時解脫阿羅漢會退失。是哪五種呢？即：從事業務、從事言論、從事諍論、具有長期遊行的加行、長期患病。’ ‘即使不守護’這句話是爲了區別于隨護法者，這是即使不守護也不會退失，而那個即使守護也會退失，所以這種果位即使不守護也會住於該果位的根器，不會從該果位退失。 ‘如果沒有精進’是說，如果沒有精進，即使獲得了能證悟的根器也不會增長，反過來說，如果精進修行就會成為具有根器的人。 這樣說來，這也區別于能證悟的根器，因為那個即使沒有精進也是能證悟的根器。 ‘前兩者’等詳細內容是說，退失法者是沒有相續修行和恭敬修行的。雖然思惟死亡者也是沒有相續修行的，但特別是沒有恭敬修行，所以這兩者有區別。 ‘是鈍根’是爲了區別于第六種，第六種是利根，這兩者是由根性造成的差別，而不是由修行造成的。 ‘如此’等詳細內容是說，因為如此不確定，所以色界和無色界中也有六種阿羅漢，並不是僅在欲界才有六種。 在色界和無色界中，‘不動和不動法者這兩種’等內容是說，不動是會對不動性生起信心，而不是對能證悟的根器性生起恭敬，所以欲界的不動是會成為能證悟的根器，而在色界和無色界中，因為沒有具足退失因緣的力量，所以不會退失，也沒有根性的轉變，所以在那裡只有不動種性。 因為具有不動解脫，所以也有不動法者，因此只有這兩種，其他種類是沒有的。 在色界和無色界中沒有退失、思惟死亡和根性轉變，首先因為那裡沒有退失，所以沒有退失法者。隨護法者也因為沒有退失，所以不需要守護，因此也沒有。 正因為沒有根性轉變，所以也沒有能證悟的根器。如說：‘彼及上界生，不退根不轉。’

།དེ་ན་ནི་བདག་ཉིད་འཆི་བར་ སེམས་པ་ཡང་མེད་ལ་གཞན་གྱིས་གསོད་པ་ཡང་མེད་པས་འཆི་བར་སེམས་པ་ཡང་མེད་དོ།།འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བར་སེམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དག་གོ། །ཡོངས་ སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་རང་གི་རིགས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དེ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ནི་གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་འབྲས་བུ་ ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་དོ།།དང་པོ་ལས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དང་འབྲས་བུ་ལས་སོ། །དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟེན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སློབ་པའི་ གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བསྒོམས་པས་ལམ་དེ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སློབ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སློབ་པ་ ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རིགས་དང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིགས་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་ལ་ཕྱིས་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་པས་ དེ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འདིར་ལ་ལ་ན་རེ་གང་གི་རིགས་དང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟེན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འཆི་ བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་དེ་ཡང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་དེ་ཉིད་འདི་ལྟར་དང་པོ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ལ་སྦྱངས་ཏེ་ཐོབ་པ་ལས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་སློབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དག་གིས་བརྟན་པོར་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བརྟན་པོར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ལ་འབད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདིར་བདག་གིས་གང་གི་ཕྱིར་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ། སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་གང ཡིན་པ་ནི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བསྒོམས་ལ།ཕྱིས་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་བསྒོམས་ཏེ་བརྟེན་པོར་བྱས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་དང་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་འདུས་བཟང་ གིས་ཀྱང་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་རིགས་གཞན་ཐོབ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ལམ་དེ་ཡོངས་སུ་མི་འདོར་ཏེ།སྦྱངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིགས་ཁོ་ན་ལས་མི་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རིགས་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཕྲལ་ ཁོ་ན་ལ་ཐོབ་ཀྱི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ན་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་གནས་སྐབས་གཉིས་ཀྱིས་བརྟན་པོར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དོ།