d4312八支心要註釋詞義月光論月喜 札蘭達拉 仁欽桑波c3.5s｜d4312八支心要註釋詞義月光論月喜 札蘭達拉 仁欽桑波c3.5s（續13）

或者由三種病根任何一種阻塞脈管，不讓風行走而產生的有兩種。被病阻塞的徵兆是：它無因而生，瞬間空虛而變化，即成難治。也就是說，所謂蜂蜜般的糖尿，是由風等病阻塞膀胱口，堵塞管道所產生的徵兆或癥狀，無因而生起，瞬間變空，從空性中又似乎充滿，這是難以治癒的。 所有若不及時醫治，會變成蜂蜜般的糖尿。由於一切都變甜，大多是蜂蜜糖尿。所有稱為蜂蜜糖尿的，都是從甜味而說的。也就是說，所有糖尿病都稱為蜂蜜糖尿。為什麼呢？因為這一切如果不及時醫治和治療就會變成蜂蜜般的糖尿，而且所有糖尿病都從甜味而變甜，大多呈蜂蜜般的顏色，所以稱為蜂蜜糖尿。 食物不消化且食慾不振，嘔吐嗜睡感冒發作。痰病所生的糖尿，會出現這些併發癥。也就是說，痰病所生的糖尿會出現食物不消化等併發癥。 陽具和膀胱疼痛，睪丸分裂且發燒，熱酸口渴昏迷混亂，是膽病所生的併發癥。也就是說，膽病所生的糖尿病會出現陽具和膀胱部位如針刺般疼痛，睪丸分裂等併發癥。 風病所生的心跳且，身體顫抖心痛貪食。疼痛且失眠消瘦，咳嗽呼吸不暢發生。也就是說，風所生的糖尿病會出現心跳等併發癥。 碗形龜狀者，彎曲火焰細小和，如小豆及芥子形，有子生及比達日，內瘤稱為的瘡皰十，由未治療糖尿產生。關節要害及多肉，會在命處生起。也就是說，未經治療的糖尿病會產生如碗形等十種瘡皰病，特別是會在關節、要害和多肉等命處生起。 邊緣高而中間低，黑色且具膿和病，形狀大小似碗形，稱為寶珠碗形。也就是說，瘡皰四周邊緣高而中間低陷，形狀如碗，顏色發黑且具膿和病，這稱為碗形瘡皰。

།ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་བྱེད་ལ། །ཉེ་འཁོར་དག་ཏུ་ཆེར་མཆེད་ཅིང་། ། འཇམ་ཞིང་རུས་སྦལ་རྒྱབ་འདྲ་བའི། །འབྲས་ནད་རུས་སྦལ་ཅན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རུས་སྦལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་ནད་ནི་ནང་དུ་ཤས་ཆེར་ཟུག་ཅིང་ན་བར་བྱེད་ལ། རྩའི་ཉེ་འཁོར་དུ་མཆེད་ཅིང་སྦོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ ཡིན་ནོ།།སྲ་ཞིང་རྩ་ཡི་དྲ་བ་ཅན། །སྣུམ་ཞིང་འཛག་ལ་ཁྱོན་ཆེ་བ། །ན་ཞིང་ནང་ཟུག་བུ་ག་ནི།།ཕྲ་མོར་ལྡན་པ་དྲ་བ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོར་བུ་དུ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྲ་ཞིང་རྩུབ་པ་དང་། རྩ་རིས་ཀྱི་དྲ་བས་ཁེབས་པ་དང་། སྣུམ་པ་ ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ནང་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་ལ་རྣགས། །རྒྱབ་བམ་ལྟོ་བ་དག་ཏུ་ནི། །ཐོར་བུ་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་གནག་།སྒུ་བོར་འདུག་པས་སྒུ་བོར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་ནད་སྒུར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནད་ཚབས་ཆེ་ ཞིང་ནང་དུ་ཟུག་ལ་རྣག་ཀྱང་ནང་དུ་རྣགས་པ་ནི།རྒྱབ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡང་རུང་བར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་པགས་པ་ཚ། །ཤིན་ཏུ་ན་བྱེད་མེ་དབལ་ཏེ། །དམར་ཞིང་གནག་ལ་གས་པ་དང་། །ཚ་ཞིང་རྨུགས་བྱེད་མེ་དབལ་ཕྲ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དབལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་གི་རྗེས་ཐོགས་ཉིད་ལ་པགས་པ་ཚ་ཞིང་བསྲེགས་པ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ། ཤིན་ཏུ་ན་བའི་མེ་དབལ་ཀུན་ཏུ་མཆེད་པར་བྱེད་ཅིང་མདོག་དམར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ཡིན ནོ།།སྲན་ཆུང་འདྲ་བའི་ཚད་དང་དབྱིབས། །མཉམ་པས་སྲན་ཆུང་ཅན་ཡིན་ཏེ། །ཚད་དང་དབྱིབས་ནི་ཡུངས་ཀར་འདྲ། །མྱུར་དུ་སྨིན་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲུམ་བུ་སྲན་ཆུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་དང་དབྱིབས་སྲན་ཆུང་དང་འདྲ་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚད་དང་དབྱིབས་ཡུངས་ཀར་འདྲ་བའི་འབྲུམ་ཕྲན་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་མྱུར་དུ་སྨིན་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡུངས་ཀར་འདྲ་བའི་འབྲུམ་ཕྲན་གྱིས། །ཡོངས་སུ་བསྐོར་བས་ཆུ་བུར་ཅན། །བུ་བཅས་ཆེ་ཞིང་མང་ བ་ལ།།རབ་ཕྲའི་འབྲུམ་བུས་ཁྱབ་གྱུར་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་ནད་བུ་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུངས་ཀར་འདྲ་བའི་འབྲུམ་ཕྲན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ལྷུན་ཆེ་བ་དང་། མང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། དུ་མས་ ཁྱབ་ཅིང་གཡོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྡུམ་བུ་བི་ད་རི་ལྟར་ཟླུམ། །སྲ་བ་བི་ད་རི་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བི་ད་རི་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་ནད་ནི་ལྡུམ་བུ་བི་ད་རི་ཞེས་བྱ་བའི་དབྱིབས་ལྟར་ཟླུམ་པོར་གནས་ལ། རྡོ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་སྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་ འབྲས་གཞན་དུ་བཤད་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ནི་སྐབས་གཞན་དུ་བཤད་དེ། འདིའི་རྗེས་ཐོགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་འབྲས་ནད་གསུམ། །བུ་བཅས་དང་ནི་བི་ད་རི། །ཚིལ་ ཆེན་ལས་བྱུང་བརྣག་དཀའ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་འབྲས་ཀྱི་ནད་འདི་དག་གི་ནང་ནས་དང་པོའི་གསུམ་པོ་ཁར་ཐོར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རུས་སྦལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དྲ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་དང་། བུ་བཅས་དང་བི་ད་རི་ཞེས་བྱ་བ་ལྔ་པོ་ གལ་ཏེ་ཚིལ་ཆེ་བའི་མི་ལ་བྱུང་ན་བརྣག་པར་དཀའ་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །ཚིལ་ཆུང་ལས་བྱུང་བརྣག་ནུས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔ་མ་ལས་གཞན་པའི་འབྲས་ནད་ལྷག་མ་ལྔ་པོ་མཁྲིས་པའི་ནད་ ལས་བྱུང་ཞིང་།མི་ཚིལ་ཆུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན། དེ་ནི་བརྣག་ནུས་ཤིང་ནད་ཚབས་ཆུང་ལ་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ།

向內刺痛，在周圍廣泛蔓延，柔軟且形如龜背的瘡病稱為龜背瘡。這種名為龜背的瘡病，主要向內刺痛，在脈絡周圍蔓延腫脹等具有這些特徵。 堅硬且有脈絡網，油膩滲漏且面積大，疼痛內刺且具有細小孔洞的稱為網狀瘡。這種名為煙狀瘡的瘡病，堅硬粗糙，被脈絡紋路覆蓋，油膩等具有這些特徵。 向內刺痛且化膿，在背部或腹部出現大疙瘩，顏色發黑，呈駝背狀故稱駝背瘡。這種名為駝背的瘡病，病情嚴重且向內刺痛，內部化膿，可生長在背部等任何部位。 剛生起時面板發熱，劇烈疼痛的火瘡，呈紅黑色且開裂，發熱昏沉的稱為細小火瘡。這種名為細小火瘡的病，剛一生起面板就發熱如被灼燒般，極其疼痛的火瘡遍佈全身，呈紅色等具有這些特徵。 大小形狀如小豆，故稱小豆瘡，大小形狀如芥子，快速成熟且病情嚴重。這種名為小豆瘡的皰疹，其大小形狀如小豆。同樣還有大小形狀如芥子的小皰疹，其特點是快速成熟且病情嚴重。 被芥子般大小的小皰疹環繞的水泡瘡，母瘡較大且數量多，遍佈細小皰疹。這種名為子母瘡的瘡病，被芥子般大小的小皰疹環繞，同樣體積較大，數量眾多且極其細小，佈滿全身。 圓如畢達利草，堅硬的稱為畢達利瘡。這種名為畢達利的瘡病，形狀如畢達利草般圓形，且堅硬如石。 內瘡另有詳述。這種名為內瘡的病在其他章節中詳述，即在下一章中說明。 其中最初三種瘡病，子母瘡和畢達利瘡，如果發生在肥胖者身上則難以忍受。在這些瘡病中，最初三種即口瘡、龜背瘡、網狀瘡三種，以及子母瘡和畢達利瘡這五種，如果發生在肥胖的人身上，則難以忍受且病情嚴重。 其他瘡病多由膽病引起，發生在瘦人身上可以忍受。除前述外的其餘五種瘡病由膽病引起，如果發生在瘦人身上，則可以忍受，病情較輕且容易治癒。

།དེ་རྣམས་ནད་ཤས་ཇི་ལྟར་ཆེའི། །གཅིན་སྙི་བ་ཡི་དབང་ལས་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུའི་ནད་དེ་རྣམས་ནི་གཅིན་སྙི་ བའི་ནད་ཀྱི་དབང་ལས་བྱུང་ཞིང་།རང་རང་གི་ནད་ཇི་ལྟར་ཤས་ཆེ་བ་བཞིན་དུ་དེའི་རྣམ་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱི་ཟ་ཁུ་ལ་ནི་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བར་འགྱུར་ལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཟ་ཁུ་ལས་ ཀྱང་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་འབྲས་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།།འདི་དག་ཟ་ཁུ་མེད་པར་ནི། །གནོད་གྱུར་ཚིལ་ལས་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། །ཇི་སྲིད་དངོས་པོ་མི་སྣང་བ། །དེ་སྲིད་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོར་བུའི་ནད་འདི་དག་ནི་ཟ་ཁུའི་ ནད་མེད་པར་མི་ཚིལ་ཆེས་པ་ལས་ནད་དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ཇི་སྲིད་རང་གི་དངོས་པོ་ལྟོ་དང་རྒྱབ་ལ་སོགས་པ་གསལ་པོར་མི་སྣང་བ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཁ་དོག་ལྗང་བའམ་དམར་བའི་གཅིན། ། ཟ་ཁུའི་སྔོན་ཚུལ་མེད་པ་ཡིས། །གཅིན་འབྱུང་གང་དེ་ཟ་ཁུ་མིན། །དེ་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཞིག་གཅིན་གྱི་མདོག་ལྗང་བ་ལ་སོགས་པར་བྱུང་ལ། སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་མེད་པ་དེ་ནི་ཟ་ཁུའི་ནད་ཡིན་པར་སློབ དཔོན་གྱིས་མ་བཤད་དེ།གཅིན་ནི་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལུས་རྔུལ་ཡན་ལག་མནམ་ཞིང་ལྷོད་པ་དང་། །སྟན་དང་མལ་དང་གཉིད་ཀྱི་བདེ་ལ་ཆགས། །སྙིང་མིག་རྣ་བ་ཁ་ལྕེ་བྱུགས་སྙམ་བྱེད། །ལུས་ སྦོམ་སྐྲ་དང་སེན་མོ་རིང་བ་དང་།།བསིལ་བག་དགའ་ཞིང་གྲེ་བ་རྐན་སྐམས་ཤིང་། །ཁ་ནང་རོ་མངར་རྐང་མཐིལ་ལག་མཐིལ་ཚ། །གང་དུ་གཅིས་པར་གྲོག་མ་འདུ་འགྱུར་བ། །གཅིན་ནད་ཟ་ཁུའི་ཚོགས་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་ཚུལ། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།གཅིན་ནད་ཟ་ཁུའི་ཚོགས་ཉི་ཤུ་པོ་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྟགས་སམ་ཚུལ་སྔོན་དུ་འབྱུང་བ་ནི། ལུས་ལ་རྔུལ་འཛག་པ་དང་། ཡན་ལག་དྲིང་ཞིང་མནམ་ལ་ལྷོད་ཅིང་རྨྱ་བ་དང་། སྟན་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུག་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་ སྲེད་པ་དང་།སྙིང་ག་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་བུ་ག་རྣམས་སུ་དྲི་མ་འཕེལ་བས་བྱུགས་ཤིང་རྐྱང་ནུལ་བྱས་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ལུས་མཐུག་ཅིང་སྦོམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རིང་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། བསིལ་བག་ལ་ དགའ་ཞིང་གྲང་བ་འདོད་པ་དང་།གྲེ་བ་དང་རྐན་སྐམས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟ་ཁུ་སྦྲང་རྩིའི་མདོག་འདྲ་འབྱིལ་བ་དང་། །སྦྲང་རྩིའི་རོ་འདྲ་བ་ལ་གཉིས་སུ་རྟོག་།ལུས་བརྟས་བད་ཀན་ཅན་གྱི་ཟ་ཁུའམ། །ཉེས་ པ་ཟད་པས་རླུང་གི་བདག་ཅན་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིན་ནད་ཟ་ཁུ་སྦྲང་རྩིའི་མདོག་འདྲ་བ་ལ། ལྕི་ཞིང་འབྱིལ་བ་ཤལ་མ་ལིའི་ཁུ་བ་འདྲ་བར་གནས་པ། སྦྲང་རྩིའི་རོ་ལྟར་མངར་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་བློ་དམན་པ་དག་ཚུལ་གཉིས་སུ་ རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ།ལུས་ཀྱི་ཉམས་བརྟས་པར་བྱས་པའི་དབང་གིས་ཅི་འདི་བད་ཀན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ། ཡང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ཟད་པར་བྱས་པའི་ཉམས་དམད་པ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ བློ་ཞན་པ་དག་རྟོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

對於’這些病情的程度如何，是由尿糖病的影響而產生’這句話，是說這些糖尿病癥狀是由尿糖病的影響而產生，各自的病情程度也隨之而變化。痰病性的糖尿病以痰病為主，風病和膽病為主的糖尿病也會轉變為風病和膽病性的糖尿病。 ‘這些若無糖尿，則由有害的脂肪而生，在癥狀未顯現之前，是無法察覺的’這句話，是說這些零散的病癥若無糖尿病，則由過度肥胖而引起疾病。在腹部和背部等部位的癥狀未明顯顯現之前，是無法察覺和了解的。 ‘尿液呈綠色或紅色，若無糖尿病的前兆，所排出的尿液不是糖尿，那是血膽’這句話，是說如果尿液呈綠色等顏色，而之前沒有出現相關癥狀，上師說這不是糖尿病，應當知道這是血膽性質的尿液。 ‘身體出汗、四肢有異味且鬆弛，貪戀坐臥和睡眠的舒適，心、眼、耳、口、舌似有塗抹感，身體肥胖、毛髮和指甲變長，喜歡涼爽、喉嚨上顎乾燥，口中有甜味、腳掌手掌發熱，小便之處螞蟻聚集，這些是糖尿病群的後期癥狀’這句話，是說二十種糖尿病羣后期出現的徵兆或癥狀是：身體出汗、四肢有異味且鬆弛無力、貪戀坐臥等的舒適、心等身體孔竅因污垢增多而感覺似有塗抹感、身體肥胖、毛髮等過度生長、喜歡涼爽、喉嚨和上顎乾燥等。 ‘糖尿如蜂蜜色且粘稠，味如蜂蜜有兩種判斷：或為體壯痰病性糖尿，或為病素耗竭的風性糖尿’這句話，是說糖尿病尿液如蜂蜜色且粘稠，如木棉樹汁般存在，味如蜂蜜般甜美，智慧淺薄者會作兩種判斷：是由身體滋養充足而引起的痰病性糖尿，還是由痰等病素耗竭而引起的風性糖尿。愚鈍者會如此推測。

།སྔོན་ཚུལ་བཅས་པའི་བད་མཁྲིས་ཟ་ཁུ་དང་། །གང་ཡང་རིམ་གྱིས་རླུང་ནད་ཟ་ཁུར་འགྱུར། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་གང་ཡིན་གསོ་བར་དཀའ། །གལ་ཏེ་ཚིལ་ནད་ཤས་ཆུང་གྱུར་གསོ་སླ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་བྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་རྔུལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བའི་བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཟ་ཁུ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཡང་རིམ་གྱིས་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང བའི་རླུང་ནད་ཀྱི་ཟ་ཁུ་དེ་ཡང་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་མཁྲིས་པ་ལས་རིམ་གྱིས་བྱུང་བའི་ཟ་ཁུར་གྱུར་པ་ནི་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ལ། གསོར་རུང་བ་ནི་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཚིལ་གྱི་ནད་ཤས་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ གསོ་བར་སླ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་པའི་རྣམ་པར་ འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཁོང་འབྲས་དང་རྒྱུ་རླུགས་དང་སྐྲན་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིན་སྙི་བའི་ནད་གཞིའི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་སློབ་དཔོན་གྱིས། ཁོང་འབྲས་གཞན་དུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས བྱ་བ་ལ།དེའི་ཕྱིར་འདི་བརྩམས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་རླུགས་དང་སྐྲན་ནད་དག་དེ་དང་ཚུལ་མཐུན་པར་ལེའུ་འདི་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཟས་ཁེངས་བུ་རབ་ཚ་དང་། །རྩུབ་དང་སྐམ་དང་ཚ་གྱུར་ཟོས། །ཉལ་བའི་སྤྱོད་པ་མི་བདེ་བས། །ཁྲག་ནད་ སྐྱེད་འགྱུར་དེ་དང་དེས།།པགས་པ་ཤ་ཚིལ་རུས་པ་དང་། །ཁྲག་དང་ཆུ་བ་ཆུ་བ་ཆེ། །ཕྱི་དང་ནང་དུ་སྐྲངས་གྱུར་པ། །རྩ་བ་ཆེ་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆེ། །ཟླུམ་པའམ་འཇོང་པར་གནས་པ་གང་། །ཁོང་འབྲས་དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་།ནད་དམིགས་སྣ་རེ་ འདུས་པ་དང་།།ཁྲག་དང་སྨས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཟས་གཡོས་ཟིན་ནས་མཚན་མོ་འདས་ཤིང་ཞག་ལོན་པའི་ཁེངས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུད་དུ་ཟོས་པ་དང་། ཁྲག་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་གཞན་དག་ཏུ་བསྟེན་པ་དེ་དང་དེས་ནད་ བསྐྱེད་པས་པགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྲངས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྩ་བ་ཆེ་ཞིང་དབྱུང་བར་དཀའ་ལ།ནད་ཚབས་ཆེ་ཞིང་བརྣག་པར་དཀའ་བའི་སྐྲང་པ་ཟླུམ་ཞིང་ཁ་ཞེང་ཆེ་བའམ། འཇོང་པར་གནས་ཤིང་དཔངས་རིང་ བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁོང་འབྲས་ཞེས་བྱ་ལ།ཁོང་འབྲས་དེ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྣ་རེ་རེ་འདུས་པ་དང་། ཁྲག་དང་སྨས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཕྱིའི་ཡན་ལག་དེ་དང་དེར། །རབ་ན་མདུད་པ་འདྲ་ལ་མཐོ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།འདིར་ཁོང་འབྲས་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ཕྱི་ནི་ལྟེ་བ་དང་། གཞང་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དེ་དང་དེར་མི་བཟད་པར་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། མདུད་པ་བྱས་ཤིང་བརྒྱུས་པ་ལྟར་རྡོག་རྡོག་པོར་འདུག་པ་དང་། མཐོ་ཞིང་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་ཤིན་ཏུ་མི་ བཟད་ཅིང་།།གཏིང་རིང་སྐྲན་ལྟར་སྲ་བ་ཡིན། །གྲོག་མཁར་ལྟ་བུར་མཐོ་བ་དང་། །མེ་དང་མཚོན་ལྟར་མྱུར་གསོད་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་ཁོང་འབྲས་ནི་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་ཅིང་བརྣག་པར་དཀའ་བར་ན་བ་དང་། གཏིང་རིང་ཞིང་ནང་དུ་ནུབ་པ་དང་། སྐྲན་ལྟར་སྲ་ཞིང་རེམ་རེམ་པོར་གནས་པ་དང་། གྲོག་མཁར་གྱིས་སྤུངས་པའི་རྩེ་མོ་ལྟར་མཐོ་བར་གནས་པ་དང་། ཕྱིའི་ཁོང་འབྲས་པས་ནང་གི་ཁོང་འབྲས་མྱུར་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མེ་དང་མཚོན་གྱིས་མྱུར་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བ་འདར ཡང་མྱུར་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

關於前面所述的伴隨癥狀的痰熱瘙癢和任何逐漸轉變為風病瘙癢，由膽病引起的難以治癒，如果脂病程度輕微則容易治癒。 對此解釋如下：伴隨著之前出現的身體出汗等癥狀而產生的痰病和膽病引起的瘙癢難以治癒，同樣，任何由痰病等逐漸發展成的風病瘙癢也難以治癒。同樣，由膽病逐漸發展成的瘙癢也難以治癒，但如果是由膽病引起且脂病程度不重的話則容易治癒。 《醫論八支精要釋·詞義月光》是由大師月官撰寫的對《醫論八支》的註釋，這是對第十章病根基礎的解釋。 接下來要講解內癰、嘔吐和瘤病的病根基礎。關於這一點，在講解糖尿病病根基礎的章節中，大師說’內癰在他處已講’，因此開始撰寫這一章，嘔吐和瘤病也按照相同方式在本章中講解。 食用過飽、極熱、粗糙、乾燥和變熱的食物，以及臥姿不適會引起血病。由於這些原因，在面板、肌肉、脂肪、骨骼、血液和體液中，外部和內部出現腫脹，根基深重且病情嚴重。圓形或橢圓形的腫塊稱為內癰，共有六種：單一病癥彙集而成的，以及由血液和創傷引起的。 在此，外部內癰在相應部位劇痛，形如結節且隆起。內部內癰極其難忍，深入體內且如瘤一樣堅硬。形如蟻丘般隆起，如火和利器般迅速致命。

།ལྟེ་བ་ཆུ་སོ་མཆིན་མཆེར་པ། །གློ་དང་སྙིང་ལྟོ་བརླ་རྩ་དང་། །མཁལ་མ་གཉིས་སམ་གཞང་དུའང་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་དེ་ནི་ལྟེ་བ་དང་ཆུ་སོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་གང་ཡང་རུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རླུང་གྱུར་ནད་ཚབས་དྲག་།དམར་ནག་རིང་ཞིག་ལོན་ནས་ནི། །འབྱུང་ཞིང་སྨིན་པ་དབྱིབས་མི་སྙོམས། །རན་ཞིང་མགོ་འཁོར་སྦོ་བ་དང་། །གཡོ་ཞིང་འཕོ་ལ་སྒྲ་དང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་ དེ་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ནི་ནད་ཚབས་དྲག་ཅིང་རྣོ་བ་དང་།མདོག་དམར་ནག་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཡུན་རིང་ཞིག་ལོན་ནས་འབྱུང་ཞིང་སྨིན་པ་ཡིན་གྱི། མྱུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ནད་ཀྱི་དབྱིབས་མཐོ་དམན་དང་ཆེ་ཆུང་མི་སྙོམས་པ་དང་། ཚད་ ཧ་ཅང་མི་ཆེ་ཞིང་རན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་གྱུར་ཟངས་ལྟར་དམར་རྩ་གནག་།སྐོམ་དང་ཚ་རིམས་རྨོངས་བག་སྐྱེད། །ལྡང་ཞིང་སྨིན་པ་མྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རྨོངས་པ་ནི། མདོག་དམར་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་།སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ལྡང་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་སྨིན་ཞིང་རྣགས་པ་མྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་སྐྱ་གཡའ་དང་བཅས། །སློན་ཞིང་བསིལ་ལ་སླ་བ་དང་། །གླལ་ཞིང་ལྕི་ལ་ཡི་ག་འཆུས། ། འབྱུང་ཞིང་སྨིན་པ་ཡུན་རིང་ཐོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཁོང་འབྲས་ནི་ཁ་དོག་དཀར་ཞིང་སྐྱ་བ་དང་། གཡའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དང་བཅས་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་སྨིན་པའི་དུས་ཡུན་རིང་དུ་འགོར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ ལས་གྱུར་འདྲེན་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁོང་འབྲས་ནི་མཚན་ཉིད་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདིར་ནི་ཕྱི་ནང་གཉིས་མཚན་ཉིད། །དོན་གྱི་དབང་ལས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་བཞི་ པོ་འདིར་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པར་ན་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་དང་ནང་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོན་གྱི་དབང་ལས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་ནང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་ཞིང་ ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱི་དང་ནང་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་མ་བཤད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དམར་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བར་རིག་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་ཤེས་པར་བྱ་ལ། གང་ཡང་ལྟོ་སྦོ་བ་དང་ ཡི་ག་འཆུས་པ་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་འཐད་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།འབྲུམ་བུ་ནག་པོས་ཁེབས་ཤིང་གནག་།རབ་ཚ་ན་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །མཁྲིས་པའི་རྟགས་ལྡན་ཕྱིའམ་ནང་། །ཁྲག་གྱུར་བུད་མེད་ཉིད་ ལ་འབྱུང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་ཁོང་འབྲས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲུམ་བུ་ནག་པོས་ཁེབས་ཤིང་གང་བ་ཡིན་ལ། མདོག་ནི་གནག་པ་ཡིན་ཞིང་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཁྲིས་པའི་རྟགས་ཟངས་ལྟར་དམར་བ་ལ་སོགས་པ་ དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཕྱིའི་ཡིན་ཡང་རུང་ནང་གི་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་ནི་བུད་མེད་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་གི་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

臍部、膀胱、肝脾、肺、心、腹部、大腿脈以及兩腎或肛門處都會出現。這是說，內癰會在臍部和膀胱等任何一個身體部位出現。 其中風引起的病情嚴重，呈暗紅色，經過很長時間才出現併成熟，形狀不均勻，大小適中，頭暈脹滿，移動時有聲響。這是說，風引起的內癰病情嚴重而猛烈，呈暗紅色，經過很長時間才出現和成熟，不會迅速出現和成熟，病灶的形狀高低大小不均勻，大小適中等。 膽引起的如銅般紅而脈黑，引起口渴、熱病、昏迷，迅速隆起和成熟。這是說，膽引起的昏迷，具有紅色等任何一種顏色，伴有口渴等癥狀，迅速隆起出現，迅速成熟化膿。 痰引起的呈灰白色並伴有瘙癢，濕潤而涼，柔軟，昏昏欲睡，沉重，食慾不振，出現和成熟需要很長時間。這是說，痰引起的內癰呈白色發灰，伴有瘙癢等病癥，出現和成熟的時間很長。 三病合併引起的是混合性的。這是說，三病合併引起的內癰具有混合性特徵，應當瞭解。 此處應從意義上理解內外兩種特徵。這是說，這四種內癰劇烈疼痛，極難忍受的自身特徵，應從意義上理解內外兩種特徵，即從相似和不相似的特徵來分別和了解內外特徵。 這是這樣說的：雖然沒有詳細區分說明風引起的內癰的內外特徵，但是應當瞭解其外在表現爲發紅等癥狀，而腹脹、食慾不振等內在表現則應理解為其特徵。 黑色膿皰遍佈而發黑，極熱疼痛併發熱，具有膽病特徵的內外部位，血引起的只在女性出現。這是說，血引起的內癰遍佈黑色膿皰，呈黑色，極其炎熱等，具有膽病特徵如銅般發紅等，無論是外在還是內在，都只在女性出現，而不會在男性出現。

།མཚོན་ལ་སོགས་པས་སྨས་པ་ཡིས། །རྨ་བྱུང་མི་འཕྲོད་བསྟེན་པ་ལས། །རྨ་ཁའི་ཚ་བ་རླུང་གིས་ཕུལ། །ཁྲག་བཅས་མཁྲིས་པ་འབྱུང་ བར་བྱེད།།ཁོང་འབྲས་བླ་བརྣན་ནད་མང་ཞིང་། །ཁྲག་མཁྲིས་མཚན་ཉིད་ཅན་དག་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་མཚོན་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པས་སྨས་ཤིང་སྣད་པར་གྱུར་པ་དེས་རྨ་བྱུང་བ་དང་། མི་འཕྲོད་པའི་ཁ་ཟས་བསྟེན་ཅིང་ལོངས་སྤྱད་པས་རྨ་ཁའི་ཚ་བ་ རླུང་གིས་ཕུལ་ཞིང་བསྐྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་མཁྲིས་པ་འབྱུང་ཞིང་འཛག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལས་ཁོང་འབྲས་བླ་བརྣན་གྱི་ནད་མང་ཞིང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བླ་བརྣན་དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ཡང་། །གནས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་བཤད་ དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་དེ་རྣམས་ཀྱི་བླ་བརྣན་ནད་བསླངས་ཐབས་སུ་བྱུང་བ་དེའི་དབྱེ་བ་ནི། རང་རང་གི་གནས་སམ་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བ་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་བར་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །ལྟེ་བར་བྱུང་ན་སྐྱིགས་བུ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་དེ་ལྟེ་ བར་བྱུང་ན་བླ་བརྣན་སྐྱིགས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཆུ་སོར་གཅིན་འགགས་རྣག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུ་སོར་ཁོང་འབྲས་བྱུང་ན་གཅིན་འགགས་ཤིང་འབྱུང་དཀའ་ལ། རྣག་དང་བཅས་ཤིང་དྲི་མནམ་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཆེར་པ་དབུགས་ མི་བདེ།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆེར་པར་ཁོང་འབྲས་བྱུང་ན་དབུགས་མི་བདེ་བའི་བླ་བརྣན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཆིན་པར། །དབུགས་འབྱུང་འགགས་སྐོམ་མགོ་འཁོར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆིན་པར་ཁོང་འབྲས་བྱུང་ན་དབུགས་འབྱུང་བ་འགགས་ཤིང་ སྐོམ་དད་དང་།མགོ་འཁོར་བའི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པའི་བླ་བརྣན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གློ་བར་བྱུང་ན་ལྐོག་ནད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་གློ་བར་བྱུང་ན་ལྐོག་མའི་ནད་རྣམས་སུ་འགྱུར་རོ། །སྙིང་བྱུང་ཡན་ལག་ཀུན་གཟིར་སྙམ། །རབ་རྨོངས་མུན་ སྲོས་སྙམ་དུ་བྱེད།།སྙིང་འཕར་ན་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་སྙིང་ལ་བྱུང་ན་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་དང་སྙིང་ག་ཤིན་ཏུ་གཟིར་བ་སྙམ་སེམས་ཤིང་བསྐྱོད་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྨོངས་ཤིང་ འདུ་ཤེས་སྟོར་བར་འགྱུར་བ་དང་།མུན་པར་ཞུགས་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། སྙིང་འཕར་ཞིང་གཡོ་བ་དང་། ན་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྟོ་བརྩི་བ་ལོགས་ཕྲག་པའི་བར། །ན་ཞིང་ལྟོ་སྦོས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་ལྟེ་ བར་བྱུང་ན་ལྟེ་བ་དང་།རྩིབ་ལོགས་ཀྱི་བར་དང་། ཕྲག་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ན་བ་དང་། ལྟོ་བ་དེ་ཉིད་སྦོས་ཤིང་ཁྲུལ་ཁྲུལ་ཟེར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆུ་སོ་མདོམས་པར་བྱུང་བརླ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་ཆུ་སོ་དང་མདོམས་བར་དུ་བྱུང་ན་བརླན་ཞིང་ འགུལ་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།མཁལ་མར་བྱུང་ན་རྐེད་པ་རྒྱབ། །རྩིབ་ལོགས་སུ་ནི་ན་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་མཁལ་མ་གཉིས་སུ་བྱུང་ན་རྐེད་པ་དང་རྒྱབ་དང་རྩིབ་ལོགས་སུ་ན་ཞིང་ཟུག་པར་འགྱུར་རོ། །གཞང་དུ་རླུང་ནི་ཐུར་འབྱུང་འགགས། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།གཞང་གི་ནང་དུ་ཁོང་འབྲས་བྱུང་ན་རླུང་ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་གགས་བྱེད་ཅིང་ནང་དུ་འཁྱིལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞུ་དང་མ་ཞུ་ཕྱེད་ཉིད་ཞུ། །དེ་དག་འོར་ནད་ལྟ་བུར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཞུ་བའི་གནས་དང་མ་ཞུ་བའི་གནས་དང་ཕྱེད་ཙམ་ཞུ་བ་སྟེ། ལེགས་པར་ མ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་འོར་ནད་དམ་སྐྲང་བག་གི་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་འདྲ་བར་བཤད་དེ།སྐྲང་པ་ཆུང་བ་ནད་ཚབས་ཆུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་སྟོན་ཏོ།

由於兵器等造成的損傷，因食用不適宜的食物，傷口發熱被風助長，會引起帶血的膽汁流出。 內癰和潰瘍病癥眾多，具有血膽的特徵。 即由兵器和石頭等損傷而造成傷口，以及食用不適宜的飲食，使傷口發熱被風助長，伴隨膽汁流出滲漏，由此產生內癰潰瘍等眾多疾病，具有血液和膽汁的特徵。 潰瘍的分類，是根據部位的不同來說明的。 即這些內癰所引起的潰瘍病，其分類是根據各自的部位或依託之處的不同而有所區別，這是諸位仙人所說的。 若生於臍部則為呃逆。 即內癰生於臍部時，會產生稱為呃逆的潰瘍。 生於小便處則小便不通，化為膿。 即內癰生於小便處時，小便不通難出，會伴有膿液且有臭味。 生於脾臟則呼吸不暢。 即內癰生於脾臟時，會產生呼吸不暢的潰瘍。 生於肝臟時，呼吸阻塞，口渴，頭暈。 即內癰生於肝臟時，呼吸阻塞，並伴有口渴和頭暈的潰瘍病癥。 生於肺部則成為喉病。 即內癰生於肺部時，會轉變為喉部疾病。 生於心臟時，感覺四肢俱疼，極度昏迷如入黑暗，心跳並伴有疼痛。 即內癰生於心臟時，感覺身體四肢都在疼痛且無法活動，同時會極度昏迷失去意識，感覺如入黑暗中，並且心臟跳動劇烈且疼痛。 生於腹部、肋下至肩部之間，會疼痛且腹部脹滿。 即內癰生於腹部時，會在腹部、肋下和雙肩之間產生疼痛，且該腹部會脹滿並有咕嚕聲。 生於小便處和生殖器時大腿疼痛。 即內癰生於小便處和生殖器時，大腿會疼痛且無法活動。 生於腎臟時，腰背和肋部會疼痛。 即內癰生於雙腎時，腰部、背部和肋部會疼痛酸楚。 生於肛門時，下行之風氣阻塞。 即內癰生於肛門內時，下行之風氣會阻塞並在體內盤旋。 已消化、未消化和半消化處，這些都如同瘺管病。 即在消化處、未消化處和半消化處產生的內癰，這些都如同瘺管病或腫塊病的特徵，如’小腫塊病情輕’等論述所說。

།ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་སྨིན་ཁར་འཛག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་ལྟེ་བ་ཡན་ ཆད་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པ་དེ་དག་སྨིན་པར་གྱུར་ན།ཁའི་སྒོ་ནས་རྣག་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་འཛག་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ལྟེ་བ་མན་ཆད་གཞང་དུ་འཛག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལྟེ་བ་མན་ཆད་ཀྱི་ནང་ན་ཁོང་འབྲས་གནས་པ་ལས་སྨིན་པར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་ དེ་གཞང་གི་སྒོར་རྣག་ལ་སོགས་པ་འཛག་པར་འགྱུར་རོ།།ལྟེ་བར་གནས་པ་གཉིས་ཀར་འཛག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་ལྟེ་བའི་ནང་དུ་བྱུང་ན་ལུས་ཀྱི་དབུས་ན་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁ་དང་གཞང་གཉིས་ཀ་ནས་འབྱུང་ཞིང་འཛག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོང་འབྲས་ ཀྱི་ནི་ནད་དམིགས་རྣམས།།འཛག་ལས་རྨ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་འབྲས་ཀྱི་ནད་གཞི་རླུང་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་གི་འཛག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་རྨའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་རྨ་ལ་རྣག་དང་གཤེར་བག་འཛག་པའི་ཚུལ་ལས་ནད་གཞིའི་ ཚུལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མདོའི་གནས་སུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་བརྟག་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་འདུས་པ་ལས་གྱུར་དང་། །སྙིང་དང་ལྟེ་བ་ཆུ་སོར་གནས། །ཕྱི་འམ་ནང་དུ་བྱེ་བའམ། །སྨིན་ཏེ་ཁ་ནས་འཛག་པ་ནི། །ཉམ་ཆུང་བླ་བརྣན་ལྡན་པ་ སྤང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁོང་འབྲས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་བས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ལ་སོགས་པ་འབའ་ཞིག་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ཡང་སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་ཆུ་སོར་གནས་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་ངམ་ཕྱིར་ ཁ་བྱེ་ཞིང་སྨིན་ཏེ་ཟག་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱའོ།།ཡང་སྙིང་ག་ལ་སོགས་པར་གནས་པ་སྨིན་ཏེ་ཁ་ནས་འཛག་པར་གྱུར་པ་ཉམ་ཆུང་བའི་ནད་པ་ལ་བྱུང་བ་ཡང་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བླ་བརྣན་གྱི་ནད་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་བུད་མེད་བུ་བཙས་ པའམ།།སྦྲུམ་མའམ་ནུ་ཞོ་ཡོད་པ་དང་། །ནུ་ཞོ་མེད་པའི་ནུ་མ་ཡི། །རྩ་སྒོ་ཁ་བྱེར་ཕྱིན་གྱུར་ནས། །ཕྱི་ཡི་ཁོང་འབྲས་མཚན་ཉིད་ཅན། །སྐྲངས་ཤིང་སྲ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཁོང་འབྲས་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ཁོང་དུ་ཟོས་པ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་ བཞིན་དུ་བུད་མེད་བུ་བཙས་པའམ།སྦྲུམ་མ་ནུ་མར་ནུ་ཞོ་དང་བཅས་པའམ། ནུ་ཞོ་མེད་པའི་ནུ་མའི་རྩ་ཁ་བྱེ་བར་ཕྱིན་ནས་ཕྱིའི་ཁོང་འབྲས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ན་བ་དང་། མདུད་པ་འདྲ་ཞིང་མཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་སྐྲང་པ་དང་འདྲ་བའི་རང་ བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་ནུ་མའི་ཁོང་འབྲས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བུ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ནུ་རྩའི་སྒོ། །ཕྲ་བས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནུ་མའི་ཁོང་འབྲས་དེ་ནི་བུ་མོ་གཞོན་ནུ་ལ་འབྱུང་བར་ མི་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ནུ་མའི་རྩ་སྒོ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བས་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནི་རྒྱུ་ལམ་འགགས་པས་འཁྲུགས། །སྐྲང་དང་གཟེར་ནི་སྐྱེད་ཅིང་རྒྱུ། །ཆུ་སོ་རླིག་པར་ཕྱིན་པ་དང་། །རླིག་པར་རྒྱུ་བའི་རྩ་དག་ནི། །བཙིར་ ནས་རླིག་པ་པགས་པ་དག་།འཕེལ་ཞིང་རླིག་རླུགས་ཉིད་དུ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་རང་གི་རྒྱུ་བའི་ལམ་འགགས་ཤིང་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་བའི་གོ་སྐབས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པས་འཁྲུགས་ཤིང་ནད་སྐྱེད་པས་ན་སྐྲང་བ་དང་། གཟེར་བའི་ནད་སྐྱེད་ཅིང རྒྱུ་ནས་རླིག་པ་སྐྲང་བར་བྱེད་ཅིང་།ཆུ་སོ་དང་རླིག་པར་ཕྱིན་ནས་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ། རླིག་པའི་གནས་སུ་རྒྱུ་བའི་རྩ་དག་རབ་ཏུ་བཙིར་ཞིང་གནོད་པར་བྱས་ནས། རླིག་པ་དང་པགས་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པའི་རླིག་རླུགས་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

關於’臍以上流向面部’，腹內膿腫若在臍以上部位成熟，則從口部流出膿液等病癥。 關於’臍以下流向肛門’，腹內膿腫若在臍以下部位成熟，則從肛門流出膿液等。 關於’位於臍部則雙向流出’，腹內膿腫若生於臍部內，因位於身體中央，故從口部和肛門兩處流出。 關於’腹內膿腫的病癥，從流出物可如同創傷般判斷’，腹內膿腫的病因如風等，應從其流出物的性質來判斷，如同判斷創傷一樣。如同在經典中所說的那樣，應從創傷流出膿液和水液的性質來判斷病因，此處也應以相同方式觀察。 關於’其中由三病合併所致，以及位於心、臍、小便處，向外或向內開裂，或成熟從口流出者，體弱或有上氣病者應放棄治療’，由三病合併所致的腹內膿腫不可醫治應放棄。同樣，即使是由單一的風等引起，若位於心部、臍部和小便處也應放棄治療。同樣，向內或向外開裂成熟流出者也應放棄治療。另外，位於心部等處成熟從口流出的病人若體弱也應放棄治療。同樣，有上氣病者也應放棄治療。 關於’同樣，婦女產後，或孕婦，或有乳汁，或無乳汁的乳房，乳管開裂后，會出現外部膿腫特徵，腫脹堅硬’，如同腹內膿腫是由食入等原因引起一樣，婦女產後或孕婦乳房有乳汁或無乳汁時，乳管開裂後會出現外部膿腫的特徵，即劇痛、如結節隆起等癥狀，會出現類似腫脹的性質。這就是所謂的乳房膿腫。 關於’少女因乳管細小而不會發生’，這種乳房膿腫不會發生在年輕少女身上。為什麼呢？因為她們的乳管極細，所以不會發生。 關於’風因通道阻塞而紊亂，引起腫脹和疼痛。到達小便處和陰囊，壓迫行於陰囊的脈，使陰囊和面板增大，形成陰囊腫大’，風因其執行通道阻塞而相互擠壓，變得紊亂而致病，引起腫脹和疼痛，執行至陰囊而使其腫脹，到達小便處和陰囊后，壓迫在陰囊處執行的脈，使陰囊和面板增大膨脹，形成陰囊腫大。

།ནད་ ཁྲག་གཅིན་ཚིལ་རྒྱུ་མ་ལས།།རླིག་རླུགས་དེ་ནི་རྣམ་བདུན་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླིག་རླུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་དེ་ནི་ནད་དམིགས་སོ་སོ་དང་། ཁྲག་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཅིན་དང་། ཚིལ་དང་། རྒྱུ་མ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ། ། རྒྱུ་མ་གཅིན་སྐྱེས་པའམ་རླུང་། །རྒྱུ་མའི་དབྱེ་བ་འབའ་ཞིག་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་མའམ། གཅིན་ལས་སྐྱེས་པའི་རླིག་རླུགས་དག་ཀྱང་རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་འདྲ་མོད་ཀྱི། རྒྱུ་མ་འབའ་ཞིག་གི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཞིང་གཞན་ཡང མ་ཡིན་ནོ།།རླུང་གྱུར་རྐྱལ་པ་གང་འདྲ་ཞིང་། །རེག་ན་རྩུབ་ཅིང་རྒྱུ་མེད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ནི་རྐྱལ་པ་རླུང་གིས་གང་བ་འདྲ་ཞིང་། རེག་ན་རྩུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་གློ་བུར་དུ་ན་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་གྱུར་ཨུ་དུམ+Wཱ་ར་ཡི། །འབྲས་བུ་སྨིན་འདྲ་ཚ་དྲོ་འདྲུལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ནི་ཨུ་དུམ+Wཱ་རའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་མདོག་འདྲ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། བད་ཀན་ལས་བསིལ་ལྕི་ཞིང་སྣུམ། །གཡའ་ཞིང་སྲ་ལ་ནད་ཚབས་ཆུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ནི། བསིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་གྱུར་གནག་ཅིང་འབྲུམ་བུས ཁྱབ།།མཁྲིས་པའི་རླིག་རླུགས་མཚན་ཉིད་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ནི་སྣག་ཚ་ལྟར་གནག་ཅིང་། འབྲུམ་བུ་ནག་པོས་ཁྱབ་པ་དང་། མཁྲིས་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཨུ་དུམ+Wཱ་རའི་འབྲས་བུ་སྨིན་ པ་དང་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིལ་གྱུར་རླིག་རླུགས་བད་ཀན་འདྲ། །འཇམ་ཞིང་ཏཱ་ལའི་འབྲས་བུར་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིལ་ལས་གྱུར་པའི་རླིག་རླུགས་ཀྱི་ནད་ནི། བསིལ་ཞིང་སྣུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བད་ ཀན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་འདྲ་བ་དང་།ཡང་དེ་འཇམ་ཞིང་ཏཱ་ལའི་འབྲས་བུ་དང་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །གཅིན་བརྣག་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས། །གཅིན་ལས་འབྱུང་བར་དེ་འགྱུར་ཏེ། །རྐྱལ་པ་ཆུ་ཡིས་གང་བ་ལྟར། །གཡོ་ འགྱུར་ནད་དང་བཅས་ཤིང་འཇམ།།གཅིན་འགགས་པ་དང་རླིག་པ་ཡི། །འོག་ཏུ་སྐྲང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིན་སྙོམས་ལ་བརྣག་ཅིང་ནན་གྱིས་འགེག་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ལ་ནི། གཅིན་ ལས་བྱུང་བའི་རླིག་རླུགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་རྐྱལ་པ་ཆུས་གང་བ་ལྟར་གཡོ་ཞིང་འགུལ་བར་འཁྲུག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་ནད་དང་བཅས་ཤིང་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཅིན་འགགས་ཤིང་སྲི་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླིག་པའི་འོག་ཏུ་གདུ་བུ་ལྟར་སྐྲང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

從病、血、小便、脂肪、腸道中，睪丸下垂病有七種變化。關於這一點，所謂睪丸下垂病，是指從各種病因、血液、小便、脂肪和腸道所產生的七種型別。 從腸道、小便所生或風，腸道分類獨特不同。關於這一點，從腸道或小便所生的睪丸下垂病雖與風所致相似，但僅從腸道分類來看是不同的，其他也不相同。 風引起的如同皮囊，觸控粗糙且無因。關於這一點，風引起的睪丸下垂病如同充滿風的皮囊，觸控時粗糙，且無原因突然發病。 膽引起的如烏度姆巴拉果實成熟般，發熱腐爛。關於這一點，膽引起的睪丸下垂病，其色如同烏度姆巴拉果實成熟時的顏色，並伴有發熱等癥狀。 痰引起的寒重且油膩，發癢堅硬病情輕。關於這一點，痰引起的睪丸下垂病具有寒涼等特徵。 血引起的黑且遍佈皰疹，具有膽引起的睪丸下垂特徵。關於這一點，血引起的睪丸下垂病如墨般黑，遍佈黑色皰疹，並具有膽引起的睪丸下垂病的特徵，如同烏度姆巴拉果實成熟般等。 脂肪引起的睪丸下垂如痰，柔軟如多羅果實。關於這一點，脂肪引起的睪丸下垂病，具有寒涼油膩等如同痰的特徵，且柔軟如同多羅果實。 對於憋尿的人們，會從小便而生，如同皮囊盛滿水般，搖動伴有病癥且柔軟。小便阻塞和睪丸下方會腫脹。關於這一點，對於憋尿且強行阻止小便的人，會產生小便引起的睪丸下垂病。這種病癥如同裝滿水的皮囊般搖動晃盪，且伴有病癥並柔軟，同時小便阻塞腫脹，睪丸下方會如環狀般腫脹。

།རླུང་འཁྲུགས་པ་ཡི་ཟས་དང་ནི། །ཆུ་གྲང་ལ་ནི་རྐྱལ་བ་དང་། །ཤུགས་བཀག་བཙིར་དང་ཁུར་དང་ལམ། །ཡན་ལག་ལོག་པར་གཅུས་པ་དང་། ། རླུང་འཁྲུགས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་ཀྱང་། །གང་ཚེ་རྒྱུ་མ་ཕྲ་མོའི་ཆ། །རླུང་གིས་ལོག་པར་ཕུལ་འགྱུར་ཏེ། །རང་གི་གནས་ནས་ཐུར་དུ་བསྐྱོད། །ཆུ་སོའི་ཚིགས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་། །དེ་ཚེ་མདུད་པ་ལྟར་གློ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་ཁ་ཟས་རྩུབ་པ་དང་།བསྐ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་གྲང་མོ་ལ་རྐྱལ་གྱིས་བརྒལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའི་ཤུགས་འབྱུང་བ་བཀག་པ་དང་། ནན་གྱིས་བཙིར་བ་དང་། ཁུར་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་གཞན་དག་གིས་རླུང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པའི་དུས་གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་མ་ཕྲ་མོའི་ཆ་སྟེ། རྒྱུ་མ་ཕྲེའུ་ཕྱོགས་གཅིག་ལོག་པར་ཕུལ་ཏེ། རང་གི་གནས་ནས་ཐུར་དུ་བསྐྱོད་ཅིང་ཆུ་སོའི་ཚིགས་སུ་རླུང་གནས་པ དེའི་ཚེ།མདུད་པ་ལྟར་གློ་བའི་སྐྲང་བག་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡལ་བར་བོར་ན་རླིག་པ་ཆེར་སྐྱེ་ཞིང་། །སྦོ་ཞིང་ན་ལ་རེངས་པར་རླུང་གིས་བྱེད། །རབ་ཏུ་གཟེར་ཞིང་ནང་ན་སྒྲ་དང་བཅས། །གང་བར་བྱེད་ཅིང་བཅུག་ཀྱང་སླར་འབྱུང་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ནད་དེ་ཡལ་བར་བོར་ཞིང་གསོ་བ་མ་བྱས་ན། རླིག་པ་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལྟོ་སྦོ་ཞིང་རེངས་པར་རླུང་དེས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་རླུང་དེས་རབ་ཏུ་གཟེར་ཞིང་ཉེན་པས་རླུང་སྒྲ་དང་བཅས་ཤིང་ཀྲུལ་ཀྲུལ་ཟེར་བ་དང་། ཡང་རླུང་གིས་གང་བར་བྱེད་ཅིང་ཕྱུང་བ་དེ་བཅུག་ཀྱང་སླར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་རླུགས་འདི་ནི་གསོ་དཀའ་སྟེ། །རླུང་གི་རླིག་རླུགས་འདྲ་བ་ཡིན། །རྩུབ་ཅིང་གནག་ལ་དམར་བའི་རྩ། །ཕྲ་མོའི་དྲ་བས་ཁེབས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ རླུགས་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་འདི་ནི་གསོ་དཀའ་ཞིང་བཅོས་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ལ།ཡང་དེ་ནི་རླུང་གི་རླིག་རླུགས་དང་མཚན་མ་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། རླུང་གྱུར་རྐྱལ་པ་གང་འདྲ་ཞིང་། །རེག་ན་རྩུབ་ཅིང་རྒྱུ་མེད་ན། །ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རྩུབ་ཅིང་མདོག་གནག་ལ་དམར་བའི་རྩའི་ཚོགས་ཕྲ་མོའི་དྲ་བས་ཁེབས་ཤིང་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྲན་བརྒྱད་ནད་ནི་སོ་སོ་དང་། །འདྲེས་དང་འདུས་པ་ལས་གྱུར་དང་། །ཟླ་མཚན་གྱི་ནི་ཉེས་པ་ཡིས། །བརྒྱད་པ་ བུད་མེད་རྣམས་ལ་འབྱུང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྲན་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་སོ་སོ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་དང་། ནད་གཞི་གཉིས་གཉིས་དང་འདྲེས་པའི་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་བ་གསུམ་དང་། ནད་གཞི་གསུམ་ ཅར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་གཅིག་དང་།བུད་མེད་རྣམས་ལ་ཟླ་མཚན་གྱི་ནད་ཀྱི་ཉེས་པ་ལས་བྱུང་བ་གཅིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྤྱིར་བརྒྱད་ཡིན་ནོ།

關於風氣紊亂的飲食以及在冷水中游泳，憋氣壓迫和負重行走，肢體扭曲，以及其他引起風氣紊亂的原因。當細小腸道部分被風氣錯亂推動，從原位向下移動，到達尿道關節時，那時就會形成如結般的腫塊。 這是指由於食用引起風氣紊亂的粗糙、澀等食物，以及在冷水中游泳，還有憋住大小便等氣力，用力壓迫，負重等其他有害因素導致風氣紊亂時，細小腸道的部分，即小腸的一部分錯位推移，從原位向下移動到達尿道關節處風氣所在之時，會產生如結般的腫脹。 如果置之不理，睪丸會增大，腹部脹痛僵硬是由風氣引起。劇烈疼痛且內部有聲響，感到脹滿，即使推回去也會再次脫出。 這是說，如果對這種病置之不理不進行治療，睪丸會增大增長，腹部脹滿和僵硬是由這種風氣引起的，而且這種風氣會造成劇烈疼痛，由於壓迫會伴有風氣聲響咕嚕咕嚕作響，還會感到脹滿，即使將脫出物推回去也會再次脫出。 這種腸脫病很難治癒，與風引起的疝氣相似。粗糙發黑發紅的血管，被細小血管網路覆蓋。 這種稱為腸脫的疾病很難治癒且無法醫治，而且它與風引起的疝氣癥狀相似，如經典所說’風氣所致如囊狀，觸控粗糙且無因’。同樣，粗糙且呈黑紅色的血管群被細小血管網路覆蓋遍佈。 八種瘤病分別由各自病因、混合、聚合而生，第八種則由月經失調在女性中產生。 瘤有八種，即由風等病因各自產生的三種，由兩種病因混合而成的三種，由三種病因聚合而成的一種，以及女性因月經病失調而產生的一種，這樣總共是八種。

།རིམས་དང་སློན་དང་ཚད་འཁྲུ་སོགས། །སྐྱུག་སྨན་སོགས་དང་ལས་རྣམས་ཀྱིས། །སྐེམ་གྱུར་ རླུང་སྐྱེས་ཟས་ཟ་དང་།།བཀྲེས་ཏེ་ཆུ་གྲང་འཐུངས་གྱུར་པའམ། །སྐོམ་འཐུངས་རྗེས་ལ་གང་ཞིག་ནི། །རྐྱལ་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ། །བསྟེན་པས་ལུས་ནི་དཀྲུགས་བྱས་དང་། །སློན་མི་བྲོ་ཡང་སྐྱུགས་པ་དང་། །རླུང་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ བ་ཡི།།ཤུགས་བཀག་པའམ་གཅིན་བཙིར་བའམ། །སྣུམ་དང་དུགས་ནི་མ་བསྟེན་པར། །སྦྱང་བའི་ལས་ནི་བྱེད་པ་དང་། །སྦྱངས་ཟིན་མྱུར་དུ་ཚ་བ་དང་། །བད་ཀན་སྐྱེད་པའི་ཟས་སྐོམ་སྤྱད། །རླུང་རྒྱས་པ་ཡི་ནད་རྣམས་ནི། །སོ་སོའམ་འདྲེས་པའམ་ འཁྲུགས་གྱུར་པའམ།།ཀུན་ནས་ཁྲག་དང་བཅས་འཁྲུགས་པས། །སྦུབས་ཅན་ལ་ནི་བརྟེན་གྱུར་ནས། །སྟེང་འོག་ལམ་ནི་བཀག་ནས་སུ། །གཟེར་སྔོན་འགྲོ་ཞིང་རེག་ཏུ་རུང་། །ཤིན་ཏུ་མཐོ་ཞིང་མདུད་པའི་གཟུགས། །སྐྲན་ནི་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྲན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་རིམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་དྲག་པོ་མས་གཏོང་བ་དང་། འཇམ་རྩི་དང་། མགོ་བོའི་བཀྲུ་སྨན་ཞེས་བྱ་བའི་དཔྱད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཉེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དྲག་ཤུལ་གྱི་ནད་རྣམས་ཀྱིས་སྐེམ་ཞིང་སྦེགས་པར་གྱུར་པ་དང་། རླུང་སྐྱེས་པའི་ཟས་རྩུབ་ཅིང་ཁ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཀྲེས་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་འདོད་པའི་སྐབས་སུ་ཟས་མ་ཟོས་པར་ཆུ་གྲང་མོ་འཐུང་བའམ། ཡང་ན་སྐོམ་འཐུངས་པའི་རྗེས་ལ་རྐྱལ་བ་དང མཆོང་བ་དང་ཉལ་པོ་བསྟེན་པ་དང་།རྟ་རྒྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་། ལུས་འཁྲུགས་ཤིང་བསྐྱོད་པར་བྱས་པ་དང་། ཡང་ན་སློན་མི་བྲོ་བ་བཞིན་དུ་ནན་གྱིས་སློན་ཞིང་སྐྱུགས་པ་དང་། རླུང་དང་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའི་ཤུགས་འབྱུང་བར་ལྡོག་བཞིན་དུ་ ནན་གྱིས་བཀག་ཅིང་བརྣག་པ་དང་།དེ་དག་ནན་གྱིས་བཙིར་བ་དང་། ཡང་ན་སྣུམ་དང་དུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱ་བ་མ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་མ་བྱས་པར་སྦྱང་བའི་ལས་སྐྱུག་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་གཏང་བ་དང་། ཡང་ན་སྦྱངས་ཟིན་ཅིང་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་ལ་ སོགས་པ་བྱས་ཟིན་པའི་རྗེས་ཐོགས་ཉིད་ལ་མྱུར་བར་ལུས་ཚ་བར་བྱེད་པའི་ཟས་སྐོམ་ལ་བསྟེན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་སྐྱེད་པའི་ལྗན་ལྗིན་འཕེལ་བའི་ཟས་སྐོམ་ལོངས་སྤྱད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རླུང་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བའི་ནད་ཀྱི་དྲི་མ་རྣམས་སོ་སོར་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བ་འམ། གཉིས་པའི་ལྡན་པ་འཁྲུགས་པའམ། ཡང་ན་གཞི་ཐམས་ཅད་འཁྲུགས་པའམ། ཁྲག་དང་བཅས་པས་འཁྲུགས་ཤིང་གཡོས་པས་སྦུབས་ཆེན་པོ་སྟེ། ལྟོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རྩ་བོ་ཆེའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། སྟེང་དང་འོག་གི་ལམ བཀག་ནས་སྐྲན་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ་དེ་ཡང་གཟེར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་།རེག་ཏུ་རུང་བ་ཤིན་ཏུ་མཐོ་ཞིང་འབུར་བར་མདུད་པའི་གཟུགས་ཅན་ལྟར་རིལ་རིལ་པོར་གནས་པའི་སྐྲན་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

對於’瘟疫、傷損、熱瀉等，以及嘔吐藥等諸多因素，身體消瘦、風病生起而進食，或飢餓時飲用冷水，或飲水之後，游泳及供養等，因從事這些而擾亂身體，以及不想嘔吐卻嘔吐，風等生起之力被阻或小便憋持，未使用油脂及熱敷，而行凈化之事，凈化后迅速發熱，食用生痰之飲食。風病增盛之諸病，或各自、或混合、或紊亂、或與血混合紊亂，依附於腔體之後，阻塞上下通道，以疼痛為先且可觸控，極高且如結節形狀的瘤將會生起’這段文字： 瘤生起的原因是瘟疫等疾病，同樣還有嘔吐藥等，即嘔吐藥、瀉藥、強力下部導瀉藥、軟膏以及頭部瀉藥等醫療處方使用不當，同樣因劇烈疾病而消瘦虛弱，食用引起風病的粗糙及苦澀等食物，同樣在飢餓想要進食時未進食而飲用冷水，或在飲水之後游泳、跳躍、行房事、騎馬等，依此而使身體擾動搖晃， 或者在不想嘔吐時強行催吐嘔吐，在風、大小便等之力生起時違逆強行阻止忍耐，強行憋持這些，或者未經常使用油脂和熱敷療法而未習慣就進行凈化之事如使用嘔吐藥和瀉藥等，或者在完成凈化即使用嘔吐藥等之後立即食用使身體發熱的飲食，同樣食用產生痰液增長黏液的飲食，同樣風病增盛的病垢各自紊亂，或二者俱起紊亂，或者一切根基紊亂，或與血混合而紊亂動盪，依附於大腔即所謂腹部這一身體形狀部分而住，之後進入大脈管內， 阻塞上下通道而產生瘤，且以疼痛為先而生病，可以觸控到極高隆起如結節形狀般圓圓存在的瘤會生起。

།སྐེམ་པས་བད་ཀན་མཁྲིས་བཤང་ བའི།།རྒྱུན་སྲང་འགགས་པར་གྱུར་པ་ཡིས། །རླུང་ནི་ཁོང་པར་གནས་བཅས་པ། །རྩུབ་པས་སྲ་བར་གྱུར་པ་ཡིན། །རང་གནས་ལྡང་གྱུར་རང་དབང་ཅན། །གཞན་གནས་ལ་བརྟེན་གཞན་དབང་ཅན། །གོང་པོར་གྱུར་པས་གཟུགས་མེད་ཀྱང་། །གཟུགས་ཅན་ལྟར་ གནས་སྐྲན་ཞེས་བྱ།།ཆུ་སོ་ལྟེ་བ་སྙིང་ག་དང་། །རྩིབ་ལོགས་ལ་ནི་གནས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐེམ་ཞིང་ལུས་ཟུངས་ཟད་པས་ལན་འགའ་ཞིག་རླུང་འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་འགྱུར་ལ། ལན་འགའ་ཞིག་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་བཤང་བ་རྒྱུ་བའི་བུ་གའི་ལམ་ སྲང་འགགས་པར་འགྱུར་བས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ལ།འཁྲུགས་པའི་རླུང་དེ་ཁོང་པའི་ནང་དུ་གནས་བཅས་ཤིང་བརྟེན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་རྩུབ་པའི་རྒྱུས་སྲ་ཞིང་མཁྲང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། རླུང་དེ་རང་གི་གནས་ན་གནས་པའི་ཚེ་ན་ནི་རང་དབང་ཅན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།རང་གི་གནས་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་གནས་ལ་བརྟེན་པའི་ཚེ་ན་ནི་གཞན་དབང་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ནད་དེ་ནི་གོང་པོར་གནས་པས་ན་རེག་ཏུ་རུང་བར་གྱུར་པས། རླུང་དེ་གཟུགས་མེད་པ་སྟེ་སྲ་བ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་ལྟ་བུར་གནས་ཤིང་མདུད་པའི་ གཟུགས་སུ་འདུག་པས་མིང་སྐྲན་ཞེས་བྱ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཆུ་སོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་སོ་དང་ལྟེ་བ་སྙིང་ག་དང་རྩིབ་ལོགས་གཡས་གཡོན་ཏེ་ལྔར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལས་མཇིང་པ་ཀླད་པ་གཟེར། །རིམས་འདེབས་ མཆེར་ན་རྒྱུ་མ་འཁྲུག་།བཤང་སྲི་ཁབ་ཀྱིས་གཙགས་སྙམ་ན། །དབུགས་འབྱིན་ཡང་དང་ཡང་མི་ཕྱིན། །ལུས་རེངས་ཁ་ནི་སྐམ་པ་དང་། །སྐེམ་ཞིང་མེ་དྲོད་མི་སྙོམས་དང་། །ལྤགས་སོགས་གནག་ཅིང་རྩུབ་པ་དང་། །རླུང་སྐྲན་གཡོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ། དབྱིབས་ནི་བརྟག་པར་མི་མངོན་ཞིང་། །གནས་འཕེལ་འབྲི་དང་ན་བ་དང་། །གྲོག་མས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུར་ནི། །སྐྲན་ནི་འགུལ་ཞིང་ཟུག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་ནི་མཇིང་བ་དང་ཀླད་པ་གཟེར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར འགྱུར་བ་དང་།ཁབ་ཀྱིས་གཙགས་པ་སྙམ་དུ་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་། དབུགས་འབྱིན་པར་དཀའ་ཞིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་མི་ཐོན་པ་དང་། ལུས་རེངས་ཤིང་འགྱུར་མི་ཤེས་པ་དང་། སྐེམ་ཞིང་རིད་པ་དང་། པགས་པ་དང་མིག་དང་སེན་མོ་ དང་གདོང་དང་ལྕེ་ལ་སོགས་པ་གནག་པ་དང་།རླུང་གི་རང་བཞིན་གཡོ་ཞིང་མི་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབྱིབས་དང་རང་བཞིན་བརྟག་པར་དཀའ་ཞིང་གནས་གཅིག་ན་མི་འདུག་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་འབྲི་བར་སྣང་བ་དང་། ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་གྲོག་མས་ཁྱབ་ཅིང་གང་བ་ ལྟ་བུར་སྐྲན་དེ་འགུལ་བ་དང་།ཟུག་ཅིང་ན་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་ལས་ཚ་ཞིང་སྒྲེགས་སྐྱུར་བརྒྱལ། །འཁྲུ་ཞིང་ལུས་རྔུལ་སྐོམ་རིམས་འདེབས། །པགས་པ་ལ་སོགས་སེར་པོར་སྣང་། །སྐྲན་ནི་རེག་པར་མི་བཟོད་དང་། །ཚ་ཞིང་འབར་ལ་དྲོ་བ་དང་། །རང་ གི་གནས་ནི་བསྲེགས་སྙམ་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནི་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐྲན་མང་ཞིང་རེག་པར་མི་བཟོད་ཅིང་ན་བ་དང་། ཚ་འུར་འུར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

由於乾燥導致痰、膽和糞便的通道阻塞，風在腹內安住，因粗澀而變得堅硬。在自處升起的為自主，依他處而住的為他主。雖無形體但成團塊，如有形體而住的稱為瘤。水道、臍、心間和肋側是其所住之處。 關於這些，由於乾燥和身體精華耗竭，有時風會紊亂升起，有時因痰、膽和糞便執行通道阻塞而紊亂。紊亂的風在腹內安住依止，因此由粗澀之因變得堅硬僵實。當風住于自處時稱為自主，當依止於痰膽之處時稱為他主。又因此病成團塊而可觸知，雖然風是無形的即非堅實，但如同有形體般存在並呈結塊狀，故名為瘤。它又住於水道等處，即住於水道、臍、心間和左右肋側五處。 風引起頸部、腦部疼痛，發熱，脾痛腸紊亂，大便閉結如針刺般疼痛，呼吸困難反覆不通，身體僵硬，口乾，消瘦火熱不均，皮等發黑且粗糙，因為是風瘤故而遊動。形狀難以觀察，位置增減與疼痛，如螞蟻遍佈般，瘤會移動且疼痛。 關於這些，由風引起的瘤病會導致頸部和腦部疼痛等病癥發作，如針刺般疼痛，呼吸困難且反覆不通，身體僵硬不能活動，消瘦枯瘦，面板、眼睛、指甲、面部和舌等發黑，因為風的本性遊動不定，形狀和本質難以觀察且不住於一處，會出現增長和減少的現象，疼痛發作，如螞蟻遍佈般，瘤會移動且疼痛。 膽引起發熱、嘔吐、酸性、昏厥，腹瀉、身汗、口渴、發熱，面板等呈現黃色，瘤觸控難忍，發熱灼燒且溫熱，自處似被燒灼。 關於這些，由膽引起的瘤具有發熱等特徵，瘤多且觸控難忍疼痛，具有灼熱等特徵。

།བད་ཀན་སློན་བག་ཡི་ག་ འཆུས།།མེ་དྲོད་ཉམས་ཤིང་གྲང་རིམས་འདེབས། །ཆམ་པ་ཁོང་སྙོམ་དང་ག་ལྕི། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་ལྤགས་སོགས་དཀར། །སྐྲན་ཕུགས་རིང་ཞིང་སྲ་བ་དང་། །ལྕི་ཞིང་རང་གནས་བརྟན་ནད་ཆུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་ནི་སློན་ བག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ན་ཞིང་པགས་པ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་དཀར་ཞིང་སྐྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྐྲན་ཕུགས་རིང་ཞིང་རྡོ་ལྟར་སྲ་བ་དང་། ལྕི་ཞིང་ཚོར་བ་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། རང་གི་གནས་ན་བརྟན་པར་གནས་ཤིང་མི་འགྱུར་བ་དང་ནད་ཚབས་ཆུང་ཞིང་རྒྱུ་ བ་དལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཕལ་ཆེར་རང་གནས་འདུག་པ་དང་། །རང་གི་དུས་སུ་ནད་སྐྱེད་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྐྲན་དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ནད་རང་རང་གི་གནས་ན་འདུག་ཅིང་བརྟེན་ལ། རང་རང་གི་ལྡང་བའི་དུས་སུ་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རླུང་ ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནད་ཕལ་ཆེར་ནི་དཀུའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་ལ།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནི་ཕལ་ཆེར་ལྟེ་བ་ལ་གནས་སོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནི་ཕལ་ཆེར་རྩིབ་ལོགས་གཉིས་དང་སྙིང་གར་གནས་སོ། །རང་གི་དུས་ནི་ཉིན་མཚན་དང་ཟས་ཟོས་པ་ལ་ སོགས་པ་ནད་རང་རང་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ལྷག་པར་ལྡང་ཞིང་ན་བར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་སྐྲན་གསུམ་པོ། །མཚན་ཉིད་འདྲེན་མར་ལྡན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གཞི་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ སྐྲན་གསུམ་ནི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེའི་ཆ་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་སྐྱེས་མི་བཟད་ན་ཞིང་ཚ། །མྱུར་སྨིན་སྲ་མཐོ་དེ་གསོ་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གཞི་གསུམ་པོ་ཀུན་འདུས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྲན་ནི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་ ཞིང་མི་བཟད་པར་ན་བ་དང་།ལྷག་པར་ཚ་བ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་པ་དང་སྲ་ཞིང་དཔངས་མཐོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་པས་གསོ་དཔྱད་ཀྱིས་བཅོས་ཀྱང་མི་འཚོའོ། །ཁྲག་གི་སྐྲན་ནི་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་བུད་མེད་ཉིད་ལ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྲན་ བརྒྱད་པ་ཁྲག་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲན་ནི་བུད་མེད་ཁོ་ན་ལ་འབྱུང་གི་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཟླ་མཚན་དུས་སམ་བུ་གསར་བཙས། །ཡང་ན་མངལ་གྱི་ནད་ཅན་གྱིས། །བུད་མེད་རླུང་སྐྱེད་བསྟེན་གྱུར་པས། །རླུང་ནི་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཟླ་ རེ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡི།།ཟླ་མཚན་མངལ་དུ་བཀག་པས་ནི། །དེ་ནི་མངལ་ཆགས་འདྲར་སྣང་ཞིང་། །མཚན་མ་གསལ་བར་སྟོན་བྱེད་དེ། །སྙིང་འཕར་ནུ་འཛག་ཡིད་མི་བདེ། །སྐེམ་པ་ལ་སོགས་ཚུལ་དུ་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པའམ། ཟླ་མཚན་གྱི་དུས་ལ་བབ་པ་གསར་དུ་བཙས་པའམ། ཟླ་བ་མ་ཚང་བར་འཕྱིལ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཡང་ན་བུད་མེད་མངལ་ནད་ཅན་གྱིས་རླུང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཟས་དང་སྐོམ་བསྟེན་ཅིང་སྤྱད་པར་གྱུར་པས། བུད་མེད་དེའི་རླུང་གི་ནད་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་ལས ཟླ་བ་རེ་རེ་ཞིང་རྒྱུ་བར་བྱེད་པའི་ཟླ་མཚན་བཀག་ཅིང་ཕྱིར་འབྱུང་དུ་མི་སྟེར་བས་ཟླ་རེ་འབྱུང་བ་དེ་མངལ་ན་བུ་ཆགས་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དེ་སོགས་ཤིང་འཕེལ་བར་གྱུར་ནས།མངལ་དུ་ཆགས་པའི་མཚན་མ་སྣང་ཞིང་གསལ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། སྙིང་ འཕར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

痰病有濕性，食慾減退，火力衰退併發冷熱病，感冒內部平衡，消化沉重，咳痰並且面板等發白。腫瘤深長且堅硬，沉重而穩固於原處，病情輕微。 關於痰引起的腫瘤病，具有濕性等特徵並伴有疼痛，面板和指甲等呈現白色和淺色，同樣地，腫瘤深長且如石頭般堅硬，沉重且似乎無知覺，穩固地停留在原處不變動，病情輕微且發展緩慢。 大多停留在原處，在各自的時間引發疾病。 關於這些腫瘤大多停留在各自的位置上且穩固，在各自發作的時間引發疾病。其中，風引起的腫瘤大多位於腰部一側，膽引起的腫瘤大多位於臍部。痰引起的腫瘤大多位於兩肋和心部。各自的時間是指日夜和進食等各種病因發作的時間，風、膽、痰引起的腫瘤會加重發作併產生疼痛。 由兩種病因產生的三種腫瘤，具有混合的特徵。 關於由兩種病因混合產生的三種腫瘤，具有這兩種特徵的混合性質。 所有病因產生的腫瘤難以忍受疼痛且發熱，快速成熟堅硬隆起難以治癒。 關於由三種病因全部聚集而產生的腫瘤具有所有特徵，且疼痛難以忍受，特別發熱，快速成熟且堅硬隆起，這種情況難以治癒，即使進行治療也無法痊癒。 血腫瘤是什麼，那隻在女性中出現。 關於第八種血引起的腫瘤只在女性中出現，而在男性中不會出現。 月經期或新產後，或者有子宮病的女性，服用引起風病的物質，由於風被擾動，每月出現的月經被阻礙在子宮中，這看似像懷孕，明顯地顯示特徵，心跳、乳汁流出、心情不安，出現消瘦等癥狀。 關於有月經或到了月經期的新產婦，或者未足月流產，或者患有子宮病的女性服用引起風病的飲食，由於其風病被擾動，阻礙每月流通的月經不讓其排出，每月出現的經血在子宮中積累增長，呈現似懷孕的狀態，顯示懷孕的特徵，出現心跳等癥狀。

།དེ་ནས་རིམ་གྱིས་རླུང་འདྲེས་དང་། །མཁྲིས་པ་ཡི་ནི་རྒྱུ་ཡིས་ན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བའི། །སྐྲན་ནི་ཁྲག་དེ་སྐྱེད་བྱེད་ཡིན། །ན་ཞིང་སྲ་ལ་ཚ་ཞིང་འཁྲུ། །སྐོམ་དད་རིམས་སོགས་བླ་བརྣན་ འབྱུང་།།ནད་ཀྱི་ཁྲག་ལ་བརྟེན་པས་ན། །མངལ་གནས་དག་ཏུ་ལྷག་པར་གཟེར། །མངལ་ནས་དྲི་ང་འཛག་པ་དང་། །ན་ཞིང་འཕར་ལ་ཟུག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དུས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་རླུང་དང་ཁྲག་དེ་འདྲེས་ཤིང་འདུས་པར་གྱུར་པ་དང་། མཁྲིས་ པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནད་ཁྲག་དེ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྲན་གྱི་ནད་ཁྲག་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་བླ་བརྣན་གྱི་ནད་ན་ཞིང་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པར་ཡང་ནད་ཀྱི་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པས། མངལ་གྱི་གནས་སུ་ལྷག་ པར་གཟེར་ཞིང་ན་བ་དང་།མངལ་ནས་དྲི་ང་བ་འཛག་པ་དང་། སོགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །མངལ་ཆགས་འདྲ་ཡང་ཡན་ལག་མེད། །འོན་ཀྱང་སྐྲན་ནི་འགུལ་གཟེར་ལྡན། །དེ་ཉིད་དེར་ནི་གོང་པོར་གནས། །ལན་འགའ་འགུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །འདི་ ནི་ལྟོར་འཕེལ་མི་བྱེད་ཀྱི།།སྐྲན་ཉིད་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཁྲག་གི་སྐྲན་ཆགས་པ་དེ་མངལ་ན་བུ་ཆགས་པ་དང་ཆ་འདྲ་ན་ཡང་ཡན་ལག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་འགུལ་ ཞིང་གཟེར་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་སྐྲན་དེ་ཉིད་ནི་མངལ་གྱི་གནས་དེར་གོང་པོར་གཟུགས་ཅན་དུ་གནས་ལ། ལན་འགའ་ཡུན་རིང་ཞིག་ནས་འགུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འདིའི་མངལ་དུ་བུ་ཆགས་ནས་འཕེལ་བར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་གྱི།།གཞན་དུ་ཁྲག་ལས་ཆགས་པའི་སྐྲན་ཉིད་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ནད་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས། །དེས་དེར་སྐྲན་ནད་ཐམས་ཅད་སྐྱེད། །ཡུན་རིང་ནས་ནི་སྨིན་འགྱུར་བའམ། །ཡང་ན་མ་སྨིན། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་རང་ རང་གི་ནད་གཞིའི་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་སྐྲན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།རྒྱུ་དེས་ན་ཡུན་རིང་ཞིག་ནས་སྨིན་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཁོང་འབྲས་ཀྱང་། ནད་ཁྲག་ལ་ནི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། །ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་སྨིན་ པར་འགྱུར།།དེ་ཕྱིར་མྱུར་དུ་ཚ་འགྱུར་བས། །ཁོང་འབྲས་ཞེས་ནི་དེ་ལ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ཁོང་འབྲས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཁྲག་ནད་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་མྱུར་ཞིང་རིངས་པར་སྨིན་ཅིང་རྡོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནད་ ཀྱི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་ཚ་ཞིང་སྲེག་པར་བྱེད་པས་དེ་ལ་མིང་ཁོང་འབྲས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ།།ནང་གནས་སྐྲན་ནི་ཆུ་སོ་དང་། །ལྟོ་བ་མཆིན་པ་སྙིང་ན་ཞིང་། །མེ་དྲོད་མདོག་ཉམས་ཉམས་སྟོབས་འབྲི། །ཤུགས་ནི་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་ན་གནས་ ཤིང་བརྟེན་པའི་མཚན་མ་ནི་ཆུ་སོ་ལ་སོགས་པར་ན་བ་དང་།མེ་དྲོད་ལ་སོགས་པ་ཉམས་ཤིང་འབྲི་བ་ནི་བཤང་གཅི་ལ་སོགས་པའི་ཤུགས་འབྱུང་བ་འགག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

然後逐漸風與血混合，由於膽的原因，從風和膽所生的瘤會產生病血。疼痛且堅硬，發熱並瀉下，口渴發熱等癥狀出現。由於依于病血，故在子宮處特別疼痛。從子宮流出臭液，疼痛跳動並刺痛。 解釋：隨著時間的推移，風和血混合聚集，以及由膽的原因，那病血是由風和膽所生的瘤的病血所產生，並出現疼痛堅硬等癥狀。同樣，由於特別依于病血而住，在子宮部位特別疼痛，從子宮流出臭液等。 雖似胎兒但無肢體，然而瘤有動痛相隨。彼即于彼成團住，有時會有移動。此不增長於腹中，而是瘤體在增長。 解釋：如果血瘤雖然與子宮中的胎兒相似，但沒有具有肢體等的眾生，然而有動痛相隨。又彼瘤即于子宮處成團而住，有時經過長時會移動。又此非如胎兒在子宮中增長，而是由血所成的瘤在增長。 依于自身病根基，由此生起諸瘤病。經長時而成熟，或者不成熟。 解釋：依于各自病根的情況而住，生起一切瘤，因此原因經長時成熟，或者不成熟。 腹疽亦，因依于病血，極為迅速成熟。因此迅速發熱，故說彼為腹疽。 解釋：又成為腹疽是依于極為有害的血病而住，故極為迅速地成熟破潰。因此病而迅速發熱灼燒，故說彼名為腹疽。 內住瘤于小便道，腹部肝臟心疼痛，火熱色衰力量減，氣息將會阻塞。 解釋：內住依止的征相是小便道等處疼痛，火熱等衰減，大小便等氣息將會阻塞。

།ཕྱི་རོལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། །ཁོང་པའི་ཡན་ལག་ནད་ཚབས་ཆུང་། །ཕྱོགས་དེའི་ མདོག་ནི་ཉམས་པ་དང་།།ཕྱི་རོལ་དུ་ནི་མཐོང་ཞིང་འཕགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་རོལ་དུ་བྱུང་བའི་སྐྲན་ནི་ནང་དུ་འབྱུང་བའི་སྐྲན་གྱི་མཚན་མ་དེ་ལས་གོ་བཟློག་པ་ཡིན་ཏེ། ཆུ་སོ་ལ་སོགས་པར་ན་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མེ་དྲོད་ལ་སོགས་པ་ཉམས་པར་ མི་འགྱུར་བ་དང་།ཤུགས་མི་འགག་ཅིང་བདེ་བླག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་ཁོང་པའི་ཡན་ལག་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པར་ནད་ཚབས་ཆུང་ཞིང་ཤས་ཆེ་བར་མིན་པ་དང་། སྐྲན་ཆགས་པའི་ཕྱོགས་དེའི་མདོག་ཉམས་ཤིང་ཁ་དོག་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་དུ་ ལྷག་པར་མཐོང་ཞིང་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལྟོ་སྦོ་ལྷག་པར་མི་བཟད་ན། །རྒྱུ་མའི་སྒྲ་བཅས་མི་བཟད་ན། །སྦོ་བཅས་ལྟོ་བ་ན་བ་དང་། །རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་སྟེང་འོག་བཀག་།དེ་ནི་ཧེན་གྱི་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལྟོ་སྦོ་ཞིང་སྒྲ་ དང་བཅས་པ་དང་།སྟེང་འོག་ཏུ་རླུང་གི་ལམ་བཀག་པས་ལྷག་པར་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་། བརྣག་པར་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི། ལྟོ་སྦོ་ཧེན་གྱི་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་དོ། །སྲ་ཞིང་གཏུན་འདྲ་མདུད་པ་ཅན། །གཏུན་ འདྲ་གྱེན་དུ་མཐོ་བར་གནས།།ཧེན་གྱི་མཚན་ལྡན། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གང་སྲ་ཞིང་རྡོའི་གཏུན་འདྲ་ཞིང་མདུད་པ་ཅན་དུ་གནས་ལ། གཏུན་རྡོ་དང་དབྱིབས་འདྲ་ཞིང་གྱེན་དུ་མཐོ་བར་འཇོང་བག་ཏུ་གནས་པ་ཧེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ནི་གཏུན་འདྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཏུན་ བུ་ནི།འཕྲེད་གནས་དེ་དང་ཚུལ་འདྲ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཏུན་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ནི་འཕྲེད་དུ་ཐད་ཀར་གནས་ཀྱི། གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ལ། ནད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་གཏུན་འདྲ་བ་དང་མཚུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ནད་ལ་ནི་གཏུན་བུ་ཞེས་བྱའོ། །ཞུ་བའི་གནས་ནས་གཞང་ཕོ་ མཚན།།རླུང་ནི་མི་བཟད་ན་ཞིང་རྒྱུ། །ཐུར་དུ་ཟུག་པ་ཡིན་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཞུ་བའི་ནད་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་གནས་གཞང་དང་ཕོ་མཚན་དག་ཏུ་རླུང་རྒྱུ་ཞིང་། ལྷག་པར་ན་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཐུར་དུ་ཟུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་གྱེན་དུ་ཟུག་པའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྱེན་དུ་ཟུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། གཞང་དང་ཕོ་མཚན་གྱི་གནས་ནས་ལྟེ་བར་གྱེན་དུ་ཟུག་ཅིང་ན་ལ་གྱེན་དུ་ཟུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲེགས་པ་མང་ཞིང་བཤང་བ་འགགས་པ་དང་། །འགྲངས་ཟ་མི་ནུས་རྒྱུ་མ་སྒྲ་དང་བཅས། །སྦོ ཞིང་ཧེན་ལངས་ཁ་ཟས་འཇུ་མི་ནུས།།སྐྲན་ནི་ཉེར་འབྱུང་མཚན་མ་ཡིན་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མི་གང་ལ་སྐྲན་ཉེ་བར་འོངས་པར་འགྱུར་བའི་སྔར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་སྒྲེགས་པ་མང་པོ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བཤང་བ་འགགས་ཤིང་སྲི་བ་ དང་།།འགྲངས་ཤིང་ཚིམ་པར་ཟ་མ་ནུས་པ་དང་། རྒྱུ་མ་སྒྲ་དང་བཅས་ཤིང་མི་གསལ་བའི་སྒྲ་ཀྲུལ་ཀྲུལ་ཟེར་བ་དང་། སྦོ་ཞིང་ལྟོ་རྒྱས་ལ་ཧེན་ལངས་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཞན་པས་ཁ་ཟས་འཇུ་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྐྲན་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ མཚན་མ་ཡིན་པར་སློབ་དཔོན་གྱིས་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་རྣམ་པར་ འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་དམུ་རྫིང་གི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ན་ཁོང་འབྲས་ལ་སོགས་པ་དང་ཚུལ་འདྲ་བས་འདི་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ།

外部與此相反，內部器官病情輕微，該處顏色衰敗，外部可見隆起。對此解釋如下：外部生長的腫瘤與內部生長的腫瘤的特徵相反，即不會出現小便等處疼痛，消化功能等不會衰退，氣息不會阻塞且容易呼吸，腹部器官如臍部等處病情輕微且不嚴重，腫瘤所在部位的顏色衰敗變為其他顏色，同樣在外部明顯可見隆起。 腹部腫脹尤其難忍時，腸鳴聲伴隨難忍時，伴隨腫脹腹部疼痛，以及風病阻塞上下。這被稱為’赫尼病’。對此解釋如下：腹部腫脹並伴有聲音，上下風道阻塞而導致極其難忍的疼痛，具有難以忍受等特徵的，這就是腹脹赫尼病，這是老師所說的。 堅硬如杵狀且有結節，如杵向上高聳而住，具有赫尼特徵。對此解釋如下：某種病癥堅硬如石杵且有結節，形狀如石杵且向上高聳呈柱狀，具有赫尼特徵的稱為’如杵病’。 杵柱橫向而住與此相似。對此解釋如下：所謂杵柱病是橫向平直而住，不是向上生長，病癥特徵與如杵病相似，這樣的病稱為杵柱病。 從消化處至肛門生殖器，風病難忍疼痛遊走，向下刺痛為其特徵。對此解釋如下：消化病在臍下部位，在肛門和生殖器處風氣遊走，併產生劇烈疼痛，這稱為向下刺痛。 與此相反為向上刺痛。對此解釋如下：所謂向上刺痛的病與此相反，即從肛門和生殖器部位向臍部向上刺痛的稱為向上刺痛。 打嗝頻繁且大便阻塞，不能飽食腸鳴聲相伴，腫脹且赫尼發作不能消化食物，這些被說為腫瘤即將出現的徵兆。對此解釋如下：某人即將出現腫瘤之前的表現是頻繁反覆打嗝，大便阻塞堅硬，不能飽食，腸道伴有不清晰的咕嚕聲，腫脹且腹部膨大並有赫尼發作，因消化功能衰退而不能消化食物，這些是老師所指出和解釋的腫瘤不久將出現的徵兆。 《八支心要集解·詞義月光》由親近月亮的老師撰寫，這是第十一章病根處的註釋。 接下來將解說瘡瘍的病根。對此解釋如下：因為這與內部腫瘤等相似，所以開始撰寫此篇。

།ནད་ཀུན་མེ་དྲོད་ཉམས་ལས་སྐྱེ། །ལྷག་པར་དམུ་རྫིང་ནད་སྐྱེ་ཞིང་། །མ་ཞུ་དྲི་མ་ཅན་གྱི་ཟས། ། དྲི་མ་སོགས་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཁྱད་པར་དུ་འམ། ལྷག་པར་དམུ་རྫིང་གི་ནད་ནི། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མ་ཞུ་བ རྣམ་པ་བཞི་དང་།དྲི་མ་ཅན་གྱི་ཟས་རུལ་པ་དང་། ཞག་ལོན་པའི་ཁེངས་བུ་དང་། འདྲེན་མ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་བསྟེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནད་ཀྱི་དྲི་མ་ཡུན་རིང་དུ་སོགས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་དམུ་རྫིང་གི་ནད་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་ བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ནི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་ཀྱིས་ཆུ་ནི་རྒྱུ་བའི་རྩ། །སྟེང་དང་འོག་ཏུ་བཀག་ནས་ནི། །སྲོག་དང་ཐུར་སེལ་ལ་གནོད་དེ། །པགས་པ་ཤ་ཡི་བར་གནས་ནད། །ལྟོ་བ་བཀང་སྟེ་དམུ་རྫིང་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལ་ སོགས་པའི་ནད་ཀྱིས་ཆུའམ།བད་ཀན་གྱི་ཚོགས་རྒྱུ་བའི་རྩ་ལུས་ཀྱི་སྟེང་འོག་ཏུ་རྒྱུ་བ་བཀག་ནས་རྒྱུ་དེས་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པས་གནོད་ཅིང་འཁྲུགས་པར་བྱས་ནས་པགས་པ་དང་ཤའི་བར་ན་ཡོད་པའི་ནད་དྲངས་ཏེ། ལྟོ་བ་བཀང་ནས་དམུ་རྫིང་སྐྱེད་ ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་འགྱུར་ཏེ། །ནད་གཞི་ཐ་དད་འདུས་མཆེར་པ། །དྲི་མ་འགགས་དང་རྒྱུ་རྡོལ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམུ་རྫིང་དེ་ཡང་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ བད་ཀན་གྱི་ནད་གཞི་ཐ་དད་པ་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་དང་།གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་གཅིག་དང་། མཆེར་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དྲི་མ་འགགས་པའི་དམུ་རྫིང་དང་། རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་དང་། ཆུའི་དམུ་རྫིང་སྟེ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དོ། །དེས་གཟིར་ རྐན་དང་མཆུ་བསྐམས་ཤིང་།།རྐང་པ་ལག་པ་གསུས་པ་སྐྲངས། །སྤྱོད་པ་ཁ་ཟས་ཉམས་སྟོབས་འབྲི། །སྐེམ་ཞིང་གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་ལ། །མི་ནི་ཡི་དྭགས་གཟུགས་ཅན་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམུ་རྫིང་གི་ནད་དེས་གཟིར་ཅིང་ཉེན་པའི་མི་ ནི་རྐན་དང་མཆུ་བསྐམས་པར་གྱུར་པ་དང་།རྐང་པ་དང་པགས་པ་དང་ལྟོ་བ་སྐྲངས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཉམས་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཟ་བའི་རྩོལ་བ་ཉམས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་འབྲི་ཞིང་ཟད་པ་དང་། སྐེམ་ཞིང་ཤ་དང་ཁྲག་ཟད་པ་དང་། གསུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་ཤིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོར་ན་མི་དེ་ཡི་དྭགས་ཀྱི་གཟུགས་ཅན་ལྟ་བུའམ། འཆི་བ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ།

一切疾病皆由消化之火衰退而生，尤其會生水腫病，未消化及不潔之食物，以及污垢等而生。對此，因為一切疾病皆由胃火衰退而生。特別是水腫病，由胃火衰退而生。同樣，由四種未消化、腐敗的不潔食物、隔夜的饅頭、混合食物等過失，以及長期積累增長的病垢而生水腫病。這些是說明病因。 疾病阻礙水分執行的脈，上下阻塞，損害生命風和下行風，皮肉之間的病，充滿腹部而生水腫。對此，風等疾病阻礙水或痰液聚集執行的上下身脈道，因此損害並擾亂稱為生命風等，牽引皮肉之間的病，充滿腹部而生水腫。 其分為八種：不同病根聚集、脾病、污垢阻塞和腸破等。對此，水腫分為八種：風、膽、痰三種不同病根所生的三種，三者聚集所生的一種，脾病所生，污垢阻塞的水腫，腸破的水腫，和水腫等八種。 被其折磨時，上顎和嘴唇乾燥，手腳和腹部腫脹，行為飲食和體力衰退，消瘦且腹部增大，人變得如餓鬼形態。對此，被水腫病折磨的人，上顎和嘴唇乾燥，手腳和面板及腹部腫脹，身體行為衰退，進食能力衰退，體力衰退耗盡，消瘦且血肉耗盡，腹部增大膨脹，總之，此人如同餓鬼形態或近似死亡。

།དེ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་མ་དག་།བཀྲེས་པ་མེད་ཅིང་ཟས་ཀུན་ནི། །རིང་ནས་ཚ་ཞིང་སྐྱུར་བཅས་འཇུ། །འཇུ་དང མི་འཇུ་མི་ཤེས་ལ།།འགྲངས་པར་ཟ་ཡང་མི་ནུས་ཤིང་། །སྟོབས་ནི་རྟག་ཏུ་ཟད་པར་འགྱུར། །ཅུང་ཟད་བསྐྱོད་ཀྱང་དབུགས་མི་བདེ། །བཤང་བ་འཕེལ་ཞིང་འགགས་པར་བྱེད། །རྐང་པ་གཉིས་སུ་ཅུང་ཟད་སྐྲང་། །ཆུ་སོར་ན་ཞིང་ཟས་ཡང་བ། །ཅུང་ཟད་ ཟོས་ཀྱང་གསུས་པ་རྒྱས།།རྩ་རྒྱས་ལྟོ་བའི་གཉེར་མ་འཇིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དམུ་རྫིང་དེ་ཉེ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དམ་སྔར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་ཟས་མ་ཟོས་ཀྱང་བཀྲེས་པའི་བག་མེད་པ་དང་། །རོ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཁ་ཟས་ཀུན་ཀྱང་ཚ་བ་དང་བཅས་ཤིང་སྐྱུར་བག་ གི་རྣམ་པས་རིང་ཞིག་ལོན་ནས་གདོད་འཇུ་བ་དང་།ཟས་ཟོས་པ་ཞུ་བར་གྱུར་ཏམ། ཞུ་བར་མ་གྱུར་པ་བློས་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འགྲངས་པར་ཟ་ཞིང་ལོངས་སྤྱད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ཉིན་མཚན་རྟག་ཏུ་ཟད་ཅིང་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ བསྐྱོད་པའི་གཡོ་འགུལ་གྱི་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་བྱས་ཀྱང་།དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་བརྩེགས་པ་དང་། བཤང་བ་ནང་དུ་འཕེལ་ཞིང་སོགས་ལ་ཕྱིར་མི་འབྱུང་བར་འགགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྐང་པ་སྐྲངས་པ་ནས་ལྟོ་བའི་གཉེར་མ་འཇིག་ཅིང་མི་སྣང་བའི་བར་གྱི་མཚན་མ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ།།དམུ་རྫིང་ནད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ། །སྙོམ་ཞིང་ཉམ་ཆུང་འགྱུར་བ་དང་། །དྲི་མ་སྲི་ཞིང་མེ་དྲོད་ཆུང་། །ཚ་ཞིང་སྐྲངས་ལ་གསུས་པ་སྦོ། །མཇུག་ཏུ་ཆུ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམུ་རྫིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་མ་ནི་སྙོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ ཏེ།།སྙོམ་པ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་མྱོས་པ་སྙམ་དུ་ཡུལ་འཛིན་པར་མི་ནུས་པའོ། །ཚ་བ་ནི་ལུས་ཚ་བ་འུར་འུར་པོས་ཁྱབ་པའོ། །དམུ་རྫིང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་གམ་མཐར་ནི་ལྟོ་བའི་ནང་དུ་ཆུ་འབྱུང་ཞིང་དེས་གང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཆུ་མེད་བར་དུ་སྨུག་།སྐྲང་ མེད་ཁུར་ལྟར་ལྕི་མ་ཡིན།།རྩ་དྲའི་སྐར་ཁུང་རིས་ཀྱིས་ཁེབས། །རྟག་ཏུ་སྒྲ་ནི་འུར་འུར་ཟེར། །རླུང་གིས་ལྟེ་བ་རྒྱུ་མར་ཞུགས། །ཤུགས་བསྐྱེད་ནད་ནི་འཇིག་པར་འགྱུར། །སྙིང་ག་ལྟེ་བ་རྐེད་པ་དང་། །གཞང་དང་ཆུ་སོ་ན་བར་བྱེད། །རླུང་ནི་སྒྲ་དང་བཅས་པར་རྒྱུ། ། བཤང་བ་འགགས་ཤིང་གཅི་བ་ཉུང་། །མེ་དྲོད་ཆུང་མིན་སྐམ་པ་མིན། །ཁ་ནི་རོ་བྲོ་མེད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམུ་རྫིང་གི་ནད་ཐམས་ཅད་ནི། དམུ་ཆུར་མ་གྱུར་པར་ཤ་མདོག་སྨུག་ཅིང་དམར་བར་སྣང་ལ། སྐྲང་པའི་ཚབས་མི་ཆེ་ཞིང་ཅུང་ཟད་སྐྲངས་པ་དང་། ཁུར་བུ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ལྕི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྩའི་དྲ་བའི་ཚོགས་ཀྱིས་སྐར་ཁུང་ལྟར་གཡོགས་ཤིང་ཁེབས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁོང་པའི་ནང་ན་སྒྲ་འུར་འུར་པོར་གྲག་ཅིང་བར་སྣང་གི་འབྲུག་ལྟར་སྒྲ་གྲག་པ་དང་། རླུང་ལྟེ་བ་དང་རྒྱུ་མར་ཟུག་ཅིང་ན་བར་བྱེད་པ་ནས། སྒྲའི་ཤུགས་བསྐྱེད་ཅིང་བྱུང་ནས་འཇིག་སྟེ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་རླུང་གིས་སྙིང་ག་ལ་སོགས་པར་ན་ཞིང་ཟུག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་རླུང་དེ་ལྟོ་བའི་ནང་ན་སྒྲ་དང་བཅས་ཤིང་རྒྱུ་ཞིང་ཕན་ཚུན་འགྲོ་བ་དང་། བཤང་བ་འགགས་ཤིང་སྲི་བར་བྱེད་པ དང་།གཅིན་གྱི་ཚོགས་ཉུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐམ་ཞིང་ཟས་ལ་གདུ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། །ཁའི་ནང་ན་རོ་བྲོ་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རོ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

這是將要出現的徵兆：沒有飢餓感，所有食物都經過很長時間才能消化，伴有發熱和酸味。不知道是否消化，即使吃飽也無法進食，體力會持續衰竭。稍微活動就會呼吸不暢，大便增多且阻塞。兩腳稍微浮腫，小便疼痛且食物變輕。稍微進食腹部就會膨脹，血管膨脹且腹部皺紋消失。 關於水腫病即將出現的特徵或之前出現的情況是：即使不吃東西也沒有飢餓感，具有六味的所有食物都伴有發熱和酸味，經過很長時間才能消化。對於所食之物是否消化，心裡無法判斷和了解。即使吃飽也無法享用食物，身體的力量日夜都在持續衰減。稍微活動身體，就會呼吸不暢且氣喘，大便在體內增多且無法排出而阻塞。同樣會出現從腳部浮腫到腹部皺紋消失等徵兆。 對於所有水腫病：會昏昏欲睡且虛弱，排泄物粘稠且體溫低，發熱、浮腫且腹部膨脹。最後會出現積水。關於這點，所有水腫病的共同特徵是昏昏欲睡等。昏昏欲睡是指如同被睡意迷醉一樣無法感知外境。發熱是指身體被灼熱遍佈。所有這些水腫病的最後或終末都會在腹內出現積水而充滿。 在所有未積水之前呈暗紅色，沒有嚴重浮腫如負重般沉重，血管網路如星狀孔般覆蓋。經常發出轟轟聲響。風入臍部和腸道，產生強烈癥狀後會消失。心、臍、腰部、肛門和尿道會疼痛。風伴隨聲響而流動。大便阻塞且小便減少。不是體溫太低也不是乾燥，口中不是沒有味覺。關於這點，所有水腫病在未變成積水之前，膚色呈暗紅色，浮腫程度不嚴重且稍微浮腫，不像負重那樣特別沉重，血管網路如同星狀孔般覆蓋，經常一直在腹內發出轟轟聲響如同空中雷聲，風入臍部和腸道造成疼痛，產生強烈聲響后消失不見，風又會使心部等處疼痛，風在腹內伴隨聲響流動來去，大便阻塞且粘稠，小便量減少，腹內體溫不是特別低，不會幹燥且對食物有渴求，口中不是沒有味覺而是有味覺。

།དེ་ལ་རླུང་གི་དམུ་རྫིང་ནི། །རྐང་ལག་རླིག་པ་ལྟོ་བ་སྐྲང་། ལྟོ་བ་རྩིབ་ ལོགས་རྐེད་རྒྱབ་ན།།ཚིགས་རྣམས་བྱེ་བ་སྙམ་དུ་སེམས། །ལུད་པ་སྐམ་ཞིང་ཡན་ལག་སྙོམ། །རོ་སྨད་ལྕི་ཞིང་བཤང་གཅི་འགགས། །པགས་པ་ལ་སོགས་གནག་ལ་སྨུག་།གློ་བུར་དུ་ནི་འཕེལ་ཞིང་འབྲི། །གསུས་པར་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། །རྩ་བྲན་ནག་ པོས་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱས།།བརྡབས་ན་རྐྱལ་པ་དབུགས་ཀྱིས་ནི། །གང་བ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་དང་ལྡན། །འདིར་རླུང་ནད་དང་སྒྲར་བཅས་པས། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་རྒྱུ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་དམུ་རྫིང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ནི་རྐང་པ་ དང་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྲང་པར་འགྱུར་བ་དང་།རུས་པའི་ཚིགས་ན་ཞིང་ཞིག་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ལུད་པ་བད་ཀན་མེད་པར་སྐམ་པོར་འབྱུང་བ་དང་། ཡན་ལག་སྙོམ་ཞིང་གྲུགས་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རོ་སྨད་ལྕི་ཞིང་གདེག་དཀའ་བ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ དང་།བཤང་གཅི་དྲི་མ་འགགས་ཤིང་སྲི་བ་དང་། པགས་པ་དང་སེན་མོ་དང་མིག་དང་ལྕེ་དང་བཤང་བ་ལ་སོགས་པ་མདོག་གནག་ཅིང་སྨུག་པར་སྣང་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་གློ་བུར་དུ་དེའི་ལྟོ་བ་ཆེར་འཕེལ་ཞིང་འབྲི་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཟུག་ཅིང་ཤས་ཆེར་ན་བ་དང་། རྩ་བྲན་ གྱི་ཚོགས་ནག་པོས་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ལྟོ་བ་ལ་ལག་པ་ལ་སོགས་པས་བརྡབས་ཤིང་བསྣུན་ན་རྐྱལ་པ་དབུགས་ཀྱིས་གང་བ་ལ་མནན་པ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་དང་། དམུ་རྫིང་འདི་ལ་རླུང་སྒྲ་དང་བཅས་པས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་ པའི་དམུ་རྫིང་རིམས་འདེབས་རྒྱས།།ལུས་ཚ་སྐོམ་དང་ཁ་རོ་ཁ། །མགོ་འཁོར་ཚད་འཁྲུ་པགས་པ་སོགས། །སེར་ཞིང་གསུས་པའི་མདོག་རྩ་སྔོ། །རྩ་ནི་དམར་སེར་དག་གིས་ཁྱབ། །རྔུལ་དང་ཚ་བར་བཅས་པས་སྲེག་།ངད་འབྱུང་རེག་ན་འཇམ་པ་དང་། ། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་ཉེར་གདུང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ནི་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། པགས་པ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་མདོག་སེར་བ་དང་། གསུས་པའི་མདོག་རྩ་སྔོ་བར་སྣང་བ་དང་། རྩའི་མདོག དམར་པོ་དང་སེར་པོ་དག་གིས་ཁེབས་པ་དང་།ལུས་རྔུལ་ཞིང་ཚ་བ་དང་བཅས་པས་མེ་ལྟར་སྲེག་པར་བྱེད་པ་དང་། ངད་འབྱུང་ཞིང་དུ་བ་འཐུལ་བ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། རེག་ན་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་ཚོས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཉེ་བར་གདུང་ཞིང་བསྲེག་པར་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་དམུ་རྫིང་ལྷུ་ཚིགས་ན། །ཚོར་བ་མེད་ཅིང་སྐྲང་ལ་ལྕི། །གཉིད་ཆེ་སློན་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ལྤགས་སོགས། །སྐྱ་ཞིང་ལྟོ་བ་མཁྲང་ལ་སྣུམ། །རྩ་ཡི་རི་མོས་ཁྱབ་ཅིང་ཆེ། །རིང་ནས་འཕེལ་ཞིང་སྲ་བ་དང་། ། རེག་ན་གྲང་ཞིང་གསུས་པ་ལྕི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་ནི་ཡན་ལག་གི་ལྷུ་ཚིགས་ན་ཞིང་སྙོམ་པ་དང་། ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྲང་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དང་། པགས་པ་ནས་བཤང་གཅིའི བར་དུ་སྐྱ་ཞིང་དཀར་བ་དང་།ལྟོ་བ་སྲ་ཞིང་རེམ་རེམ་པོར་འདུག་པ་དང་། །རྩ་རིས་ཀྱི་མདོག་སྐྱབས་ཁྱབ་པ་དང་། ཆེ་ཞིང་སྦོམ་པ་དང་། རིང་ཞིག་ནས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་། རྡོ་ལྟར་སྲ་བ་དང་། རེག་ན་གྲང་ཞིང་བསིལ་བ་དང་། གསུས་པ་ལྕི་ཞིང་ བརྟན་པ་ཡིན་ནོ།

關於風引起的水腫：手腳、陰囊、腹部腫脹，腹部、肋骨、腰背疼痛，感覺關節分離，痰液乾燥，四肢麻木，下身沉重，大小便阻塞，面板等呈黑紫色，突然增大或減小，腹部疼痛，黑色血管遍佈擴張，敲打時如同充滿空氣的皮囊發出聲響。此種風病伴隨聲響，遍佈週身執行。 這裡說的是，在各種水腫中，風引起的水腫會導致手腳等部位腫脹，感覺骨節疼痛似要斷裂，痰液乾燥無粘液，四肢麻木似要癱瘓，下半身沉重難以抬起，大小便阻塞堅硬，面板、指甲、眼睛、舌頭和糞便等呈黑紫色，無故突然腹部增大或縮小，劇烈疼痛，黑色血管遍佈擴張，用手等敲打腹部時，如同充滿空氣的皮囊被壓時發出的聲響，這種水腫伴隨風的聲響遍佈週身執行。 膽引起的水腫伴有發熱，身體發熱口渴且口苦，頭暈、熱瀉，面板等發黃，腹部顏色青筋顯露，血管呈紅黃色遍佈，伴有汗液和熱感灼燒，有熱氣散發，觸控柔軟，迅速成熟且劇烈灼熱。 膽引起的水腫會出現發熱等癥狀，面板和指甲等呈黃色，腹部呈青筋顯露，血管呈紅黃色遍佈，身體出汗發熱如火灼燒，散發熱氣如煙霧升騰，觸控柔軟，迅速成熟且不易痊癒，伴有劇烈灼熱感。 痰引起的水腫關節疼痛，無知覺且腫脹沉重，嗜睡、身體濕潤、食慾不振，有痰、呼吸不暢，面板等呈灰白色，腹部堅硬且油膩，血管紋路遍佈且粗大，逐漸增長且堅硬，觸控冰冷且腹部沉重。 痰引起的水腫會導致四肢關節疼痛麻木，無知覺且僵硬，伴有腫脹等特徵，從面板到大小便呈灰白色，腹部堅硬隆起，灰色血管紋路遍佈，粗大腫脹，長期增長擴張，堅硬如石，觸控冰涼，腹部沉重且穩固。

།གནས་གསུམ་འཁྲུགས་པ་དེ་དང་དེ། །བུད་མེད་ཀྱིས་བྱིན་དྲི་མ་རྡུལ། །དབྱིག་དུག་དུག་སོགས་ཀྱིས་གནོད་འགྱུར། །ཁག་བཅས་དྲི་མ་བསགས་པ་ནི། །ལྟོར་སོང་གནོད་པ་སྐྱེད་བྱེད་དེ། །ཁ་སྐམ་མགོ་འཁོར་བརྒྱལ་བཅས་པའི། ། རྟགས་གསུམ་ལྡན་པའི་དམུ་རྫིང་སྐྱེད། །མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་མི་བཟད་ན། །དེ་ནི་གྲང་དང་རླུང་དང་ཆར། །ཕྲད་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་གཞིའི་སྐབས་སུ བཤད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་དེ་དང་དེ་དག་དང་།དེ་བཞིན་དུ་བུད་མེད་ཀྱིས་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལས་བྱུང་བའི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་དྲི་མ་དང་རྡུལ་འབྱིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབྱིག་དུག་དང་དུག་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པས་གནོད་པར་གྱུར་པས་ ཁྲག་དང་བཅས་པའི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་དྲི་མ་བསལ་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟོ་བར་སོང་ཞིང་།ཕྱིན་ནས་གནོད་པའི་ནད་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ཁ་སྐམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དམུ་རྫིང་ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ མྱུར་དུ་སྨིན་ཞིང་བརྣག་པར་དཀའ་བར་མི་བཟད་པར་ན་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དམུ་རྫིང་གི་ནད་དེ་ནི་གྲང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་ཅིང་ནད་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །མང་དུ་ཟོས་པས་བསྐྱོད་པ་དང་། །བཞོན་པ་དྲག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། །ལས་ལམ་ཉལ་པོ་ དྲགས་པས་དུབ།།སྐྱུག་སྨན་དྲགས་དང་ནད་ཀྱིས་སྐེམ། །གཡོན་ལོགས་གནས་པའི་མཆེར་པ་ནི། །གནས་ལས་འཕོས་ཏེ་འཕེལ་བ་དང་། །ཡང་ན་དྭངས་མ་སོགས་པས་ཁྲག་།རྒྱས་བྱས་དེ་ནི་འཕེལ་གྱུར་དང་། །དེ་ནི་གཏུན་བུ་བཞིན་རབ་སྲ། །དེ་ནས་ རུས་སྦལ་རྒྱབ་འདྲ་བར།།རིམ་གྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ནས་ནི། །ལྟོ་བར་དམུ་རྫིང་ཆགས་པར་བྱེད། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་སྐོམ་དད། །ཁ་ཡིས་རོ་ནི་མི་ཚོར་ཞིང་། །ལྕི་ཞིང་ན་ལ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ཤ་མདོག་སྐྱ་ཞིང་མི་སྡུག་ལ། །བརྒྱལ་ཞིང་སློན་ པར་བྱེད་པ་དང་།།ཚ་ཞིང་མྱོས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར། །རྩ་མདོག་དམར་བའམ་མི་སྡུག་པའམ། །སྔོ་ཞིང་སེར་ལ་རི་མོར་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མང་དུ་ཟོས་ཤིང་ཧ་ཅང་འགྲངས་དྲགས་པས་བསྐྱོད་པ་དང་། རྟ་དང་རྔ་མོ་ལ་སོགས་པའི་བཞོན་པས་ དྲག་ཏུ་བསྐྱོད་ཅིང་འགྲོ་བ་དང་།ལས་དང་ལམ་གྱིས་དུབ་པ་ལ་སོགས་པས་གཡོན་ལོགས་ན་གནས་པའི་མཆེར་པ་གནས་ལས་འཕོས་ཏེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་ན་དྭངས་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ཀྱི་ཁྲག་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་ དབང་གིས་མཆེར་པ་དེ་འཕེལ་བས་གནས་ལས་འཕོས་པའམ།རང་གི་གནས་ཉིད་དུ་འཕེལ་བར་གྱུར་ལ། དེ་ནས་ནི་མཆེར་པ་དེ་དང་པོར་གཏུན་བུ་ལྟར་སྲ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རུས་སྦལ་གྱི་རྒྱབ་འདྲ་བར་རིམ་གྱིས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་གྱི་ཅིག་ཅར་ འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།དེ་ལྟར་ལྟོ་བར་དམུ་རྫིང་ཆགས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་ལ་དེ་ཡང་དབུགས་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྩ་རིས་སྔོ་ཞིང་སེར་བའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རིམ་གྱིས་ནད་རྣམས་ནི། །བཤང་འགགས་ནད་དང་ལྟོ་སྦོས་དང་། །རྨོངས་བག་སྐོམ་ཚ་རིམས་ ཀྱིས་འདེབས།།ལུས་ལྕི་ལྟོ་སྲ་ཡི་ག་འཆུས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆེར་པའི་སྐྲན་དེ་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་བཤང་བ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བཤང་བ་འགགས་པ་དང་ན་བ་དང་། ལྟོ་ སྦོས་པ་ལས་ནི་རླུང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།རྨོངས་བག་དང་སྐོམ་དད་ཚ་བ་དང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ལས་ནི་མཁྲིས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

對於’三處紊亂的種種，女人所給的污垢塵，金毒及毒等所害。帶血的污垢積聚，入腹生起危害，干口眩暈昏厥，具三相的腫瘤生。迅速成熟難忍耐，此遇寒風及雨，則會變得極為害’這些內容，三病根生起的因，在一切病的病根處所說的諸多種類，以及同樣被女人所控制，從生物肢體所生的毛髮等污垢和塵埃，以及金毒和毒等所害，帶血的風等病的污垢清除並增長，入于腹部后，生起危害性疾病，具有干口等相的腫瘤具有三病根之相，迅速成熟難以忍受。再者，此腫瘤病遇到寒等則極為有害且病情增長。 由於過量飲食而活動，騎乘劇烈行進，勞作及房事過度疲憊，嘔吐藥過量及病損，位於左側的脾臟，從位置移位增長，或者由精華等血，擴張使其增長，此如杵頭般極硬，然後如龜背般，逐漸增長之後，在腹部形成腫瘤。咳嗽呼吸不適口渴，口中不覺味道，沉重疼痛發熱，膚色灰白不悅，昏厥且虛弱，發熱並伴醉態。脈色紅或不悅，或青黃帶紋理。 對於’過量飲食活動，騎乘劇烈行進，勞作及房事過度疲憊’等內容，由於過量飲食而活動，騎馬騾等劇烈行進，因勞作道路疲憊等，使位於左側的脾臟從位置移位增長擴張，或者由精華等身體組織的血增長擴張，使脾臟增長而從位置移位或在原位增長。然後脾臟最初如杵頭般堅硬，之後如龜背般逐漸增長擴張，並非突然改變，如此在腹部形成腫瘤，且會出現呼吸不適等至脈紋青黃等癥狀。 對於’其中漸次諸病為，大便阻塞病及腹脹，昏沉口渴發熱起，身重腹硬食慾失’等內容，在脾臟腫瘤中，風等病癥依次具有大便阻塞等特徵。其中大便阻塞、疼痛和腹脹是風病的表現。昏沉、口渴、發熱和發燒是膽病的表現。

།ལུས་ལྕི་བ་དང་ལྟོ་སྲ་བ་དང་ཡི་ག་འཆུས་པ་ལས་ནི་བད་ཀན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཆེར་བ་ལྟ་བུར་མཆིན་གཡས་ ལོགས།།གནས་འཕོས་དམུ་རྫིང་སྐྱེད་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མཆེར་བ་གཡོན་ལོགས་ན་འདུག་སྟེ། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འཕོས་ཤིང་ལྷུང་ནས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཆིན་པ་གཡས་ལོགས་ན་གནས་པ་ཡང་འཕོས་ཤིང་ཐུར་དུ་ལྷུང་ལ་འཕེལ་ བར་གྱུར་ནས་དམུ་རྫིང་སྐྱེད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།བྱ་སྒྲོ་སྤུ་དང་བཅས་པའི་ཟས། །ཟོས་པས་བཤང་ལམ་གནས་འགགས་ཏེ། །གཞང་འབྲུམ་དང་ནི་རྟུག་སྐམ་དང་། །རྒྱུ་མར་ཆགས་པའི་ཟས་ཀྱིས་ཀྱང་། །ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་འཁྲུགས་ཏེ། །བཤང་བས་བད་མཁྲིས་ བཀག་ནས་ནི།།ལྟོ་བར་དམུ་རྫིང་ཆགས་པར་བྱེད། །དེས་ནི་ཚ་སྐོམ་རིམས་སྦྲིད་འབྱུང་། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བརླན། །ཀླད་སྙིང་ལྟེ་བ་གཞང་ཁ་ན། །དྲི་མ་འགགས་སློན་ཡི་ག་འཆུས། །ལྟོ་བར་རླུང་ནི་འཁྱིམས་པར་བྱེད། །བརྟན་ཞིང་རྩ་ ནི་སྔོ་ལ་སྨུག་།རྩ་རིས་སྣང་བའམ་མི་སྣང་འགྱུར། །ཕལ་ཆེར་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་ནི། །བ་ལང་མཇུག་འདྲ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱ་སྒྲོ་ཕྲ་མོ་དང་སྤུའི་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་ཟས་ཟོས་ཤིང་ལོངས་སྤྱད་པས་བཤང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་འགགས་ཤིང་འབྱུང་དུ མི་རུང་བར་འགྱུར་བ་དང་།གཞང་འབྲུམ་གྱིས་གཞང་འགགས་པར་བྱས་པའམ། རྒྱུ་མར་ཆགས་ཤིང་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་ཟས་སྲན་མ་མ་ཤ་དང་ཟར་མ་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པས་ཐུར་དུ་སེལ་བའི་རླུང་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བཤང་བ་ལ་སོགས་པས་བཀག་ནས་ལྟོ་སྲ་ བར་དམུ་རྫིང་ཆགས་པར་གྱུར་ཏེ།ལྟོར་འཁྱིལ་ཞིང་དྲི་མ་འགགས་པའི་དམུ་རྫིང་དེས་ནད་པ་ལ་ཚ་ཞིང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལྟོ་བར་རླུང་འཁྱིམས་ཏེ་རླུང་ཕྱིར་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་ནང་དུ་འཁྱིལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ ལྡན་པ་དང་།ཡང་དམུ་རྫིང་དེ་ནི་ཕལ་ཆེར་མང་དུ་ལྟེ་བའི་འོག་ཏུ་དབྱིབས་བ་ལང་གི་མཇུག་མ་འདྲ་བར་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རུས་སོགས་ཟུག་རྔུར་བཅས་པའི་ཟས། །ཟོས་སམ་ཤིན་ཏུ་དྲག་ཟོས་པ། །རྒྱུ་མ་རྡོལ་ལམ་གས་གྱུར་ནས། །བུ་ག་དེ་ནས་མ་ཞུ་བར། ། སྤྱིར་འཛག་བཤང་ལམ་ལས་འབྱུང་ཞིང་། །བཤང་བཅས་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་ནི། །ཤ་རུལ་ལྟ་བུར་མནམ་པ་ནི། །སྦྱིན་བག་དམར་སེར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ལྷག་མ་ཡིས་ནི་ལྟོ་བ་འགེངས། །དམུ་རྫིང་མི་བཟད་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དེ་ནི་ལྟེ་བ་མན་ཆད་རྒྱས། །ཆུས གང་ལྟ་བུར་མྱུར་དུ་འགྱུར།།ནད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཤས་ཆེར་ལྡན། །དབུགས་མི་བདེ་སྐམ་མགོ་འཁོར་ཁྱབ། །རྒྱུ་རྡོལ་དམུ་རྫིང་ཞེས་བཤད་དེ། །གཞན་དག་རྒྱུ་མ་འཛག་ཅེས་ཟེར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རུས་པ་དང་རྩ་དང་ཚེར་མ་དང་རྡོ་དང་རྭ་དང་ཤིང་གི་ཚལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཟས་ཟུག་རྔུ་དང་བཅས་པའི་ཁ་ཟས་ཟོས་པར་གྱུར་པའམ།ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་དྲག་ཅིང་ཤས་ཆེར་ཟོས་པས་གང་གི་རྒྱུ་མ་རྡོལ་ཅིང་བུ་ག་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གས་པར་གྱུར་ནས་རྡོལ་བའམ། གས་པའི་བུ་ག་དེ་ནས་ཕྱིར་འཛག་ཅིང་ཟས་མ་ཞུ་བ་ཁོ་ནར་ཕྱིར་འཛག་ པར་གྱུར་ཅིང་བཤང་བའི་ལམ་ནས་འབྱུང་བར་བྱེད་ལ།དེ་ཡང་བཤང་བ་དང་བཅས་པར་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་འབྱུང་ཞིང་། འབྱུང་བ་དེ་ཡང་ཤ་རུལ་ཏེ་མི་རོའི་དྲི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་མནམ་པར་འབྱུང་ཞིང་། ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ཐང་ཆུ་ལྟར་སྦྱིན་ཞིང་འབྱར་བག་ཏུ་གནས་པ་ལ། མདོག་དམར་ཞིང་རྩ་སེར་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

從身體沉重、腹部僵硬和食慾不振可知是痰病。如同脾臟一樣，肝臟在右側，位置移動則產生積水，這就是說，就像脾臟在左側，由於特定原因移位下墜而增長一樣，位於右側的肝臟也會移位下墜增長而產生積水，應當知道。 食用帶有羽毛絨毛的食物，會導致大便道堵塞，痔瘡和干糞以及在腸道中積存的食物，也會擾亂向下執行的風，大便阻礙膽和痰，在腹部形成積水。由此產生髮熱、口渴、發燒、打噴嚏、咳痰、呼吸不暢、濕潤。在腦、心、肚臍、肛門處，污物堵塞、鬆軟、食慾不振。在腹部風氣盤旋。穩固且脈象呈青紫色，脈紋或顯或隱。大多在臍下，形如牛尾般出現。 這是說，食用帶有細小羽毛和絨毛的食物后，大便道堵塞而無法排出，以及因痔瘡造成肛門堵塞，或因在腸道中積存的食物如豆子、豌豆等食物，會擾亂向下執行的風。被大便等阻礙后在腹部形成堅硬的積水，在腹部盤旋且污物堵塞的積水會使病人出現發熱、口渴等癥狀，腹中風氣盤旋而不向外排出在內部盤旋，具有穩固等特徵，而且這積水大多在臍下呈現如牛尾般的形狀而生長。 食用帶有骨頭等刺痛性的食物，或過量食用，腸道破裂或開裂后，從那個孔洞中未消化的食物普遍滲漏從大便道排出，伴隨著少量少量的糞便，如腐肉般發臭，具有粘性且呈紅黃色排出。剩餘的充滿腹部，形成難以忍受的積水。這種積水在臍下膨脹，迅速如水囊般鼓起。具有較多的病癥特徵，呼吸不暢、乾燥、頭暈遍佈。這被稱為腸破裂積水，其他人稱之為腸漏。 這是說，食用骨頭、筋、刺、石頭、角、木片等帶有刺痛的食物，或者過量食用導致腸道破裂出現孔洞，或開裂后從破裂或開裂的孔洞中向外滲漏，未消化的食物從大便道排出，而且伴隨著少量少量的糞便排出，排出物如死屍般極其腥臭，如木棉樹汁液般粘稠，呈現紅色和黃色。

།བཤང་བའི་ལམ་ལས་བྱུང་བའི་ལྷག་མས་ནི་ལྟོ་བ་འགེངས་ཤིང་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་དམུ་རྫིང་གི་ནད་མི་བཟད་ཅིང་བརྣག་པར་དཀའ་བ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དམུ་རྫིང་དེ་ནི་ལྟེ་བ་མན་ཆད་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར ལ།།དེ་ཡང་ལྟོ་བ་ཆུས་གང་བ་ལྟ་བུའི་དམུ་རྫིང་དུ་མྱུར་ཞིང་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ནད་ཀྱི་ཚུལ་ཤས་ཆེ་ཞིང་ནད་ཀྱི་རྟགས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཚབས་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དབུགས་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཁྱབ་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ཡིན་ནོ། །དམུ་ རྫིང་དེ་ནི་རྒྱུ་མ་རྡོལ་བའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ།།ཞེས་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་དོ། །དྲང་སྲོང་གཞན་དག་ནི་དམུ་རྫིང་དེ་ཡོངས་སུ་འཛག་པའི་དམུ་རྫིང་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །སྣུམ་འཐུངས་ལ་སོགས་བྱས་ནས་ནི། །འཕྲལ་དུ་ཆུ་གྲང་འཐུངས་པའམ། །མེ་དྲོད་བྲི་ བའམ་ཧ་ཅང་ནི།།སྐོམ་པས་ཆུ་འཐུངས་དྲགས་པའམ། །རླུང་དང་བད་ཀན་འཁྲུགས་ཆུར་འདྲེས། །ཆུ་ཡི་ལམ་ནི་བཀག་གྱུར་པས། །དེ་ཉིད་གནས་དེར་འཕེལ་བར་འགྱུར། །དེ་འོག་དམུ་རྫིང་གྱུར་པ་ཡིན། །དེ་ནས་དམུ་རྫིང་དེ་ལས་ནི། །སྐོམ་དད་རྐུབ་ཏུ་ཆུ་ འཛག་བཅས།།དབུགས་མི་བདེ་ལུད་ཡི་ག་འཆུས། །སྣ་ཚོགས་མདོག་ལྡན་རྩ་ཡིས་ཁྱབ། །རྐྱལ་པ་ཆུས་གང་རེག་པ་འདྲ། །བསྐྱོད་ན་སྒྲ་གྲག་ལུས་འདར་ལ། །དམུ་རྫིང་ཆེན་པོས་ཆེ་ཞིང་སྣུམ། །བརྟན་ཞིང་དེ་ནི་ལྟེ་བ་ཟླུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གང་ཞིག་སྣུམ་ འཐུངས་པར་གྱུར་པ་དང་།སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པས་སྐྱུག་སྨན་དང་། བཀྲུ་སྨན་ལ་སོགས་པ་བྱས་ཤིང་བཏང་ཟིན་པའི་རྗེས་ལ་འཕྲལ་དུ་སྟེ་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ཉིད་དུ་ཆུ་གྲང་བསྐོལ་བ་མ་ཡིན་པ་འཐུངས་པ་དང་། ཡང་ན་ཆུ་གྲང་ལ་སོགས་པ་ འཐུངས་དྲགས་པས་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་བྲི་ཞིང་ཉམས་པ་དང་།ཡང་ན་ཧ་ཅང་སྐོམ་ཆེས་པ་སྟེ། ཟས་བཅད་པ་ལ་སོགས་པས་རུས་པ་དང་རྒྱུས་པ་ཙམ་ལུས་པར་གྱུར་པས་ཆུ་འཐུངས་དྲགས་ཏེ། གནོད་པ་དེའི་རྒྱུས་རླུང་འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བད་ཀན་ཀྱང་ འཁྲུགས་པར་གྱུར་ནས་ཆུ་རྒྱུ་བའི་ལམ་གྱི་རྒྱུན་སྲང་བཀག་ཅིང་།རླུང་དང་བད་ཀན་དེ་གཉིས་ལྟོ་བར་གནས་ཤིང་ཆུ་དེ་ཉིད་དེར་གནས་ཤིང་དེ་ལས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་བས། དེའི་འོག་ཏུ་ཆུའི་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དམུ་རྫིང་དེ་སྐོམ་དད་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྐྱལ་པ་ཆུས་གང་བ་ལ་རེག་པ་དང་འདྲ་བར་ཆུའི་དམུ་རྫིང་དེ་ཕན་ཚུན་བསྐྱོད་ན་སྒྲ་གྲག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྟེ་བ་ཀུན་ནས་ཟླུམ་ཞིང་འཁྱིལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

從大便道產生的殘餘物充滿並擴張腹部后，會產生難以忍受且難以承受的水腫病，這水腫會在臍下部位擴大增長。 這也會迅速且不久便轉變成如腹部充滿水般的水腫。 這是病情嚴重且具有強烈病癥的重病，並且被呼吸不適等癥狀所籠罩和壓制。 這種水腫稱為腸破裂水腫，如上師所說。 其他仙人則稱此水腫為完全滲漏性水腫。 飲用油脂等之後，立即飲用冷水，或火力減弱，或因極度口渴而過量飲水，或風與痰混入水中，水道被阻，則在該處增長，之後便成為水腫。 此後，從該水腫會出現口渴、肛門漏水、呼吸不適、咳嗽、食慾不振等癥狀，遍佈著各種顏色的脈絡。 如同皮袋裝滿水般觸感，移動時會發出聲響且身體顫抖。 大水腫既大且潤滑，穩固且臍部呈圓形。 對此解釋如下：某人飲用油脂，‘等’字所表示的是服用催吐藥、瀉藥等之後，立即，也就是沒過多久就飲用未煮沸的冷水， 或者因過量飲用冷水等導致胃部火力減弱和衰退， 或者因過度口渴，即因禁食等原因只剩下骨頭和筋絡時過量飲水，由於這些危害的原因，風被攪動而升起， 痰也被攪動，阻塞了水流通的通道，這兩種風和痰停留在腹部，水停留在那裡並增長擴大， 之後便成為水腫。然後，這水腫會伴隨口渴等癥狀，如同觸控裝滿水的皮袋一般，這水腫在移動時會發出聲響等， 臍部呈現圓形盤繞的自然狀態。

།ཐམས་ཅད་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི། ། ནད་ནི་རང་གནས་ལས་འཕོས་ཏེ། །སྨིན་པས་སླ་ཞིང་ཟག་འགྱུར་བ། །ཚིགས་དང་རྩ་སྒོ་ལས་ཀྱང་འཛག་།ཕྱི་ཡི་རྩ་སྒོ་ནས་རྡུལ་འབྱུང་། །འགགས་ནས་ཐད་ཀར་འཁྱིལ་ཞིང་གནས། །ཆུ་དེ་ཉིད་ནི་འཕེལ་འགྱུར་ཞིང་། །སྦྱིན་བག་གྱུར་ནས་དེའི་ཚེ་ནི། །ལྟོ་བ་ལྕི་ཞིང སྲ་ལ་ཟླུམ།།བརྡབས་ན་སྒྲ་ནི་མི་འབྱུང་ཞིང་། །མདོག་འཇམ་རྩ་རིས་མི་སྣང་ལ། །ལྟོ་བ་དང་ནི་རྒྱབ་དུ་འགྲོ། །དེ་རྗེས་ཆུ་ཡི་དམུ་རྫིང་སྐྱེ། །ལྟོ་བར་འཕེལ་ཞིང་དེ་ལས་ལྷག་།རྩ་ནུབ་གྱུར་པའི་དམུ་ཆུ་ནི། །དམུ་རྫིང་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམུ་རྫིང་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡལ་བར་བོར་ཞིང་གསོ་བ་མ་བྱས་ན། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་རང་གི་གནས་ནས་འཕོས་ནས་རང་གི་གནས་སྤངས་ཏེ། སྨིན་ཅིང་གཤེར་བས་སླ་ཞིང་རྣག་ཟག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་ཚིགས་དང་རྩའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཟག་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། ཕྱི རོལ་གྱི་རྩའི་སྒོ་བ་སྤུའི་བུ་གནས་རྔུལ་འབྱུང་བ་འགགས་ཤིང་འབྱུང་དུ་མི་སྟེར་བས།ཐད་ཀར་འཁྱིལ་ཅིང་ཡན་ལག་ཏུ་འགྲོ་བས་གནས་ལ་སྔར་གནས་པའི་ཆུ་དེ་ཉིད་འཕེལ་ཞིང་སོགས་པར་བྱས་ནས་སྦྱིན་བག་ཏུ་བྱེད་ལ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་ཚེ་ལྟོ་བ་དེ་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པར་ འགྱུར་ལ།ལག་པས་བརྡབས་ན་ཡང་སྒྲ་མི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་དམུ་རྫིང་དེར་ཆུའི་དམུ་རྫིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཆུ་དེ་ལྟོ་བར་ལྕི་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྩ་རྣམས་ནུབ་ཅིང་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཆུའི་ དམུ་རྫིང་བཤང་བའི་མཚན་ཉིད།།སྐོམ་དད་རྐུབ་ཏུ་ཆུ་འཛག་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་བད་ཀན་མཆེར། །འདུས་པའི་ཆུ་ཡི་དམུ་རྫིང་རྣམས། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལ་ སོགས་པའི་དམུ་རྫིང་ནི་ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ།རླུང་གི་དམུ་རྫིང་བས་ནི་མཁྲིས་པའི་དམུ་རྫིང་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ལ། དེ་བས་ནི་བད་ཀན་གྱི་དམུ་རྫིང་གསོ་བར་དཀའ་བས་ན། ཆུའི་དམུ་རྫིང་ནི་ཤིན་ཏུ་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ ཕལ་ཆེར་ཟླ་ཕྱེད་གསོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དམུ་རྫིང་དེ་ལས་གཞན་པ་གཉིས་པོ་དྲི་མ་འགགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་དམུ་རྫིང་དང་། རྒྱུ་མ་རྡོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་དམུ་རྫིང་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ཏེ་མང་དུ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ལོན་པ་དང་ནད་པ་དེ་གསོད་ཅིང་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཐམས་ཅད་ཆུར་གྱུར་འཆི་ལྟས་ལེའུ། །ལས་བཤད་བླ་བརྣན་ལྡན་པའང་གསོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དམུ་རྫིང་ཐམས་ཅད་དེ་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཀྱང་ཆུར་སྐྱེས་པ་སྟེ། ཆུའི་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཆི་ལྟས་ལས་བཤད་པའི་བླ་བརྣན་དང ལྡན་པ་སྟེ།སྣ་དང་མིག་དང་མཚན་མ་ཡོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དམུ་རྫིང་ཡང་གསོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་ནས་དམུ་རྫིང་གྱུར་པ་དག་།ཕལ་ཆེར་གསོ་བར་དཀའ་བར་བཤད། །སྟོབས་ལྡན་ཆུར་ནི་མ་གྱུར་ཞིང་། །གསར་དུ་བྱུང་བ་འབད་པས་གསོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་ནས་བྱུང་བའི་དམུ་རྫིང་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ན་ཚོད་དར་ལ་བབ་པ་ལ་དམ་རྫིང་དེ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཅིང་། ཆུར་མ་གྱུར་ཏེ་གསར་དུ་བྱུང་བ་དག་ནི་གསོར རུང་མོད་ཀྱི།སྤྱིར་གསོ་བར་དཀའ་བའི་ནད་ཡིན་པས་འབད་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནས་གསོ་བར་བྱའོ།

如果完全置之不理，疾病就會從原處轉移，成熟后變得鬆軟而流膿，從關節和脈門處滲漏。從外部脈門處出現汗液，堵塞后直接盤旋停留。那水itself增長，變得浮腫時，腹部沉重、堅硬而圓。敲打時不發出聲音，色澤光滑看不見脈紋，腹部和背部都會擴散。之後會生出水腫池，在腹部增長並超出。脈絡消失的水腫，具有所說的水腫池特徵。 關於這些，如果對所有水腫池都置之不理而不治療，風等病從自己的位置轉移並離開原處，成熟而濕潤變得鬆軟並流膿，從關節和脈門處也會滲漏流出。外部脈門毛孔處的汗液被阻塞不得排出，直接盤旋流向四肢而停留，之前存在的水分增長積累而形成浮腫。然後其後此時腹部變得沉重等，用手敲打也不發出聲音等。之後隨即在那裡生出水腫池，在腹部增長膨脹，脈絡消失不見，具有水腫池所說的特徵。 伴隨口渴和肛門漏水等癥狀。關於風、膽、痰、脾引起的水腫池，後者比前者更難治癒。關於這些，風等引起的水腫池像後面那樣難以治癒，風引起的水腫池比膽引起的水腫池更難治癒，比那個更難治癒的是痰引起的水腫池，因此水腫池是極其難以治癒的。其他大多在半月內致死。 關於這些，除了這些水腫池之外的兩種，即因污穢堵塞引起的水腫池和腸道破裂引起的水腫池，大多數即大量在半月后使病人死亡。一切變成水腫和具有死兆品章所說的上漂徵兆者也會致死。 關於這些，所有水腫池即風引起等一切都變成水性的水腫池，同樣具有死兆所說的上漂徵兆，即’鼻、眼和生殖器歪斜’等癥狀的水腫池也會致死。天生的水腫池大多難以治癒。有力氣、未變成水腫、新發生的要努力治療。 關於這些，所有天生的水腫池都是難以治癒的。對於有體力、年富力強者生出水腫池，未變成水性而新發生的雖然可以治療，但總的來說是難治之病，必須要付出努力才能治癒。

།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གཉིས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་སྐྱ་རྦབ་དང་འོར་ནད་དང་མེ་དབལ་གྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམུ་རྫིང་གི་ནད་གཞིའི་འོག་ཏུ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པ་ནི། དམུ་རྫིང་གི་ནད་སྐྱེས་ན་སྐྱ་རྦབ་ལ་སོགས་པ་ཡང འབྱུང་བར་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་ལེའུ་འདི་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ནད་འཁྲུགས་པས། །མཁྲིས་པ་ལྷག་པར་ལྡང་གྱུར་ལ། །དེ་ལ་རླུང་ནི་སྟོབས་ཆེ་བས། །སྙིང་ལ་གནས་པའི་མཁྲིས་པ་ནི། །གཏོར་ཏེ་རྩ་ཆེན་བཅུའི་ནང་བཀྲམ། །ལུས་ཀུན་ལ་ནི་ ཁྱབ་གྱུར་པས།།བད་ཀན་པགས་པ་ཤ་ཁྲག་ལ། །གནོད་བྱས་བར་དུ་གནས་ནས་ནི། །ཤ་དང་པགས་པ་དེ་དག་ལས། །ལྤགས་མདོག་ཐ་དད་དཀར་བ་དང་། །སེར་ཞིང་ལྗང་སྔོན་བྱེད་པར་འགྱུར། །དེ་ལས་སྐྱ་བའི་ཤས་ཆེ་བས། །དེ་ཕྱིར་སྐྱ་རྦབ་ནད་ཅེས་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ནད་རྣམས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་མངར་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་གཞི་ལྡང་བའི་རྒྱུས་འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་འགྱུར་ལ། མཁྲིས་པ་ལྷག་པར་ཤས་ཆེ་བར་ལྡང་ཞིང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ནད་དེ་རྣམས ཀྱི་ནང་ནས་རླུང་གི་ནད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོབས་དང་ནུས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་པས།སྙིང་གར་གནས་པའི་མཁྲིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཏོར་ཞིང་བྱེར་བར་བྱེད་ལ། དེས་ན་མཁྲིས་པ་དེ་སྙིང་ལ་བརྟེན་པའི་རྩ་བོ་ཆེ་བཅུར་བཀྲམ་ཞིང་ཕྱིན་པར་བྱས་ནས་ལུས་མ་ལུས་པ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་བྱེར་ བར་གྱུར་ནས་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པར་བྱས་ནས།དེ་པགས་པ་དང་ཤ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་ཏེ། མཁྲིས་པ་དེ་པགས་པའི་མདོག་རྣམ་པ་ཐ་དད་ཅིང་དུ་མར་གྱུར་པ་སྐྱ་ཞིང་དཀར་བ་དང་སེར་པོ་དང་ལྗང་སྔོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །མདོག་དེ་དག་ལས་གང་གི་ཕྱིར་ སྐྱ་ཞིང་དཀར་བའི་ཤས་ཆེ་བས་ན་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ནད་དེ་ལ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་དག་གིས་བཤད་དོ།།ནད་དེས་ལུས་ནི་ལྕི་བ་དང་། །ལུས་ཟུངས་རྣམས་ནི་ལྷོད་པ་དང་། །མདངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཟད་གྱུར་ཅིང་། །དེ་ལས་ཁྲག་དང་ཚིལ་ཆུང་སྟེ། །སྙིང་པོ་མེད་ཅིང་ དབང་པོ་ལྷོད།།ཡན་ལག་བརྡུངས་པ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་། །སྙིང་ནི་ཟག་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །མིག་ཕུགས་སྐྲང་ཞིང་ཉམས་ལ་ན། །མཆིལ་མང་སྐད་གདངས་དམའ་བ་དང་། །ཟས་མི་འདོད་ཅིང་གྲང་མི་བཟོད། །སྤུ་འབྱི་མེ་དྲོད་ཉམས་པ་དང་། །རོ་སྨད་འབྱིང་ཞིང་རིམས་ ཀྱིས་འདེབས།།དབུགས་མི་བདེ་ཞིང་རྣ་སྒྲ་འབོད། །མགོ་འཁོར་ངལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དེས་ལུས་ཀྱི་ཁོང་ལྕི་བ་དང་། དྭངས་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་ལྷོད་ཅིང་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ཞིག་པ་དང་། མདངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་ཟད་ ཅིང་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྒྱུ་དེ་དག་གིས་མིའི་ཁྲག་དང་ཚིལ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྙིང་པོ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་བྱ་སྟེ་དེ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོའི་ཚོགས་རྣམས་ལྷོད་ཅིང་བྱ་བའི་སྦྱར་བ་ལས་ཉམས་པ་དང་། ལག་ངར་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ ལག་རྣམས་བརྡུངས་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་།ན་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྙིང་ཟག་ཅིང་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མིག་གི་ཕུགས་སྐྲང་ཞིང་གློ་བ་དང་། མིག་ཉམས་ཤིང་མི་སྡུག་པ་དང་། མཆིལ་མ་མང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རོ་སྨད་འབྱིང་ཞིང་ནང་དུ་ཞུམ་ པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

《八支心要集解·詞義月光論》，由親近月亮的阿阇黎撰著，此為病根品第十二章的註釋。 接下來將要解說白癩病、癭瘤病和火熱病的病根。在癰疽病根之後解說白癩病根，是因為癰疽病生起后也會引發白癩等病，因此撰寫此章。 如前所說的病癥紊亂時，膽病過度興盛，其中風力特別強大，將心中的膽汁散佈於十大脈中。遍佈全身後，損害痰、面板、肌肉和血液，停留在肌肉和面板之間。使面板呈現不同的顏色，變成白色、黃色和青綠色。因其中白色佔主導，故稱為白癩病。 此病使身體沉重，身體組織鬆弛，光澤消失，血液和脂肪減少，無精力而感官鬆弛。肢體如被擊打般疼痛，心覺滴漏。眼窩浮腫且疼痛，唾液增多，聲音低沉。食慾不振，怕冷。毛髮脫落，體溫下降。下身虛弱，發燒。呼吸不暢，耳鳴。頭暈且疲憊。 白癩病使身體內部沉重，精華等身體組織鬆弛分散，光澤消失。因這些原因，人的血液和脂肪減少等，身體力量消失，諸根官能鬆弛而失去作用。前臂等肢體感覺如被擊打般疼痛，心臟感覺滴漏混亂。眼窩浮腫和咳嗽，眼睛衰弱不悅，唾液增多等癥狀俱全。下身虛弱內陷，同時發燒等癥狀，應當了知。

།དེ་ནི་ནད་གཞི་ཐ་དད་འདུས། །ས་ཞག་ཟོས་ལས་རྣམ་ལྔར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དེ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ་ནད་གཞི་ཐ་དད་པ་ལས་གྱུར་པ་གསུམ་དང་། གསུམ་ཆར་ འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་གཅིག་དང་།ས་ཞག་ཟོས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡི་སྔོན་ཚུལ་སྙིང་འཕར་ཞིང་། །པགས་པ་རྩུབ་པར་གྱུར་པ་དང་། །ཡི་ག་འཆུས་ཤིང་གཅིན་མདོག་སེར། །རྔུལ་མེད་ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་ཉམས། །ལུས་རྨྱ་ངལ་ བར་བྱེད་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་འདིའི་སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། སྙིང་ཅུང་ཟད་འཕར་བ་དང་། ལ་ལར་པགས་པ་རྩུབ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་ལུས་ན་ཟུག་།རྩ་སེན་མིག་དང་བཤང་གཅི་རྣམས། །མདོག་གནག་རྩུབ་ལ་ འདར་བ་དང་།།སྐྲང་སྦོ་ཁ་ཡིས་རོ་མི་ཚོར། །རྟུག་སྐམ་རྩིབ་ལོགས་ཀླད་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དེ་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ནི་ལུས་ན་ཞིང་མི་བདེ་བ་དང་། ཁབ་ཀྱིས་ཕུག་པ་ལྟར་ཟུག་པ་དང་། རྩ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་མདོག་དམར་ཞིང་རྩུབ་པ་དང་། ལུས་ འདར་བ་དང་།སྐོམ་དད་ལ་སོགས་པས་ཉེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་ལས་རྩ་དང་སེན་མོ་སོགས། །ལྗང་སྔོན་རིམས་འདེབས་མུན་འཐིབས་བྱེད། །སྐོམ་དད་རྡུལ་བརྒྱལ་བསིལ་བ་འདོད། །ལུས་མནམ་ཁ་ནང་ཁ་བ་དང་། །འཁྲུ་ཞིང་སྒྲེགས་པ་སྐྱུར་ལ་ཚ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ནི། རྩ་དང་སེན་མོ་དང་མིག་དང་། བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་ལྗང་སྔོན་ལ་སོགས་པའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་རྩ་སོགས་དཀར་བ་དང་། །གློངས་ཤིང་ཁ་ནང་ ལན་ཚྭ་བྲོ།།བ་སྤུ་ལྡང་ཞིང་སྐད་འགགས་ལ། །ལུད་པ་ལུ་ཞིང་སློན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ནི། །རྩ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་དཀར་བ་དང་། བ་སྤུ་ལྡང་ཞིང་བརྩེ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་གྱུར་མཚན་མ་ འདྲེས་བརྣག་དཀའ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྐྱ་རྦབ་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་གྱི་མཚན་ཉིད་འདྲེས་མ་དང་ལྡན་ལ། དེ་ཡང་རྣག་ཅིང་བཟོད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ས་ཞག་བསྐ་བས་རླུང་སྐྱེད་ལ། །ཚྭ་བྲོ་མཁྲིས་པ་མངར་བད་ཀན། །དྭངས་མ་ལ་སོགས་ གནོད་འགྱུར་ཞིང་།།རྩུབ་པས་ཟས་ཟོས་རྩུབ་གྱུར་ནས། །ཞུ་བས་རྩ་སྦུབས་འགགས་བྱས་ཏེ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱ་རྦབ་སྐྱེད། །དེ་ནས་ལྟེ་བ་རྐང་པ་དང་། །ཁ་དང་ཕོ་མཚན་སྐྲང་བར་བྱེད། །བཤང་བ་སྲིན་བུ་དང་བཅས་འཁྲུ། །བད་ཀན་ཁྲག་དང་བཅས་པ་འབྱུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ཞག་ཟོས་ན་དེའི་རོ་བསྐ་བས་ནི་རླུང་སྐྱེད་ཅིང་གནོད་པར་བྱེད་ལ། ལན་ཚྭ་བྲོ་བས་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །མངར་བག་ལས་ནི་བད་ཀན་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། དྭངས་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་ཅིང་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེའི་རྩུབ་པའི་རྒྱུས་ཁ་ཟས་ཟོས་པ་རྩུབ་པོར་གྱུར་ནས་ས་ཞག་དེ་ཞུ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེས་རྩ་སྦུབས་ཀྱི་སྒོ་འགག་ཅིང་རྒྱུར་མི་རུང་བར་བྱས་ཏེ་རྩ་སྦུབས་དེ་དག་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྲང་བར་བྱེད་པ་དང་། བཤང་བ་སྲིན་བུ་དང བཅས་པར་འཁྲུ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་།ཁྲག་དང་བཅས་པའི་བད་ཀན་ཁ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

關於’這是不同病根匯聚，食用泥油而成五種’這句話，白濁病有五種，即從不同病根所生的三種，三者匯聚所生的一種，以及從食用泥油所生的第五種。 關於’此病之前兆是心跳動，面板變得粗糙，食慾不振小便黃，無汗體內暖氣減，身體疲憊’這句話，此白濁病的前兆是心臟稍微跳動，有時面板變得粗糙。 關於’若從風生身疼痛，脈爪眼睛大小便，顏色發黑且粗糙，顫抖浮腫味不知，大便乾燥肋腦痛’這句話，從風所生的白濁病會使身體疼痛不適，如針刺般疼痛，脈絡和指甲等呈紅色且粗糙，身體顫抖，並會被口渴等所困擾。 關於’從膽生脈爪等，青綠髮熱昏沉重，口渴疲憊喜清涼，體臭口內發苦味，腹瀉嘔吐酸且熱’這句話，從膽所生的白濁病，脈絡、指甲、眼睛、大小便呈青綠等顏色，並伴有發熱等癥狀。 關於’痰生脈等發白色，昏沉口內鹹味生，汗毛豎立聲音啞，咳痰並且變潮濕’這句話，從痰所生的白濁病，脈絡和指甲等呈白色，汗毛豎立並伴有憐憫等癥狀。 關於’三者匯聚難忍受’這句話，從三病根匯聚所生的白濁病具有三種病根的混合特徵，且化膿難以忍受。 關於’泥油澀味生風氣，鹹味生膽甜生痰，損害精華等物質，粗糙食物變粗后，消化堵塞脈道后，如前所述生白濁，然後臍部和腳部，口和生殖器浮腫，大便帶蟲瀉下來，痰中帶血而流出’這句話，食用泥油后，其澀味會生風並造成損害，鹹味會生膽，甜味會生痰，並會損害精華等身體組織而變得混亂，由於其粗糙性使食物變得粗糙，泥油消化後會堵塞脈道使其無法執行，這些脈道如前所述會生白濁病。之後臍部等處會浮腫，大便會帶蟲瀉下，口中會流出帶血的痰液。

།གང་ཞིག་སྐྱ་རྦབ་ནད་ཀྱིས་བཏབ། །དེ་ཡིས་མཁྲིས་སྐྱེད་ཟས་ཟོས་པས། །ཁོང་པ་ཡན་ལག་གནས་མཁྲིས་གནས། །བཤང་ཁྲག་བསྲེགས་ཏེ་མིག་སེར་སྐྱེད། །ཅེས་ བྱ་བ་ལ།སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དང་ལྡན་པའི་མི་གང་ཞིག་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་ཅིང་ཟོས་པས། མི་དེའི་ཁོང་པ་དང་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པའི་མཁྲིས་པས་མིག་སེར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཅི་ཞིག་བྱས་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཁྲག་ དང་ཤ་བསྲེགས་ཤིང་ཚིག་པར་བྱས་པས་མིག་སེར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེས་ནི་མིག་དང་པགས་པ་གདོང་། །བཤང་གཅི་སེན་མོ་ཁ་དོག་སེར། །ལུས་ཚ་སྐོམ་དད་ཟས་མི་འཇུ། །སྦལ་འདྲ་དབང་པོ་ཉམ་ཆུང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་སེར་གྱི་ནད་དེས་མིག་ལ་སོགས་པ་མདོག་ སེར་པོར་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྔལ་བ་སེར་པོ་ལྟ་བུའི་མདོག་དང་ལྡན་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རང་གི་ཡུལ་འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མཁྲིས་པའི་ཤས་ཆེ་ན། །སྐྱ་རྦབ་ནད་མེད་པར་དེ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།མིག་སེར་གྱི་ནད་འདི་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་བསྟེན་པ་དང་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ཤས་ཆེ་བས་མཁྲིས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ནི། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་མེད་པར་ཡང་ཁོང་བ་དང་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་པའི་མཁྲིས་པ་མིག་སེར་སྐྱེད་ པར་བྱེད་དོ།།ཡལ་བར་བོར་ན་ཆེར་སྐྲངས་ཏེ། །གསོ་དཀའ་མིག་སེར་འོར་ཐབས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་སེར་གྱི་ནད་དེ་ཉིད་གསོ་བ་མ་བྱས་པར་ཡལ་བར་བོར་ན། ཚབས་ཆེར་སྐྲངས་པར་གྱུར་བ་དེ་ནི་མིག་སེར་འོར་ཐབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གསོ་དཀའ་ཞིང་བཅོས་ པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།ཧ་ལི་ས་ནི་ལྗང་ནག་སེར། །རླུང་མཁྲིས་མགོ་འཁོར་སྐོམ་དད་ཆེ། །བུད་མེད་ལ་དགའ་རིམས་ཆུང་འདེབས། །ཁོང་རྨྱ་མེ་དྲོད་ཉམས་སྟོབས་འབྲི། །ཧ་ལི་ས་ཀ་ཁྲག་ངན་གྱུར། །ཆུ་སེར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ ཚེ་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བས་ལྡང་ཞིང་གནས་ལ་སེར་བར་འགྱུར་ལ།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བ་ལས་མགོ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། རིམས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་འདེབས་པ་དང་། ཁོང་རྨྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ནད་དེའི་མིང་ནི་ཧ་ལི་ས་ཀ་ ཞེས་བྱ་བ་ཁྲག་ངན་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་སེར་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བླ་བརྣན་སྔར། །འོར་ནད་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་དེ་རྣམས་ ཀྱི་བླ་བ་རྣན་སྔར་འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་འོར་ནད་སྐྲངས་པ་ཁོ་ན་གཙོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་བསྟན་པས།དེའི་ཕྱིར་འོར་ནད་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་འོག་ཏུ་བཤད་ཅིང་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་། སྐྱ་རྦབ་འོར་ནད་བཅས་པ་དང་། །རྨིག་དང་སེན་མོ་སེར་པོར་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་འཁྲུགས་གྱུར་པས་བད་ཀན་དང་། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཕྱི་རོལ་རྩར། །འཕྲོས་བྱས་དེ་ཡང་རྒྱུན་སྲང་འགགས། །པགས་པ་ཤ་ལ་གནས་གྱུར་ཏེ། །འོར་ནད་མཐོང་ཞིང་སྐྲང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་འཁྲུགས་ ཤང་ལྡང་བར་གྱུར་པས་བད་ཀན་དང་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྩར་འཕྲོས་ཤིང་བྱེ་བར་བྱས་ནས།བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་སྲང་འགགས་པས་པགས་པ་དང་ཤ་ལ་གནས་ཏེ་འོར་ནད་དུ་འགྱུར་ཞིང་མཐོང་ཞིང་མཁྲང་བར་གྱུར་པའི་སྐྲང་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

凡是患有黃疸病的人，如果食用產生膽汁的食物，膽汁就會在腹部和四肢處積聚，燃燒大便和血液而產生黃眼病。 此病會使眼睛、面板、面部、大小便、指甲呈現黃色。身體發熱，口渴，食物難以消化，形如青蛙，感官功能衰弱。 當膽汁過多時，即使沒有黃疸病也會出現這種癥狀。 如果置之不理，會嚴重腫脹，這就是難以治癒的黃眼重癥。 哈利薩病會呈現青黑黃色，風膽導致頭暈，極度口渴，喜好女色，輕微發燒，神志不清，消化功能減弱，體力衰退。哈利薩病是由血液不良引起的，也稱為水黃病。 在這些疾病中，如前所述，腫脹病是最主要的。因此，將對此詳細說明。 風氣紊亂會導致痰液、血液和膽汁流向外部脈絡，當其循環通道阻塞時，病邪會停留在面板和肌肉中，形成可見的腫脹病。

། དེ་བས་ཐམས་ཅད་འདུས་གྱུར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དེ་བས་ན་འོར་ནད་ཐམས་ཅད་ནི་ནད་གཞི་གསུམ་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པའི་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བྱེ་བྲག་ལས། །གཟུགས་བྱེད་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད ཅན།།ནད་གཞི་ཐ་དད་གཉིས་དང་ཀུན། །སྣད་དང་དུག་གིས་ཕོག་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོར་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་བྱེ་བྲག་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དགུའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རླུང་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞི་ཐ་དད་ལས་གྱུར་པ་གསུམ་དང་། གཉིས་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པ་གསུམ་དང་། ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་གཅིག་སྟེ་དེ་ལྟར་བདུན་དང་། སྣད་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་དུག་གིས་ཕོག་པ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ཏེ་སྤྱིར་དགུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རང་དང་གློ་བུར་གཉིས། །ཡན་ལག་ཀུན་སྐྲང་ཕྱོགས་གཅིག གཉིས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་འོར་ནད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་ན་རང་ལ་ཡོད་པའི་ཉེས་པའི་གཞི་ལས་བྱུང་བ་དང་། གློ་བུར་བའི་ཉེས་པ་དུག་དང་སྣད་པ་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་སྐྲང་བའི་འོར་ནད་དང་། ཡན་ ལག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའོ།།ཁྱབ་དང་མཐོ་དང་མདུད་པ་ཡི། །དབྱིབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུའང་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་འོར་ནད་དེ་ནི་ཁྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པར་དྲང་སྲོང་རྣམས་འདོད་ཅིང་བཤད་དེ། ཁྱབ་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའོ། ། མཐོ་བ་ནི་གྲོག་མཁར་ལྟར་བགས་ཀྱིས་མཐོ་བའོ། །མདུད་པ་ཅན་ནི་མདུད་པ་ལྟར་ཏོག་ཏོག་པོར་འདུག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁྱད་པར་དེ་དག་གི་འོར་ནད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །འོར་ནད་ཀྱི་ནི་སྤྱི་ཡི་རྒྱུ། །ནད་ལས་སྐྱེས་པ་ཁྱད་པར་ཉིད། །ནད་ལས་སྨྱུང་སོགས ཀྱིས་ཉམ་ཆུང་།།མྱུར་དུ་ལྷག་པར་ཟོས་ལས་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་གློ་བུར་བའི་འོར་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན་ལ། ནད་གཞི་ལས་བྱུང་བའི་འོར་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ལྷག་པ་ གཞན་ཡོད་དེ།དེ་བཞིན་དུ་གློ་བུར་བའི་རྒྱུ་ནི་རིམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་དང་། སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པའི་ལས་དང་། སྨྱུང་བ་བྱས་ཤིང་ཟས་བཅད་པ་དང་། སོགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ལས་ཀྱིས་དུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པར་གྱུར་པའི་མིས་མྱུར་དུ་སྟེ། དེའི་མོད་ལ་ཟས་ དྲག་པར་ཟོས་ན་འོར་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་གཞན་ཡང་ལྕི་བ་དང་། །སྐྱུར་དང་སྣུམ་བསིལ་ལན་ཚྭ་དང་། །ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ཚ་བ་དང་། །མྱ་ངན་ཆུ་གཉིད་དྲགས་དང་ཡར། །ཟས་ཟོས་ཤ་ལྕི་ཤ་སྐམ་དང་། །མ་ཞུ་ངལ་དང་བུད་མེད་དྲགས། །རྐང་གིས་ལམ་དུ་ འགྲོ་བའམ།།བཞོན་པས་དྲག་ཏུ་བསྐྱོད་འགྱུར་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་གཞན་ཡང་ནད་མེད་པར་གནས་པ་དག་གིས་ཟས་དང་སྐོམ་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེར་དྲགས་པ་བསྟེན་པས་འོར་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་ཞུ་བ་ལ་སོགས་པས་ནད་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

對於’因此說明一切皆由聚合而成’這句話，由於這個原因，所有水腫病都是由三種病根聚合而成，這是仙人如常識子等人所說的。 關於’由於諸因的差別，具有九種形態的本質，病根有別為二和一切，由損傷和中毒而生’這句話，水腫病的因各自確定的差別，具有形態特徵分類九種本質，即由風等病根差別而生的三種，由兩兩混合而生的三種，由一切聚合而生的一種，如是為七種，加上由損傷而生和由中毒而生的兩種，總共為九種。 關於’或者內在和突發兩種，肢體全腫和區域性兩種’這句話，水腫病又有兩種：一是由內在的病根所生，二是由突發的毒和損傷所生。又有兩種：一是身體肢體全部腫脹的水腫病，二是肢體區域性發生的水腫病。 關於’由遍佈、隆起和結節的形狀差別分為三種’這句話，這水腫病由遍佈等差別分為三種，諸仙人如是認為並說明：遍佈是廣大的，隆起是如蟻丘般逐漸升高的，有結節是如結節般凸起的。如是，由這些特徵的水腫病是三種。 關於’水腫病的一般原因，由病而生的特殊性，由病致齋戒等虛弱，迅速過量飲食而生’這句話，先天和後天的一切水腫病的共同一般原因是下文所說的，由病根所生的水腫病的特徵是有其他特殊的原因，同樣突發性的原因是發熱等病，以及嘔吐藥等治療，以及禁食齋戒，等字所表示的勞累等導致虛弱消瘦的人突然過量飲食則會生水腫病。 關於’其後又有沉重和，酸性油膩寒咸和，堿性猛烈熱性和，憂愁水眠過度和，飯後肉重乾肉和，不消疲勞女色過，徒步行於道路或，騎乘劇烈搖動是’這句話，其後又有無病之人過度食用沉重等飲食會生水腫病。同樣，不消化等也會生病。

། ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཚད་འཁྲུ། །གཞང་འབྲུམ་ལྟོ་བའི་ནད་དང་ནི། །མངལ་ནས་ཁྲག་ཟག་རིམས་ཀྱིས་བཏབ། །གསུད་དང་ཆུ་སེར་སློན་ཉེས་དང་། །སྦྲུམ་མ་དང་ནི་མེ་དབལ་གྱི། །ནད་དང་སྐྱ་རྦབ་དག་གིས་བཏབ། །གཞན་ཡང་ལོག་པར་གསོས་གྱུར་པའི། ། ནད་དེ་བྲང་དུ་གནས་ན་ནི། །སྟོད་སྐྲང་ཆུ་སོར་གནས་སྨད་སྐྲང་། །དབུས་ན་གནས་པ་རབ་ཏུ་སྐྲང་། །ཡན་ལག་ཀུན་ཁྱབ་ཐམས་ཅད་སྐྲང་། །ཉིང་ལག་ལ་བརྟེན་དེ་སྐྲང་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལུད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ནད་རྣམས་ལེགས་པར་གསོས་ཤིང་སྨན དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་གསོས་པར་གྱུར་ན་འོར་ནད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་དེས་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བྲང་ན་གནས་པ་ལུས་ཀྱི་རོ་སྟོད་ཀྱི་ཆ་སྐྲང་བར་བྱེད་ལ། ཆུ་སོར་གནས་ན་ཆུ་སོ་མན་ཆད་ཀྱི་རོ་སྨད་སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། ། དབུས་ཏེ་ལྟེ་བ་དང་རྐེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་ན་ལུས་ཀྱི་བར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་ན་ཐམས་ཅད་སྐྲང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡན་ལག་རེ་རེའི་ཉིང་ལག་ལ་གནས་ན་གང་ལ་གནས་པའི་ཉིང་ལག་ཉིད་སྐྲང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡི་སྔོན་ཚུལ་རྩ་རྣམས་ཚ། །ཡན་ལག་སྙོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོར་ནད་ཀྱི་སྔོན་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྩ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མི་བཟོད་པར་ཚ་བ་དང་། ཡན་ལག་རྣམས་སྙོམ་ཞིང་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ལས་སྐྲང་བ་འཕོ་ཞིང་རྩུབ། །སྤུ་རྩུབ སྨུག་ཅིང་གནག་པ་དང་།།ལྤགས་འཁུམས་འདར་བརྩེ་རེག་ན་ན། །ན་ཞིང་ཟུག་པ་བེ+ེམ་བེ+ེམ་པོ། །མྱུར་བར་ལྡང་ཞིང་མྱུར་དུ་ཞི། །སྐྲང་བ་མནན་ན་དམའ་བར་འགྱུར། །སྣུམ་དང་དྲོ་བས་མཉེས་ན་ཞི། །མཚན་མོ་ཆུང་ཞིང་ཉིན་མོ་ཆེ། །པགས་པ་ཡུངས་ཀར་ལྡེ་ གུ་ཡིས།།བསྐུས་ལྟར་ཚ་བ་ཙག་ཙག་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་ནི། འཕོ་ཞིང་གནས་མ་ངེས་པ་དང་། རེག་ན་རྩུབ་པ་དང་། སྤུ་རྩུབ་པར་གནས་པ་དང་། མདོག་སྨུག་ཅིང་གནག་པ་དང་། པགས་པ་འཁུམས་ཤིང་གཉེར་མ་ཡོད་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་ལྡང་ཞིང་འབྱུང་ལ། མྱུར་དུ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྲང་བའི་ཕྱོགས་ལག་པས་མནན་ན་དམའ་ཞིང་ཀུང་ཀུང་པོར་འགྱུར་བ་དང་། སྣུམ་བསྐུས་ཤིང་དྲོད་བག་ཏུ་བྱས་ཏེ་མཉེས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཚན་མོ་སྐྲང་བ་བྲི་ ཞིང་ཆུང་ལ།ཉིན་མོ་སྐྲང་བ་ཆེ་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་། པགས་པ་ཡང་ཡུངས་ཀར་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་པ་ལྟར་ཚ་བ་ཙག་ཙག་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་རྩ་སེར་དམར་ལ་གནག་།སྤུ་ནི་དམར་སེར་གྱུར་པ་དང་། །མྱུར་དུ་ལྡང་དང་ཞི་མི་འགྱུར། ། དང་པོར་དབུས་སུ་བྱུང་དང་སྲབ། །སྐོམ་བཅས་ཚ་ཞིང་རིམས་འདེབས་རྔུལ། །མནམ་ཞིང་འདྲུལ་ལ་སྣུམ་མགོ་འཁོར། །བསིལ་བག་འདོད་ཅིང་ཐུར་དུ་འཁྲུ། །དྲི་མནམ་རེག་ན་མི་བཟོད་འཇམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་ནི། །མདོག སེར་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང་།སྤུའི་མདོག་དམར་སེར་དུ་གྱུར་པ་དང་། མྱུར་དུ་ལྡང་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། ཞི་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཐོག་མར་དབུས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་སྐྲངས་ཤིང་མཆེད་པ་དང་། པགས་པ་སྲབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ དང་།།རེག་ན་མི་བཟོད་ཅིང་ན་ལ་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་ཡིན་ནོ།

咳嗽、呼吸不適、腹瀉、痔瘡和腹部疾病，以及從子宮出血、發燒，咽喉腫痛、黃水病、飲食不當，孕婦以及火熱病，疾病和白濁病所侵。其他錯誤治療的疾病，如果這些病在胸部，則上部腫脹，在水道處則下部腫脹，在中部則極度腫脹，遍及全身則全身腫脹，在支節處則使該處腫脹。 對於咳嗽等疾病以及其他疾病，如果按照醫療典籍所說的方法正確治療，會成為浮腫病的原因。這些原因會導致風等病癥失調，若在胸部則使身體上部腫脹，若在水道處則使腰部以下腫脹。若在中部即臍部和腰部位置，則使身體中部腫脹。若遍及全身，則全身都會腫脹。若在某一肢體的關節處，則使該關節腫脹。 其前兆是脈象發熱，使肢體疼痛。浮腫病的前兆是眼睛等部位的脈絡劇烈發熱，並使肢體疼痛不適。 由風引起的腫脹會遊走且粗糙，毛髮粗糙，呈暗褐色，面板收縮顫抖，觸控疼痛，疼痛時斷時續，快速發作也快速緩解，按壓腫脹處會凹陷，用油和熱敷按摩則會緩解，夜間較輕白天加重，面板如同塗抹芥子膏般灼熱刺痛。 由風引起的浮腫病具有遊走不定、觸感粗糙、毛髮粗糙、呈暗褐色、面板收縮有皺紋等特徵，同時快速發作也快速緩解，按壓腫脹處會凹陷，塗油熱敷按摩則會緩解，夜間腫脹減輕，白天腫脹加重，面板如同塗抹芥子膏般灼熱刺痛。 膽病導致的脈象呈黃紅帶黑色，毛髮呈紅黃色，快速發作但不易緩解，最初從中部開始發作且皮薄，伴有口渴、發熱、發燒、出汗，有異味且腐爛，油膩頭暈，喜歡清涼，向下瀉，有異味，觸控時難以忍受但感覺柔軟。 由膽引起的浮腫病具有黃色等色澤，毛髮呈紅黃色，快速發作但不易緩解，最初從中部開始腫脹擴散，面板薄等特徵，觸控時難以忍受但感覺柔軟。

།བད་ཀན་གཡའ་སྤུ་པགས་པ་དཀར། །མཁྲང་ཞིང་བསིལ་ལ་ལྕི་བ་དང་། །སྣུམ་ཞིང་འཇམ་ལ་བརྟན་ཞིང་འཐས། །གཉིད་ཆེ་སློན་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །མནན་ན་མི་འབྱིང་ལྡང་དཀའ་ཞིང་། །ཞི་ དཀའ་མཚན་མོ་སྐྲངས་ཚབས་ཆེ།།འོད་མ་གཙགས་བུ་སོགས་དྲལ་ཡང་། །ཁྲག་མི་འབྱུང་བར་སྦྱིན་བག་འཛག་།དྲོ་དང་རེག་པ་ལ་མངོན་དགའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་ནི་སྐྲང་བ་གཡའ་བ་དང་། སྤུ་དང་པགས་པ་དཀར་ཞིང་སྐྱ་བ་དང་། མཁྲང་ཞིང་སྲ་བ་དང་། རེག་ན་བསིལ་བ་དང་། སྣུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། གཉིད་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། མནན་ན་འབྱིང་ཞིང་སྦོ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ལྡང་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་ཞི་བ་དཀའ་བ་དང་། མཚན་མོ་སྐྲངས་ཚབས་ཆེ་ཞིང་ཉིན་མོ་སྐྲངས་ཚབས ཆུང་བ་དང་།འོད་མའི་ཚལ་པ་དང་། གཙགས་བུ་ལ་སོགས་པས་དབྲལ་བ་ཡང་ཁྲག་མི་འབྱུང་བར་རིང་ཞིག་ན་སྦྱིན་བག་ནལ་ནལ་པོ་འབྱུང་བ་དང་། དྲོ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། རེག་ཅིང་བྱུགས་ན་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་བྱུང་གསུམ་པོར་ཇི་བཞིན་པ། །རྒྱུ་དང་ མཚན་མ་འདྲེན་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་འོར་ནད་གསུམ་ནི་རྒྱུ་དང་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་མ་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདུས་པ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་ ལྡན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ།།མཚོན་ལ་སོགས་པས་སྣད་གྱུར་ཅིང་། །བཅད་དམ་དབྲལ་ལམ་སྨས་ལ་སོགས། །ཁ་བ་མེ་དང་རྒྱ་མཚོའི་རླུང་། །བསེ་རྩི་ཀ་པི་ཀ་ཆུ་ཡི། །ཁུ་བ་གྲ་མ་སོགས་རེག་པས། །སྐྲང་བ་མཆེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་ཚ་ཞིང་དམར་ བར་སྣང་།།ཕལ་ཆེར་འཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པས་སྣད་ཅིང་རྨ་ཕྱུང་ལ། བཅད་པ་དང་དབྲལ་བ་དང་། རྨ་ཕུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འོར་ནད་དང་། སོགས་པ་སྨོས་པས་བརྡུངས་པ་དང་། བཅག་པ་དང་། བསྣུན་པ་ དང་།ལྷུང་བ་དང་། བཅིངས་པ་དང་། དཀྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་བས་ཕྱིད་པ་དང་། མེས་ཚིག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་མཚོ་ལས་བྱུང་བའི་རླུང་གིས་ཕོག་པ་དང་། བསེ་ཤིང་གི་མེ་ཏོག་དང་ཐང་ཆུས་ཕོག་པ་དང་། ཀ་པི་ཀ་ཆུའི་ཞེས་བྱ་བ་ཁ་སྲལ་ ཕྲེའུ་ཨད་མ་ཀུབ་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲ་མས་རེག་ན་ཡང་སྐྲང་པར་འགྱུར་ཞིང་།སྐྲང་པ་དེ་ཕན་ཚུན་མཆེད་ཅིང་བྱེར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཚ་ཞིང་དྲོ་བ་དང་། མདོག་དམར་པོར་སྣང་བ་ཡིན་ལ། ཕལ་ཆེར་ཏེ་མང་དུ་མཁྲིས་པ་དང་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དུག་སྐྱེས་སྲོག་ ཆགས་དུག་ཅན་ནི།།ལུས་ལ་སོང་དང་གཅིན་གྱིས་ཕོག་།སྲོག་ཆགས་དུག་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །སོ་དང་མཆེ་བ་སེན་མོས་ཟུག་།གཅིན་རྟུག་ཁུ་བས་སྨེས་པ་དང་། །དྲི་མ་ཅན་གྱི་གོས་ཀྱིས་རེག་།དུག་ཤིང་རླུང་ལ་རེག་པ་དང་། །དབྱིག་དུག་ཕྱེ་མས་རེག་ལས་བྱུང་། །མཉེན་ ཞིང་གཡོ་ལ་འཕྱང་བ་དང་།།མྱུར་གསོད་ཚ་ཞིང་ན་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དུག་ལས་སྐྱེས་པའི་འོར་ནད་ནི་སྦྲུལ་ལ་སོགས་པའི་སྲོག་ཆགས་དུག་ཅན་གྱིས་རེག་ཅིང་ལུས་ལ་སོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་གཅིན་གྱིས་ཕོག་པ་དང་། སྲོག་ཆགས་དུག་མེད་པ་དག་གི་ ཡང་གཅིན་དང་རྟུག་པས་ཕོག་པ་དང་།ཡང་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་དུག་དང་བཅས་པ་བསྡུ་བ་སྟེ། དེ་དག་གི་སོ་དང་མཆེ་བ་དང་སེན་མོས་ཟིན་ཅིང་ཟུག་པ་དག་ཀྱང་འོར་ནད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཅིན་དང་རྟུག་པ་དང་ཁུ་ཆུས་སྨེས་པར་བྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དྲི་མ་ དང་བཅས་པའི་གོས་ཀྱིས་རེག་པས་ཀྱང་འོར་ནད་དུ་འགྱུར་རོ།

痰病引起的腫瘤有瘙癢、毛髮和面板發白、堅硬而寒冷沉重、油滑柔軟而穩固粘著、嗜睡濕潤而消化力減退、按壓不下陷而難以消退、難以治癒夜間腫脹嚴重。用蘆葦和針等劃破時，不出血而流出漿液、喜歡溫暖和撫摸。 由兩種病因引起的三種腫瘤，其病因和癥狀是交替出現的。 由三病合併引起的腫瘤具有所有癥狀的特徵。 被武器等所傷、切割或撕裂或受損等，以及寒冷、火燒和海風，被毒藤、卡皮卡樹汁液、野生植物等觸碰，會引起腫脹蔓延。極其炎熱而呈現紅色，大多具有膽病的特徵。 由毒物引起的和有毒生物的身體接觸及被其尿液沾染，無毒生物的牙齒、獠牙、指甲所傷，被尿液、糞便、精液污染，以及被污穢衣物觸碰，被毒樹的風吹到，被礦物毒粉觸碰而引起。柔軟、搖動而下垂，迅速致命、發熱而疼痛。

།དེ་བཞིན་དུ་དུག་གིས་ཤིང་ལ་རེག་པ་དང་། དུག་དང་འདྲེས་པའི་རླུང་ལ་རེག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དབྱིག་དུག་སྦྱར་མར་བྱས་པའི་ཕྱེ་མས་རེག་པ་ལས་ཀྱང་འོར་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྲངས་པ་དེ་ནི་མཉེན་ ཞིང་འཇམ་པ་དང་།གཡོ་ཞིང་འཕོ་བ་དང་། འཕྱང་བག་ཏུ་གནས་པ་དང་། མྱུར་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚ་བར་བྱེད་པ་དང་། ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོར་ནད་གསར་བྱུང་བླ་བརྣན་མེད། །གསོ་སླ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོར་ནད་གསར་དུ་བྱུང་ཞིང་ སྐྱེས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པ་དང་།བླ་བརྣན་གྱི་ནད་གཞན་གྱིས་མ་གཙེས་པ་དག་ནི་གསོ་བར་སླ་ཞིང་སྨན་དཔྱད་ཀྱིས་བཅོས་པར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །གསོ་དཀའ་སྔར་བཤད་ཟིན། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འོར་ནད་གསོ་བར་མི་རུང་བ་ནི་སྔར་ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་བཤད་པའི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་ བླ་བརྣན་དུ་མར་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བཤད་ཅིང་བསྟན་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།།མེ་དབལ་ནད་དང་སྣད་པའི་བར། །གནོད་པ་འོར་ནད་མཚུངས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དབལ་གྱི་ནད་ནི་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་གཉིས་འདྲེས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་འདུས་པ་ ལས་གྱུར་པ་དང་།།སྣད་པའི་བར་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །མེ་དབལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནོད་པ་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་འོར་ནད་དང་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་སྟེ། །གསུམ་ན་གནས་པ་ཡིན་པར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དབལ་དེ་ནི་ཕྱི་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དེ། ལ་ལ་ནི་ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པ་ཡིན་ལ། ལ་ལ་ནི་ནང་ན། ལ་ལ་ནི་གཉི་ག་ན་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ དབལ་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་ཞིང་བཅོས་པར་དཀའ་སྟེ།དེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་ན་གནས་པ་བས་ནི་ནང་ན་གནས་པ་རབ་ཏུ་གསོ་བར་དཀའ་ལ། ནང་ན་གནས་པ་བས་ནི་གཉིས་ཀ་ན་གནས་པ་མཆོག་ཏུ་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ནད་ནི་ཇི་བཞིན་དུ། །འཁྲུགས་པའི་ རྒྱུ་ཡིས་ལྡང་གྱུར་ལ།།ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཚ་བ་ཡིས། །ལུས་ལ་མྱུར་དུ་མཆེད་པར་བྱེད། །དེ་ཡང་ནང་གནས་ནང་དུ་མཆེད། །ཕྱིར་གནས་ཕྱིར་མཆེད་གཉིས་ཀར་གནས། །གཉིས་ཀར་མཆེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དབལ་གྱི་ནད་དེ་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ རང་རང་གི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཁྲུགས་ཤིང་གཡོ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ།ཁ་བ་དང་ཚ་བ་དང་བསྐ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ལྡང་བར་འགྱུར་ལ། ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཚ་ཞིང་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྨན་དང་ཟས་དང་། སྤྱོད་ལམ་གྱིས་ལྡང་ཞིང་ནད་དེས་ལུས་ལ་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་ རྒྱས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་མཆེད་ཅེ་ན། ནང་ན་གནས་པའི་མེ་དབལ་ནི་ནང་ན་མཆེད་ཅིང་རྒྱས་པར་བྱེད་ལ། ཕྱི་རོལ་དུ་གནས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དུ་མཆེད་ལ། གཉིས་ཀར་གནས་ཤིང་བརྟེན་པ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གཉིས་ཀར་མཆེད་ཅིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

同樣地，由於接觸有毒的樹木，接觸混合毒氣的風，以及接觸用金銀毒物調製的粉末，也會引起腫瘤病。這種腫脹是柔軟的，會移動和轉移，呈下垂狀，能迅速致命，會發熱，會引起疼痛。 新發生的腫瘤病沒有併發癥，容易治癒。這是指新近發生的腫瘤病，發病時間不長，沒有其他併發癥困擾的病癥容易治癒，可以用藥物和治療方法醫治。 難治癒的情況前已說明。這是指不能治癒的腫瘤病，在前面身體變化品章節中已經說明，即伴有多種併發癥等內容的經文中已經講述和闡明過了。 從火毒病到癭病之間，其危害與腫瘤病相似。這是指火毒病是由各種病因單獨或兩種混合，或全部病因聚集而產生的，以及由癭病引起的，火毒病共有八種。同樣，由風、痰、膽汁等引起的腫瘤病的危害是相似的。 這種病在體內外兩處，說明存在於三處。這是指火毒病按外等分類有三種，這是諸位仙人所說的。有的存在於體外，有的在體內，有的同時存在於內外兩處。 後者越來越難治癒。這是指火毒病也像後面所說的那樣難以治療，即相比于存在於體外的病癥，體內的更難治癒；相比于存在於體內的病癥，同時存在於內外的最難治癒。 對於這種病，根據各自的病癥，由於擾動的原因而發作，特別是因為熱癥，會迅速在身體中蔓延。其中內在的向內蔓延，外在的向外蔓延，兩處都有的向內外兩處蔓延。這是指火毒病會根據風等病的各自特徵而發生擾動，由寒、熱、澀等原因而發作，特別是因為具有發熱和灼燒特徵的藥物、飲食和生活方式而發作，這種病會迅速在身體中蔓延擴散。至於如何蔓延：存在於體內的火毒病向內部蔓延擴散，存在於體外的向外部蔓延，同時存在於內外兩處的則向內外兩處蔓延擴散。

།དེ་ལ་ནང་ན་ གནས་པ་ནི།།གནད་རྣམས་ཚ་གདུང་མྱོས་པར་བྱེད། །བུ་ག་རྣམས་ལ་གནོད་པ་དང་། །སྐོམ་དད་རབ་ཆེ་གཅིན་ནད་སོགས། །མི་སྙོམས་པར་ནི་འབྱུང་བ་དང་། །མེ་དྲོད་མྱུར་ཉམས་ལས་ཤེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ནང་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་མེ་དབལ་གྱི་ ནང་ནས་ནང་ན་གནས་པའི་མེ་དབལ་ནི་གནད་རྣམས་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལས་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།སྙིང་ལ་སོགས་པའི་གནད་རྣམས་ཚ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གདུངས་པ་དང་། མྱོས་ཤིང་རྨོངས་བག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ནང་དུ་བུ་གའི་སྒོ་རྣམས་ལ་གནོད་ ཅིང་གཟིར་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བསྐྱོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྐོམ་དད་ལྷག་པར་རབ་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤུགས་མི་སྙོམས་ཤིང་ལེགས་པར་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་དང་ལུས་ཀྱི་སྦུབས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་ཉམས་པ་ལས་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་ པར་བྱའོ།།ཕྱི་རོལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་རོལ་ཏུ་གནས་པའི་མེ་དབལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ནང་ན་གནས་པའི་མེ་དབལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལས་གོ་བཟློག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་མེ་དབལ་ནི། །རླུང་གི་རིམས་དང་ནད་ ཐབས་འདྲ།།སྐྲང་ཞིང་འགུལ་ལ་ཟུག་པ་དང་། །ཡན་ལག་སྙོམ་ཞིང་བ་སྤུ་བརྩེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་མེ་དབལ་གྱི་ནད་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ནི་རླུང་གི་རིམས་དང་ན་བའི་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་ལ། །ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མེ་དབལ་དེ་ནི་སྐྲང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ པ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་གྱུར་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་འགྲོ། །མཁྲིས་རིམས་རྟགས་ལྡན་ཤིན་ཏུ་དམར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བའི་མེ་དབལ་ནི་ལུས་ལ་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མཁྲིས་པའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨོས་ པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེར་དམར་བ་ཡིན་ནོ།།བད་ཀན་ལས་གཡའ་རེག་ན་འཇམ། །བད་ཀན་ལས་བྱུང་རིམས་འདར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ལས་བྱུང་བའི་མེ་དབལ་ནི་ཤས་ཆེར་གཡའ་བ་དང་། རེག་ན་འཇམ་པ་དང་། བད་ཀན་ལས་བྱུང་ བའི་མེ་དབལ་དང་རིམས་དང་ཚུལ་འདྲ་ཞིང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ།།མེ་དབལ་སོགས་ཀུན་ཡལ་བར་བོར། །རང་གི་ནད་ཚུལ་བསགས་གྱུར་ན། །དེ་ནི་སྨིན་རྡོལ་རང་རང་གི་། མེ་དབལ་རྨ་ཡི་མཚན་ཉིད་འཛིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དབལ་ཐམས་ཅད་ཡལ་བར་བོར་ཞིང་གསོ་ བར་མ་བྱས་ན།རང་གི་ནད་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་བསགས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རླུང་གི་མེ་དབལ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ། མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མཁྲིས་པའི་མེ་དབལ་འཕེལ་ཞིང་སྩོགས་པར་འགྱུར་ལ། བད་ཀན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ བད་ཀན་གྱི་མེ་དབལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྨིན་ཞིང་རྡོལ་བ་སྟེ། དང་པོར་སྨིན་ནས་ཕྱིས་རྡོལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ན་སྨིན་ཞིང་རྡོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ལས་གྱུར་པ་རང་རང་གི་རྨའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་འཛིན་ཞིང་འཕྱང་བར་བྱེད་དེ། རྨའི་ལེའུ་ ལས།།དེ་ལས། རླུང་ལས་སྔོ་ནག་སྨུག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།

關於內在的火熱病，從諸要害處產生熾熱痛苦，損害諸竅穴，極度口渴及小便疾病等，不平衡地出現，以及火力迅速衰退可知。對此，內在火熱病等從內在火熱病中，內在的火熱病是從諸要害處發熱等徵象可知曉和了知，即心臟等要害處發熱而痛苦煎熬，昏迷迷亂，內部竅穴受損而刺痛尤其劇烈，同樣極度口渴，大小便等力量不平衡且不能正常排出，腹部火力和身體機能迅速衰退可知曉和了知。 外在則與此相反。即外在火熱病的特徵應知與內在火熱病的特徵相反。 其中風引起的火熱病，與風熱病和病癥相似，腫脹、震動、疼痛，四肢麻木而汗毛豎立。對此，風引起的火熱病應知與風熱病的病癥特徵相似。同樣，此火熱病也具有腫脹等癥狀。 膽引起的迅速蔓延擴散，具有膽熱病徵象且極為紅。膽引起的火熱病迅速蔓延遍佈身體，具有前述膽熱病的徵象特徵，且極為紅色。 痰引起的發癢觸控柔軟，如痰熱病顫抖。痰引起的火熱病多有發癢，觸控柔軟，與痰引起的熱病相似。 如果放任火熱病等一切不管，各自的病情積累增長，則會成熟破潰，各自具有火熱病瘡的特徵。如果放任一切火熱病不管不治療，各自的病癥如風等方式積累增長，以風的特徵則風火熱病增長，以膽的特徵則膽火熱病增長積累，以痰的特徵則痰火熱病積累。同樣會成熟破潰，即先成熟后破潰，故稱成熟破潰。同樣，風引起的各自具有瘡的特徵，如瘡品中所說：‘其中風引起的呈青黑褐色’等，以及’膽引起的成熟’等，如下所述。

།རླུང་མཁྲིས་ལས་ནི་རིམས་འདེབས་སློན། །བརྒྱལ་ཞིང་ཚད་འཁྲུ་སྐོམ་མགོ་འཁོར། །རུས་ཚིགས་ཆག་ སྙམ་མེ་དྲོད་ཉམས།།མུན་ཞུགས་སྙམ་སེམས་ཡི་ག་འཆུས། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་མེ་མདག་ནི། །འབར་བས་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུར་ཚ། །ཕྱོགས་ནི་གང་དང་གང་དུ་མཆེད། །ཁྱབ་པས་ཡན་ལག་དེ་དང་དེར། །མེ་མདག་ཞི་བ་ལྟར་གནག་པའམ། །སྔོ་བ་འམ་དམར་ བས་ཁྱབ་བྱེད་ལ།།མེས་བསྲེགས་ལྟ་བུར་ཆུ་བུར་འབྱུང་། །མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་ཁྱབ་པར་བྱེད། །གནད་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་མེ་དབལ་ནི། །དེ་ནས་སྟོབས་རབ་སྐྱེས་པའི་རླུང་། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་དྲན་པ་སྟོར། །གཉིད་ཡར་དབུགས་ཀྱི་རྔམ་པ་དྲག་།སྐྱིགས་བུས་འདེབས་ཤིང་ འདི་ལྟ་བུའི།།གནས་སྐབས་དེས་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ས་དང་མལ་ཁྲི་སྟན་སོགས་ལ། །གང་དུའང་བདེ་བ་མི་འཐོབ་ཅིང་། །འགྲེ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་དང་། །ལུས་སེམས་ངལ་ལས་བྱུང་བ་ཡིས། །གཉིད་ཀྱི་རྨོངས་བག་སད་དཀའ་བ། །དེ་ནི་མེ་འདྲའི་མེ་ དབལ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་ནི་མེ་དང་འདྲ་བའི་མེ་དབལ་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། །ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་མེ་མདག་འབར་བས་ཁྱབ་ཅིང་གཏོར་བ་ལྟ་བུར་རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། ཡང་ མེ་དབལ་དེ་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་དང་གང་དུ་མཆེད་ཅིང་ཁྱབ་པའི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཕྱོགས་དེ་དང་དེར་མེ་མདག་འབར་བ་ཞི་བ་བཞིན་དུ་གནག་ཅིང་སྔོ་བ་དང་དམར་བས་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་མེ་དབལ་དེ་ནི་མེས་བསྲེགས་པ་ལྟ་བུར་ཆུ་བུར་གྱིས་མྱུར་དུ་མཆེད་པར་བྱེད་ ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་ལ་སོགས་པའི་གནད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་མེ་དབལ་དེས་དེའི་འོག་ཏུ་སྟོབས་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པའི་རླུང་དེས་ཡན་ལག་ན་ཞིང་ གཟེར་བར་བྱེད་པ་དང་།དྲན་པ་སྟོར་ཞིང་བརྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཉིད་ཡར་ཞིང་མེད་པ་དང་། དབུགས་ཀྱི་རྔམ་པ་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱིགས་བུའི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པ་དང་། མེ་དབལ་གྱི་ནད་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་འདི་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་འཐོབ་ཅིང་ མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།སེམས་མལ་ན་བདེ་བར་མི་གནས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་བས་ས་དང་མལ་ཁྲི་དང་སྟན་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ལུས་དང་སེམས་བདེ་བ་མི་འཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་མི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་འགྲེ་ཞིང་ལྡོག་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་།ལུས་དང་སེམས་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་ལས་བྱུང་བ་གཉིད་ཀྱི་རྨོངས་བག་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་། དེ་ཡང་སད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།

從風和膽引起發熱病，昏厥並且熱瀉口渴頭暈，骨節好像斷裂般體溫下降，好像陷入黑暗般心生厭食。四肢百骸好像被火炭般，燃燒遍佈般發熱。向各個方向蔓延，遍佈于各個肢體，如同火炭熄滅般發黑，或發青或發紅遍佈全身。如同火燒般起水泡，迅速蔓延遍佈全身。隨後侵入要害之火毒，然後風力極大增長，肢體疼痛失去意識，失眠呼吸聲粗重，打嗝等這樣的，病況會如此發展。對於地面床鋪坐墊等，無論在何處都得不到安樂，輾轉反側感受痛苦，由身心疲憊所致，昏睡難醒，這就是如火般的火毒。 所謂，從風和膽引起如火般的火毒，具有發熱等癥狀，身體四肢百骸如同火炭燃燒般遍佈極其發熱。又此火毒向身體各個方向蔓延遍佈的肢體部位，如同火炭燃燒熄滅般發黑發青和發紅遍佈。又此火毒如同火燒般迅速起水泡蔓延遍佈全身，這是由風和膽的原因迅速遍佈全身。又如是侵入心等要害之火毒，此後由極大增長的風力使肢體疼痛，失去意識昏厥，失眠，呼吸聲粗重，打嗝等病，具有火毒病的病人會經歷這樣的病況。因心不安而不能安住，無論在地面床鋪坐墊等何處都不能得到身心安樂。如是不適而輾轉反側感受痛苦，由身心疲憊所致昏睡，而且很難醒來。

།བད་ཀན་གྱིས་ནི་བཀག་པའི་རླུང་། །བད་ཀན་དེ་བརྟོལ་མང་དུ་བྱེད། །ཁྲག་འཕེལ་ བ་ཡིས་ཁྲག་བརྟོལ་ཏེ།།པགས་པ་ཆུ་བ་ཤ་ལ་གནས། །གནོན་བྱས་ཐོར་བུ་ཕྲ་ཞིང་རིམ། །ཟླུམ་ཞིང་སྦོམ་ལ་སྲ་བ་ཡི། །མཛེར་པའི་ཕྲེང་བ་ཆགས་བྱེད་ཅིང་། །མདོག་དམར་རབ་ན་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཚད་འཁྲུ། །ཁ་སྐམ་སྐྱིགས་ བུ་སློན་མགོ་འཁོར།།རྨོངས་བག་མདོག་ཉམས་བརྒྱལ་དང་ལུས། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །དེ་ལྟར་མཛེར་པའི་མེ་དབལ་ནི། །བད་ཀན་རླུང་འཁྲུགས་ལས་གྱུར་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་དང་རླུང་འཁྲུགས་པ་ལས་ནི་མཛེར་པའི་མེ་དབལ་ཞེས་ བྱ་བའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་རླུང་དེ་བཀག་ཅིང་འབྱུང་དུ་མི་སྟེར་བ་དང་། རླུང་གིས་བད་ཀན་དེ་བརྟོལ་ཞིང་ཕྱེ་ནས་དུམ་བུ་མང་དུ་བྱས་པའམ། ཡང་ཁྲག་འཕེལ་བར་གྱུར་པའི་མིའི་ཁྲག་ཕྱེ་ཞིང་དུམ་བུར་བརྟོལ་ནས་མཛེར་པའི་ཕྲེང་བའམ་རྨེན་བུའི་ཕྲེང་ བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་པགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པའི་ཁྲག་གིས་གནོད་ཅིང་འཁྲུགས་པར་བྱས་ནས། ཐོར་བུ་ཕྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་མདོག་དམར་བའི་ཕྲེང་བ་ཆགས་པར་བྱེད་ལ། མཛེར་པའི་ཕྲེང་བ་དེ་ཡང་ནང་དུ་ན་ཞིང་རིམས་ཀྱིས་ འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་བཤད་པའི་མཛེར་པའི་མེ་དབལ་འདི་ནི་བད་ཀན་དང་རླུང་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་མཁྲིས་ལས་རིམས་འདེབས་རེངས། །གཉིད་ཆེ་སློན་བག་ཀླད་པ་ན། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་བྱ་རྨྱང་འདོད། ། བླ་ཞིང་མགོ་འཁོར་ཡི་ག་འཆུས། །རྩུབ་ཅིང་དྲོད་ཉམས་རུས་ཆག་སྙམ། །སྐམ་ཞིང་དབང་པོ་མི་གསལ་ལྕི། །བེའུ་སྣབས་འཁྲུ་ཞིང་དང་ག་འཁྱིལ། །དེ་ནི་རྩ་སྦུབས་རྣམས་སུ་འགྲོ། །ཕལ་ཆེར་མ་ཞུ་གནས་ན་ཞུགས། །ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ནི་རབ་མི་ན། ། ཐོར་བུ་སེར་པོ་དམར་པོ་དང་། །དཀར་པོས་ཕྱོགས་ཀུན་ཁྱབ་པར་བྱེད། །ནོར་བུ་ལྟར་སྣང་གནག་ཅིང་སྣུམ། །དྲི་མ་ཅན་ལ་སྐྲང་ཞིང་ལྕི། །རྣག་པའི་ཟབས་ཆེ་རབ་ཏུ་ཚ། །རེག་ན་འཇིག་ཅིང་རྣགས་པ་དང་། །འདམ་ལྟར་ཤ་ནི་ཞིག་གྱུར་ཅིང་། །རྩ་རྒྱུས་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན། ། མི་ཡི་རོ་ལྟར་མནམ་མེ་དབལ། །དེ་ནི་འདམ་འདྲ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་ནི་འདམ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མེ་དབལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེར་ཡང་མཚན་མ་རིམས་ཀྱིས་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་སྣང་སྟེ། ཡན་ལག་ན་ཞིང་བྱ་རྨྱང་བྱེད འདོད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་རྐྱོང་ཞིང་འདེགས་པར་བྱེད་པའོ།།རུས་པ་ཆག་པ་སྙམ་སེམས་པ་ནི་རུས་པ་དཀྲུམ་པ་སྙམ་དུ་བྱེད་པའོ། །དང་ག་འཁྱིལ་བ་ནི་ཞལ་ཞལ་བྱས་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་འཁྱིལ་བའོ། །མེ་དབལ་དེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་མ་ཞུ་བའི་གནས་ནུ་མ་དང་ལྟེ་ བའི་བར་དུ་ཞུགས་ནས།དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལྷག་པར་ན་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཐོར་བུ་མདོག་སེར་པོ་ལ་སོགས་པས་ཁྱབ་ཅིང་གང་བར་བྱེད་པ་དང་། ནོར་བུའི་མདོག་ལྟ་བུར་སྣང་བ་སྟེ། གནག་ཅིང་སེར་སྐྱར་གནས་པ་དང་། ཕལ་ཆེར་མདོག་ ནག་པོ་དང་སྨུག་པོར་གནས་པ་དང་།དྲི་མ་ཅན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྣག་པའི་ཟབས་ཆེ་ཞིང་ནང་དུ་ནུབ་པ་དང་། ཤས་ཆེར་རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་། ལག་པ་ལ་སོགས་པས་རེག་ན་འཇིག་ཅིང་ཉམས་ལ་རྣགས་པ་འདམ་ལྟར་གནས་ཤིང་ཤ་རྣམས་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྩ་རྒྱུས་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་སྣང་ཞིང་གསལ་བ་དང་། མི་རོ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་མནམ་ཞིང་དྲི་ང་བའི་མེ་དབལ་གྱི་ནད་དེ་ནི་འདམ་འདྲ་བའི་མེ་དབལ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ།

痰阻礙氣，氣破痰成多，血增則破血，存於面板水肉中。壓迫成細小連續，圓而粗硬的癤子串生起，色紅甚者發熱。咳痰呼吸不適發熱瀉，口乾呃逆流涎頭暈，昏沉色衰昏厥及身，肢體疼痛火力衰。如是癤子火毒，是由痰氣紊亂所致。 關於這段，痰和氣紊亂會導致癤子火毒之病，即是痰病阻礙氣且不讓其流通，氣破開痰成為多塊，或者血液增盛之人的血被破開成塊而生癤子串或腺體串。即在面板等處的血受損紊亂后，形成細小等特徵和紅色的串，這癤子串內部疼痛且發熱等癥狀。如此所說的癤子火毒是由痰和氣紊亂所致。 痰膽引起發熱僵硬，嗜睡流涎腦部痛，肢體疼痛欲伸展，虛弱頭暈食慾差。粗澀失溫如骨折，乾燥諸根不清重，鼻涕瀉泄胃翻騰，此病行於脈腔中。多在不消化處入，一處並非極痛苦。黃色紅色及白色，遍佈各處成疙瘩。如寶石般黑而潤，有臭腫脹且沉重，膿瘡深重極炎熱，觸之即壞化膿且，如泥肉已壞爛，筋脈清晰可見是。如人尸臭火毒，此說名為泥狀病。 關於這段，痰和膽汁會引起泥狀火毒。其癥狀有發熱等，肢體疼痛欲伸展即是相互伸展舉起。如骨折般疼痛是感覺骨頭斷裂。胃翻騰是感覺翻騰且痰等盤旋。此火毒多入于不消化處即乳頭與臍間，依於一處並不特別疼痛。或者同樣遍佈黃色等疙瘩，如寶石色般顯現，即黑而微黃，多為黑色和深褐色，具有臭味等，膿瘡深陷，多數極熱，用手等觸控則壞損化膿如泥般存在且肉已壞，因此筋脈等清晰可見，如屍體般極臭的火毒病即稱為泥狀火毒，此為仙人們所說。

།ཀུན་སྐྱེས་མཚན་ཉིད་ཀུན་དང་ལྡན། །ལུས་ཟུངས་ཀུན་ལ་རབ་ཁྱབ བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དབལ་ནད་གཞི་ཀུན་ལས་སྐྱེས་པ་ནད་གཞི་གསུམ་ཅར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དེས་ནི་ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཅིང་མཆེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་ཡི་རྒྱུ་ཡི་སྨས་ལས་འཁྲུགས། །ཁྲག་བཅས་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་བྱེད་དེ། ། མེ་དབལ་དུ་ནི་རླུང་གིས་བྱེད། །རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་འདྲ་བའི། །འབྲུམ་བུས་ཁྱབ་སྐྲང་རིམས་འདེབས་ན། །ཤིན་ཏུ་ཚ་ལ་དམར་ཞིང་སྔོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པས་སྨས་པར་གྱུར་པ་ལས། རླུང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན ཁྲག་དང་བཅས་པའི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱས་ནས།མེ་དབལ་གྱི་ནད་རླུང་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་འདྲ་བའི་འབྲུམ་ཕྲན་གྱིས་ཁྱབ་ཅིང་ཁེབས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་དམིགས་ ཐ་དད་ལས་གྱུར་གསུམ།།གཉིས་གྱུར་བླ་བརྣན་མེད་གསོ་བླ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་དམིགས་ཐ་དད་པ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་གསུམ་སྐྱེད་ཅིང་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནད་གཞི་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མེ་དབལ་བླ་བརྣན་མེད་པ་དག་ཀྱང་གསོ་སླ་བ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བླ་བརྣན་ནི་ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཤེས་པའི་ལེའུ་ལས་སྨོས་པའི་སྐེམ་པ་དང་ཁ་དོག་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྨ་དང་འདུས་པ་ལས་བྱུང་དང་། །ཐམས་ཅད་གནད་ནི་ཁྱབ་པ་དང་། །རྩ་དང་ཆུ་བ་ཤ་འདྲུལ་དང་། །མི་རོའི་དྲི་འདྲ་རུལ་གསོ་དཀའ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དབལ་གཉིས་པོ་རྨ་འམ་གནད་པའི་ནད་ལས་བྱུང་བ་དང་། འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དེ་ནད་གཞི་ཐ་དད་པ་དང་ནད་གཞི་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་མེ་དབལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནད་རྣམས་ཁེབས་ཤིང་ཁྱབ་པ་ནི་གསོ་དཀའ ལ།དེ་བཞིན་དུ་རྨ་ལ་སོགས་པ་འདྲུལ་ཞིང་ཞིག་པ་ཡང་གསོ་དཀའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་མི་རོའི་དྲི་འདྲ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་མནམ་པ་དེ་ཡང་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་ དགའ་བས་རྣམ་པར་སྦྱར་བ་ལས།ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་མཛེ་དང་ཤ་བཀྲ་དང་གཟི་གུ་དང་སྲིན་བུའི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། པགས་པའི་ནད་དུ་ཚུལ་གཅིག་པས་མེ་དབལ་གྱི་རྗེས་ལ་མཛེ་ ནད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ།

對於’具有一切生起的特徵，遍及一切身體組織’這句話，火熱病從一切病因中生起，具有三種病因的特徵，並且遍及所有身體組織並蔓延。 對於’由外部創傷原因而紊亂，引起帶血的膽汁，風引起火熱病，如豌豆庫蘭塔般的皰疹遍佈腫脹發熱，極熱且呈紅藍色’這句話，由外部武器等創傷引起，若風紊亂，則會產生並增長帶血的膽汁，風會引起火熱病，其特徵是遍佈如豌豆庫蘭塔般的小皰疹，並伴有腫脹等癥狀。 對於’由不同病因所生的三種，兩種混合無惡候易治’這句話，由不同病因所生的三種火熱病容易治癒。同樣，由兩種病因混合所生的無惡候火熱病也容易治癒。其中惡候是在身體變化認知章節中所說的消瘦、膚色不美等癥狀。 對於’由創傷和積聚所生，以及遍及所有要害，脈絡體液肉腐爛，如尸臭腐敗難治癒’這句話，兩種火熱病，即由創傷或要害之病所生，以及由積聚所生的是難以治癒的。所有即由不同病因和兩種病因所生的火熱病遍及要害也難以治癒，同樣創傷等腐爛壞死也難以治癒。特別是如尸臭般極其腥臭的也是難以治癒的。 這是《醫論八支精要釋·詞義月光》，由大師月喜所作的第十三章病因處所釋。 對於’此後將說明麻風病、白癜風、疥瘡和蟲病的病因’這句話，因為同屬面板病的緣故，在火熱病之後開始講述麻風病等的章節。

།ཁ་ཟས་སྤྱོད་ལམ་ལོག་པ་དང་། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་མི་འཕྲོད་བསྟེན། །དམ་པ་སྨོད་དང་སྲོག་གཅོད་དང་། །གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོག་སོགས་བསྟེན་དང་། །སྡིག་པའི་ལས་ནི་འཕྲལ་བྱས་དང་། །སྔོན་ཆད་བྱས་པས་ནད་ བསླངས་ནས།།རྩ་ལ་ཐད་ཀར་གྲམ་ནས་ནི། །ཤ་དང་པགས་པ་ཆུ་སེར་ཁྲག་།གནོད་བྱས་སླ་བར་གྱུར་ནས་ནི། །དེ་ནས་ཕྱིར་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། །པགས་པའི་མདོག་ནི་མི་སྡུག་བྱེད། །མི་བཟད་དེ་ནི་མཛེ་རུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ལོག་པ་སྟེ། ། ཟས་གྲང་ཆེས་པ་དང་ཚ་ཆེས་པ་དང་། ཡ་བ་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གསོད་པ་དང་རྐུ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡིག་པ་བྱས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཡང་མི་འཕྲོད་པའི་ཁ་ཟས་དང་ཉ་དང་འོ་མ་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བ་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་རླན་ཅན་གྱི་ཤ་ལྷན ཅིག་ཟོས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཕྲོད་པའི་རྣམ་པ་ཟས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་སྨོས་པ་ལྟ་བུ་བསྟེན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགལ་བའི་སྤྱོད་པ་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་འཚེ་ཞིང་གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོར་སྨྲ་བ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པར་སེམས་པ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་ དང་ཡིད་ཀྱིས་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་དང་།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་སྨོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡིག་པའི་ལས་འཕྲལ་དུ་ཚེ་འདིར་བྱས་པ་དང་། ཡང་ན་སྔོན་ཆད་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་བསླང་ཞིང་བསྐྱེད་ནས་གནོད་པར་ གྱུར་པ་རྩ་ལ་ཐད་ཀར་གྲམ་ཞིང་ཞུགས་ནས།པགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པར་བྱས་ཤིང་ནད་བསྐྱེད་ནས་སླ་ཞིང་ཞུམ་པར་བྱས་ནས། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ནད་དེ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་ཐོན་པར་འགྱུར་ཏེ། པགས་པའི་མདོག་མི་སྡུག་ཅིང་སྔ་མ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ མདོག་དུ་མར་བྱེད་པའི་ནད་དེ་ནི་མཛེ་ཞེས་བྱའོ།།ཞེས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པས་བཤད་དོ། །གང་ཕྱིར་དུས་ལས་ཡལ་བར་བོར། །དེ་ནི་ལུས་ཀུན་མ་རུངས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་མཛེ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རང་གི་གསོ་བའི་ དུས་ལ་བབ་པ་དེ་ལས་ཡལ་བར་བོར་ཞིང་གསོ་བར་མ་བྱས་ན་ནད་དེ་ལས་ཐམས་ཅད་མ་རུང་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མིང་མཛེ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ།།ལུས་ཟུངས་ལ་ཞུགས་ནང་དུ་ཁྱབ། །ཐམས་ཅད་འདྲུལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །རྔུལ་བཅས་ རུལ་ཞིང་མནམ་པ་དང་།།སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་མི་བཟད་སྐྱེད། །སྤུ་ལྤགས་ཆུ་བ་རྩ་ཆེན་དང་། །རུས་པ་སྙི་བ་རིམ་བཞིན་ཟ། །དེ་བས་ཤ་བཀྲ་ཕྱི་རོལ་ཏེ། །མཛེ་ལས་གཞན་ནི་ཡིན་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཛེའི་ནད་དེ་དྭངས་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་ཐམས་ ཅད་དུ་ཞུགས་ཤིང་ནང་དུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་ལུས་ཟུངས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འདྲུལ་ཞིང་གཤེར་བར་བྱས་ནས་ལུས་ལ་འབུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ།འབུ་དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། མི་བཟད་ཅིང་བརྣག་པར་དཀའ་བའི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེས་སྤུ་ལ་སོགས་པ་ཟ་བར་བྱེད་ཅིང་། རུས་པ་ སྙི་བའི་རྣ་བ་དང་སྣའི་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་རུས་པ་མཉེན་པ་ལ་བྱ་སྟེ་དེ་དག་ཟ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཤ་བཀྲ་ལ་ནི་འདྲུལ་བ་དང་འབུ་ལ་སོགས་པ་མེད་དེ། དེ་པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་དུ་གནས་པ་ནི་མཛེ་ལས་གཞན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །ནད་གཞི་ གསུམ་དང་འདྲེས་པ་དང་།།འདུས་གྱུར་མཛེ་ནད་རྣམ་པ་བདུན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ། ནད་གཞི་ཐ་དད་པ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ་གསུམ་དང་། ཉེས་པ་དེ་དག་ཉིད་སྣ་གཉིས་གཉིས་འདྲེས་པ་ལས་ གྱུར་པ་གསུམ་དང་།དེ་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་གཅིག་སྟེ་དེ་ལྟར་བདུན་ནོ།

關於飲食行為錯誤，特別是食用不相宜之物，誹謗聖者、殺生，以及搶奪他人財物等行為，當下所造惡業以及往昔所造之業而引發疾病。直接擴散至脈中，損害肉、面板、黃水、血液。變得容易受損之後，隨後便向外顯現。使面板變得醜陋，這種難以忍受的病稱為麻風。 關於飲食和行為錯誤，即食用過冷或過熱之物，食用豆類等，同樣還有行為等，如殺生、偷盜等罪業，特別是食用不相宜的食物，如魚和牛奶同食，蜂蜜和潮濕肉類同食等不相宜的種類，如食物品章中所說那樣。同樣特別是做違逆的行為，傷害並損惱他人，說粗暴語，想要傷害他人，即身語意造作不善業，誹謗聖者等惡業，當下此生所造，或是往昔所造積累習慣的業，引發風等病癥群，損害直接擴散至脈中。損害面板等並引發疾病而變得柔軟萎縮后，隨後這些病癥向外顯現，使面板變得醜陋，從原來的顏色變成多種不同的顏色的病，稱為麻風。這是大仙人遮陽那子等所說。 為何棄置不顧於時，則使全身變得糟糕。為何稱為麻風呢？因為在應當治療的時機置之不理而未加醫治，則此病會使一切變壞並造成損害，因此解釋說名為麻風。 進入身體組織內部遍及，使一切腐爛。伴有汗液腐臭，產生難忍的微小蟲子。依次食蝕毛髮、面板、肌肉、大脈和軟骨。因此白癜風在外表，說明與麻風不同。麻風病進入精華等一切身體組織並遍及內部后，使那些身體組織全部腐爛變濕，在身上產生蟲子。這蟲子極其微小，產生難以忍受的病痛，食蝕毛髮等，軟骨是指耳鼻部位的柔軟骨骼，會食蝕這些。因此白癜風沒有腐爛和蟲子等，它存在於面板外部，與麻風不同，這是諸位仙人所說。 三種病根和混合的，以及合併成的麻風病有七種。麻風病有七種，即不同病根：風、膽和痰所致的三種，這些病素兩兩混合所致的三種，三者皆合併所致的一種，如是為七種。

།ཀུན་ཀྱང་ཉེས་གསུམ་ལས་བྱུང་ཡང་། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ལས་མིང་འདོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་ཀུན་ཀྱང་ནད་གཞི་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལས་ཉེས་པ་གང་ཤས་ཆེ་ཞིང་ལྷག་པར་གནས་པ་ལས་རླུང་ལས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་གི་མཛེ་ནི་ཐོད་པ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བའི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནི་ཐོད་པ་འདྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྲིས གྱུར་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ནི་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་ལས་གྱུར་ཟླུམ་གླང་ཤུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བའི་འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནི་མཛེ་ནད་ཟླུམ་ པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་གླང་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།རླུང་མཁྲིས་ལས་སྐྱེས་རི་ཤྱའི་ལྕེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་རི་ཤྱའི་ལྕེ་ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བད་རླུང་ལས་གྱུར་པགས་པ་གཅིག་།འབྲུམ་ཕྲན་དང་ནི་ ཤ་བཀྲ་དང་།།འབྲས་བྱེར་ཆུ་སེར་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་དང་རླུང་ཤས་ཆེ་བ་ལས་ནི་མཛེ་ནད་པགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བ། །ཤུ་བ་རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་དང་། །པདྨ་དཀར་པོ་འབྲུམ་བུར་བཅས། ། གཡན་པ་པགས་པ་མྱགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཉིས་ཤས་ཆེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་མཛེ་ནད་ནི་ཤུ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འདུས་པ་ལས་གྱུར་འོལ་མ་སེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་ཆ་མཉམ་པ་ལས་ནི་འོལ་མ་སེ ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་མཛེ་ནད་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དང་པོའི་གསུམ་དང་ཤུ་བ་དང་། །འོལ་མ་སེ་དང་པདྨ་དཀར། །རི་ཤྱའི་ལྕེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །འདི་བདུན་མཛེ་ནད་ཆེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་དེ་དག་གི་ ནང་ནས་དང་པོའི་གསུམ་པ་སྟེ།ཐོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཨུ་དུམ་བཱ་ར་དང་། ཟླུམ་པོ་སྟེ་གསུམ་དང་། མཛེ་ནད་ཤུ་བ་དང་། འོལ་མ་སེ་དང་། པདྨ་དཀར་པོ་དང་། རི་ཤྱའི་ལྕེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདུན་པ་འདི་དག་ནི་མཛེ་ནད་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

雖然一切都是由三種過失而生，但依據其中較重者而命名。這是說，雖然所有麻風病都是由三種病根所生，但是依據其中哪種過失較重而突出的，就依此命名為’風所生’等。 風性麻風如顱骨。這是說，由風分較重的積聚所生的病，稱為’如顱骨’。 膽所生為優曇缽羅。這是說，由膽分較重的積聚所生的病，將出現稱為’優曇缽羅’的病。 痰所生為圓形象瘡。這是說，由痰分較重的積聚所生的麻風，將出現稱為’圓形麻風’和’象瘡’的病。 風膽所生為鹿舌。這是說，由風和膽兩者較重所生的，將出現稱為’鹿舌’的麻風病。 痰風所生為面板一、小皰及白斑、粟瘡和黃水。這是說，由痰和風分較重所生的，將出現稱為’面板’等病。 由痰膽所生的瘡、百孔瘡、白蓮花及皰瘡、瘙癢和面板糜爛。這是說，由痰和膽兩者較重所生的麻風病，將出現瘡等六種病。 積聚所生為奧瑪色。這是說，由三種病根平均所生的，將出現稱為’奧瑪色’的麻風病。如此，麻風病共有十八種。 最初三種及瘡病、奧瑪色和白蓮花、鹿舌等，這七種是大麻風病。這是說，在這些麻風病中，最初三種即如顱骨、優曇缽羅、圓形三種，以及麻風瘡病、奧瑪色、白蓮花、鹿舌等，應知這七種是稱為大麻風病。

།མཛེ་ ནད་སྔོན་བྱུང་མཚན་མ་ནི།།ཤིན་ཏུ་འཇམ་པའམ་རེག་ན་རྩུབ། །རྔུལ་འབྱུང་མི་འབྱུང་མདོག་མི་སྡུག་།ལུས་ཚ་གཡའ་ཞིང་ལྤགས་ཚོར་མེད། །ཐོར་བུ་ཕྲའུ་མཐོ་བ་དང་། །རྨ་ནི་ལྷག་པར་གཟེར་བ་དང་། །མྱུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་རིང་དུ་གནས། །འཚོབས་པ་དག་ཀྱང་རྩུབ་ པར་འགྱུར།།རྒྱུ་ཆུང་གིས་ཀྱང་ནད་ཆེར་ལྡང་། །བ་སྤུ་བརྩེ་ཞིང་ཁྲག་མདོག་གནག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། པགས་པའི་མཐར་ཆེད་འགའ་ནི་འཇམ། ཆེད་འགའ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་པ་དང་། ཆེད་འགའ་ནི་རྔུལ་འབྱུང་། ཆེད་འགའ་ནི་རྔུལ་མི་འབྱུང་བ་དང་། མདོག་ཤིན་ཏུ་མི་སྡུག་པར་སྣང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཚ་བ་འུར་འུར་བོས་ཁྱབ་པ་དང་། ཐོར་བུ་ཏལ་ཏིལ་མཐོ་བར་ཆགས་པ་དང་། རྨ་གས་པ་དང་། ཚིག་པ་དང་། སྣད་པ་ལས བྱུང་བ་རྣམས་ལྷག་པར་ན་ཞིང་གཟེར་བ་དང་།།ཡང་རྨ་དེ་དག་ཉིད་མྱུར་དུ་འགྱུར་ཞིང་སྨིན་པར་བྱེད་ལ། མྱུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་སྨིན་པ་དང་། རྨ་ཉིད་དུ་རིང་དུ་གནས་ཤིང་མི་འདྲུབས་པ་དང་། གལ་ཏེ་རྨ་འཚོབས་པ་དག་ཀྱང་རེག་ན་རྩུབ་ཅིང་མི་བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྨ་ དེ་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་ཀྱང་སླར་ཞིག་ཅིང་ནད་ཆེར་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་དང་།བ་སྤུ་རྣམས་བརྩེ་ཞིང་བཤོར་བ་དང་། ཁྲག་གི་མདོག་ནག་པོ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཐོད་པ་ལྟ་བུ་གནག་ཅིང་སྨུག་།རྩུབ་སྲ་ཚོར་བ་ཆུང་ལ་སྲབ། །ཁྱབ་ ཅིང་མཐའ་མ་མི་མཉམ་ལ།།བ་སྤུ་ལངས་པས་ཁྱབ་པར་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་ཟུག་ཅིང་གཡའ་བ་ཆུང་། །མྱུར་དུ་ཁྱབ་བྱེད་ཐོད་པ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་ཐོད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོད་པའི་རུས་པ་སྨུག་ནག་ལྟ་བུའི་མདོག་ཅན་དུ་གནས་པ་དང་། ལུས་རེག་ན་ རྩུབ་པ་དང་།སྲ་ཞིང་མཁྲང་བ་དང་། པགས་པ་ཚོར་བ་ཆུང་ཞིང་བེམ་བེམ་པོར་གནས་པ་དང་། སྲབ་ཅིང་ཟབས་ཆུང་བ་དང་། ཁྱབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། མཐའ་མ་མི་མཉམ་ཅིང་རིང་ཐུང་དུ་འདུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བ་སྤུ་ལངས་ཤིང་བཤོར་བས་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱས་པ་ དང་།ཤིན་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ནད་ཚབས་ཆེ་བ་དང་། ཤས་ཆེར་མི་གཡའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ུ་དུམ་བཱ་ར་སྨིན་པ་ལྟར། །པགས་སྤུ་སྨུག་རྩ་དཀར་བས་ཁྱབ། །ཤས་ཆེར་མཐུག་དང་ཤས་ཆེར་འདྲུལ། །ཚ་བའི་ནད་དང་ཁྲག་ཤས་ཆེར། །མྱུར་དུ་སྨིན་ཅིང་འདྲུལ་ བར་བྱེད།།འབུ་ཅན་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨུ་དུམ་བཱ་ར་ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་ནི་ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ལྟར་པགས་པ་དང་སྤུ་ནག་པོར་གནག་པ་དང་། རྩ་དཀར་ཞིང་སྐྱ་ལ་ཁྱབ་ཅིང་ཁེབས་པ་དང་། ཤས་ཆེར་མཐུག་ཅིང་ལྷུན་སྡུག་པ་དང་། ཤས་ ཆེར་འདྲུལ་ཞིང་རྣགས་པ་དང་།ཚ་བ་དང་། ནད་ཀྱི་ཚབས་ཆེ་ཞིང་ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། མྱུར་དུ་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྟན་ཞིང་འཐས་ལ་ལྕི་ཞིང་འཇམ། །དཀར་དམར་མྱུར་དུ་མི་མཆེད་ལ། །ཕན་ཚུན་འདབ་འབྲེལ་ཤུ་བ་སློན། །གཡའ་ཞིང་རྣག་ ཆེ་འབུས་གང་ལ།།མཐའ་མ་འཇམ་ཞིང་སེར་པོར་སྣང་། །གོར་གོར་པོར་གནས་ཟླུམ་པོ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་ཟླུམ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་ནས་ཟླུམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་བརྟན་ཞིང་མི་འགྱུར་བ་དང་། འཐས་ཤིང་སྲ་བར་ཆགས་པ་ དང་།ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་འདབ་འབྲེལ་བར་སྐྱེ་བ་དང་། ཤུ་བ་སློན་ཞིང་གྱེན་དུ་འབུར་བ་དང་། གཡའ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚབས་ཆེ་བ་དང་། མཐའ་མ་རེག་ན་འཇམ་ཞིང་མདོག་སེར་བར་སྣང་བ་དང་། ཟླུམ་པོའི་དབྱིབས་ གོར་གོར་པོའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།

麻風病先前出現的徵兆是：非常柔軟或觸控時粗糙，有汗或無汗，顏色不美，身體發熱發癢且面板無感覺，出現細小突起，傷口特別疼痛，迅速出現且長期存在，癒合處也變得粗糙。輕微原因也會引發重病，汗毛豎立且血色發黑。 所有麻風病的前期癥狀是這些：面板表面有些地方柔軟，有些地方非常粗糙，有些地方出汗，有些地方不出汗，顏色非常難看，身體四肢都有灼熱感遍佈，出現芝麻大小的突起，傷口開裂、燒傷、擦傷等處特別疼痛，這些傷口迅速發展成熟，快速出現成熟后，傷口長期存在不癒合，即使傷口癒合處觸控時也粗糙不適，即使是很小的致病原因也會再次破損並引發重病，汗毛豎立脫落，血色呈現黑色。 頭蓋骨樣的麻風病呈黑褐色，粗糙堅硬，感覺遲鈍且薄，遍佈且邊緣不平，汗毛豎立遍佈。劇痛而微癢，迅速蔓延如頭蓋骨。 所謂頭蓋骨樣麻風病是指：如頭蓋骨般呈褐黑色，觸控時粗糙，堅硬僵硬，面板感覺遲鈍麻木，薄而淺表，遍佈範圍廣，邊緣不平且長短不一，同樣汗毛豎立脫落遍佈蔓延，劇痛且病情嚴重，大多不癢等。 如烏東巴拉果實成熟般，面板和毛髮呈褐色，白色血管遍佈。多數厚實多數腐爛，熱病和血癥嚴重，迅速成熟且腐爛。有蟲的烏東巴拉麻風病。 所謂烏東巴拉麻風病是：如同烏東巴拉果實成熟時般面板和毛髮呈黑色，血管發白且遍佈覆蓋，多數厚實醜陋，多數腐爛化膿，發熱，病情嚴重且血癥嚴重，迅速成熟等。 堅固粘稠且沉重柔軟，白紅色不迅速蔓延，互相連線翹起濕潤，發癢且膿多蟲滿，邊緣柔軟呈黃色，圓形存在即圓形麻風。 所謂圓形麻風病是：呈現圓形，其特徵是堅固不變，粘稠堅實，性質沉重等，互相連線生長，翹起隆起，瘙癢等癥狀嚴重，邊緣觸控柔軟且呈現黃色，呈圓形狀態存在。

།གཡའ་ཞིང་ཕྲ་ཙག་གནག་པ་དང་། །ཆུ་སེར་མང་བ་གླང་ཤུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་གླང་ཤུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཡའ་བ་དང་བཅས་ཤིང་འབྲུམ་ཕྲན་ཕྲ་མོ་ཙག་ཙག་པོས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞིང་། མདོག་གནག་པ་དང་། ཆུ་སེར་ མང་དུ་འཛག་པ་ཡིན་ནོ།།རྩུབ་ཅིང་སྲ་ལ་མཐའ་མ་དམར། །ནང་ན་གནག་ཅིང་མཐོ་བ་དང་། །ཟུག་ཅིང་ཚ་ལ་ན་ཞིང་རྣག་།འབྲུམ་བུ་རྩུབ་པོས་ཁྱབ་པ་དང་། རི་ཤྱའི་ལྕེ་ནི་དབྱིབས་འདྲ་བ། །འབུ་མང་རི་ཤྱའི་ལྕེ་འདྲར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རི་ཤྱའི་ལྕེ་འདྲ་བ་ ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་ནི་སྲོག་ཆགས་རི་ཤྱའི་ལྕེ་འདྲ་བ་ཡིན་ལ།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོག་ཤིན་ཏུ་རྩུབ་ཅིང་རེག་ན་མི་བདེ་བ་དང་། མཐའ་མ་དམར་བ་དང་། ནང་གི་དབུས་ཀྱི་ཁ་དོག་གནག་པ་དང་། དབུས་མ་དེ་ཉིད་མཐོ་ཞིང་གློ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་ཟུག་པ་ལ་སོགས་ པ་དང་ལྡན་པ་དང་།འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་རྩུབ་པས་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱས་པ་དང་། འབུའི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་མང་བ་ཡིན་ནོ། །གླང་པོའི་ལྤགས་འདྲ་རེག་རྩུབ་ལྤགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། པགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་ནི། གླང་པོ་ཆེའི་པགས་པ་དང་འདྲ་བར་མཐུག་ཅིང་ རེག་ན་རྩུབ་པ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་པུར་བཤད་ལ་གཞི་ཆེ་བ། །རྔུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཉ་ལྤགས་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་ནི་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱི་གཞི་ཆེ་ཞིང་ལྷུན་སྡུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྔུལ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཉའི་པགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཐུག་ཐུག་པོ། ། རེག་ན་རྩུབ་དང་ལྡན་པ་དང་། །གཡའ་ཞིང་སྲ་ལ་གནག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་ནི་ཏུག་ཏུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་གི་ཕྱོགས་འདར་ཞིང་དྲོད་པ་ལས་ཏུག་ཏུག་པོར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བར་རེག་ན་རྩུབ་པ་དང་། གཡའ་བ་ལ་སོགས པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤ་བཀྲ་ནང་རྩུབ་ཕྱི་རོལ་འཇམ། །ཕྲུགས་ན་གློག་པ་འབྱུང་བ་དང་། །རེག་ན་འཇམ་ཞིང་སྲབ་པ་ལ། །ཀུ་བའི་མེ་ཏོག་ལྟར་དམར་དཀར། །ཕལ་ཆེར་རོ་སྟོད་དག་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་ཤ་བཀྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་ན་ རྩུབ་པར་གནས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཐའ་ཅུང་ཟད་འཇམ་པར་གནས་ཏེ།དེ་ཕྲུགས་པར་གྱུར་ན་གློག་པའི་རྡུལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། རེག་ན་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་ལ་ཟབས་ཆུང་བས་སྲབ་ཅིང་ཀུ་བའི་མེ་ཏོག་ལྟར་རྩ་དམར་པོ་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་ཤས་ཆེར་རོ་སྟོད་ ཀྱི་རྒྱབ་ལ་སོགས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།རྨེན་བུ་དམར་པོ་གཡའ་དང་ལྡན། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བྱེར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་ནི་རྨེན་བུ་དམར་པོ་ཤིན་ཏུ་གཡའ་བ་དང་ལྡན་པས་ཁྱབ་ཅིང་ཁེབས་པ་ལ་བྱའོ། །རྐང་པ་ལག་པ་གས་ པ་དང་།།མི་བཟད་ན་ཞིང་གཡའ་ཚབས་ཆུང་། །རྐང་ལག་ཞིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐང་ལག་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་གས་ཤིང་སེར་ཀ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གཡའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐོར་བུ་དམར་ པོས་ཁྱབ་པ་དང་།།རིང་དུ་མཆེད་ཅིང་དཱུར་བ་འདྲ། །པགས་པ་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་འདྲ། །གཡའ་ཞིང་བརྟན་པར་གནས་པ་དང་། །ཟླུམ་པོར་འབྱུང་བ་ཤུ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མཛེ་ནད་ནི་ཐོར་བུ་ཕྲ་མོ་དམར་པོས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ རིང་དུ་མཆེད་ཅིང་རྒྱ་ཆེར་འཕྲོས་པ་དང་།།མདོག་རྩཝ་དཱུར་བ་འདྲ་བར་ལྗང་བ་དང་། པགས་པ་ཟར་མའི་མེ་ཏོག་འདྲ་བར་སྔོ་བ་དང་། གཡའ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

對於’發癢且細小黑暗，以及黃水較多是牛癬’這句話，所謂牛癬麻風病，是伴有瘙癢且遍佈細小顆粒，顏色發黑，並且流出大量黃水。 粗糙且堅硬邊緣發紅，內部發黑且隆起，疼痛發熱並且化膿，遍佈粗糙的皰疹，形狀如鹿舌，多蟲且形如鹿舌之說。關於形如鹿舌的麻風病，是形狀如同野獸鹿舌，其特徵是觸感極其粗糙且不適，邊緣發紅，內部中央顏色發黑，中央部位隆起鼓脹，同時伴有疼痛等癥狀，遍佈細小粗糙的皰疹擴散，蟲群極多。 關於’如象皮觸感粗糙的皮’這句話，所謂面板型麻風病，是如同大象面板一樣厚實且觸感粗糙。 關於’單獨出現且基礎廣大，不出汗且如魚皮’這句話，所謂單獨型麻風病是發病部位基礎廣大且完整，同時不出汗，如同魚皮。 關於’細小皰疹密集，觸感粗糙，發癢堅硬且發黑’這句話，所謂細小皰疹型麻風病是突突跳動，即四肢部位顫動發熱而突突跳動，同樣觸感粗糙，具有發癢等特徵。 關於’花斑肉內粗外光滑，搔抓會出現鱗屑，觸感光滑且薄，如枳殼花般紅白，多發於上身’這句話，所謂花斑麻風病是內部粗糙而外表邊緣略顯光滑，搔抓後會出現鱗屑，觸感光滑柔軟且較薄，如同枳殼花一樣紅白相間。這種病多發於上身背部等處。 關於’紅色腺體伴有瘙癢，遍佈稱為麻’這句話，所謂散發型麻風病是指遍佈且覆蓋著伴有劇烈瘙癢的紅色腺體。 關於’手腳開裂，難忍疼痛且瘙癢程度輕，稱為手腳潰爛’這句話，所謂手腳潰爛型麻風病是手腳開裂且多生裂紋，難以忍受的疼痛和輕微瘙癢。 關於’遍佈紅色斑點，長期擴散如同毒草，面板如同槐花，發癢且持續存在，呈圓形出現的是疥瘡’這句話，所謂疥瘡型麻風病是遍佈並擴散著紅色細小斑點，同樣長期擴散蔓延，顏色如同毒草般發綠，面板如同槐花般發青，具有發癢等特徵。

།རྩ་བ་སྦོམ་ཞིང་ཚ་བཅས་ན། །དམར་ཞིང་སྨུག་ལ་རྨ་ཁ་མང་། །རྣག་ཅིང་འབུ་ མང་ཁ་བརྒྱ་པ།།ཕལ་ཆེར་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་རྨ་ཁ་བརྒྱ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་བ་སྦོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་། རྨའི་ཚོགས་ཁ་མང་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ལུས་ཕལ་མོ་ཆེར་ཀུན་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་ ཡིན་ནོ།།མཐའ་མ་དམར་ཞིང་དབུས་ན་དཀར། །གཡའ་ཚ་ན་དང་བཅས་པ་དང་། །མཐོ་ཞིང་རི་མོ་བརྟན་པས་ཁྱབ། །པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་རྒྱས་ཤིང་། །སྟུག་ཅིང་ཆུ་སེར་ཁྲག་མང་ལ། །ཕལ་ཆེར་མྱུར་རྡོལ་པད་དཀར་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་པདྨ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ མཚན་ཉིད་ནི།གང་དུ་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ཐོག་ཐག་དམར་བ་དང་། དབུས་ན་པདྨ་དཀར་པོ་ལྟར་དཀར་བ་དང་གཡའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གློ་ཞིང་མཐོ་བ་དང་རྩ་རིས་བརྟན་པས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་རྩའི་རི་མོ་རྩ་དམར་བས་རྒྱས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ མཐུག་ཅིང་ཟབས་ཆེ་བ་དང་།ཆུ་སེར་དང་ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་ཞིང་མང་བ་དང་མྱུར་དུ་རྡོལ་ཅིང་ཞིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །པགས་པ་སྲབ་པའི་འབྲུམ་བུ་དཀར། །དམར་བས་གང་བ་འབྲུམ་བུ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་འབྲུམ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པགས་པ་སྲབ་པའི་འབྲུམ་བུ་ མདོག་དཀར་དམར་དུ་གནས་པས་གང་ཞིང་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།།གཡའ་བའི་ནད་ནི་གཡའ་བ་དང་། །འདྲུལ་ཞིང་ལྷག་པར་ན་བ་དང་། །འབྲུམ་བུ་ཕྲ་གནག་མང་པོ་ནི། །ཕལ་ཆེར་རྐུབ་ལག་གྲུ་མོར་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་གཡའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ མདོག་གནག་པ་མང་པོར་འབྱུང་ལ།།དེ་ཡང་གནས་ནི་ཕལ་ཆེར་རྐུབ་དང་ལག་སོར་དང་གྲུ་མོ་ལ་སོགས་པར་འབྱུང་ཞིང་ལྷག་པར་གཡའ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོར་བུ་བཅས་ཤིང་རེག་མི་བཟོད། །གཡའ་ ཞིང་དྲོ་ཚ་ན་དང་བཅས།།དམར་ལ་པགས་པ་མྱགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་པགས་པ་མྱགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐོར་བུའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཡང་རེག་ན་མི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འོལ་མ་སེ་ནི་ རབ་ཚ་ན།།སྟོད་ནི་དམར་ཞིང་གནག་པ་སྟེ། །འོལ་མ་སེ་ཡི་འབྲས་བུ་འདྲ། །མཛེ་ཡི་མཚན་མ་ཀུན་དང་ལྡན། །དེ་བས་ཁ་དོག་དུ་མར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་འོལ་མ་སེ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་ན་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྟོད་དམར་ཞིང་སྨད་གནག་པས་འོལ་མ་ སེ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།འོལ་མ་སེ་འདྲ་བའི་མཛེ་ནད་དེ་ཡང་མཛེའི་མཚན་མ་མ་ལུས་པ་ཀུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་ཁ་དོག་གཅིག་དང་མི་ལྡན་གྱི། ཁ་དོག་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །མཛེ་ནད་རྣམས་མཚན་མ་དེ་ལས་མཛེར་གྱུར་པ་ ནི་མཚན་མ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཐོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་མཛེ་ནད་གཞིར་ཤས་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པ་ནི་ནད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ལས་བཤད་པའི་ནད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལས་གཡོ་བ་དང་ཁྱབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་མཚན་མ་ཡང་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་ མཚན་མ་ལས་ཏེ།རླུང་གི་ནི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། མཁྲིས་པའི་དམར་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། བད་ཀན་གྱི་ནི་འཇམ་པ་དང་། སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་མཚན་མའི་ལས་དེ་དག་གིས་ནད་ཀྱི་ཤས་རྒྱས་པ་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མཛེ་ནད་ནད་གཞི་ ཤས་ཆེ་བ།།ནད་དབྱེ་ཤེས་ལས་བཤད་པ་ཡིན། །མཚན་མ་ལས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡི། །ནད་ཀུན་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་དང་། །གང་ཡང་འཆི་ལྟས་ལས་བཤད་དང་། །རུས་རྐང་ཁུ་ཆུ་ལ་གནས་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་ནད་གཞི་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པ་ལས་ བྱུང་བ་ནི་སྤང་བར་བྱའོ།

關於’根部粗大且發熱，呈紅紫色且有多處傷口，化膿生蟲百孔病，多在全身各處生。‘這段文字，百孔麻風病具有根部粗大等特徵，傷口眾多等特點，且多在全身各處生長出現。 關於’邊緣發紅中心白，瘙癢疼痛相伴隨，隆起紋路堅固遍，如蓮花瓣般舒展，厚重黃水血液多，多數速潰白蓮病。‘這段文字，白蓮麻風病的特徵是：初現癥狀邊緣發紅，中心如白蓮般潔白，伴有瘙癢等癥狀，隆起且有堅固紋路遍佈，如蓮花瓣般血管紋路舒展，且厚重深邃，黃水和血液含量多且豐富，容易迅速潰爛破裂。 關於’面板薄皰疹發白，紅色遍佈為皰病。‘這段文字，皰疹麻風病是面板薄弱的皰疹呈白紅色遍佈全身。 關於’瘙癢之病有瘙癢，腐爛特別疼痛時，細小黑色皰疹多，多生臀手肘部位。‘這段文字，瘙癢麻風病是出現眾多細小黑色皰疹，多發生在臀部、手指和肘部等處，且具有特別瘙癢等特徵。 關於’伴有疙瘩觸不得，瘙癢發熱並疼痛，發紅面板腐爛病。‘這段文字，面板腐爛麻風病伴有疙瘩群，特別是觸控時難以忍受等特徵。 關於’烏麻子病極痛熱，上紅下黑形狀呈，似如烏麻子果實，具足麻風諸徵象，因此變成多色彩。‘這段文字，烏麻子麻風病極其難忍且疼痛，上部發紅下部發黑，形似烏麻子果實。這種類似烏麻子的麻風病具備所有麻風病的特徵，因此呈現多種顏色。 關於’麻風諸病徵象者，由彼徵象’這段文字，如顱骨狀等麻風病基礎癥狀顯著且發展的，應從所述病癥特徵和行為表現來了解病癥分類，或者說特徵即是表現，即風病的流動等特徵，膽病的發紅、發熱等特徵，痰病的光滑、僵硬等特徵，應通過這些特徵表現來理解病情的發展程度。 關於’麻風病基重癥者，病別知識中所說，徵象行為所顯示，諸病發展所生及，凡是死兆所說者，骨髓精液處所避。‘這段文字，應當避免三種病根特徵發展所產生的麻風病。

།དེ་བཞིན་དུ་འཆི་ལྟས་ཀྱི་ལེའུ་ལས། མཛེ་ནི་ཡན་ལག་ཞིག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མཛེ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སོགས་པར་གནས་པ་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ཚིལ་ལ་གནས་ པ་འཚོ་བ་ཙམ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིལ་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནད་ནི་རེ་ཞིག་མི་ན་བར་འཚོ་བ་ཙམ་དུ་བྱར་རུང་ངོ་། །མཁྲིས་འདྲེས་ཤ་ཁྲག་གནས་གསོ་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་མཁྲིས་པ་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བ་གསོ་བར་དཀའ་སྟེ། མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་འདྲེས་པ་ ལས་གྱུར་པའམ།མཁྲིས་པ་དང་རླུང་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མཁྲིས་འདྲེས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཤ་དང་ཁྲག་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནད་ཀྱང་གསོ་དཀའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལས་གྱུར་དང་། །ལྤགས་གནས་ནད་གཅིག་གྱུར་གསོ་སླ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་བད་ཀན་ དང་རླུང་རེ་རེའམ་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་པགས་པ་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནད་ཀྱང་གསོ་སླའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནད་གཞི་གཅིག་ལས་བྱུང་བའི་མཛེ་ཡང་གསོ་སླའོ། །དེ་ལ་པགས་པར་གནས་པའི་མཛེ། །ཟུག་ཅིང་རྩུབ་ལ་མདོག་མི་སྡུག་།ཅེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ལ་མཛེའི་ནད་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་པགས་པ་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནད་ནི་ཟུག་ཅིང་ན་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་གནས་རྔུལ་འབྱུང་གཉིད་ཆེ་སྒང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནད་ནི་རྔུལ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤ་ལ་གནས་པ་ རྐང་པ་དང་།།ལག་པར་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནད་ནི་རྐང་པ་དང་ལག་པར་འབྲུམ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཚིགས་གནས་ལྷག་པར་ཚིགས་འདྲུལ་སྐེམ། །རྐང་པ་འཇས་འགྱུར་ཚིལ་གནས་པ། །ཡན་ལག་ཞིག་པར་བྱེད་པར་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་རྣམས་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནད་ནི་ལྷག་པར་ཚིགས་འདྲུལ་ཞིང་རྣག་པ་དང་། སྐེམ་ཞིང་རིད་པ་དང་། རྐང་པ་འཇས་ཤིང་འགྲོ་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཚིལ་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཞིག་ཅིང་འདྲུལ་བར་འགྱུར་ རོ།།རུས་པ་རྐང་གནས་སྣ་ཞོམ་ཞིང་། །མིག་དམར་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །རྨ་ལ་འབུ་ཞུགས། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རུས་པ་དང་རྐང་ལ་ཞུགས་པའི་མཛེ་ནད་ནི་སྣ་ཞོམ་ཞིང་ཉམས་པ་དང་། མིག་གཉིས་དམར་ཞིང་སླེ་སླེ་པོར་འགྱུར་བ་ དང་།།སྐད་འགགས་ཤིང་སུབས་པ་དང་། རྨ་ལ་འབུ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁུ་བར་གནས། བུ་དང་ཆུང་མར་བཅས་ལ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཛེ་ནད་ཁུ་ཆུ་ལ་གནས་པ་ནི་རང་གི་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་བཅས་པ་ལ་མཛེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་སོགས་ ལ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ།།མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཁྲག་དང་ཤ་དང་ཚིལ་དང་རུས་པ་དང་རྐང་དང་ཁུ་བ་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ནི་ ཁུ་བའི་གོང་ན་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ལུས་ཟུངས་གང་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནད་གོང་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེའི་མཚན་མ་འབྱུང་སྟེ། དེས་ན་ཁྲག་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ནད་ལ་པགས་པའི་མཚན་མ་ཟུག་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། མ་ཞུ་བའི་གནས་ལ་གནས་པའི་ མཛེ་ལ་ནི་པགས་པ་དང་ཁྲག་གི་མཚན་མ་འབྱུང་ངོ་།།ཚིལ་ལ་གནས་པ་ནི་པགས་པ་དང་ཁྲག་དང་ཤ་ལ་གནས་པའི་མཚན་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ཁུ་བ་ལ་གནས་པའི་མཛེ་ལ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

同樣在死兆品中說：‘麻風病使肢體損壞’等所說的也應當避免。其他任何麻風病等所在之處也應當避免，因為無法醫治。 ‘脂肪所在者僅能維生’，意為在脂肪中的麻風病暫時可以使其不病而維持生命。 ‘膽混合、肉血所在難治’，意為由膽汁混合所生的麻風病難以醫治。膽汁與痰混合所生，或膽汁與風混合所生稱為膽混合。同樣，在肉和血中的麻風病也難以醫治。 ‘風和痰所生及面板所在、單一病易治’，意為麻風病由痰和風單獨或混合所生者容易醫治。同樣，在面板中的麻風病也容易醫治。同樣，由單一病因所生的麻風病也容易醫治。 ‘其中面板所在的麻風，疼痛粗糙色不美’，意為在這些麻風病中，面板中的麻風病會產生疼痛等癥狀。 ‘血所在出汗睡重昏’，意為在血中的麻風病會出汗等癥狀。 ‘肉所在者手腳生瘡’，意為在肉中的麻風病會在手腳上生瘡。 ‘關節所在尤其關節腐爛消瘦，腳變瘸，脂肪所在，使肢體損壞’，意為在關節中的麻風病會特別使關節腐爛化膿，消瘦枯瘦，腳變瘸無法行走。在脂肪中的麻風病會使身體肢體損壞腐爛。 ‘骨髓所在鼻塌陷，眼紅聲嘶啞，瘡中生蟲’，意為在骨髓中的麻風病會使鼻子塌陷損壞，兩眼發紅渾濁，聲音嘶啞堵塞，瘡口生蟲。 ‘精所在，子及妻俱生’，意為麻風病在精液中時，自己的子女和妻子都會生麻風病。 ‘血等依次，一切徵象皆會生’，意為在血等，即血、肉、脂肪、骨、髓和精液中，按照順序一切徵象都會出現。血等是在精液之上的，因此身體組織中所在的麻風病，上面的徵象都會出現。因此在血中的麻風病會出現面板的徵象疼痛等，在未消化處所在的麻風病會出現面板和血的徵象。在脂肪中所在的會出現面板、血和肉的徵象，如是在精液中所在的麻風病會出現一切徵象。

།དེ་ལྟར་མཛེ་ནད་བཤད་ ནས།ད་ནི་ཤ་བཀྲ་གཟི་གུའི་ནད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཟི་གུ་མཛེ་དང་གཅིག་ལས་འབྱུང་། །དེ་ནི་ཤ་བཀྲ་ཆུ་དང་ནི། །ཡོངས་སུ་འཛག་པ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ནད་གཞི་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་བཀྲའི་ནད་གཟི་གུ་ནི་མཛེ་ནད་དང་ ནད་གཞི་གཅིག་པ་ཡིན་ཞིང་།དེ་བཞིན་དུ་གནོད་པ་དང་གནོད་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་མིང་ནི་ཤ་བཀྲ་གཟི་གུ་དང་། ཆུ་དང་ཡོངས་སུ་མི་འཛག་པ་ཞེས་བྱ་བར་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གཞི་ གསུམ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ནད་གང་ཁྲག་དང་ཤ་དང་ཚིལ་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།རླུང་ལས་རྩུབ་ཅིང་སྨུག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ཤ་བཀྲ་གཟི་གུ་ནི་རེག་ན་རྩུབ་ཅིང་ཁ་དོག་སྨུག་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་གྱུར་ པདྨའི་འདབ་ལྟར་དམར།།ཚ་ཞིང་བ་སྤུ་འབྱི་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཤ་བཀྲ་ནི་པདྨའི་འདབ་མ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་དམར་བ་དང་ཚ་བ་དང་བཅས་ཤིང་སྤུ་འབྱི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་སྐྱ་སྟུག་ཅིང་ལྕི། །གཡའ་བཅས། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ ཀན་ལས་གྱུར་པའི་ཤ་བཀྲ་ནི་སྟུག་ཅིང་ལྕི་བ་དང་གཡའ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།རིམ་བཞིན་ཁྲག་དང་ནི། །ཤ་དང་ཚིལ་ལ་བརྟེན་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་བཀྲ་གཟི་གུ་དེ་ནི་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པར་བཤད་དེ། དེ་ལ་རླུང་ལས་ ནི་ཁྲག་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པ་ལས་ནི་ཤ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ལས་ནི་ཚིལ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་མདོག་ནི་གཉིས་ཀ་ཡིན། །དེ་ནི་ཕྱི་མ་བཞིན་གསོ་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་བཀྲ་འདི་དག་གི་མདོག་ནི་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་པའི་དབྱེ་བས་ ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།ཁྲག་ལ་བརྟེན་ན་ནི་ཁ་དོག་གནག་པ་ཡིན་ལ། ཤ་ལ་བརྟེན་ན་ནི་ཟངས་ལྟར་དམར་བ་ཡིན་ལ། ཚིལ་ལ་བརྟེན་ན་ནི་དཀར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་དཀའ་སྟེ། ཁྲག་དང་རླུང་ལས་བྱུང་བ་བས་ནི་ཤ་དང་མཁྲིས་པ་ལས་བྱུང་བ་གསོ་དཀའ་ ལ།དེ་བས་ནི་ཚིལ་ལ་བརྟེན་པ་ནས། བད་ཀན་ལས་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །སྤུ་དཀར་མ་ཡིན་སྲབ་པ་དང་། །ཕན་ཚུན་མ་འདྲེས་གསར་དུ་བྱུང་། །མེས་མ་བསྲེགས་པ་གསོ་བར་སླ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་བཀྲའི་ནད་གང་སྤུ་དཀར་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྲབ་ཅིང་ཟབས་སུ་ཆུང་བ་དང་། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་མ་འདྲེས་པ་དང་། སྐྱེས་ནས་རིང་པོར་མ་ལོན་པ་དང་། མེས་བསྲེགས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་གསོ་བར་སླའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་གསོ་དཀའ་ཡིན། །མདོམས་དང་ལག་མཐིལ་མཆུར་བྱུང་བ། །གསར དུ་བྱུང་ཡང་གསོ་བར་དཀའ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་བཤད་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བ་སྤུ་དཀར་བ་དང་མཐུག་པ་དང་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་དང་ཡུན་རིང་པོ་ལོན་པ་དང་། མེས་བསྲེགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མདོམས་ལ་ སོགས་པར་བྱུང་བ་ནི་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ཡང་གསོ་བར་དཀའ་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

如是說明麻風病後，現在要說明白癜風病。白癜風與麻風病同源而生。此病稱為白癜風、水瘡及遍漏。依三種病根而生。 白癜風病與麻風病有相同的病根，同樣地，所害及所害處等也是相同的。其名稱為白癜風、水瘡及遍漏，這是上師所說。此病依風、膽、痰三種病根，以及血、肉、脂肪等特徵而生，故稱如是。 由風引起的粗糙且呈暗色。由風引起的白癜風摸起來粗糙且呈暗色。 由膽引起的如蓮花瓣般紅，發熱且使毛髮脫落。由膽引起的白癜風如蓮花瓣般鮮紅，伴有發熱且使毛髮脫落。 由痰引起的灰白厚重且有瘙癢。由痰引起的白癜風厚重且伴有瘙癢。 依次依附於血、肉、脂肪。白癜風依次依附於這些，即由風引起的依附於血，由膽引起的依附於肉，由痰引起的依附於脂肪。 這些顏色有兩種。後者較難治癒。這些白癜風的顏色依兩種分類，依附於血時呈黑色，依附於肉時如銅般紅，依附於脂肪時呈白色。且如後者般難治，即由血和風引起的比由肉和膽引起的易治，而由脂肪和痰引起的最難治癒。 毛髮非白且淺薄，互不混雜新發生，未經火燒易治癒。白癜風若毛髮未變白、病情淺薄、互不混雜、新近發生、非火燒所致者易於治癒。 除此之外難治癒。生於陰部掌心唇，即使新發亦難治。除上述情況外，若毛髮變白、病情嚴重、互相混雜、病程長久、火燒所致者難以治癒。同樣，生於陰部等處者，即使是新發生的也難以治癒，應當放棄治療。

།ནད་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ཟས་དང་ནི། །མལ་གཅིག་རེག་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས། །ཐམས་ཅད་འགོ་སྟེ་མིག་ནད་དང་། །མཛེ་ནད་ལྷག་པར་འགོ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་ ཕལ་ཆེར་ཏེ།མང་དུ་འགོ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཞིང་ལུས་ལས་ལུས་སུ་འཕོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕོ་ཞེ་ན། ཟས་ལྷན་ཅིག་ཟོས་པ་ལ་སོགས་པས་འཕོ་སྟེ། གང་གི་ཆེ་ནད་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཟ་ཞིང་མལ་གཅིག་ཏུ་ཉལ་བ་དང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན། དེའི་ཚེ་ ནད་མེད་པའི་མི་ལ་ཡང་ནད་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་འཕོ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་མཛེ་ནད་ལ་སོགས་པ་པགས་པའི་ནད་དང་། མིག་གི་ནད་ནི་ཤས་ཆེར་འཕོ་ཞིང་འགོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཤ་བཀྲ་གཟི་གུའི་ནད་བཤད་ནས། །ད་ནི་སྲིན་བུའི་ནད་བཤད་དེ། །ཕྱི་དང་ ནང་གི་དབྱེ་བ་ཡིས།།སྲིན་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྲིན་བུའི་ནད་ནི་ཕྱི་ན་གནས་པ་དང་ནང་ན་གནས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །ཕྱི་ཡི་དྲི་མས་བད་ཀན་ཁྲག་།བཤང་ སྐྱེས་དབྱེ་བས་རྣམ་བཞི་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིན་བུའི་ནད་ནི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། ལ་ལ་ནི་ཕྱིའི་དྲི་མ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ནི་བད་ཀན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ནི་ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ནི་བཤང་བ་ལས་སྐྱེས་པ་ ཡིན་ནོ།།མིང་ལས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་གི་དབྱེ་བའི་གནས་བཤང་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕྱི་ཡི་ཁྲག་ལས་བྱུང་། །ཚད་དབྱིབས་མདོག་ནི་ཏིལ་འབྲུ་འདྲ། །སྐྲ་དང་གོས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །ཕྲ་ཞིང་རྐང་པ་མང་ལ་ མིང་།།ཤིག་དང་སྲོ་མ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་ཀས་ཐོར་བུ་འབྲུམ་བུ་དང་། །གཡན་པ་དག་ནི་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་སྲིན་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཕྱིའི་སྲིན་བུ་ནི་ཁྲག་དྲི་མ་ཅན་ལས་བྱུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཁྲུས་ལ་སོགས་པས་དག་པར་མ་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་ཤིག་ལ་ སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡང་ཚད་དང་དབྱིབས་དང་མདོག་ནི་ཏིལ་འབྲུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། གནས་ནི་སྐྲ་དང་གོས་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདུག་ལ། ལུས་ནི་ཕྲ་ཞིང་རྐང་པ་མང་བ་ཡིན་ལ། དེའི་མིང་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྲོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ཀྱང་ལུས་ལ་ཐོར་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ནང་གི་མཛེ་དང་རྒྱུ་གཅིག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་འབུ་ནི་མཛེ་དང་རྒྱུ་གཅིག་ཅིང་མཚུངས་པ་ཡིན་པས་ན་ཁ་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ལོག་པ་དང་ཁ་ཟས་མི་འཕྲོད་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས བད་ཀན་ལས་མང་སྐྱེ།།ཟས་མངར་བུ་རམ་འོ་མ་དང་། །ཚ་དང་འབྲས་སར་ཆན་ལ་དགའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་ན་གནས་པའི་སྲིན་བུ་དེ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་རམ་མང་དུ་བད་ཀན་ལས་སྐྱེས་པའི་འབུ་ནི་ཟས་མངར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་ཞིང་དེས་འཕེལ་ བར་འགྱུར་རོ།།མི་གཙང་བྱུང་བཅས་བཤང་ལམ་ལས། །ལོ་མ་འདབ་མ་ལ་སོགས་དགའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་ལས་བྱུང་བའི་འབུ་ནི་བཤང་བ་མང་བ་དང་ལོ་མ་ལ་དགའ་ཞིང་དེས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་མ་ཞུའི་གནས་སུ་བྱུང་། །སྐྱེས་ནས་ ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན།།ལ་ལ་འབྲེང་པ་འདྲ་བ་ཡིན། །ལ་ལ་སྲིན་བུ་ཁོལ་མ་འདྲ། །ཁ་ཅིག་མྱུ་གུ་འབུས་པ་འདྲ། །ཕྲ་ཞིང་རིང་ལ་ཆུང་བ་དང་། །དཀར་ཞིང་དམར་བར་སྣང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ལས་མ་ཞུ་བའི་གནས་ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་དུ་བྱུང་བ་ནི་ སྐྱེས་ཤིང་འཕེལ་ན་ཡན་མན་ཀུན་ཏུ་སྟེང་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ།སྲིན་བུ་དེ་དག་ཀྱང་འབྲེང་པ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།

關於’大多數疾病都依賴於食物、同牀和接觸等而傳播，所有疾病都會傳染，尤其是眼病和麻風病更易傳播’這句話，大多數疾病都具有傳播的特性，會從一個身體傳播到另一個身體。如何傳播呢？通過共同進食等方式傳播，如果與病人一起吃飯、同牀共枕和接觸等，這時即使是健康的人也會被所有疾病傳染，其中尤其是麻風病等面板病和眼病更容易傳播和感染。 講完白癜風病後，現在講述寄生蟲病。按照體外和體內的區分，寄生蟲分為兩種。關於這點，具有五種神通的仙人們說，寄生蟲病按照體外和體內的區別分為兩種。 體外的寄生蟲按照污垢、痰、血液、糞便產生的區別分為四種。寄生蟲病按照產生來源分為四種：有的是從體外污垢產生的，有的是從痰液產生的，有的是從血液產生的，有的是從糞便產生的。 按照名稱可分為二十種。按照名稱的區分，這些糞便處所分為二十種。其中體外的來自血液，大小形狀顏色如芝麻籽，依附於頭髮和衣服上，細小且多足，稱為虱子和跳蚤。這兩種都會引起疹子、膿包和瘙癢。 其中這些寄生蟲中的體外寄生蟲是從帶有污垢的血液中產生，當不注意沐浴等清潔時就會出現虱子等，它們的大小形狀和顏色像芝麻籽一樣，棲息地是依附在頭髮和衣服上，身體細小且有很多足，它們有兩個名字：一個叫虱子，一個叫跳蚤。它們也會在身體上引起疹子等癥狀。 內部寄生蟲與麻風病有相同的病因，即由於飲食不當、生活方式錯誤和食用不適合的食物等造成。其中多數從痰液中產生，喜歡甜食、糖、牛奶、鹽和米飯。 從不凈物和糞便道產生的蟲喜歡樹葉等。從糞便產生的蟲喜歡大便多和樹葉，並因此增長。 痰液在未消化的部位產生，產生後會到處遊走。有些像蚯蚓一樣，有些像蛆蟲一樣，有些像新發芽一樣，細長而小，呈現白色和紅色。痰液在未消化的部位即臍以上處產生的蟲，一旦產生和增長就會向上下各處遊走，這些寄生蟲像蚯蚓一樣。

།སྲིན་བུ་ལ་ལ་ནི་ཁོལ་མ་འམ་རྟ་བླ་བ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འབྲས་ཀྱི་མྱུ་གུ་འདྲ་ཞིང་དཀར་ལ་སྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་ཅིག་ནི་ཕྲ་ཞིང་རིང་བའི་རྣམ་ པ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།ལ་ལ་ནི་ཆུང་ཞིང་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །མདོག་ནི་དཀར་བ་དང་དམར་བ་ཉིད་དུ་ཕལ་ཆེར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡི་མིང་ནི་རྣམ་བདུན་ཏེ། །རྒྱུ་མ་ཟད་དང་ལྟོ་ན་འཁྱིལ། །སྙིང་ཟ་ཡ་མཚན་ཆེན་པོ་དང་། །མི་མངོན་རྒྱུ་དང་འཇག་མ་འདྲ། ། དྲི་ཞིམ་ཞེས་བྱ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིན་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་གི་དབྱེ་བ་ནི། རྒྱུ་མ་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ནི། སྙིང་འཕར་ཁ་ཆུ་འཛག་པ་དང་། །ཟས་མི་འཇུ་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །བརྒྱལ་ཞིང་མི་དྲན་རིམས་འདེབས་སློན། །སྐོམ་ཞིང་སྦྲིད་པ ཆམ་པས་འདེབས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིན་བུ་དེ་རྣམས་ནི་སྙིང་འཕར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྙིང་འཕར་བ་ནི་བད་ཀན་ཚོགས་གྱེན་དུ་འཕར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཆུ་འཛག་པ་ནི་ཁ་ནས་བད་ཀན་འཛག་པ་དང་། ཁ་ཟས་མི་འཇུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ།།ཁྲག་རྒྱུ་བ་ཡི་རྩ་ནང་ན། །ཁྲག་ལས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ཕྲ། །ཟླུམ་ཞིང་རྐང་མེད་ཟངས་ལྟར་དམར། །ཕྲ་ཞིང་ལ་ལ་བལྟར་མི་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་རྣམས་ཀྱི་གནས་ནི་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་རྩ་བོ་ཆེའི་ནང་ནས་རྒྱུ་ཞིང་དེ་ཡང་སྲིན་བུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་ཟླུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ ཡིན་ལ།ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་ཆུང་བ་ཡིན་པས་ན་ལ་ལ་བལྟར་མི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །སྐྲ་རྩ་ཟ་ཞིང་སྤུ་འབྱི་བྱེད། །སྤུ་གླིང་ཨུ་དུམ་བཱ་ར་འདྲ། །ཞགས་པ་བཅས་དང་ཐོང་ཀ་སྟེ། །དྲུག་པོ་དེ་དག་མཛེ་ལས་གཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་སྲིན་བུ་དེ་དག་ནི་མིང་སྐྲ་ཟ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ལ།ཡང་དེ་དག་ནི་མཛེ་དང་ལས་གཅིག་སྟེ། སྤུ་ལྡང་བ་དང་། གཡའ་བ་དང་། ཟུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་ལ་སོགས་པ་འབྱི་བ་དང་། ཆུ་བ་དང་། ཤ་དང་རྩ་དང་རུས་པ་སྙི་བ་དང་ཟ་བར་ལས་གཅིག་པ་ ཡིན་ནོ།།ཞུ་བའི་གནས་སུ་མི་གཙང་སྐྱེས། །འཕེལ་ནས་ཐུར་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་ནི་ཞུ་བའི་གནས་སུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ན་ཐུར་དུ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་ཆེར་འཕེལ་གྱུར་པ་ན། །གང་ཚེ་མ་ཞུའི་ གནས་སུ་ཞུགས།།དེ་ཚེ་སྒྲེགས་པ་དབུགས་འབྱུང་བ། །ཕྱི་ས་ལྟ་བུར་མནམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིན་བུ་དེ་རྣམས་དུས་གང་གི་ཚེ་མ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མི་དེ་སྒྲེགས་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་བ་ཕྱིས་ལྟ་བུར་ཤིན་ཏུ་མནམ་པར་འགྱུར་རོ། ། ཟླུམ་ཞིང་ལུས་ཕྲ་སྦོམ་པོ་དང་། །སྨུག་དང་སེར་དང་དཀར་དང་གནག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྲིན་བུ་དེ་དག་གི་དབྱིབས་ནི་ཟླུམ་པ་དང་ཕྲ་བ་དང་སྦོམ་པོར་འགྱུར་ལ། མདོག་ནི་སྨུག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སྲིན་བུ་དེ་མིང་རྣམ་ལྔ་སྟེ། །ཁམ་གྱིས ཟ་དང་དལ་གྱིས་འགྲོ།།མྱོང་བར་བྱེད་དང་བརྐམ་པ་དང་། །ལུས་ལ་གནོད་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲིན་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེས་འཁྲུ་གཟེར་དང་རྟུག་སྐམ་བྱེད། །སྐེམ་ཞིང་མདོག་ ནི་སྐྱ་བ་དང་།།བ་སྤུ་ལྡང་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །ལྕི་གཡའ་གཞང་ནི་ཕྱིར་འབྱུང་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྲིན་བུ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཁྲུ་བ་ནས། གཞང་ཕྱིར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

有些蟲子像沸水或馬尾一樣。有些像稻芽一樣白而堅硬。同樣，有些形狀像細長的樣子。有些則細小。顏色大多呈現為白色和紅色。 它的名稱有七種：食腸、腹中盤繞、食心、大奇異、隱行、如蘆葦、香氣。 這些蟲子的名稱分類有食腸等七種。它們會引起心跳、流涎、食物不消化、食慾不振、昏厥、失憶、發燒、口渴、打噴嚏和感冒。 這些蟲子會引起心跳等癥狀。心跳是指痰液向上涌動，流涎是指口中流出痰液，以及引起食物不消化等癥狀。 在血液流動的脈管中，有從血液中產生的細小蟲子。圓形無足如銅般紅，細小有些難以看見。 這些蟲子居住在血液流動的大脈管中執行，它們非常細小且圓形等。因為極其細小，有些難以看見。 食髮根並使毛髮脫落，毛孔如無花果，有繩索和銅色，這六種與麻風同一。 這些蟲子以食發等名稱分為六種，它們與麻風同源，會引起毛髮豎立、瘙癢、刺痛等，使頭髮和鬍鬚等脫落，生瘡，使肉、脈、骨變軟和腐蝕。 在消化處所產生不凈，增長後向下執行。 從糞便產生的蟲子在消化處產生，當它們增長繁殖時，會向下執行。 當它大量繁殖時，一旦進入未消化處，那時打嗝呼氣會如糞便般臭氣。 當這些蟲子進入未消化處時，此人打嗝和呼出的氣息會像糞便一樣非常臭。 圓形身細粗大，褐黃白黑色。 這些蟲子的形狀有圓形、細小、粗大，顏色有褐色等任何一種。 此蟲有五種名稱：咀嚼食、緩行、感受、貪婪、害身。 這些蟲子的名稱以咀嚼食等分類成五種。 它們會引起腹瀉疼痛和便秘，消瘦且面色蒼白，毛髮豎立且體溫下降，肛門瘙癢且脫肛。

།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་ པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ།སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་རླུང་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་ཆེན་པོ་ ཡིན་པར་མཚན་ཉིད་མཐུན་པས།མཛེ་ནད་ཀྱི་འོག་ཏུ་རླུང་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་ཅིང་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་ནི་ཕན་དང་གནོད་བྱེད་ལ། །འདི་ནི་སྣ་ཚོགས་རྒྱུ་གཅིག་པུ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ལུས་ཀྱི་ནི། །ནད་དང་ནད་མེད་རྒྱུ་གཅིག་པུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་ དང་དོན་མ་ཡིན་པའི་དགེ་མི་དགེའི་ལས་གཉིས་པོ་དེ་དག་དེ་བྱེད་ཅིང་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་གཞི་དེ་ལ་རླུང་དེ་ནི་སྲིད་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ།ཁྱད་པར་རམ་ལྷག་པར་ནི་ལུས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་། ནད་དང་ནད་མེད་པའི་རྒྱུ་གཅིག་པུ་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཀུན་བྱེད་ཀུན་བདག་ཉིད། །སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཅན་སྐྱེ་དགུའི་བདག་།འབྱིན་བྱེད་འཛིན་བྱེད་ཁྱབ་འཇུག་གཙོ། །སྡུད་བྱེད་འཆི་བདག་གཤིན་རྗེར་འགྱུར། །དེ་བས་དེ་ལྡང་མི་འགྱུར་བར། །རྟག་ཏུ་འབད་པ་ཉིད་དུ་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་རླུང་དེ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཡང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ཀུན་བྱེད་པས་ཀུན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྲོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་ཅན་ཡང ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་དགུ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པས་ན་སྐྱེ་དགུའི་བདག་གོ། །དེ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་དེ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། སྣ་ཚོགས་པ་འཛིན་པས་ན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། ། དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཁྱབ་འཇུག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་ན་གཙོ་བོའོ། །འགྲོ་བ་རྣམས་སྡུད་ཅིང་འཆིང་བར་བྱེད་པས་ན་སྡུད་བྱེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཆི་བདག་སྟེ་འགྲོ་བ་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། ། དེས་ན་འགྲོ་བ་རྣམས་མཐར་འཆི་བར་བྱེད་པས་ན་གཤིན་རྗེ་ཉིད་དང་འདྲ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཤིན་རྗེའོ། །གང་གི་ཕྱིར་རླུང་འདིའི་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རླུང་དེ་ནི་ལྡང་ཞིང་འཁྲུགས་པར་མི་འགྱུར་བར་རྟག་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབད་པ་ཁོ་ནར་བྱའོ། །དེ་ཡིས ཐ་མལ་གཞན་གྱུར་བས།།ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བཤད། །བསྡུས་དང་རྒྱས་པ་དེ་མིང་གནས། །རྒྱུ་བའི་ལམ་ནི་རེ་རེ་ལྔ། །ནད་ཚུལ་ཤེས་པར་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དེའི་ལས་ཐ་མལ་པ་ནི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་ རྔུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་བཤད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ལས་ཀྱང་། རླུང་ནི་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ཡིས། །སྐེམ་དང་མདོག་ནག་དྲོ་བག་དགའ། །འདར་དང་ལྟོ་སྦོས་བཤང་བ་སྲི། །སྟོབས་དང་གཉིད་དང་དབང་པོ་ཉམས། །སྨྲ་མང་མགོ་འཁོར་ཞོམ་ པར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་འགྱུར་བའི་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐ་མལ་བ་ནི་རང་བཞིན་གནས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་བྱ་ལ། གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ནད་འཁྲུགས་ཤིང་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱའོ།

《八支心要略釋·詞義月光論》，由親近月亮的阿阇黎所作的第十四品病根處的註釋。 現在開始講解風病的病根。由於是大病，其特徵相同，所以在麻風病之後講解風病的病根。 風能產生利益和危害，它是各種現象的唯一因，特別是對於身體，它是健康和疾病的唯一因。 關於有意義和無意義的善惡業兩者，風是造作和完成這些的基礎，是種種輪迴的唯一因，特別是對於身體，它是有益和有病無病的唯一因。 它是一切的創造者，一切的本體，具有種種形態，是眾生的主宰，是出入的主導者，是遍入的主尊，是收攝者，是死主閻羅。因此，應當始終努力使它不要升起紊亂。 它能產生一切身體等，能執持遮蔽等一切作用，故稱為能作一切。同樣也是一切的本體，因為它是一切的生命。同樣也具有種種形態，具有不同的本性。它使眾生安住，故為眾生主。它能產生，能生出內外諸物，由於執持種種，故為能執持者。 同樣，由於其本性遍及一切眾生，故為遍入。同樣，由於能勝伏一切，故為主尊。由於能收攝和束縛眾生，故為收攝者。因此也是死主，能毀滅眾生。由於最終使眾生死亡，故如同閻羅，稱為閻羅。 由於風的本性如此，因此應當始終努力使這風不升起紊亂。 由它的正常和變異，說明能了知疾病的差別。總略和廣說，名稱和處所，每一種執行之道有五種，說明能了知病的情況。 風的正常作用是呼吸等，說明能了知疾病的差別。同樣，變異的作用是：‘風增長時，會導致消瘦、膚色發黑、喜溫、顫抖、腹脹、大便乾結、力量減退、失眠、感官功能減退、多言、頭暈目眩和疲憊。‘這是對變異的解釋。其中，正常是指處於自然狀態，未發生改變；變異是指疾病紊亂而造成危害的狀態。

།དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ནད་འདི་མདོར་བསྡུས་པ་ དང་རྒྱས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མིང་དང་གནས་གང་དང་གང་ཡིན་པ་དང་།རྒྱུ་བའི་ལམ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ཡང་རེ་རེ་ཞིང་ལྔ་ལྔར་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བཤད་ཅིང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མིང་ནི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ལ། གནས་ཀྱང་སྤྱི་བོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་སྤྱི་བོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པ་དང་། གྱེན་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་བྲང་ན་གནས་པ་དང་། ཁྱབ་བྱེད་ནི་སྙིང་ལ་གནས་པ་དང་། མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་ནི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་དང ལྷན་ཅིག་གནས་པ་དང་།ཐུར་དུ་སེལ་བ་ནི་གཞང་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་བྲང་དང་ལྐོག་མར་རྒྱུ་ལ། དེའི་ལས་ནི་གློ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྟན་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་སྣ་དང་ལྟེ་བར་རྒྱུ་ལ་ ལས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཁྱབ་བྱེད་ནི་ལུས་མ་ལུས་པ་ལ་རྒྱུ་ལ་ལས་ནི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་ཁོང་པར་རྒྱུ་ལ་བྱ་བའི་ལས་ནི་ཟས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐུར་དུ་སེལ་བ་ནི་གཞང་ལ་སོགས་ པར་རྒྱུ་སྟེ།བྱ་བའི་ལས་ནི་བཤང་གཅི་འབྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་ནད་ཀྱི་རྣམ་གྱུར་པ། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་ནད་གཞི་དང་། །མཚན་ཉིད་བཅས་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །གྲངས་མེད་ཀྱང་ནི་བརྒྱད་ཅུ་ཡི། །གྲངས་སུ་སྔར་ནི་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།ཡང་ལེའུ་འདིར་ནི་རླུང་དེའི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ལས་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ནི་ནད་གཞིའི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་བཅས་པ་བཤད་དེ། དེ་ཡང་གྲངས་མེད་ཅིང་ཚད་བཟུང་དུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བརྒྱད་ཅུའི་ གྲངས་སུ་ངེས་པར་འཆད་པར་སྔར་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་ལས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཟུངས་ཟད་བྱེད་བསྟེན་དྲགས་པས། །རླུང་ནི་འཁྲུགས་པར་བྱེད་འགྱུར་ཏེ། །སྦུ་གུ་སྟོང་པར་རྒྱུ་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་འགེངས་པར་བྱེད། ། ནད་གཞན་གྱིས་ནི་གང་བ་དེར། །ཁེབས་པས་མཐུ་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཟུངས་བདུན་པོ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ཚད་ལས་དྲགས་པར་ལྷག་པར་བསྟེན་པས་རླུང་ནད་འཁྲུགས་ནས་ལྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྟོང་ཞིང་སྦུ་གུར་གནས པའི་རྒྱུན་སྲང་དག་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་སྦུ་གུ་སྟོང་པ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་འགེངས་ཤིང་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ལྡང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལས་ནད་གཞན་གྱིས་གང་བ་དེར་ཕྱིན་ཞིང་དེ་དག་ཁེབས་པར་བྱས་ནས། རླུང་དེ་མཐུ་ཅན་མི་བཟད་པ་ཉིད་དུ་ལྡང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རླུང་ནི་ རྣམ་པ་གཉིས་ལྡང་སྟེ།ལུས་ཟུངས་ཟད་པ་དང་། ནད་ཀྱིས་ཁེབས་པ་ལས་ལྡང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཞུགས། །གཟེར་དང་རྒྱུ་མ་སྒྲ་བཅས་སྦོ། །བཤང་འགགས་རྡེའུ་ནད་གཞང་འབྲུམ་སྐྱེ། །རྒྱབ་དང་རྐེད་པ་མཇུག་ཏོར་ན། །རོ་སྨད་ཀྱི་ནི་ ཕྱོགས་དེ་རུ།།མི་བཟད་གནོད་པ་དེ་དེ་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞུ་བའི་གནས་སུ་ཞུགས་པ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན། གཟེར་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལྟེ་བ་མན་ཆད་ལུས་ཀྱི་རོ་སྨད་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དང་དེར་མི་བཟད་ཅིང་བརྣག་པར་དཀའ་བའི་ནད་ཀྱི་ གནོད་པའི་བླ་བརྣན་དུ་མ་དེ་དང་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

同樣地，這風病通過簡略和廣說的方式，名稱和所在處各是什麼，以及行走的路徑是什麼，都各自以五種病的差別來解說和闡述。其中名稱是以’命’等分類而有五種，處所也以’頂’等分類而有五種。如’命’之風住于頂，上行風住于胸，遍行風住於心，與火共住者與胃火暖共住，下行風住于肛門。 行走有五種：‘命’之風行於胸和喉，其作用是持穩肺等。上行風行於鼻和臍，作用是發言等。遍行風行於全身，作用是行走等。與火共住者行於腹內，作用是持食等。下行風行於肛門等處，作用是排泄大小便等。 此處病的變化，其分類病根，及其特徵皆已說明。雖無數，然已說明為八十數。即在此品中，風的變化之不同作用的分類方式，是具有病根之因及其特徵的情況如何而說明。雖然數量無限且不可計量，但已在前面辨病品中說明確定為八十數。 由過度服用耗損身體精華之物，風即會擾動，行於空管，使其極度充滿。被其他病充滿處，因覆蓋而變得強大。即由過度服用耗損七種身體精華的藥、飲食和行為，風病擾動而升起。由於行走于空虛管道的通路中，使那些空管極度充滿膨脹而升起。到達其他病充滿之處，覆蓋它們后，此風變得強大難忍而升起。如是，風有兩種升起：從身體精華耗損和被病覆蓋而升起。 入于消化處，生疼痛和腸鳴脹，大便阻塞、結石病、痔瘡生，背和腰尾痛，在下半身部分，產生難忍的危害。即入于消化處若擾動，則會產生疼痛等，同樣在臍下身體下半部分處，產生多種難忍的病害損傷。

།མ་ཞུའི་གནས་ཞུགས་སྐོམ་དང་སློན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་གསུད་ནད། །ལྐོག་མ་འགགས་ཤིང་སྒྲེགས་མང་ན། །ལྟེ་བ་ཡན་ཆད་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཞུ་བའི་གནས་ལྟེ་བ་ཡན་ ཆད་དུ་རླུང་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་སྐོམ་དང་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྣ་བ་སོགས་ཞུགས་དབང་པོར་གནོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོའི་བུ་ག་རྣམས་སུ་རླུང་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་གནོད་ཅིང་མ་ རུང་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།པགས་ཞུགས་གས་ཤིང་རྩུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་པགས་པར་གནས་ཏེ་འཁྲུགས་པ་ནི་པགས་པ་ཤས་ཆེར་གས་ཤིང་རྩུབ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྲག་ཞུགས་གཉིད་སྟུག་མི་བཟད་ན། །ཚ་ཞིང་དམར་ལ་མདོག་མི་ སྡུག་།ཐོར་འབྱུང་ཁ་ཟས་སྲ་བར་གནས། །ཡི་ག་འཆུས་སྐོམ་མགོ་འཁོར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ཁྲག་ལ་གནས་ཏེ་འཁྲུགས་ན་ནི་གཉིད་སྟུག་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐོར་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་རྣམས་སུ་རྩ་སྦོམ་པ་རྨེན་བུ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། དེ བཞིན་དུ་ཁ་ཟས་ཁྱད་པར་དུ་མི་འཇུ་ཞིང་སྲ་བ་རེམ་རེམ་པོར་གནས་པ་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡི་ག་འཆུས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤ་ཚིལ་ལ་གནས་རྨེན་བུ་དང་། རབ་ཏུ་ཟུག་ཅིང་ལུས་རྩུབ་ལ། ལུས་ལྕི་རབ་ན་རེངས་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་དབྱུག་པས་ཕོག་སྙམ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་དང་ཚིལ་ལ་གནས་ནས་འཁྲུགས་པའི་རླུང་ནི་རྨེན་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་རམ་དབྱུག་པས་ཕོག་ཅིང་བསྣུན་པ་ལྟར་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རུས་གནས་བརླ་དང་རུས་ཚིགས་ན། ། མི་བཟད་གཟེར་ཞིང་ཉམས་སྟོབས་ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དེ་རུས་པ་ལ་གནས་ཏེ་འཁྲུགས་ན་བརླ་ལ་སོགས་པ་མི་བཟད་པར་གཟེར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་སྟོབས་ཟད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྐང་གནས་རུས་པ་ཁོང་སྟོང་ཞིང་། །གཉིད་མེད་རྟག་ཏུ ན་བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་རྐང་ལ་གནས་ཏེ་འཁྲུགས་པ་ནི་རུས་པ་ཁོང་སྟོང་དུ་བྱེད་ཅིང་རྐང་ཟད་པ་དང་གཉིད་མེད་ཅིང་ཡར་བ་དང་། རྟག་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ན་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁུ་བར་གནས་པ་མྱུར་འབྱུང་ལ། །འགགས་པའམ་མདོག་འགྱུར་ ཉིད་དུ་འགྱུར།།མངལ་གྱི་ཁུ་བར་གནས་དེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁུ་བར་གནས་ཏེ་རླུང་འཁྲུགས་པ་ནི་ཁུ་ཆུ་མྱུར་བར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ན་འགགས་ཤིང་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་པའམ། མདོག་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ རོ།།མངལ་དུ་གནས་པའི་ཁུ་བར་རླུང་ཞུགས་པའི་ནད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། མྱུར་དུ་ཟག་པ་དང་། འགགས་པ་དང་། མདོག་འགྱུར་བར་བྱེད་དེ། ཁུ་བ་ལ་གནས་པའི་རླུང་འཁྲུགས་པས་མངལ་ཆགས་པ་དེ་འཇིག་ཅིང་ཚུལ་འདི་ལྟར་བྱེད་པར་འགྱུར་ རོ།།རྩ་རྣམས་སྟོང་ཞིང་སྦོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་ལ་གནས་པའི་རླུང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་རྩ་དེ་ཉིད་ཁོང་སྟོང་དུ་གནས་པ་དང་རླུང་གིས་རྒྱས་ཤིང་སྦོས་པར་བྱེད་དོ། །ཆུ་བར་གནས་པ་གཟུགས་འཇས་དང་། །སྒུར་དང་ད་རྒན་ནད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུ་བར་གནས་ཏེ་རླུང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་ལྷུ་གཟུགས་འཇས་ཤིང་འཐེང་བ་དང་སྒུར་བ་དང་། ད་རྒན་གྱི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

關於’未消化的病位進入則引起口渴和濕潤。咳痰、呼吸不適、窒息病。喉嚨堵塞且頻繁打嗝。從臍部以上會產生。‘這句話，當未消化的病位進入臍部以上的風時，會產生口渴等癥狀。 關於’進入耳等會損害感官。‘這句話，當風進入耳朵等感官孔竅時，會損害並危及眼睛等感官。 關於’進入面板會使其開裂粗糙。‘這句話，風住于面板並紊亂時，會使面板嚴重開裂並變得粗糙。 關於’進入血中則沉睡難忍。發熱發紅且面色不悅。出現腫塊且食物難消。食慾不振口渴頭暈。‘這句話，風住于血中並紊亂時，會產生沉睡等癥狀，以及在關節處出現如同腺體般粗大的血管，同樣地，食物特別難以消化且呈現僵硬狀態，因此會導致食慾不振，口渴等癥狀。 關於’住于肉脂會生腺體。劇烈疼痛身體粗糙。身體沉重極其僵硬。如被拳頭棍棒所擊。‘這句話，風住于肉和脂肪並紊亂時，會產生腺體等癥狀，如同被拳頭或棍棒擊打般疼痛。 關於’住于骨時大腿和骨節。難忍疼痛且體力耗盡。‘這句話，風住于骨頭並紊亂時，會使大腿等處產生難以忍受的疼痛，同樣會耗盡體力。 關於’住于髓時骨頭空虛。無法入睡經常疼痛。‘這句話，風住于骨髓並紊亂時，會使骨頭空虛且骨髓耗盡，失眠疲憊，持續不斷地疼痛。 關於’住于精液則快速流出。或阻塞或改變顏色。住于胎中精液亦然。‘這句話，風住于精液並紊亂時，會使精液快速排出，或者阻塞不出，或者改變顏色。風進入胎中精液的病癥也相同，會快速流出、阻塞或改變顏色。風住于精液紊亂時會破壞已形成的胎兒，並以這種方式發作。 關於’諸脈空虛且腫脹。‘這句話，當住于脈中的風紊亂時，會使該脈中空虛且因風而膨脹腫脹。 關於’住于關節則身形歪斜。駝背和關節炎病癥。‘這句話，當風住于關節並紊亂時，會使肢體歪斜跛行、駝背，併產生關節炎病癥。

།ཚིགས་ལ་གནས་པའི་རླུང་སྐྲང་བ། །རྐྱལ་པ་རླུང་གིས་གང་རེག་འདྲ། །བརྐྱང་དང་བསྐུམ་པར་བྱེད་པ་ཡིས། །བསྐྱོད་པ་ན་དང་བཅས པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་ལ་གནས་ཏེ་རླུང་འཁྲུགས་ན་ནི་སྐྲང་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྲང་བ་དེ་ཡང་རྐྱལ་པ་རླུང་གིས་གང་བ་ལ་རེག་པ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྐང་ལག་བརྐྱང་བ་དང་བསྐུམ་པར་བྱེད་པའི་བསྐྱོད་པ་དེ་དག་ན་ཞིང་ཟུག་པ་དང་ བཅས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡན་ལག་ཀུན་ལ་བརྟེན་པ་ནི། །ཟུག་ཆག་སྙམ་སེམས་འགུལ་བ་དང་། །རེངས་དང་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། །ཚིགས་འཁུམས་འདར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཏེ་རླུང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་ན་ཟུག་ པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཚེ་རྩ་ཆེན་ཀུན་ལ་གནས། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུགས་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་ཡན་ལག་ལ་འཇུག་པས། །ནད་ནི་ལུས་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུས་གང་གི་ཚེ་རླུང་རྩ་བོ་ཆེ་ཀུན་ལ་གནས་ཏེ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ ལུས་ཐམས་ཅད་ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུགས་ཤིང་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པས་ན།རླུང་ནད་དེ་ནི་ལུས་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །རོ་སྨད་དུ་ནི་འགགས་པའི་རླུང་། །གྱེན་དུ་ སོང་སྟེ་སྙིང་གར་གནས།།སྙིང་གའི་སྦུ་གུར་ཞུགས་ནས་ནི། །མགོ་བོ་ཡན་ལག་བཅས་པར་ཟུག་།ལུས་ནི་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་གྱུར་ནས། །དེ་ནི་གཞུ་ལྟར་སྒུ་བོར་བྱེད། །དབུགས་འབྱིན་དཀའ་ཞིང་མིག་རེངས་ཧར། །ལྷོད་ཅིང་འཛུམས་པར་བྱེད་འགྱུར་ལ། །དེ་ནས་ཕུག་ རོན་ལྟ་བུར་མཁུན།།དྲན་པ་མེད་དེ་གཞན་དབང་ཅན། །དེ་ཉིད་ཨ་བ་ཏ་ནར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རོ་སྨད་དུ་རླུང་ཞུགས་པར་གྱུར་ཅིང་རྒྱུན་སྲང་གི་ལམ་འགགས་པར་གྱུར་ན་རོ་སྨད་ནས་གྱེན་དུ་སོང་སྟེ་སྙིང་གར་གནས་ཤིང་བརྟེན་ནས་སྙིང་གའི་རྩའི་སྦུ་གུའི་ནང་དུ་ཞུགས་ ནས་སྙིང་དང་མགོ་བོ་དང་མུར་འགྲམ་ལ་སོགས་པར་ཟུག་ཅིང་ན་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀུན་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཅིང་བསྡུས་པར་གྱུར་ནས་ནད་པ་དེའི་ལུས་གཞུ་ལྟར་སྒུར་པོ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཅིང་འགུགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མི་དེ་ནི་དབུགས་འབྱུང་བར་དཀའ་ཞིང་རྔམ་པ་ ཅན་དུ་འབྱུང་བ་དང་།མིག་རེངས་ཤིང་ཧར་ཧར་པོར་འདུག་པ་དང་། ལྷོད་ཅིང་གནས་ལས་འཆུག་པ་དང་། འཛུམས་ཤིང་འབྱེད་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཕུག་རོན་ལྟར་མཁུན་ཞིང་སྒྲ་མི་གསལ་བར་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པ་མེད་ དེ་འདུ་ཤེས་མི་གསལ་བ་ཉིད་དེ་ནད་དེ་གཞན་དབང་ཅན་ཞེས་བཤད་དོ།།ལ་ལ་དག་གི་གཞུང་གིས་ནི་ནད་དེ་ཉིད་ཨ་བ་ཏ་ན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རླུང་གིས་སྙིང་ནི་བཏང་གྱུར་ན། །སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་བདེ་ལ་རེག་།སླར་ཞུགས་ན་ནི་ན་བར་བྱེད། །ཅེས་ བྱ་བ་ལ།གཞན་དབང་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་དེ་ལ་རླུང་གིས་སྙིང་ག་བཏང་ཞིང་དེར་མི་གནས་པར་གྱུར་ན་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་བདེ་བ་ལ་གནས་ཤིང་ནད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་སླར་ཞུགས་ཤིང་གནས་པར་གྱུར་ན་སྐད་ཅིག་ན་ཞིང་མི་བདེ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མངལ་ འཇིག་ལས་བྱུང་དང་།།ཁྲག་ནི་ལྷག་པར་འཛག་གྱུར་དང་། །སྣད་པ་དག་ལས་བྱུང་གྱུར་པ། །ཤིན་ཏུ་གསོ་བར་དཀའ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དབང་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་དེ་མངལ་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་གསུམ་ལས་ བྱུང་བ་ནི་གསོ་བར་དཀའ་བར་འགྱུར་རོ།

關於’在關節處的風脹病，如同皮囊充滿風氣，伸展與屈曲時，會伴隨疼痛’這句話，是說風在關節處積聚而紊亂時會引起腫脹，這種腫脹就像皮囊充滿風氣時觸控的感覺一樣，同樣地，當伸展和屈曲手腳時，這些活動會伴隨著疼痛。 關於’遍及所有肢體的，會感到疼痛和麻木，活動和僵硬，失去知覺，關節收縮並顫抖’這句話，是說當風遍及所有肢體而紊亂時，會產生疼痛等病癥。 關於’當風住于所有大脈，反覆紊亂時，由於進入肢體，稱為病入身體’這句話，是說當風住于所有大脈並紊亂時，會反覆侵擾整個身體並造成傷害，由於進入所有肢體而壓制身體，因此仙人們說這種風病稱為’入身之病’。 關於’下體阻塞的風，上行至心處，進入心竅后，頭部及肢體疼痛。遍入全身後，使身體如弓般彎曲。呼吸困難眼睛僵直，鬆弛且緊閉，然後如鴿子般呻吟。失去意識不能自主。此即所謂阿巴塔那’這句話，是說風進入下體並阻塞正常通道時，從下體上行至心處並依附於此，進入心脈管道后，會使心臟、頭部和麵頰等處疼痛。同樣地，遍及全身並收縮后，會使病人的身體彎曲如弓。這樣的人呼吸困難且粗重，眼睛僵直且瞪大，鬆弛且失去控制，緊閉而不能開合，之後會像鴿子一樣呻吟發出不清晰的聲音，失去意識且神志不清，稱這種病為’他控病’。有些典籍稱這種病為’阿巴塔那’。 關於’風若離開心，瞬間得安樂，若再次進入則會疼痛’這句話，是說在這種他控病中，如果風離開心部不再停留，會瞬間安樂無病。如果風再次進入並停留，會立即產生疼痛不適。 關於’此病源於胎兒損壞，或過度出血，或因打擊所致，極難治癒’這句話，是說這種他控風病如果是由這三種原因引起的，將很難治癒。

།མཇིང་བ་རེངས་པའི་རླུང་ཞུགས་ཤིང་། །གང་ཚེ་རྩ་ཆེན་ལ་གནས་པ། །ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པར་གྱུར་པ་ན། །དེ་ཚེ་ནམ་ཚོང་འགུགས་པར་བྱེད། །ལུས་ནི་གཞུ་ལྟར་ནང་དུ་གུག་།མིག་རེངས་ཤུགས་ནི་འབྱིན་པར་བྱེད། །གླལ་ འབྱུང་སོ་ནི་འཆའ་བ་དང་།།བད་ཀན་སྐྱུགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །རྩིབ་ལོགས་ཟུག་ཅིང་ཚིག་མི་ཐོན། །འགྲམ་པ་རྒྱབ་དང་མགོ་བོ་ན། །འདི་ནི་ནང་དུ་གུག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཇིང་བ་ནི་གཉའ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་གནས་ཉིད་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་དག་ཏུ་རླུང་ཞུགས་ནས་གང་གི་ ཚེ་རྩ་ཆེན་པོར་ཕྱིན་ནས་གནས་པར་གྱུར་ཞིང་ལུས་ཐམས་ཅད་ཁྱབ་ཅིང་ཁེབས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནམ་ཚོང་འགུགས་ཤིང་ཡོན་པོར་བྱེད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱང་གཞུ་ལྟར་ནང་དུ་འགུགས་པར་བྱེད་ཅིང་སྒུར་པོར་བྱེད་ལ། མིག་གཉིས་རེངས་ཤིང་འབྱེད་པ་དང་འཛུམས་མི་ཤེས་པ་དང་། རང་གི་ཤུགས་ཆགས་པ་དང་། གུག་པོར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྣ་ཚོགས་པའི་ཚུལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གླལ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སོ་ཀྲིག་ཀྲིག་འཆའ་བ་དང་། བད་ཀན་སྐྱུག་ཅིང་སློན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྩིབ་ལོགས་གཉིས་སུ་ཟུག་ཅིང་ན་བ་དང་། ཚིག་མི་ཐོན་པ་དང་། འགྲམ་པ ལ་སོགས་པ་ན་བར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་བུའི་ནད་འདི་ནི་ནང་དུ་གུག་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ། །ཕྱི་ཡི་དེ་དང་འདྲ་བ་ལ། ལུས་ནི་ཕྱིར་དགྱེ་བྱེད་པ་དང་། །མགོ་བོ་རྒྱབ་དུ་འདྲེན་བྱེད་ཅིང་། །དེ་ལ་བྲང་ནི་ཤིན་ཏུ་འབུར། །གཉའ་བ་བཅོམ་པ་ལྟར་ན་ཞིང་། །སོ་དང་ཁ་ནི་མདོག་མི་སྡུག་།རྔུལ་ ཞིང་ལུས་ནི་ལྷོད་པར་བྱེད།།ཕྱིར་དགྱེད་གཞུ་རེངས་ཞེས་བྱ་ཞིང་། །དེ་ལ་ཤུགས་དྲག་ཅེས་ཀྱང་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིར་དགྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་གཞན་དག་ནི་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་ཞིང་མཚུངས་པ་ལས། འདིར་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཕྱིར་དགྱེ་ཞིང་རྒྱབ་ཏུ་སྒུ་ བར་བྱེད་ལ།མགོ་བོ་རྒྱབ་དུ་ཡོ་བར་འདྲེན་ཞིང་འགུགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱིར་དགྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ནད་དེ་ལ་བྲང་ཤིན་ཏུ་འབུར་ཞིང་མཐོ་བ་དང་། གཉའ་བ་ན་ཞིང་བརྡུངས་པ་ལྟར་སེམས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སོ་དང་ཁའི་མདོག་མི་སྡུག་པ་དང་། རྔུལ་ཤིན་ཏུ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ལྷོད་ཅིང་ཤིག་ཤིག་པོར་ འགྱུར་བར་བྱེད་དེ།རླུང་ནད་དེ་ནི་ཕྱིར་དགྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་བཤད་པ་ལ། ལ་ལ་ན་རེ་ནི་གཞུངས་རེངས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ནི་དེ་ལ་ཤུགས་དྲག་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །གནད་ལ་གནས་པའི་རྨར་ཞུགས་ཏེ། །རླུང་གིས་བསྐྱོད་པར་གྱུར་པ་དང་། །རྐང་པ་ ནས་ནི་མགོ་བོའི་བར།།ལུས་ལ་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་བྱེད་པ། །སྐོམ་ཞིང་ལུས་ནི་སྐྱ་གྱུར་པ། །རྨ་ཡི་ད་རྒན་དེ་སྤང་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནད་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པའི་རྨར་ཞུགས་པའི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་དེ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ཅིང་བསྣན་པར་གྱུར་ན། རྐང་པ་ནས་མགོ་བོའི་བར་གྱི་ལུས་ ཐམས་ཅད་ལ་ནད་ཀྱིས་ཁྱབ་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་དེ།རྨའི་ད་རྒན་དེ་ལྟ་བུ་དེ་སྐོམ་དད་ཆེ་ཞིང་ལུས་སྐྱ་བ་ལས་བྱུང་བ་དེ་ནི་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་པས་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱའོ། །ལུས་ལ་འཇུག་པའི་རླུང་ཀུན་ནི། །ཤུགས་དང་བྲལ་ནས་བདེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་ བཤད་པའི་རླུང་ནད་ལུས་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ལ་རླུང་གི་ཤུགས་དང་བྲལ་ཞིང་།ཤུགས་ཞི་བར་གྱུར་ན་དེ་ནི་བདེ་ཞིང་ནད་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

當頸部僵硬的風入於時，若住于大脈，遍及全身時，則會牽引肩胛骨。身體如弓向內彎曲，眼睛僵硬且用力，打哈欠並咬牙，且會嘔吐痰液。肋側疼痛說不出話，腮部、背部和頭部疼痛，這稱為向內彎曲。 關於這些，頸部依靠項部有兩個位置，風入于其中，當進入大脈並住于其中，遍及全身時，會牽引並彎曲肩胛骨。同樣，身體也會如弓般向內彎曲駝背，兩眼僵硬不能開合，失去力氣，彎曲等各種病癥，同樣會頻繁打哈欠，咬牙作響，嘔吐痰液，兩側肋骨疼痛，說不出話，腮部等處疼痛，這種病癥稱為向內彎曲的風病。 與外在相似的癥狀，身體向外伸展，頭部向後牽引，胸部極為隆起。項部如被擊打般疼痛，牙齒和口色不悅，出汗身體鬆弛。稱為向外伸展如弓僵直，也稱為猛力。 關於這些，另一種稱為向外伸展的風病與此相似，其特點是：身體向外伸展向後彎曲，頭部向後傾斜彎曲，在這向外伸展的病癥中胸部極為隆起，項部疼痛如被擊打般，同樣牙齒和口色不悅，大量出汗，身體鬆弛無力，這種風病稱為向外伸展。有人說稱為弓僵直，其他人則稱之為猛力。 風入于要害之處的傷口，被風所動搖時，從腳至頭部，疾病遍及全身，口渴且身體發白，應當避免這種陳舊傷口。 關於這些，風入于要害處的傷口等病被風所動搖加重時，從腳到頭部的全身都被病癥所覆蓋壓制，這種陳舊傷口伴隨口渴且身體發白，因難以治癒應當避免。 所有入于身體的風，失去力量後會變得安適。 關於這些，前述入于身體等的風病，當失去風力且平息時，就會變得安適無病。

།ལྕེ་ནི་བྲུད་དྲགས་སྐམ་ཟོས་གནོད། །འགྲམ་པའི་རྩ་བར་གནས་རླུང་འཁྲུགས། །འགྲམ་པ་གཉིས་ནི་བསྐྱོད་བྱས་ནས། །ཁ་ ནི་གདངས་པར་བྱེད་པའམ།།ཡང་ན་འཛུམས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །འགྲམ་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དེས། །ཟ་དང་སྨྲ་བ་དཀའ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྕེ་བྲུད་དྲགས་ཤིང་སོ་ཤིང་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་དང་། ཟས་སྐམ་པོ་ཟོས་ཤིང་བཅས་པ་དང་། ཁུ་ཚུར་དང་རྡོ་ ལ་སོགས་པས་སྣད་པས་འགྲམ་པའི་རྩ་བར་གནས་པའི་རླུང་འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་གྱུར་ནས།འགྲམ་པ་གཉིས་བསྐྱོད་ཅིང་རང་གི་གནས་ནས་འགུལ་བར་བྱས་ནས། ཁ་རྟག་ཏུ་གདངས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ན་ཁ་འཛུམས་ཤིང་འབྱེད་མི་ཤེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ནད་དེ་ ནི་འགྲམ་པ་ལ་གནས་ནས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འགྲམ་པ་བསྐྱོད་ཅིང་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དེས་ཟས་ཟབ་དང་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་རྩ་གནས་རླུང་། །ལྕེ་ནི་ལྡིབ་པར་བྱེད་འགྱུར་ཞིང་། །ལྕེ་ལྡིབས་དེས་ནི་བཟའ་བཏུང་དང་། །སྨྲ་བ་ལ་སོགས་མི་ནུས་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་གང་ཡིན་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པའི་རླུང་ནི་ལྕེ་ལྡིབས་ཤིང་ལྐུགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ནད་དེ་ནི་ལྕེ་ལྡིབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ནད་དེས་ནི་བཟའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལོངས་སྤྱད་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། ། མགོ་བོས་ཁུར་ནི་ཁྱེར་བ་དང་། དགོད་དྲགས་མང་དུ་སྨྲ་བ་དང་། །སྡངས་དང་འཆུས་ཏེ་སྦྲིད་པ་གཏོང་། །གཞུ་སྲ་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དང་། །སྔས་ནི་མི་མཉམ་ལ་ཉལ་དང་། །སྲ་བ་འཆའ་བར་བྱེད་པ་དང་། །རླུང་སྐྱེད་པ་ནི་དེ་དང་དེས། །རླུང་འཕེལ་རོ་སྟོད་ལ་ཞུགས་ནས། ། གདོང་གི་གཞོགས་ཕྱེད་ཡོན་པོར་བྱེད། །སྨྲ་དང་དགོད་དང་ལྟ་བའང་ཡོ། །དེ་ནས་དེ་ཡི་དེ་ཡི་མགོ་འགུལ་ཞིང་། །ཚིག་མི་ཕྱིན་ལ་མིག་རེངས་ཤིང་། །སོ་འགུལ་སྐད་ནི་འགགས་པ་དང་། །སྒྲ་མི་ཐོས་ཤིང་སྦྲིད་པ་ཐོགས། །དྲི་མི་ཚོར་ཞིང་དྲན་ཉམས་རྨོངས། །གཉིད་ལོག་པ་ན སྡངས་པར་འགྱུར།།མཆིལ་མ་གཡོན་དུ་འདོར་བ་དང་། མིག་གཅིག་འཛུམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་མི་བཟད་ན། །གཞོགས་ཕྱེད་དག་གམ་རོ་སྨད་ན། །ལ་ལས་དེ་གཞོགས་ཕྱེད་ནད་བཤད། །གཞན་དག་ཕྱོགས་གཅིག་གུག་ཅེས་ཟེར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མགོ་བོས་ཁུར་ལྕི་བ་ཁྱེར་ཞིང་གནས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འདེགས་པ་དང་། དགོད་དྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལུས་འཆུས་ཏེ་སྦྲིད་པ་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྲ་བའི་ཟས་འཆའ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་རླུང་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད ཀྱི་འདིར་མ་བཤད་པའི་རླུང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེས་རླུང་འཕེལ་བར་གྱུར་ནས་ལུས་ཀྱི་རོ་སྟོད་ལ་ཞུགས་ཏེ་གནས་པ་དང་།དེས་གདོང་གི་གཞོགས་ཕྱེད་ཡོན་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྟ་བར་བྱེད་པ་ན་ཡང་ཡོན་ པོར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མི་དེའི་མགོ་འགུལ་ཞིང་ལྡེག་ལ་འདར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཚིག་མི་ཕྱིན་ཅིང་ཐོགས་པ་དང་། མིག་རེངས་ཤིང་ཧར་ཧར་པོར་ལྟ་བ་དང་། སོ་འགུལ་ཞིང་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་མཆིལ་མ་གཡོན་དུ་འདོར་གྱིན་དྲང་པོར་མི་འདོར་བ་དང་། མིག་གཅིག་འཛུམས་པར་བྱེད་པ་ དང་།ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་མགྲིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བཟད་པར་ན་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་དམ། ཡང་ན་རོ་སྨད་དུ་ན་བར་བྱེད་དེ། ནད་དེ་ནི་གཞོགས་ཕྱེད་ན་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་ལ། གཞན་དག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གུག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

舌頭過度磨損和吃乾燥食物有害。位於腮部根部的風被擾亂。兩腮被震動后，或是使嘴張開，或是使嘴閉合。由於腮部受損，吃飯和說話變得困難。 這是說，舌頭過度磨損，被牙籤等物損害，吃乾燥食物咀嚼，以及被拳頭和石頭等物撞擊，使位於腮部根部的風被擾亂而升起。兩腮震動並從原位移動后，使嘴經常張開，或者使嘴閉合而不會張開。這種病在腮部造成損害，稱為腮部損害，由於腮部震動和受損，使吃飯和說話變得非常困難。 說話之脈中的風，會使舌頭變得遲鈍，由於舌頭遲鈍，飲食和說話等都無法進行。 這是說，位於所謂說話之脈中的風會使舌頭遲鈍而變啞，這種病稱為舌遲鈍，由於這種病而無法享用飲食等。 頭部負重搬運，過度大笑多說話，打噴嚏時身體扭曲，拉緊弓弦，枕頭不平躺臥，咀嚼堅硬食物，由這些引起風，風增長進入上身後，使面部一側歪斜。說話、大笑和觀看也歪斜。然後其頭部搖動，說話不清，眼睛僵硬，牙齒搖動，聲音嘶啞，聽不見聲音，打噴嚏受阻，聞不到氣味，記憶力減退昏迷，睡覺時打噴嚏。口水向左邊流出，一隻眼睛閉合，如果從肩膀以上難以忍受，或者半身或下身疼痛，有些人說這是半身風病，其他人稱為一側彎曲。 這是說，頭部負重搬運到其他地方，過度大笑等和身體扭曲打噴嚏等，以及咀嚼堅硬食物，這些會產生和增長風。不僅如此，這裡未說的能產生風的事物，由於這些原因風增長後進入身體上部而安住，使面部一側歪斜。同樣，說話時、大笑時和觀看時也會歪斜。然後其後此人的頭部搖動、擺動和顫抖，說話不清而停頓，眼睛僵硬而呆滯地看，牙齒搖動等，口水向左邊流出而不能正直流出，一隻眼睛閉合，從肩膀以上喉嚨等處難以忍受地疼痛，身體半邊或者下身疼痛，這種病稱為半身風病，其他人稱為一側彎曲。

།རླུང་ནི་ཁྲག་ལ་ བརྟེན་གྱུར་ཏེ།།སྤྱི་བོ་འཛིན་པའི་རྩར་ཞུགས་པ། །རྩུབ་ཅིང་ནད་བཅས་མདོག་གནག་བྱེད། །རྩ་འཛིན་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ནི་ཁྲག་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་སྟེ་སོང་ནས་སྤྱི་བོ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྩར་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ནི་རྩུབ་ཅིང་ན་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མདོག་གནག་པར་ བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ནད་དེ་ནི་རྩ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གསོ་ཞིང་བཅོས་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །རླུང་གིས་དེ་ལ་གཞོགས་ཕྱེད་བཟུང་། །རྩ་དང་རྒྱུས་པ་བསྐམས་བྱས་ནས། །གཞོགས་ཕྱེད་གང་ཡང་རུང་ལ་གནོད། །ཚིགས་ཀྱི་སྦྲེལ་མཚམས་ལྷོད་པར་བྱེད། །དེ་ཡིས་ལུས་ཕྱེད་ ཐམས་ཅད་ནི།།ལུས་སྦྱོར་མི་ནུས་ཚོར་བ་མེད། །དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནད་ཅེས་ཟེར། །གཞན་དག་ཕྱོགས་གཅིག་སྐམས་པར་འཆད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་གིས་ལུས་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་བཟུང་ཞིང་དེར་གནས་པར་བྱས་པ་དང་། རྩ་དང་རྒྱུས་པ་བསྐམས་པར་བྱས་ནས། ལུས་ ཀྱི་གཡས་སམ་གཡོན་གྱི་གཞོགས་ཕྱེད་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གནོད་ཅིང་མི་ཤིས་པར་བྱེད་ལ།ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་བོག་རེའི་སྦྲེལ་མཚམས་ལྷོད་ཅིང་ཤིག་ཤིག་པོར་བྱེད་པ་དང་། ནད་པ་དེའི་ལུས་ཀྱི་གཞོགས་ཕྱེད་ཀུན་མ་ལུས་པར་ལུས་ལ་སྦྱོར་བར་མི་ནུས་ཤིང་གཡོ་འགུལ་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་ མི་ནུས་པ་དང་།ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་འདུག་པའི་ནད་དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ནད་ཅེས་ཟེར་རོ། །དྲང་སྲོང་གཞན་དག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་སྐམས་པ་ཞེས་འཆད་དོ། །ལུས་ཀུན་རླུང་ནད་དེ་དང་འདྲ། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་བརྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་སྐམས་པ་དང་ལུས་ཀུན་ལ་ ཞུགས་པའི་རླུང་ནད་ནི་ཚོར་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་འདྲ་བ་ཡིན་ལ།དེ་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པའི་ནད་ཅེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རླུང་ནད་ཉི་ཚེས་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམས། །ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་ཡིན་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་ནད་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེས་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དང་འདྲེས་པ་གསོ་དཀའ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གཞན་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དང་རླུང་འདྲེས་པར་གྱུར་པའི་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམས་པའང་གསོ་དཀའ་བ་ཡིན་ ནོ།།ཟད་བྱེད་རྒྱུ་ཅན་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཞོགས་ཕྱེད་སྐམས་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་སྟེ་གསོར་མི་རུང་ངོ་། །མ་ཞུ་བད་ཀན་ལྡན་པ་ཡིས། །རྒྱུན་སྲང་བཀག་སྟེ་ལུས་རེངས་པས། །བརྐྱང་བསྐུམ་ཀུན་ལས་ཉམས་གྱུར་པ། །ཤིང་འདྲ་ཤིང་ལྟར་རེངས་ པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ནད་མ་ཞུ་བ་དང་བད་ཀན་དང་བཅས་པ་དག་གིས་རླུང་གི་རྒྱུ་བའི་ལམ་བཀག་སྟེ། ལུས་རེངས་ཤིང་འགྱུར་མི་ཤེས་པར་བྱས་པས་བརྐྱང་བ་དང་བསྐུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཀུན་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ནི་དབྱུག་ལྟར་རེངས་པ་ཡིན་པས་ན། ཤིང་ལྟར་ རེངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྲག་པའི་རྩ་བར་ཞུགས་པའི་རླུང་། །དེར་གནས་རྩ་ནི་འཁུམས་བྱས་ཏེ། །དཔུང་པ་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་བྱེད། །དཔུང་པ་འཇས་པའི་རླུང་ནད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ཕྲག་པའི་རྩ་བར་གནས་ཏེ། དེ་ན་གནས་པའི་རྩ་འཁུམས་ཤིང་འདུས་པར་བྱས་ནས། དཔུང་པ་བསྐྱོད་ བསྒུལ་མི་ནུས་པར་བྱེད་པའི་རླུང་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

風依附於血，進入頂部持脈，使其粗糙有病且色黑，此持脈不可醫治。即風依附於血而行，進入名為頂部持脈之脈，使其粗糙且有病，並使其色黑。如此之病名為持脈，不能醫治。 風使半身麻痹，使脈和筋乾枯，損害任一側身，使關節連線鬆弛。使半身完全不能運動且無知覺，此稱為偏癱病，其他人稱之為半身枯萎。即風使身體一側麻痹並停留於此，使脈和筋乾枯，損害身體左右任一側，使關節連線處鬆弛不穩，病人半身完全不能運動且無知覺麻木，此病稱為偏癱。其他仙人稱之為半身枯萎。 全身風病與此相似，遍及所有肢體。即半身枯萎和遍及全身的風病在無知覺等癥狀上相似，此病遍及所有肢體。 單純風病導致的半身枯萎，據說極難醫治。即單純風病未與其他病混合而導致的半身枯萎極難醫治。 與其他病混合的也難醫治。即風與其他病如痰或膽汁任一混合導致的半身枯萎也難醫治。 應當放棄由衰竭病因引起的病癥。即由衰竭病因引起的半身枯萎應當放棄，不可醫治。 由不消化和痰引起，阻塞經絡使身體僵硬，喪失伸屈等一切功能，如木般僵硬。即風病伴有不消化和痰阻塞風的執行通道，使身體僵硬不能活動，喪失伸展屈曲等身體一切功能，如木棒般僵硬，故稱如木僵硬。 風進入肩胛根部，使該處脈收縮，使手臂不能活動，此為手臂癱瘓的風病。即風停留在肩胛根部，使該處脈收縮聚集，使手臂不能活動，此風病會導致手臂癱瘓。

གང་ཞིག་ལག་མཐིལ་སོར་མོར་འབྲེལ། །ཆུ་བ་རྒྱབ་ཏུ་འཁུམས་བྱེད་ཅིང་། །ལག་ངར་བྱ་བ་ཉམས་བྱེད་པ། །རླུང་དེ་བི་ཤ་ཙེ་རུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གང་ཞིག་ལག་པའི་མཐིལ་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཆུ་བ་འདུས་པ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཆུ་བ་རྒྱབ་ཏུ་འཁུམས་པར་བྱེད་ཅིང་།ལག་ངར་གྱི་རྒྱབ་ཏུ་རླུང་གིས་འཁུམས་པར་བྱེད་ནས་ལག་ངར་གྱི་བྱ་བའི་ལས་གང་དག་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་པར་བྱེད་དེ། གཡོ་འགུལ་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་མི་ནུས་པར་བྱེད་པའི་རླུང་ནད་དེ་ནི་མིང་བི་ཤ་ཙེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དྲང་སྲོང་ རྣམས་ཀྱིས་བཤད་དོ།།གང་ཚེ་རླུང་ནི་རྐེད་པར་གནས། །བརླ་ཡི་ཆུ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས། །དེ་ཚེ་མི་དེ་འཐེང་པོར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་རླུང་གི་ནད་རྐེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པར་གྱུར་ནས་བརླའི་ཆུ་བའི་ནང་དུ་ཞུགས་ཤིང་ཞེན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་མི་དེ་འཐེང་པོར་གྱུར་ཏེ་རྐང་ ཟུག་ཅིང་འཆལ་བའི་འཐེང་པོར་འགྱུར་རོ།།བརླ་གཉིས་ལ་ཞུགས་འཕྱེ་བོར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་རྐེད་པར་གནས་པའི་རླུང་དེ་བརླ་གཉིས་ཀ་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་བརླ་གཉིས་ཀའི་སྤྱོད་པ་ཉམས་པས་འཕྱེ་བོར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་འགྲོ་བར་རྩོམ་པ་ན། ། ལུས་འདར་འཐེང་པོ་ལྟར་འགྲོ་བ། །ཚིགས་ཀྱི་སྤྲེལ་མཚམས་ལྷོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་སྲན་མའི་འཐེང་པོར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་གང་འགྲོ་བར་རྩོམ་ཞིང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདོར་ཞིང་གཡོ་ལ་འཐེང་པོ་ལྟ་བུར་འགྲོ་བའི་སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་ཚིགས་ཀྱི་བོག་རེའི་སྦྲེལ་མཚམས་ལྷོད་ཅིང་ཉམས པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མིང་སྲན་མ་ལྟར་འཐེང་པ་ཞེས་བྱའོ།

凡是手掌指頭相連，臂部向後彎曲，前臂功能受損的，這種風病被稱為毗舍遮。對此解釋如下：某種病癥向手掌方向並與之相連，使得臂部（所謂的臂部）向後彎曲，並且風使前臂向後彎曲，導致前臂的所有功能受損，即無法進行任何活動的風病，其名稱被稱為毗舍遮，這是仙人們所說的。 當風住于腰部，進入大腿的臂部內時，此人就會變成跛子。對此解釋如下：當風病居住並依附於腰部方向，進入並停留在大腿臂部內時，此人就會變成跛子，即會出現腿痛併成為走路不穩的跛子。 進入兩個大腿會變成瘸子。對此解釋如下：當居住在腰部的風進入兩個大腿時，由於兩個大腿的功能受損而變成瘸子。 凡是開始行走時，身體顫抖如跛子般行走，關節連線處鬆弛的，這被稱為豌豆跛。對此解釋如下：某人開始行走並進行行走活動時搖晃，如跛子般行走的人，其關節骨節的連線處鬆弛受損，這被稱為如豌豆般跛行。

།ཁ་ཟས་དྲོ་གྲང་སྐམ་རློན་འདྲེས། །ལྕི་དང་སྣུམ་ཆེས་བསྟེན་པ་དང་། །ཞུ་དང་མ་ཞུ་མི་བདེས་བསྐྱོད། །ཉིན་ཉལ་མཚན་གཉིད་མ་ལོག་པས། །མ་ཞུ་ཤིན་ཏུ་སོགས་གྱུར་ཏེ། །གལ་ཏེ་བརླ་ནང་ཞུགས་གྱུར་ན། །བད་ཀན་ ཚིལ་དང་རླུང་བཅས་པ།།ནད་གཞན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ནི། །བརླ་རུས་ནང་དུ་གང་བྱས་ཏེ། །བད་ཀན་གྱིས་ཏེ་རེངས་གྱུར་ལ། །དེ་ཚེ་དེ་ཡིས་བརླ་རེངས་བྱེད། །འདེགས་མི་ནུས་གྲང་ཚོར་བ་མེད། །གཞན་གྱི་ཡིན་སྙམ་སེམས་ཤིང་ལྕི། །མི་བཟད་པར་ནི་འགྲོ་བ་ཉམས། །སེམས་ ཁོང་ཆུད་ཅིང་ཡན་ལག་ན།།སྙོམ་སློན་རིམས་འདེབས་ཡི་ག་འཆུས། །རྐང་པ་སྒྱིད་ཞན་འདེགས་པར་དཀའ། །བེམ་བེམ་པོར་འདུག་ལྡན་པ་ཡིན། །དེ་ནི་བརླ་རེངས་ནད་ཅེས་བཤད། །གཞན་དག་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ཞེས་ཟེར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཟས་ཀྱི་བག་དྲོ་གྲང་ལ་སོགས་པར་འདྲེན་ མར་བསྟེན་པ་དང་།ཞུ་བ་དང་བཅས་པའི་མ་ཞུ་བ་ནི་ཞུ་བ་དང་མ་ཞུ་བ་སྟེ། ལ་ལ་ནི་ཞུ་ཞིང་སྨིན་པ་ཡིན་ལ། ལ་ལ་ནི་མ་ཞུ་ཞིང་མ་སྨིན་པ་ཡིན་ཏེ། ལེགས་པར་ཚོས་པ་དང་། མ་ཚོས་པ་དག་གིས་མི་བདེ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མི་བདེ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་པས་ བསྐྱོད་ཅིང་འཁྲུགས་པར་བྱས་པས་མ་ཞུ་བ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེར་སོགས་པར་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཉིན་པར་གཉིད་ལོག་ཅིང་ཉལ་བ་དང་། གཉིད་མ་ལོག་པ་དག་ཡུན་རིང་དུ་བསྟེན་ཀྱང་མ་ཞུ་བ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེར་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་ཞུ་བ་དེ་གལ་ཏེ་བརླ་དང་ བྱིན་པའི་ནང་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན།མ་ཞུ་བ་དེ་བད་ཀན་དང་ཚིལ་དང་རླུང་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི། མ་ཞུ་བ་དེ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་མཐུ་ཆུང་བར་བྱེད་ལ། དེའི་ཕྱིར་མ་ཞུ་བ་དེས་བད་ཀན་གྱི་གཡོ་ བ་མེད་པར་བྱས་ཤིང་བརླའི་རུས་པའི་ནང་དུ་གང་བར་བྱེད་པ་ན་དེའི་ཚེ་བརླ་རེངས་ཤིང་བསྐྱོད་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་དེའི་ནད་དེས་བརླ་རེངས་པར་བྱེད་ཅིང་འགྱུར་མི་ཤེས་པར་འདེགས་ཤིང་བསྐྱོད་མི་ཤེས་མི་ནུས་པ་དང་། གྲང་ཞིང་ཚོར་བ་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཡིན་པར་ སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་གི་ལུས་ལས་བྱུང་བ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་མི་བཟད་པར་ན་ཞིང་བརྣག་པར་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། ནད་དེ་ནི་བརླ་རེངས་ཀྱི་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཚེའི་རིག་བྱེད་ཤེས་པའི་ སློབ་དཔོན་དག་གིས་བཤད་དོ།།དྲང་སྲོང་གཞན་དག་གིས་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །རླུང་དང་ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྲང་། །པུས་མོའི་སྟེང་བྱུང་ནད་ཚབས་ཆེ། །ཅེ་སྤྱང་མགོ་ལྟར་སྦོམ་གྱུར་པ། །ཅེ་སྤྱང་མགོ་འདྲ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དང་ཁྲག་ ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྲང་པ་པུས་མོའི་སྟེང་དུ་བྱུང་བ་དེ་ནི་ནད་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཅེ་སྤྱང་གི་མགོ་འདྲ་བར་སྦོམ་ཞིང་ཆེ་བར་སྐྲང་པ་ཡིན་པས་ཅེ་སྤྱང་གི་མགོ་འདྲ་བའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱའོ།