d4312八支心要註釋詞義月光論月喜 札蘭達拉 仁欽桑波c3.5s｜d4312八支心要註釋詞義月光論月喜 札蘭達拉 仁欽桑波c3.5s（續14）

食用冷熱乾溼混雜的食物，過於沉重和油膩的食物，以及消化和未消化的食物引起不適，白天睡覺晚上失眠，導致嚴重的消化不良。如果這些進入大腿內部，痰、脂肪和風一起，壓制其他疾病，充滿大腿骨內部，因痰而僵硬，這時會導致大腿僵硬。無法抬起，沒有冷的感覺，感覺像是別人的肢體一樣沉重。 行走困難不堪，心神恍惚且肢體疼痛。昏昏沉沉，發冷，食慾不振。腿腳無力難以抬起。變得麻木僵硬。這就是所謂的大腿僵硬病。其他人稱之為富人之風。 關於食物的冷熱等性質，以及食用油膩食物，消化與未消化的食物，有些已消化成熟，有些未消化未成熟，由於煮熟和未熟的食物引起不適，同樣由於不適和痛苦而導致消化紊亂，消化不良更加嚴重。同樣，白天睡覺和長期失眠也會導致嚴重的消化不良。 如果這種消化不良進入大腿和小腿內部，消化不良會與痰、脂肪和風結合。這種消化不良會壓制其他風病和痰病，使其減弱。因此，消化不良會使痰停滯不動，充滿大腿骨內部，這時會導致大腿僵硬無法活動。 因此這種病會使大腿僵硬，無法抬起活動，冷且無感覺，感覺像是別人的肢體而不覺得是自己的身體，同樣會感到難以忍受的疼痛等。心神恍惚等癥狀具備，醫學專家稱這種病為大腿僵硬病。其他仙人稱之為富人之風病。 由風和血產生的腫脹，出現在膝蓋上方是重病。如狼頭般粗大，稱為狼頭樣腫脹。關於由風和血產生的腫脹出現在膝蓋上方的，這是非常嚴重的疾病。因為像狼頭一樣粗大腫脹，所以稱為狼頭樣風病。

།རྐང་པ་ན་ཞིང་མི་མཉམ་འདོར། །ངལ་བ་ལས་ནི་གང་ཚེ་རླུང་། །ལོང་མོར་གནས་ཏེ་ ནད་སྐྱེད་པ།།དེ་ནི་རླུང་ནད་ཚེར་མར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྐང་པ་ས་ལ་མི་མཉམ་ཞིང་མི་མཉམ་པར་འདོར་བའམ། ཡང་ན་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་ལས་དུས་གང་གི་ཚེ་རླུང་བྱིན་པ་དང་། རྐང་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོང་མོར་གནས་པའི་ནད་སྐྱེད་པར་གྱུར་པའི་རླུང་ནད་དེ་ནི་ཚེར་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བཤད་ དོ།།རྟིང་པ་སོར་མོར་འབྲེལ་པ་ཡི། །ཆུ་བར་རླུང་གིས་གནོད་གྱུར་གང་། །བརླ་ནས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ། །གཟུགས་འཁུམས་ཞེས་ནི་བྱ་བར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྟིང་པར་གནས་ནས་སོར་མོ་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཆུ་བའི་ཚོགས་གང་ཡིན་པར་རླུང་དེས་གནོད་ པ་སྐྱེད་པར་གྱུར་ནས།བརླའི་བར་དུ་གྱེན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་བསྡུས་ཤིང་འཁུམས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲང་སྲོང་དག་གིས་གཟུགས་འཁུམས་པའི་རླུང་ནད་ཅེས་བྱ་བར་བཤད་དོ། །བི་ཤ་ཙི་དང་གཟུགས་འཁུམས་བཤད། །མི་བཟད་ན་བ་ཁ་ལི་ར་བཤད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་ལག་ངར་དུ་ཞུགས་པའི་རླུང་ནད་ཀྱི་བི་ཤ་ཙི་དང་། འདས་མ་ཐག་པའི་གཟུགས་འཁུམས་པའི་རླུང་ནད་གཉིས་པོ་མི་བཟད་པ་དང་ལྡན་པར་སྣང་བ་ནི་རླུང་ནད་ཁ་ལི་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ། །གང་གི་རྐང་པ་བརྩེ་གྱུར་ཞིང་། །བེམ་བེམ་པོར་ནི་གྱུར་པ་དག་།བད ཀན་རླུང་འཁྲུགས་ལས་གྱུར་པ།།རྐང་པ་བརྩེ་བར་དེ་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གང་གི་རྐང་པ་གཉིས་བརྩེ་ཞིང་ཚ་བ་ཙག་ཙག་པོར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བ་མེད་ཅིང་བེམ་བེམ་པོར་གྱུར་པ་དག་ནི་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ནད་དེ་ནི་རྐང་པ་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱའོ་ ཞེས་བཤད་དོ།།མཁྲིས་པ་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་རླུང་། །རྐང་པ་གཉིས་སུ་ཚ་བྱེད་ཅིང་། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་འགྲོ་ཚེ་ཚ། །དེ་ནི་རྐང་ཚ་ཞེས་བྱར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་གི་ནད་མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་ལས་རྐང་པ་གཉིས་སུ་ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ དང་།ཁྱད་པར་དུ་ཡང་འགྲོ་ཞིང་འཆག་པའི་ཚེ་ལྷག་པར་ཚ་བར་གྱུར་པའི་ནད་དེ་ནི་རྐང་པ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ ལེའུ་བཅོ་ལྔ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་དྲེག་ནད་ཀྱི་ནད་གཞི་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ན། རླུང་ནད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ལེའུ་འདི་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རླུང་དང་ཁྲག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྲང་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ།

腳痛且不平穩行走。當疲勞時風氣，停留于踝部而生病，這就是所說的風病刺痛。這是說，腳在地上不平穩且不平穩地行走，或者由於疲勞困乏時，當風氣進入小腿，依附於腳而停留在踝部產生的病癥，這種風病被稱為如刺一般。 從腳跟連線到腳趾的筋脈中，風氣造成損害，從大腿進入的那種，被稱為身體萎縮。這是說，從腳跟開始連線到腳趾的筋脈群被風氣損害后，向上進入大腿內部，使身體收縮萎縮的這種病癥，聖賢們稱之為身體萎縮的風病。 所說的毗舍遮和身體萎縮，劇痛難忍稱為卡利。這是說，前面提到的進入前臂的風病毗舍遮和剛才所說的身體萎縮這兩種風病，表現爲劇烈難忍的癥狀，被稱為卡利風病。 某人的雙腳麻木，且變得僵硬，由痰和風氣紊亂所致，這被稱為腳麻。這是說，某人的雙腳麻木，產生刺痛感而失去知覺變得僵硬，這是由痰和風氣混合所致，這種病癥被稱為腳麻。 伴有膽汁和血液的風氣，使雙腳發熱，特別是行走時發熱，這被稱為腳熱。這是說，風病伴有膽汁和血液時，使雙腳劇烈發熱，特別是在行走時更加發熱的病癥，被稱為腳熱病。 《醫論八支心要集釋·詞義月光》，由大師月喜所作，這是對病基品第十五章的解釋。 接下來將解說垢病的病基。這是說，因為與風病性質相似，所以在風病之後開始這一章。這也就是所說的由風和血產生的腫脹。

།ཁྲག ནི་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པའི་ཟས།།ཚ་བ་དང་ནི་མི་འཕྲོད་པ། །བསྟེན་དང་སྦྱོར་བ་ལོག་པ་དང་། །ཉིན་ཉལ་མཚན་གཉིད་མ་ལོག་དང་། །ཉལ་པོ་དྲགས་དང་སྐྱིད་པར་གནས། །འཆག་པའི་སྤྱོད་པ་མ་བསྟེན་དང་། །སྣད་དང་སྦྱང་བ་མ་བྱས་པས། །མི་ཡི་ཁྲག་ནི་འཁྲུགས་གྱུར་ཅིང་། །རླུང་སྐྱེད་ཟོས་པས་རླུང་ནད་ནི། ། འཕེལ་བས་འཁྲུགས་ཏེ་ལམ་གཞན་ཞུགས། །དེ་བཞིན་ཁྲག་ཀྱང་ལམ་འགགས་ལ། །དང་པོར་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་འཁྲུགས་ཤིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཟས་འབྲུ་དང་སྲོག་ཆགས་ཆུ་ན་སྤྱོད་པའི་ཤ་དང་། རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་དང་། མོན་སྲན གྲེའུ་དང་།ནིམ་པ་བ་དང་། སྐྱུར་བ་དང་། ཆང་དང་དར་བ་དང་། ཞོ་སྐྱུར་པོ་ལ་སོགས་བསྟེན་པ་དང་། མི་འཕྲོད་པའི་ཟས་གཤེར་བའི་ཤ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་ལྷན་ཅིག་བཟའ་བ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་མར་ཆ་མཉམ་པར་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དང་། འདིར་མ་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྲག་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་ལམ་དང་།ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་ལོག་པ་སྟེ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་བསྟེན་པར་མ་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་ལོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉིན་པར་ཤས་ཆེར་གཉིད་ལོག་པ་དང་། མཚན་མོའི་དུས་སུ་གཉིད་མ་ ལོག་པ་དང་།ཉལ་པོ་དྲགས་ཤིང་བུད་མེད་བསྟེན་པ་དྲགས་པ་དང་། ཕལ་ཆེར་སྐྱིད་དེ་བར་གནས་ཤིང་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་དང་ལྡན་ལ་ལུས་འཇམ་ཤ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་འཆག་ཅིང་འགྲོ་བའི་སྤྱོད་ལམ་མ་བསྟེན་གྱི། རྟག་ཏུ་དལ་བར་འདུག་ལ་བསྐྱོད་ཅིང་རྩོལ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། སྣད་པ་སྟེ་མཚོན་ ཆའི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་རུང་བས་སྣད་ཅིང་རྨ་བྱུང་བ་དང་།སྦྱང་བ་མ་བྱས་ཏེ་དྲི་མའི་ཚོགས་མ་བསལ་ཅིང་མ་བཏོན་པས་མིའི་ཁྲག་འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་འགྱུར་ཞིང་རླུང་སྐྱེད་ཅིང་འཁྲུགས་པའི་ཟས་ཁ་བ་དང་། ཁུང་བུ་དང་། བསྐ་བ་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པ་ལ་གོམས་ ཤིང་མང་དུ་བསྟེན་པས་རླུང་ནད་འཕེལ་ཞིང་དང་པོ་སོགས་པར་གྱུར་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་གྱུར་ནས། ལམ་ལོག་པ་གཞན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ཁྲག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་སོགས་ཤིང་འཕེལ་བ་དང་། འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་གྱུར་ནས་ལམ་འགག་ པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དང་པོར་གནོད་ཅིང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་དང་། །འཐེང་ནད་སྟོབས་འཇིག་རླུང་ཁྲག་འདྲེས། །མིང་དུ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ནད་དེ་ནི་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་དང་འཐེང་པོའི་ནད་དང་སྟོབས་འཇིག་པ་དང་། རླུང་ཁྲག་འདྲེས་པའི་ནད་ཅེས་བྱ་བར་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དང་པོར་རྐང་པར་རྒྱུ། །མཆོག་ཏུ་བཞོན་སོགས་འཕྱང་ལས་བྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ནད་དེ་ཡང་དང་པོར་རྐང་པ་གཉིས་སུ་རྒྱུག་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཆོག ཏུའམ་ཁྱད་པར་དུ་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའི་བཞོན་པ་ལ་ཞོན་ཏེ།རྐང་པ་འཕྱང་བར་བྱས་པ་ལས་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

關於’使血液混亂的食物、不適宜的食物、錯誤的使用方法、白天睡覺晚上不睡、過度房事和安逸生活、不從事行走運動、受傷和不清潔’等內容： 使血液混亂和產生的食物包括穀物、水生動物的肉、豆類、庫蘭塔豆、豌豆、豆芽、印度楝樹、酸性食物、酒、酸奶和發酵的酸奶等食用；不適宜的食物如生肉、豌豆同食，以及蜂蜜和黃油等量食用等上述所說的，雖然這裡未提到但能產生血液的行為和飲食等，這些習慣性地食用； 同樣，錯誤的使用方法是指未按醫學典籍所述正確使用的方法；同樣，白天大多睡覺，夜晚時不睡覺；過度房事即過度與女人交往；大多安逸地生活，經常處於舒適，身體柔軟而不從事行走運動，總是悠閒地待著不做運動； 受傷即被任何武器所傷而產生傷口；不清潔即未清除和排出污垢，這些原因會導致人的血液混亂和升動，而食用能產生和擾動風的食物如苦、空心和澀等，習慣性地過多食用會導致風病增長並開始積累， 之後混亂升動，進入其他錯誤通道，血液也同樣積累增長，混亂升動后阻塞通道，這本身最初會造成損害。 關於’這就是富人的風病、跛足病、力竭、風血混合等名稱的解釋’：這種痹病被上師解釋為富人的風病、跛足病、力竭和風血混合病等多種名稱。 關於’這最初在腳部流動，主要由騎乘等懸垂而產生’：這種痹病最初在兩腳中流動而產生。特別是騎在馬等坐騎上，雙腳懸垂而產生。

།དེ་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་ཉིད་ནི། །མཛེ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་མཚན་མར་མཚུངས། །དེ་བཞིན་ལུས་ཉམས་ཡན་ལག་ལྷོད། །པུས་མོ་བྱིན་པ་བརླ་རྐེད་པ། །ལག་པ་རྐང་ པའི་ཚིགས་རྣམས་སུ།།གཡའ་ཞིང་འགུལ་དང་ན་བ་དང་། །ཆག་སྙམ་སེམས་ཤིང་ཚོར་མེད་ལྕི། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ལྡང་བ་དང་། །སླར་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ནད་དེ་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་སྔར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་མཛེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་ མ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ།ཤིན་ཏུ་འདར་བའམ་རེག་ན་རྩུབ། །ཚུལ་འབྱུང་མི་འབྱུང་མདོག་མི་སྡུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་གཞན་ཡང་ལུས་ཉམས་ཤིང་ཤིག་ཤིག་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཡན་ལག་རྣམས་ལྷོད་པ་དང་། པུས་མོ་ ལ་སོགས་པར་གཡའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལྡང་ཞིང་ཡང་ཡང་དུ་སླར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་ནས་སླར་ལྡང་དུ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བར་གནས། །ལན་འགའ་ལག་པ་དག་དུ་གནས། །བྱི་བའི་དུག་ནི་ལྡང་བ་ལྟར། །ལུས་ཀུན་ལ་ནི་ཁྱབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ནད་དེ་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བར་གནས་ཤིང་རྟེན་བྱས་ནས། ལན་འགའ་ནི་ལག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བར་ཡང་གནས་པར་བྱེད་དེ། བྱི་བའི་དུག་ལྡང་བར་བྱེད་པ་དང་། དང་པོར་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གནས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ལུས་མ་ལུས་པར་ཁྱབ་ཅིང་མཆེད་པར་བྱེད་དོ། །ཐོགས མར་པགས་པ་ཁྲག་ལ་གནས།།བྱུང་བ་རྟོགས་པར་སླ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ནད་དེ་ཐོག་མར་ཏེ་དང་པོར་པགས་པ་དང་ཁྲག་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་དེ་ནི་དྲེག་ནད་རྟོགས་པར་སླ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ལུས་ཟུངས་ཀུན། །ཁྱབ་སྟེ་རྟོགས་པར་དཀའ་ཞེས་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སྔར་བཤད་པ་ལས་གཞན་པའི་ལུས་ཟུངས་ཚིལ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཁྱབ་ཅིང་ཞུ་བར་གྱུར་ནས་འབྱུང་བ་དེ་ནི་གཏིང་ན་གནས་ཏེ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོགས་སླ་པགས་གཡའ་ལ་སོགས་ལྡན། །ཟངས་ལྟར་དམར་དང་སྔོ་བ་དང་། བྱ་རྨྱང བཅས་ཤིང་རབ་དྲོ་ཚ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ནད་རྟོགས་པར་སླ་བ་ནི་པགས་པ་གཡའ་བ་དང་། འགུལ་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟངས་ལྟར་དམར་བ་དང་། སྔོ་བའི་མདོག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། བྱ་རྨྱང་བྱེད་འདོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མི་བཟད་པར་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ ཡིན་ནོ།།རྟོགས་དཀའ་སྔར་བས་ལྷག་པར་ན། །སྐྲང་ཞིང་མཁྲང་ལ་ཚོས་པར་བྱེད། །གཞང་དང་ཚིགས་དང་རུས་པ་རྐང་། །བཅད་སྙམ་སེམས་ཤིང་ནང་དུ་རྒྱུ། །ཤུགས་དང་ལྡན་ཚེ་སྒུར་པོ་དང་། །ཞ་བོ་འཐེང་པོར་བྱེད་འགྱུར་ལ། །ལུས་ནི་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ ནད་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དྲེག་ནད་སྔ་མ་རྟོགས་པར་བླ་བ་བས་ལྷག་པར་ན་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པར་སྐྲང་བ་དང་། མཁྲང་ཞིང་སྲ་བ་དང་། ཚོས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞང་ལ་སོགས་པ་བཅད་པ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ནད་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་དེ་ཤུགས་དང་ལྡན་ཞིང་ཤས་ ཆེར་བདེ་བའི་ཚེ་ན་སྒུར་པོའམ་འཇས་པའམ་འཐེང་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།རླུང་དེ་མགོ་ནས་རྐང་པའི་བར་དུ་ལུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་ཞིང་འབྱམ་པ་ཡིན་ནོ།

其將來的特徵是：與麻風病將要發生的徵兆相似。同樣身體衰弱、四肢鬆弛。膝蓋、小腿、大腿、腰部，手腳關節處，發癢、震顫和疼痛，感覺像斷裂，麻木沉重。反覆發作，又再次平息。 關於這一點，痹病將來發生的特徵與麻風病將要發生的徵兆相似，如’極為震顫或觸控粗糙，有時出現有時不出現，顏色不悅目’等論典所說。同樣其他徵兆還有身體衰弱顫抖，四肢鬆弛，從膝蓋等處發癢等病癥反覆發作又反覆平息，之後又再次發作。 安住于兩腳根部，有時安住于手部，如鼠毒發作般，遍及全身。 關於這一點，痹病安住並依附於兩腳根部，有時也安住于兩手根部，如同鼠毒發作一樣，最初停留在身體的一處，之後遍及蔓延全身。 最初安住于面板和血液，稱為容易診斷。 關於這一點，痹病最初即首先依附安住于面板和血液，這稱為容易診斷的痹病。 之後逐漸遍及所有身體組織，稱為難以診斷。 關於這一點，之後除前述之外，遍及並融化所有身體組織如脂肪等，這種深處的病癥稱為難以診斷。 易診斷者具有面板發癢等癥狀，呈銅色發紅和發青，伴有哈欠且極為發熱。 關於這一點，容易診斷的痹病具有面板發癢、震顫、形狀等癥狀，同樣呈現如銅般發紅和發青的顏色，伴有想打哈欠的癥狀，以及難以忍受的極度發熱。 難診斷者比之前更加疼痛，腫脹堅硬且成熟。肛門、關節和骨骼，感覺像斷裂般在體內遊走。當病勢強烈時，會使人駝背、癱瘓、跛行，遍行全身。 關於這一點，所謂難以診斷的痹病，比前述容易診斷的痹病更加疼痛且深重，腫脹、堅硬僵硬、成熟發展，感覺肛門等處像斷裂一樣，病癥在體內遊走，當病勢強烈更加嚴重時，會使人變成駝背或癱瘓或跛行，這種風從頭到腳遊走遍及全身。

།དེ་ལ་རླུང་ཤས་ཆེ་གྱུར་ན། །གཟེར་འགུལ་ཟུག་པའི་ཤས་ཆེ་ཞིང་། །སྐྲང་པ་རྩུབ་ཅིང་གནག་པ་དང་། །སྔོ་ཞིང་འཕེལ་ལ་འབྲི་ བར་འགྱུར།།རྩ་ཆེན་སོར་མོའི་ཚིགས་རྣམས་ནི། །འཁུམས་ཤིང་ལུས་བཅུམ་ཤིན་ཏུ་ན། །གྲང་ལ་མི་དགའ་རེག་ན་བདེ། །རེངས་ཤིང་འདར་ལ་ཚོར་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་དྲེག་ནད་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ནི་གཟེར་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟེར་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ན་བའོ། ། ཟུག་པ་ནི་བར་བར་དུ་ཆད་ཅིང་སྡོད་དེ་ན་བའོ། །ལུས་བཅུམ་པ་ནི་ཡན་ལག་དམ་དུ་བཅངས་པ་སྙམ་སེམས་པའོ། །གྲང་བ་ལ་མི་དགའ་བ་ནི་གྲང་བ་ལ་སྡང་ཞིང་མི་དགའ་བའོ། །རེག་ན་བདེ་བ་ནི་གྲང་བདེ་ཉིད་ཀྱིས་རེག་ན་བདེ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཁྲག་ཤས་ཆེ་སྐྲང་རབ་ཏུ་ཟུག་།དམར ཞིང་ཚ་བ་ཙེག་ཙེག་བྱེད།།སྣུམ་དང་རྩུབ་པས་ཞི་མི་འགྱུར། །གཡའ་དང་འདྲུལ་བར་ལྡན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་གི་ཤས་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དྲེག་ནད་ཀྱི་མདོག་དམར་བ་དང་། ཡུངས་ཀར་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུས་བསྐུས་པ་ལྟར་ཚ་བ་ཙེག་ཙེག་བྱེད་པ་དང་། ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་སྣུམ་པ་དང་རྩུབ་པས་ཞི་ཞིང་བདེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཡའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ནོ། །མཁྲིས་གྱུར་ཚ་ཞིང་རྨོངས་བག་དང་། །རྔུལ་ཞིང་བརྒྱལ་མྱོས་སྐོམ་དད་ཆེ། །རེག་མི་བཟོད་ཅིང་ན་ལ་དམར། །སྐྲང་ཞིང་སྨིན་ལ་ཤིན་ཏུ་དྲོ། །ཞེས བྱ་བ་ལ།མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་བདོ་བ་ལས་གྱུར་པའི་དྲེག་ནད་ནི་ཚ་ཞིང་གདུང་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང་། རྨོངས་བག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བད་ཀན་གྱིས་འགུལ་མི་ཤེས་ལྕི། །ཚོར་མེད་སྣུམ་ཞིང་གྲང་བ་དང་། །གཡའ་ཞིང་ཅུང་ཟད་ན་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་དྲེག་ནད་ནི་འགུལ་མི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་འདྲེན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གཞི་གཉིས་འདྲེས་པའི་ལྡན་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི། དྲེག་ནད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ནད་གཅིག་ལས གྱུར་གསར་གསོ་སླ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ནད་དེ་ནད་གཞི་གཅིག་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། གསར་དུ་བྱུང་ཞིང་རིང་པོར་མ་ལོན་པ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་ནོ། །ནད་གཉིས་ལས་བྱུང་འཚོ་བཙམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ནད་ནད་གཞི་གཉིས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མི་ལ་བ་ཙམ་དུ་འཚོ་བར་ནུས་པ་ཙམ་ ཡིན་ནོ།།འདུས་པ་ལས་གྱུར་ཆུ་སེར་འཛག་།རེངས་དང་ཐོར་བུ་འཕྱང་བ་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲེག་ནད་དེ་ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆུ་སེར་འཛག་པར་བྱེད་པ་དང་། རེངས་ཤིང་འགྱུར་མི་ཤེས་པ་དང་། ཐོར་བུ་འཕྱང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྤང་ཞིང་དོར་བར་བྱའོ། །རླུང་ ནི་ཡན་ལག་ཚིགས་གནས་པ།།ཁྲག་གི་ལམ་ལ་མྱུར་གནོད་བྱེད། །དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་གྱུར་པའི། །ནད་ཀྱིས་སྲོག་ནི་འཕྲོག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ནི་ཡན་ལག་གི་ཚིགས་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ་གནས་ནས་ཁྲག་རྒྱུ་བའི་ལམ་ལ་མྱུར་དུ་གནོད་ཅིང་འཇོམས་པར་ བྱེད་དེ།རླུང་ཁྲག་དེ་གཉིས་འདྲེས་ཤིང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་རླུང་གི་ནད་ཀྱིས་མིའི་སྲོག་འཕྲོག་ཅིང་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ།

關於這些，如果風大的話，會有刺痛、遊走性疼痛為主，腫脹粗糙發黑，發青且時增時減。大脈和手指關節收縮，身體緊縮劇痛。不喜寒冷，觸控舒適，僵硬顫抖且無知覺。 對此，風性質偏重的痹癥會出現刺痛等癥狀：刺痛是指持續不斷的疼痛。遊走性疼痛是指間歇性疼痛。身體緊縮是指感覺肢體被緊緊束縛。不喜寒冷是指厭惡且不喜歡寒冷。觸控舒適是指因寒涼而觸控時會感到舒適。 血分偏重則腫脹劇痛，發紅發熱且灼熱，不因油性和粗糙得以緩解，伴有瘙癢和腐爛。 血分偏重且充盈所致的痹癥，其色發紅，如同塗抹了芥子研磨的藥膏般灼熱，飲食起居不論油膩或粗糙都不能緩解安適。此外還伴有瘙癢等癥狀。 膽病變則發熱昏沉，出汗昏厥口渴重，觸控難忍疼痛發紅，腫脹化膿且極熱。 膽汁偏重且亢盛所致的痹癥會發熱且伴有各種痛苦，並有昏沉等癥狀。 痰病則不能活動沉重，無知覺油膩且發冷，瘙癢略有疼痛。 痰液偏重所致的痹癥會有不能活動等癥狀。 混合性的特徵則是交替出現。 由兩種病因混合所致的痹癥，其特徵會交替出現。 單一病因所致新發易治。 痹癥由單一病因所致且新發未久的容易治療。 兩種病因所致僅可維持。 痹癥由兩種病因所致的僅能維持生命。 三因匯聚則滲出黃水，僵硬且區域性下垂應當放棄。 痹癥由三種病因匯聚所致，會滲出黃水，僵硬且不能活動，區域性下垂，這種情況應當放棄治療。 風居於肢節，迅速損害血道，二者相互混合，疾病會奪取生命。 風入駐肢體關節內，迅速損害血液執行的通道，風和血這兩者混亂交織時，風病會奪取人的生命。

།ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན་རླུང་ལས། །སྲོག་རྩུབ་དྲག་ཤུལ་སྨྱུང་བ་དང་། །འགྲངས་དྲགས་སྣད་དང་ལམ་གྱིས་དུ་བ། །ཤུགས་བཀག་ནན་གྱིས་ བཙིར་བ་ཡིས།།འཁྲུགས་ནས་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཉེ་བར་གནོད་པ་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །ཆམ་པ་ཉམ་ཐག་སྐམ་ལུད་པ། །དབུགས་མི་བདེ་སོགས་ནད་མང་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་ རླུང་ནི་རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པས་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ནས།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། ཆམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སྟོད་རྒྱུ་སྦྲིད་པ་སྒྲེགས་པ་དང་། །སྐྱུག་པ་གཉིད་ནི་བཀག་པ་དང་། །ཁུར་ལྕི་འདེགས་དང་དྲག་ཏུ་ངུ་། །དགོད་དྲགས་ སོགས་ཀྱིས་ནད་འཁྲུགས་ཏེ།མགུལ་པ་འགགས་ཤིང་སེམས་ཉམས་ལ། །ཆམ་འདེབས་སློན་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །མགུལ་པར་ལྦ་བ་སོགས་སྐྱེད་ཅིང་། །ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་རྟེན་ནས་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་སྲིད་པ་བཀག་པ་ལ་སོགས་པས་ འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་བྱེད་དེ།མགུལ་པ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་དང་། ནམ་ཚོང་ཡན་ཆད་ཀྱི་ནད་འདིར་མ་སྨོས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཁྱབ་བྱེད་འགྲོ་དང་འདུག་དྲགས་དང་། །རྩེད་མོ་དྲགས་དང་མི་བཟོད་སྤྱོད། །ཁ་ཟས་མི་མཐུན་རྩུབ་འཇིགས་ དགའ།།ཡི་མུག་སོགས་ཀྱིས་འཁྲུགས་པར་གྱུར། །ཁུ་བ་སྟོབས་དང་སྤྲོ་བ་ཉམས། །སྐྲང་དང་སེམས་གཡེངས་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ཡན་ལག་ཀུན་ལ་ཟུག་པ་དང་། །སྤུ་བརྩེ་ཡན་ལག་ཚོར་བ་མེད། །མཛེ་དང་མེ་དབལ་གཞན་ཡང་ནི། །ལུས་ཀུན་ཁྱབ་པའི་ནད་སྐྱེད་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་འགྲོ་དྲགས་པ་དང་འདུག་དྲགས་པ་ལ་སོགས་པས་འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་གྱུར་ནས་ཁུ་བ་ཟད་ཅིང་ཉལ་པོ་མི་ནུས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་རྣམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ རོ།།མཉམ་གནས་འདུ་བ་མ་སྙོམས་དང་། །གྲང་དང་འདྲེན་མའི་ཟས་ཟོས་དང་། །དུས་མིན་གཉིད་ལོག་མཚན་མོ་ནི། །གཉིད་མ་ལོག་ལ་སོགས་ཀྱིས་འཁྲུགས། །གཟེར་དང་སྐྲན་དང་ཕོ་ནད་སོགས། །ཞུ་དང་མ་ཞུར་གནས་ནད་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དང་མཉམ་དུ་ གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་གནས་མ་སྙོམས་པ་དང་།འདུ་བ་མ་སྙོམས་པ་ལ་སོགས་པས་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ནས། གཟེར་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཞུ་བ་དང་མ་ཞུ་བའི་གནས་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་རྣམས་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ། །ཐུར་སེལ་ཟས་ནི་རྩུབ་ལ་ལྕི། །ཤུགས་བཀག་ པ་དང་མི་སྲུན་བཞོན།།ཁྱོགས་དང་བཞོན་དང་སྟན་ལ་གནས། །འགྲོ་བ་བསྟེན་ནི་དྲགས་པ་ཡིས། །འཁྲུགས་ནས་གསོ་བར་དཀའ་བའི་ནད། ཞུ་བའི་གནས་ལ་བརྟེན་པ་སྐྱེད། །གཅིན་དང་ཁུ་ཆུའི་ནད་གཞང་འབྲུམ། །གཞང་འབྱུང་ལ་སོགས་མང་པོ་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་ཟས་རྩུབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བཞོན་པ་དང་། ཁྱོགས་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པར་དྲགས་ཤིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱོད་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ནས། གསོ་ཞིང་བཅོས་པར་དཀའ་བའི་ནད་ཞུ་བའི་གནས་ལ་བརྟེན་པ་དང་གཅིན་ནད་ལ་སོགས་པ་རྣམས དང་།གཞན་ཡང་ནད་མང་པོ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

從具有五種本性的風中，生命風粗暴猛烈減弱，過飽噎氣和道路煙塵，用力阻礙壓迫，擾亂后對眼睛等產生危害，並且引發感冒、疲憊、乾咳、呼吸不適等諸多疾病。 關於這些，從生命等分類的五種風中，生命風由粗暴等因素擾亂后，對眼睛等感官造成損害，引發感冒等疾病。 上行風因打噴嚏、打嗝、嘔吐、抑制睡眠、搬重物、劇烈哭泣、過度大笑等而擾亂，導致喉嚨堵塞、神志不清、感冒、流涎、食慾不振，在喉部產生水泡等疾病，並在鎖骨以上部位引發疾病。 關於這些，上行風因抑制打噴嚏等而擾亂上升，引發喉嚨堵塞等疾病，以及鎖骨以上未提及的其他疾病。 遍行風因過度行走和久坐、過度遊戲、不能忍受的行為、不適宜的飲食、粗暴恐懼歡喜、憂鬱等而擾亂，精液力量和興致減退，浮腫、心神不定、發燒，四肢疼痛，毛髮豎立、肢體麻木，麻風病和火毒，以及其他遍及全身的疾病。 關於這些，遍行風因過度行走和久坐等而擾亂上升，引發精液耗盡、無法行房等疾病，以及遍及身體所有肢體的一切疾病。 平住風因體內元素不平衡、寒冷、混雜飲食、不當時睡眠、夜晚失眠等而擾亂，引發刺痛、腫瘤、胃病等消化和未消化之處的疾病。 關於這些，與火同住的風因位置不平衡、體內元素不平衡等而擾亂，引發刺痛等依賴於消化和未消化之處的疾病。 下行風因粗重飲食、憋氣、乘坐不馴服的坐騎、乘坐轎子、騎乘和坐墊，以及過度行走等而擾亂，引發難以治癒的、依賴消化之處的疾病，引發小便病、精液病、痔瘡、脫肛等諸多疾病。 關於這些，下行風因粗糙飲食等和乘騎、轎子等過度使用而反覆活動而擾亂，引發難以治療的依賴消化之處的疾病和小便病等，以及其他諸多疾病。

།རླུང་ཀུན་མ་ཞུར་ལྡན་པ་ནི། །སྙོམ་དང་འགུལ་མི་ཤེས་ཁོང་ལྕི། །སྣུམ་དང་སྒྱིད་ཞན་ཡི་ག་འཆུས། །གྲང་སྐྲན་མེ་དྲོད་ཉམས་བྱེད་ཅིང་། །ཚ་དང་རྩུབ་པ་མངོན་འདོད་ཅིང་། །དེ་ཟོས་བདེ་འགྱུར་ལས་ཤེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་ཞུགས་པའི་རླུང་གི་ནད་ཀུན་མ་ཞུ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ནི་སྙོམ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།འགུལ་མི་ཤེས་པ་ནི་ལ་ལ་དག་ན་རེ་མུན་པར་ཞུགས་པ་སྙམ་བྱེད་པའི་ནད་ལ་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཟོས་པས་བདེ་བ་དང་། རྗེས་སུ་ འབྲེལ་པ་ཡིན་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ།།མ་ཞུ་བ་དང་མི་ལྡན་པ། །སྙོམ་སོགས་གོ་ནི་བཟློག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ཐམས་ཅད་མ་ཞུ་བ་མི་ལྡན་ཞིང་། །བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་སྙོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་རླུང་གིས་འདྲེས་པ་ཡི། །དབྱེ་བ་ མང་པོར་ཤེས་པར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་མཁྲིས་ལ་སོགས་པའི་མང་པོ་དང་འདྲེས་ཤིང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ལས་འཁྲུགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་མང་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཁྲིས་པས་འདྲེས་རྟགས་ཚ་བ་དང་། །སྐོམ་གཟེར་མགོ་འཁོར་མུན་འཐིབས་བྱེད། ། ཚ་དྲོ་སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་བྲོ། །ཚྭ་ཞིང་གྲང་བ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་ཤིང་དེ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་ནི་ལུས་ཚ་བ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསིལ་ཞིང་ཁོང་ལྕི་གཟེར་བ་དང་། །ཚ་བ་སོགས་ཟོས་སྨྱུང་བ་དང་། །རྩོལ་དང་རྩུབ་པས་ལྷག་པར་བདེ། །དྲོད་འདོད་བད ཀན་ལྡན་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་དང་འདྲེས་པའི་རླུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་བསིལ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། རྟགས་ནི་ཚ་བ་དང་བསྐ་བ་དང་ཁ་བ་ཟོས་པ་དང་། སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་ལྷག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་བཅས་ཚ་ཞིང་ན་དང་བཅས། །པགས་པའི་ཤ་ནང་ཤིན་ཏུ་ཟུག་།སྐྲང་པ་མདོག་ དམར་འགྱུར་བ་དང་།།ཐིག་ལེ་དམར་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ཁྲག་དང་འདྲེས་ཏེ་འཁྲུགས་པ་ནི་ཚབ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། སྐྲང་པའི་མདོག་དམར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཐིག་ལེ་དམར་པོ་ཏལ་ཏིལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཤ་དང་འདྲེས་པ་མཁྲང་བ་དང་། །མདོག་འགྱུར་ འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་འབྱུང་།།སྤུ་བརྩེ་ལུས་ལ་གྲོག་མ་ནི། །རྒྱུ་བ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་དང་འདྲེས་ནས་འཁྲུགས་པའི་རླུང་ནི་སྐྲང་པ་སྲ་ཞིང་མཁྲང་བ་དང་། མདོག་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲུམ་བུ་ཕྲ་མོ་ཡང་སྲ་ཞིང་མདོག་མི་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྤུ་བརྩེ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཚིལ་དང་འདྲེས་པ་གསོ་དཀའ་དང་། །གཡོ་ཞིང་སྣུམ་ལ་འཇམ་གྲང་བར། །ལུས་ལ་གྲང་ཞིང་ཡི་ག་འཆུས། །དེ་ནི་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ནད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིལ་དང་འདྲེས་བའི་རླུང་ནད་ནི་ཕྱུག་པོའི་རླུང་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཚིག་འདིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཡན་ལག་དེར་ སྐྲང་པ་དང་གཡོ་ཞིང་འཕོ་བ་དང་།སྣུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རུས་པ་དང་ལྡན་རེག་ན་ཚ། །བཙིར་ན་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། །ཁབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གཙགས་སྙམ་བྱེད། །ཡན་ལག་ན་ཞིང་ཟུག་པ་ཡིན། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རུས་པ་དང་འདྲེས་པའི་རླུང་ནད་ནི་རེག་ན་ ཚ་བ་འུར་འུར་པོར་འདུག་པ་དང་།ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཙིར་ཞིང་མན་ནན་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

凡是風與不消化相伴時，會出現昏沉、行動不便、腹部沉重、油膩、懶散、食慾不振等癥狀。會損害寒性腫瘤和消化之火，喜歡溫熱和粗糙之物，食用後感覺舒適，由此可知。 所謂’生命’等，由進入體內的風病與不消化相伴，可從昏沉中得知。關於行動不便，有些人說是指進入黑暗般的病癥。對溫熱等的明顯喜好，是指對此歡喜，食用後感到舒適，由相關聯繫可知。 不具有不消化時，昏沉等癥狀相反。即所有風病不具有不消化且遠離時的特徵，應知與剛才所說的昏沉等特徵相反。 此後應知風與其他病素混合的諸多分類。即此後，風與膽等多種病素混合相伴而失調的特徵分類眾多，應當了知。 與膽混合的癥狀有發熱、口渴、頭痛、頭暈、眼花等。喜歡溫熱、酸味和鹹味，咸而喜冷。 與膽混合相伴的風病癥狀，應從身體發熱、口渴等情況得知。 寒涼、腹重、疼痛，食用溫熱等物后虛弱，因勞累和粗糙而加重，喜歡溫暖，這是與痰相伴的癥狀。 與痰混合的風的特徵是具有寒涼等癥狀，其徵狀會因食用溫熱、澀味和苦味物質及禁食等而加重。 伴有血時發熱且疼痛，皮肉內部劇痛，腫脹呈紅色，出現紅色斑點。 風與血混合失調時，伴有發熱等癥狀，腫脹處呈紅色，會出現紅色斑點。 與肉混合時變硬，顏色改變，出現細小疹子，毛孔豎立，感覺身上有螞蟻爬行。 與肉混合失調的風會使腫脹處堅硬，顏色變得不悅，同樣細小疹子也會堅硬且顏色不悅，具有毛孔豎立等癥狀。 與脂肪混合難以治癒，遊走、油膩而柔軟寒涼，身體發冷且食慾不振，這是富人的風病。 與脂肪混合的風病是富人的風病。應從這句話理解，該部位會腫脹、遊走流動、油膩等特徵。 與骨相伴觸之發熱，按壓時感覺舒適，感覺像被針刺，肢節疼痛劇烈。 與骨混合的風病，觸控時有灼熱感，用雙手按壓時感覺舒適等癥狀。

།རྐང་དང་ལྡན་ལ་ལུས་སྒུ་ཞིང་། །གླལ་མང་དཀྲིས་པ་སྙམ་དུ་སེམས། །རབ་ཏུ་ན་ལ་ལག་གཉིས་ཀྱིས། །བཙིར་ན་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐང་དང་ འདྲེས་ཤིང་ལྡན་པ་ལས་འཁྲུགས་པའི་རླུང་ནི་ལུས་གུད་ཅིང་སྒུར་བ་དང་།གླལ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། རས་ལ་སོགས་པས་དམ་དུ་དཀྲིས་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁུ་བ་དང་འདྲེས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་། །ཡང་ན་མི་འབྱུང་འབྲས་བུ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁུ་བ་དང་ འདྲེས་པའི་རླུང་ནི་ཁུ་བའི་ཤུགས་དྲག་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའམ།ཡང་ན་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཁུ་བའི་འབྲས་བུ་མངལ་དུ་ཆགས་བདེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཟས་འདྲེས་ཁོང་པར་མ་ཞུ་ན། །ཞུ་ནས་ནད་དེ་བདེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ཟས་དང་འདྲེས་བར་གྱུར་ན་ཟོས་མ་ཐག་ཁོང་པར་ན་ཞིང་ གཟེར་བར་འགྱུར་ལ།ཟས་དེ་ཞུ་ནས་ནི་མེད་དེ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །གཅིན་དང་རླུང་འདྲེས་ལྒང་པ་སྦོ། །གཅིན་ནི་འགགས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིན་དང་རླུང་འདྲེས་ཏེ་འཁྲུགས་ན་ནི་ལྒང་པ་སྦོ་ཞིང་རླུང་གིས་གང་བ་དང་། གཅིན་འགགས་ཤིང་སྲི་བར་འགྱུར་རོ། ། བཤང་འདྲེས་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་འགགས། །རང་གི་གནས་སུ་ཡོངས་སུ་གཅོད། །སྣུམ་ཟོས་མྱུར་དུ་འཇུ་བར་འགྱུར། །ཟས་ཟོས་ལྟོ་ནི་སྤོས་པ་དང་། །ཟས་ཀྱིས་བཤང་བ་ཕུལ་ནས་ནི། །ན་ཞིང་སྐམ་པོ་རྙོག་ཅན་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་བའི་རླུང་ནི་ཐུར་དུ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བ་འགགས་ཤིང་སྲི་བར་བྱེད་པ་དང་།རང་གི་གནས་སུ་ཞུ་བའི་གནས་ཡོངས་སུ་གཅོད་ཅིང་གྲིས་གཅད་པ་སྙམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་སྣུམ་ཟོས་ན་མྱུར་དུ་ཇུ་ཞིང་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཟས་ཟོས་ན་ལྟོ་སྦོ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལ་ཟས་ཀྱིས་བཤང་བ་ཕུལ་ཞིང་བཙིར་ནས་དེའི་ འོག་ཏུ་ན་བར་བྱེད་ཅིང་སྐམ་པ་དྲི་མ་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།རླུང་ནི་ལུས་ཟུངས་ཀུན་དང་འདྲེས། །བྲཱ་དང་ཆུ་སོ་རྒྱབ་ཏུ་ན། །རླུང་ནི་ལོག་སོང་མི་བདེ་ཞིང་། །སྙིང་ནི་རབ་ཏུ་ན་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དྭངས་མ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཟུངས་ཀུན་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན། བརླ་ལ་ སོགས་པ་ན་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ནི་ལམ་ལོག་པར་སོང་ཞིང་མི་མཐུན་པར་རྒྱུ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མི་བདེ་བར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རླུང་གིས་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་དང་མཁྲིས་པ་འདྲེས་གྱུར་འཁྲུགས། །མགོ་འཁོར་བརྒྱལ་དང་ལུས་ཚ་འགྱུར། །ལེགས་པར་མ་ཞུ་སློན་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་ཏེ་འཁྲུགས་ཤིང་ལྡང་བར་གྱུར་ན་མགོ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པ་དང་། ཟས་ལེགས་པར་མ་ཞུ་བ་སྟེ། ཕྱེད་ཙམ་དུ་ཞུ་བའམ། མ་ཞུ་བ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སློན་པར་འགྱུར་རོ། །སྟོད་རྒྱུ་མགོ་འཁོར་སྩོགས་པ་དང་། །ནང་དུ་ཚ་ཞིང་སྟོབས ཟད་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་མཁྲིས་པར་གྱུར་ན། མགོ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་པའི་ནང་ཚ་ཞིང་སྟོབས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱབ་བྱེད་རྨོངས་བག་ལུས་ཀུན་ནི། །ཚ་ཞིང་ངལ་ལ་ལུས་སྤྱོད་འགག་།ལུས་ཚ་ནད་དང་བཅས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན། རྨོངས་བག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་གཡོ་འགུལ་འགགས་ཤིང་མི་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ཚ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ན་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།

有腳且身體彎曲，覺得好像被多次打哈欠和纏繞。非常疼痛時，用雙手按壓就會感到舒適。對此，與腳相混合而具有的紊亂之風會使身體彎曲駝背，多打哈欠，感覺好像被布等物緊緊纏繞等特徵。 與精液混合時劇烈流出，或者不流出無果。對此，與精液混合的風會使精液劇烈流出，或者不流出，精液的果實難以在胎中形成。 與食物混合未消化時，消化后病痛會好轉。對此，風與食物混合時，剛吃完就會腹部疼痛刺痛，等到食物消化后病痛就會好轉。 小便與風混合時膀胱脹滿，小便會阻塞。對此，小便與風混合紊亂時，膀胱脹滿充滿風氣，小便阻塞腫脹。 與大便混合時向下流動阻塞，在自身處所完全阻斷。食用油脂快速消化，食用食物腹部膨脹，食物推動大便后，疼痛且乾燥渾濁排出。對此，與大便混合的風會阻塞向下流動的通道並腫脹，在自身處所完全阻斷消化之處，感覺如被刀割，食用油脂時快速消化成熟，食用食物時腹部膨脹擴大，食物推動大便後會疼痛，排出乾燥污濁之物。 風與一切身體組織混合，大腿和牙齒背部疼痛。風若逆行不適，會使心臟劇痛。對此，風與血等一切身體組織混合時，會使大腿等處疼痛。同樣，風逆行不順，極不舒適等都是由風引起的。 生命風與膽汁混合紊亂時，會頭暈昏厥身體發熱。使未完全消化變稀。對此，名為生命風的風與膽汁混合紊亂上升時，會引起頭暈等癥狀，食物未完全消化，即半消化或未消化的狀態會變稀。 上行風使頭暈等癥狀，內部發熱且力竭。對此，上行風若變成膽汁，會引起頭暈等前述癥狀，同樣內部發熱且力竭。 遍行風迷亂時全身發熱疲憊，身體活動停止。身體發熱伴有病痛。對此，名為遍行風的風與膽汁混合時，會出現迷亂等癥狀，身體活動運動停止不出現，伴有身體發熱，伴有疼痛。

།མཉམ་གནས་དྲོད་ཀྱིས་གནོད་རྔུལ་ཆེ། །མི་དགའ་སྐོམ་དད་ ཚ་བཅས་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན། དྲོད་ཀྱིས་ལུས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྡུལ་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། ཡིད་མི་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །ཐུར་དུ་སེལ་བས་དྲི་མ་ནི། །ཁ་དོག་སེར་པོ་འབྱུང་ བ་དང་།།ཟླ་མཚན་ཆེར་འཕེལ་མོ་མཚན་དང་། །ཕོ་མཚན་རྐུབ་ཏུ་ཚ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐུར་དུ་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན། དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་ཁ་དོག་སེར་ཞིང་ལྗང་བར་འབྱུང་བ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ཟླ་མཚན་འཕེལ་ཞིང་མོ་མཚན་དང་རྐུབ་ ཚ་བ་དང་།སྐྱེས་པའི་ཕོ་མཚན་དང་། རྐུབ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་ནི་བད་ཀན་འདྲེས་གྱུར་པ། །ལུས་ལྷོད་སྐོམ་དད་ཡི་ག་འཆུས། །མཆིལ་མང་སྒྲེགས་པ་སྦྲིད་མང་སློན། །དབུགས་འབྱུང་དབུགས་རྔུབ་ཐོགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན། ལུས་ལྷོད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྟོད་རྒྱུ་ལུས་ནི་ལྕི་བ་དང་། །ཚིག་ཐོགས་སྐད་འགགས་ཡི་ག་འཆུས། །སྟོབས་དང་ཁ་དོག་ཉམས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན། ལུས་ལྕི་བ་ནས་ཁ་དོག་ཉམས་པའི་བར་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། ། ཁྱབ་བྱེད་རུས་ཚིགས་རེངས་པ་དང་། །ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལྕི་བ་དང་། །འགྲོས་ནི་ཤིན་ཏུ་འཁྱོར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན། རུས་པ་དང་ཚིགས་རེངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འགྲོས་ཤིན་ཏུ་འཁྱོར་ཞིང་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་རོ། །མཉམ་གནས ཡན་ལག་གྲང་བྱེད་ཅིང་།།རྡུལ་མི་འབྱུང་ཞིང་དྲོད་ཆུང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རླུང་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན། ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཐུར་སེལ་བཤང་དང་གཅི་བ་ནི། །བད་ཀན་བཅས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐུར་ དུ་སེལ་བཞེས་བྱ་བའི་རླུང་ནད་བད་ཀན་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན།བཤང་བ་དང་གཅི་བ་བད་ཀན་དང་བཅས་པར་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རླུང་ནི་གཞན་འབྲེལ་པ། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་དེ་དག་གི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་འདིས་རླུང་གི་ནད་གཞན་དང་ འབྲེལ་ཞིང་འདྲེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་གཉིས་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཟུངས་དྲུག་དང་ཟས་དང་གཅི་བ་དང་བཤང་བ་དང་ལུས་ཟུངས་ཀུན་དང་འདྲེས་པ་དང་། སྲོག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་མཁྲིས་པ་དང་འདྲེས་པ་ལྔ་དང་། བད་ ཀན་དང་འདྲེས་པ་ལྔ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་། །ཕན་ཚུན་རིམ་བཞིན་འདྲེས་གྱུར་པ། །ཀུན་ཀྱང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་དེ། །ཉི་ཤུར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ལྔ་པོ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ཅིང་ འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སྲོག་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དང་། རིམ་བཞིན་དུ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ལས་རླུང་ལྔ་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ཞིང་བཞི་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཉི་ཤུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་ སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་དང་སོ་སོར་འདྲེས་པར་གྱུར་ལ།སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་ནི་སྲོག་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་འདྲེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ།

對於’平住風與膽相混，熱力損害多出汗，不悅口渴併發熱’這句話，當平住風與膽相混合時，熱力會損害身體，出汗增多，並伴有不悅等癥狀。 對於’下行風排泄物呈，黃色並且月經盛，女陰男根肛門熱’這句話，當下行風與膽相混合時，大小便呈現黃綠色，女子月經增多，女陰和肛門發熱，男子陽具和肛門發熱。 對於’命風若與痰相混，身鬆口渴食慾減，唾多打嗝頻頻打噴嚏，呼吸吸氣皆遲緩’這句話，當命風與痰相混合時，會出現身體鬆軟等癥狀。 對於’上行風使身體重，語澀聲嘶食慾減，氣力膚色皆損壞’這句話，當上行風與痰相混合時，會導致身體沉重乃至膚色損壞。 對於’遍行風使骨節僵，四肢百體皆沉重，行走極為不穩當’這句話，當遍行風與痰相混合時，會導致骨節僵硬等癥狀，行走極不穩定。 對於’平住風使四肢冷，不出汗來熱力微’這句話，當平住風與痰相混合時，身體四肢會變得極冷等癥狀。 對於’下行風排大小便，皆會夾帶痰液出’這句話，當下行風與痰相混合時，大小便會夾帶痰液排出。 對於’如是風與他相合，共有二十二種別’這句話，如此觀察這些情況，應知風病與其他相混合而產生的有二十二種，即與膽和痰兩種，以及血等六種身體組織，食物、小便、大便和所有身體組織相混合，以及命風等五種與膽相混合五種，與痰相混合五種，如此共二十二種。 對於’同樣命風等諸風，相互依次而混合，所有錯亂之狀態，成二十種當了知’這句話，應知命風等五種風相互混合的次第共有二十種。其中命風等四種依次相混合，這五種風每一種都與其他四種相混合，如此成為二十種。即命風與上行風等相互混合，上行風與命風等四種相混合，如此類推。

།སྲོག་དང་སྟོད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས། །དབུགས་འབྱུང་དབུགས་རྔུབ་དཀའ་བ་ དང་།།ཆམ་འདེབས་མགོ་འཁོར་ན་བར་བྱེད། །སྙིང་ན་ཁ་ནི་སྐོམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་དང་ལྷན་ཅིག་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པ་དཀའ་ཞིང་འགགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ ཆམ་པས་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།སྟོད་རྒྱུའི་རླུང་ནི་སྲོག་དང་འདྲེས། །མདོག་དང་གཟི་མདངས་སྟོབས་ཟད་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ནི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་འཁྲུགས་པར་བྱས་ཤིང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན་མདོག་ལ་སོགས་པ་ཟད་པར་བྱེད་དོ། ། ཕྱོགས་འདིས་འགྲེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས། །སྨན་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ། །རླུང་གི་གནས་དང་འཕེལ་དང་འབྲི། །ལས་རྣམས་ལེགས་པར་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱོགས་ཙམ་བསྟན་པའི་ཚུལ་འདིས་རླུང་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགྲེས་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཆ སྨན་པས་ཉེ་བར་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།སྲོག་ལ་སོགས་པ་རླུང་ལྔ་པོའི་གནས། ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་པ་ལས་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟགས་ཤིང་ཉེ་བར་དཔྱད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་ལས་མཆིལ་སྣབས་འདོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་འཕེལ་བ་དང་འབྲི་བ་བརྟག་པར་བྱའོ། ། དེས་ན་འདི་སྐད་སྟོན་ཏེ། རླུང་འདི་ནི་གནས་འདི་ན་གནས་པ་ལ། དེ་ལ་གནས་ནས་ལས་འདི་དག་བྱེད་པར་བཤད་ལ། དེ་ནི་ད་ལྟར་ཚུལ་འདིས་འཕེལ་བའམ་འབྲི་བར་སྣང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདིས་བསྒྲིབས་ཤིང་འདི་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། ། སྲོག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་ནི། །འཁྲུགས་པས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ལ་སོགས་པ་རླུང་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འཁྲུགས་ཤིང་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་དང་། འཁྲུགས་པར་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནད་སྐྱེད་པས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག འདྲེས་ཤིང་བསྒྲིབས་ལ་འཁྲུགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་བཅུ་གཉིས་དང་། །འདྲེས་པར་གྱུར་ཏེ་འདྲེན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རླུང་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནད་བཅུ་གཉིས་ལུས་ཟུངས་དྲུག་དང་། ཁྲག་དང་ཟས་ དང་བཤང་བ་དང་།གཅི་བ་དང་འདྲེས་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །འདྲེས་པ་དེ་ནི་འདྲེན་མ་ཡིན་ཏེ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་དེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་འདྲེས་པར་གྱུར་ན་འདྲེན་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འདྲེ་བར་བྱེད་པ་དང་། འདྲེ་བར་བྱ་བའི་ངོ་བོར་གནས་ པ་ཡིན་ནོ།།མཁྲིས་པ་སོགས་ལས་འདྲེས། ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པར་ཕྲད་པའི་འདྲེས་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་བཞིན། །འདྲེན་མ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡིན། །རབ་དང་རབ་མཆོག་བརྟགས་པ་ཡིས། །འདྲེས་པ་གྲངས་མེད་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དེ་དང་མཚུངས་པས་ན་དེ་བཞིན་ཏེ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་དང་། མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་མང་པོས་ནད་ཀྱི་འདྲེན་མ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། རབ་དང་རབ་མཆོག་གི་དབྱེ་བའི་བརྟགས་པས་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་ལ་སོགས་པ་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་རབ་ཏུ་ལྷག་པ་དང་། རབ་མཆོག་ཏུ་ལྷག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མར་ཕྱེ་བས་འདྲེས་པའི་ཚུལ་ནི་གྲངས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྩིས་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

生命和上行風一起混亂。呼吸吸氣困難，感冒頭暈疼痛。心痛且口渴。這是說，生命之風與上行風一起混亂時，呼吸困難阻塞，同樣會出現感冒等癥狀。 上行風與生命風混合，使膚色光澤體力耗竭。這是說，上行風與生命風混亂交織時，會使膚色等衰竭。 以此方式類推其餘部分，醫生應當善加運用。風的住處、增長和減少，諸種作用都應當詳細觀察。這是說，僅以此方式說明了五風全部的類推方法。因此，醫生應當善加運用並瞭解，生命等五風的住處，應當按照疾病差別所說的方式觀察並詳細分析，同樣也要觀察其作用如吐痰、流涕等的增長和減少。 因此這樣顯示：此風住在此處，在那裡從事這些作用，現在以這種方式顯現增長或減少，因此它被這個遮蔽並與這個混合。應當這樣推斷。 生命等五種，因混亂而相互混合。這是說，生命等五風相互混亂遮蔽，以混亂的方式生病，相互之間一個與一個混合遮蔽而混亂。 與膽汁等十二種混合，成為複合病。這是說，生命等五風與十二種病、六種身體組織、血液、食物、大便、小便混合，共十二種。這種混合是複合的，即生命風等與這些混合時成為複合病，是相互混合及被混合的本質。 與膽汁等混合，這是說，與膽汁等兩種以上相遇而混合。同樣，複合病有多種形態。通過觀察程度和最勝程度，混合成為無數種。這是說，與此相同故為同樣，生命風等和膽汁等與此混合成多種病的複合形態是多種的，成為無數，通過程度和最勝程度的區分而成無數，即生命等和膽汁等稍微超勝和最為超勝，這樣通過多種分析方式區分，混合的方式成為無數，即超出計數之意。

།དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། །རིམ་གྱིས་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ལས། ། རྟོགས་དཀའ་ཡིན་ཏེ་ཡང་ཡང་བརྟག་།མ་ཡེངས་པས་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདྲེས་པའི་ནད་དེ་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་ཞིང་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བའི་ཚུལ་རང་རང་གི་ནད་ཀྱི རྟགས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་དང་།རིམ་གྱིས་བདེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་གོམས་པར་གྱུར་པ་ལས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྟག་པར་བྱ་ཞིང་སྨན་པས་མ་ཡེངས་ཤིང་དེ་ཤེས་པ་ལ་ བརྩོན་པར་སེམས་གཞན་དུ་མ་འཕྱོས་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པར་བྱའོ།།ཁྱད་པར་སྲོག་ནི་འཚོ་བ་ཡིན། །སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་སྟོབས་ཞེས་བརྗོད། །དེ་གཉིས་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལས། །ཚེ་དང་སྟོབས་ནི་ཟད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱད་པར་རམ་མཆོག་ཏུ་རླུང་ཐམས་ཅད་ལས་ སྲོག་ཅེས་བྱ་བའི་རླུང་ནི་འཚོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ།སྟོད་དུ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ནི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེས་ནི་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྟོད་དུ་རྒྱུ་བ་དེ་གཉིས་ལས་གནོད་པར་གྱུར་ཅིང་འདྲེས་པར་གྱུར་ན་རང་གི་ལས་ཉམས་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་ཚེ་དང་སྟོབས་ ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།རླུང་ནི་འདྲེས་པ་མ་ཤེས་པའམ། །ཤེས་ཀྱང་ལོ་གཅིག་ལོན་པ་ནི། །འབད་ཀྱང་གསོ་དཀའ་ཡིན་པའམ། །གསོ་བའི་ཐབས་ནི་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རླུང་ཕན་ཚུན་འདྲེས་པར་གྱུར་པའམ། རེ་རེ་མཁྲིས་ པ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲེས་པ་ལས་འདྲེན་མ་དུ་མར་གྱུར་པ་ལས་དེ་མ་ཤེས་ཤིང་མ་རྟོགས་པའམ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཁྲུགས་ནས་ལོ་གཅིག་ལོན་ཅིང་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི་རབ་ཏུ་འབད་པས་གསོས་ཀྱང་གསོ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་ཞིང་ཚེགས་ཆེན་པོས་བཅོས་པར་ མི་ནུས་པ་ཡིན་པའམ།ཡང་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གསོ་བའི་ཐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདྲེན་མ་དེ་ནི་ངེས་པས་བརྟག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །འདྲེས་ནད་ཡལ་བར་བོར་ན་ནི། །ཁོང་འབྲས་མཆེར་པ་སྙིང་ནད་དང་། །སྐྲན་དང་མེ་དྲོད་ཉམས་ ལ་སོགས།།བླ་བརྣན་དེ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་གི་འདྲེན་མེད་དག་ཡལ་བར་བོར་ཞིང་གསོ་བར་མ་བྱས་ན། ཁོང་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་བླ་བརྣན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་འབད་པས་དེ་བསྲུང་ཞིང་གསོ་བ་དང་བཅོས་པ་ཁོ་ནར་ བྱའོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ལས། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་སྟེ་གནས་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །། དེ་ནས་རིམས་ནད་གསོ་བ་བཤད་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གཞིའི་གནས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གསོ་བའི་གནས་བརྩམས་པའི་དགོས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ནད་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་གསོ་བ་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས། དང་པོ་ནད་ནི་ཡོངས་བརྟགས ལ།།དེ་རྗེས་སྨན་ནི་བརྟག་བྱ་ཞིང་། །དེ་ནས་ལས་བྱ་སྨན་པ་ཡིས། །ཤེས་པ་སྔོན་འགྲོས་ཡང་དག་སྤྱད། །ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞུང་རྩམ་པར་བྱེད་པ་བདག་ཉིད་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ལུང་གི་ རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།

對於’這是自性和次第安樂所生，難以了知，應當反覆觀察，不散亂而了知’這句話，混合病即壽命等自性無量差別分類，雖然極難了知且無法理解，但是通過自性生起方式即各自病癥的表現，以及次第安樂轉變，即飲食行為等種種應用，以及自身熟練，雖然難以了知，但應當反覆觀察，醫者不散亂而精進于了知，心不散於他處而應當了知通達。 特別是，壽命即為生命，上行即稱為力量。這二者若受損害，則壽命與力量將會耗盡。特別或最殊勝的是，在所有風中，壽命風即是生命，上行風即稱為力量。因為如此，若這壽命風和上行風二者受損或混合，則自身功能衰退，同樣壽命和力量將會耗盡。 對於’風的混合若不知，或知而過一年者，雖勤難治癒，或無治療方法’這句話，壽命等風互相混合，或各自與膽等混合而成多重混合，若不知不解，或雖然如實了知但混亂已過一年者，即使極其努力治療也難以治癒，或根本無法以大功夫治療，或者完全沒有治療方法。因此必須以確定性觀察了知這混合病。 若放任混合病不管，則將生起腹癰、脾病、心病、瘤、消化力衰退等後遺癥。若放任風的混合病不管且不治療，則會生起腹癰等後遺癥，因此應當極其努力地守護、治療和醫治。 《八支心要集解·詞義月光》，由大師月喜確定撰著，病基處品第十六解釋，即第三處解釋圓滿。 其後當說熱病治療。在病基處之後開始醫治處的必要性是這樣的：因為需要在完全觀察疾病之後進行治療。如同聖者遮羅迦所說：‘首先當遍觀病，其後當觀察藥，然後醫者當作業，以智為先而正行。‘如同續知子等大聖者們如是說。這是表明著作論典者自身是隨順醫藥教法的。

།གང་ཕྱིར་མ་ཞུ་གནས་མ་ཞུ། །རྒྱུན་སྲང་བཀག་སྟེ་མེ་དྲོད་ཉམས། །རིམས་ཀྱིས་ཉེས་པ་སྐྱེད་བྱེད་པས། །སྔོན་ཚུལ་བྱུང་དང་རིམས་སོགས་ལའང་། །དེ་ཕྱིར་སྨྱུང་བ་བྱ་དགོས་ལ། །སྟོབས་ནི་འབད་པས་བསྲུང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ ཕྱིར་མ་ཞུ་བའི་གནས་ལ་གནས་པའི་ནད་རླུང་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་ཞུ་བ་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ན་མ་ཞུ་བ་སྟེ།དེས་རྒྱུན་སྲང་གི་བུ་ག་བཀག་ཅིང་རྒྱུར་མི་རུང་བར་བྱས་ནས་ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་ཉམས་ཤིང་འབྲི་བར་བྱེད་ནས་རིམས་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་རིམས་ལ་ ནི་དང་པོ་སྨྱུང་བ་བྱ་དགོས་སོ།།རིམས་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སྔོན་གྱི་ཚུལ་གསལ་བར་འབྱུང་ཞིང་སྣང་བར་གྱུར་པའམ། རིམས་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་ཉིད་དུ་སྣང་ན་ཡང་སྨྱུང་བ་བྱ་ཞིང་། ནད་པའི་ཉམས་སྟོབས་འབད་པས་བསྲུང་ཞིང་བསྐྱང་བར་བྱའོ། །སྟོབས་ནི་ནད་མེད་པ་ ཡི་གནས།།བྱ་བའི་རིམས་ནི་ནད་མེད་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་མེད་པ་ནི་བདེ་བར་གནས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་འདི་ནད་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསོ་བའི་དཔྱད་དུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ཡང་ནད་ མེད་པའི་དོན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྨྱུང་བྱས་ནད་ནི་ཉམས་སྨད་ཅིང་། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་དང་ཁོང་ཡང་འགྱུར། །བདེ་ཞིང་བཀྲེས་སྐོམ་ཡི་ག་འབྱེད། །ཟས་འཇུ་སྟོབས་དང་མདངས་སྐྱེད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོར་སྨྱུང་བ་བྱས་པས་ནད་ཉམས་སྨད་པར་བྱས་ པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བ་དང་ནད་ཉམས་སྨད་པས་ཡང་ཞིང་རིམས་བྲི་བར་གྱུར་ན་བདེ་ཞིང་ཐ་མལ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དང་། བཀྲེས་ཤིང་ཟས་འདོད་པ་དང་། སྐོམ་སྟེ་བཏུང་བ་འདོད་པ་དང་ཡི་ག་བྱེ་སྟེ་ཟས་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཟས་འཇུ་ཞིང་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྟོབས་དེ་ནུས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མདངས་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཟུངས་ཐམས་ཅད་བརྟས་པར་བྱེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་ནད། །གློངས་དང་གཡོས་པར་གྱུར་པ་དང་། །དང་གར་འཁྱིལ་བཅས་མཆིལ་མ་མང་། ཟས་ལ་མི་དགའ་ལུད་པ་གསུད། །ཟོས་མ་ཐག་ཏུ་རིམས་འདེབས་པ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་མ་ཞུར་འབྱུང་། །སྐྱུག་སྨན་བཏང་འོས་སྐྱུག་སྨན་བསྔགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་དེ་ལ་དྲི་མ་སྟེ་ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་ནད་གཞན་ལ་ལྟོས་ན་ཤས་ཆེ་ཞིང་སྟོབས་དྲག་པ་དང་། གློངས་ཤིང་བསྐྱོད་པ་དང་། གཡོས་པ་སྟེ་ཕལ་ཆེར་ཕྱིར་འབྱུང་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནད་གང་དང་གར་འཁྱིལ་ཞིང་མེར་མེར་པོར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་བད་ཀན་དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་བསྔགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་གང་ཞིག་ལ་གཏང་ཞེ་ན། སྐྱུག་སྨན བཏང་བར་འོས་པ་སྟེ།སྔར་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བའི་ཆོ་གའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའི་སྐྱུག་སྨན་བཏང་བར་འོས་པ་ལ་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་བྱས་ན་ནི། །དབུགས་མི་བདེ་དང་ཚད་འཁྲུ་སློན། །སྙིང་ནད་མི་བཟད་རིམས་ཀྱིས་འདེབས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱུག་སྨན་བཏང་བ་ དང་།དེ་ལས་གཞན་པ་སྟེ་ནད་མ་གློངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་བཏང་བར་གྱུར་ན་དབུགས་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ།

由於未消化的停留在未消化處，阻塞通道使消化之火衰減，逐漸產生病癥，因此對於前兆出現和發熱等癥，應當禁食，並且要努力保護體力。對此，凡是未消化之處的風等病，與未消化一起停留時即為未消化，它阻塞通道的孔道使之不通，使腹中消化之火衰減減弱而生髮熱。因此對於發熱，首先要禁食。 對於發熱將要出現的前兆明顯出現和顯現，或者發熱等癥明顯顯現時也要禁食，並且要努力保護和維護病人的體力。體力是無病之處，治療發熱是為無病之義。對此，無病即安樂而住，這是依靠身體的體力而產生的。爲了祛除疾病而進行醫療的特徵，也是爲了無病的緣故而做的。 禁食使病勢減弱，生起消化之火且身體變輕，安樂並生起飢渴食慾，食物消化，產生力量和光澤。對此，首先禁食使病勢減弱，同樣生起胃中消化之火，病勢減弱而身體變輕，發熱減退時安樂而處於正常狀態，飢餓而想吃，口渴想喝，開胃而生起食慾，食物消化成熟，力量即能力得以生起，光澤即滋養一切身體組織。 其中大多是痰病，腫脹和翻動，以及凝結伴有多痰，不喜食物且咳嗽，剛吃完就發熱，特別是因未消化而生。適合服用催吐藥者，讚歎催吐藥。對此，垢穢即大多數痰等病相比其他病癥更為嚴重和猛烈，腫脹和攪動，翻動即大多將要外泄，同樣對於任何病癥凝結成團塊等特徵的痰病，讚歎使用催吐藥，那麼對誰使用呢？對適合服用催吐藥者，即如前述催吐藥品章節中所說的適合服用催吐藥者使用。 若與此不同而行，則引起呼吸不適和熱瀉，難忍的心病發熱發作。對此，使用催吐藥，若與此不同即對未腫脹等癥狀使用，將會引起呼吸不適等病癥發作。

།པོ་སོན་པི་པི་ལིང་བཅས་པ། །དུག་མོ་ཡུངས་སམ་ཤིང་མངར་ནི། །ཆུ་དྲོན་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པའམ། །ཡང་ན་རྒྱ་མཚར་ལྡན་པ་ བླུད།།ཀར་ཀ་ཏ་འམ་པ་ཏོ་ལ། །ནིམ་པ་སྤ་ཡི་ལོ་མའི་ཆུའམ། །འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ནི་སྐྱོ་མའམ། །བུ་རམ་ཤིང་ཁུའང་ཆང་སྦྱར་བཏུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་པོ་སོན་ཆ་ནི་མ་དན་ཕ་ལ་སྟེ། དེ་པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་སྦྱར་བ་དང་། ཡང་ན་དུག་མོ་ཉུང་ཏེ། ཨིནྡྲ་ ཡ་བ་དང་བཅས་པ་དང་།ཡང་ན་ཤིང་མངར་ཞེས་པ་མ་དུ་ཡཥྚི་དང་བཅས་པ་དང་། ཆུ་དྲོན་ཞེས་པ་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བ་བླུད་པའམ། ཡང་ན་རྒྱམ་ཚ་དང་བཅས་པའི་ཆུ་དྲོན་པོ་དག་བླུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀར་ཀ་ཏ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་ལོ་མ་བསྐོལ་ བའི་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ།།ཡང་ན་འབྲས་ཡོས་ལས་བྱས་པའི་སྐྱོ་མའམ། བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བའམ། ཆང་སྣ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟར་འོས་པ་དང་པོ་སོན་ཆ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཉམས་སྟོབས་དུས་ཀྱི་དབྱེ་ཤེས་པས། །ཆོ་གའི་གནས་ལས་བཤད་པ་ཡི། །སྐྱུག་ སྨན་དག་ནི་རབ་ཏུ་གཏང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉམས་སྟོབས་དང་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་པའི་སྨན་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཆོ་གའི་གནས་ལས་བཤད་པ་སྟེ་སྐྱུག་སྨན་དག་གཏང་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །སྐྱུག་སྨན་གྱི་ནི་སྦྱོར་བ་དག་།བྱས་པར་གྱུར་ཏམ་མ་བྱས་ཀྱང་། །རིམས་ནད་ཅན་ལ་རྣམ་ སྦྱང་བྱ།།ནད་ནི་བསྐྱོད་པར་གྱུར་པ་དག་།སྨིན་དང་ཞི་བར་བྱ་ཕྱིར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤད་མ་ཐག་པའི་ཆོ་གས་སྐྱུག་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱང་རུང་མ་བྱས་ཀྱང་རུང་རིམས་ནད་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཆོ་ག་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ ནད་གློངས་ཤིང་བསྐྱོད་པར་བྱ་བ་དག་སྨིན་ཅིང་མ་ཞུ་བ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་ཞི་ཞིང་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྦྱང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ།།ཐལ་བས་གཡོགས་པའི་མེ་བཞིན་དུ། །མ་ཞུས་ཁེབས་ཟས་འཇུ་མི་འགྱུར། །དེ་བས་ཉེས་པ་སྨིན་བྱའི་ཕྱིར། །རིམས་དང་ལྡན་ལ་ སྨྱུང་བ་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་སྐྱོན་གཞན་གྱིས་གཡོགས་ཤིང་ཁེབས་པར་གྱུར་ན་ཟས་འཇུ་བར་བྱེད་མི་ནུས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མེ་ཐལ་བས་གཡོགས་པར་གྱུར་ན་དངོས་པོ་འཚེད་ཅིང་སྨིན་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་མེ་ཡང་མ་ ཞུ་བས་ཁེབས་ཤིང་གཡོགས་ན་ཟས་འཇུ་བར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བས་ན་རིམས་དང་ལྡན་པའི་མི་ལ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྨྱུང་བ་བྱ་བ་གཅེས་ཏེ། དེ་ཡང་ནད་ཀྱི་ཉེས་པ་སྨིན་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་བྱ་ཞིང་ནད་མ་ཞུ་བ་མེད་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་ལ་སྨྱུང་བ་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་རིམས་སྐོམ་དང་། ། ཆུ་ཚན་ཉུང་ཤས་ཉུང་ཤས་བཏུང་། །དེས་ནི་བད་ཀན་ཞུ་གྱུར་ནས། །སྐོམ་དང་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་བུ་གའི་རྒྱུན། །འཇམ་པར་བྱས་ནས་སྦྱོང་བར་བྱེད། །ཞེན་པའི་རླུང་མཁྲིས་རྔུལ་དང་ནི། །བཤང་གཅི་བདེ་བར་འབྱིན་པར་བྱེད། །གཉིད་རྨོངས ཡི་ག་འཆུས་པ་སེལ།།སྲོག་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་རིམས་ལ་ནད་པ་སྐོམ་དད་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཆུ་བསྐོལ་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆུ་ཚན་ཉུང་ཤས་ཅུང་ཞིག་བཏུང་བར་བྱའོ། །དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། ཆུ་ཚན་དེས་རྩ་སྦུབས་ཀྱི་རྒྱུན་ སྲང་འགག་པར་བྱེད་པའི་བད་ཀན་འཐས་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་དེས་ཞུ་ཞིང་སླ་བའི་ཚུལ་དུ་བྱས་ནས་སྐོམ་དད་གང་ཡིན་པ་དེ་མྱུར་དུ་སེལ་ཞིང་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ།

波斯匿與胡椒相配，或毒芥子或甘草，與溫水蜂蜜相配，或者與海鹽相配服用。卡卡塔或波托拉，楝樹或芒果樹葉汁，或炒米湯，或甘蔗汁也可配酒飲用。 其中波斯匿是指馬丹帕拉，與胡椒等配合；或者毒芥子，即因陀羅芽；或者甘草，即甘草藥；溫水即溫和的水與蜂蜜調配服用；或者與海鹽配合的溫水服用。或者卡卡塔等任何一種葉子煮成的水調配飲用。或者用炒米制成的湯，或者甘蔗汁，或者各種酒類按照合適的方式與波斯匿配合服用。 通過了解體力和時間的區別，按照儀軌所說的方式，充分使用催吐藥。即瞭解體力和時間區別的醫生，應當按照儀軌所說的方式施用催吐藥。 無論是否已經配製催吐藥，對發燒病人都要凈化。爲了使已經激發的病得到成熟和平息而做。即用剛才所說的儀軌，無論是否配製催吐藥，對發燒病人都要進行禁食等凈化儀軌。為什麼呢？爲了使引起發燒的病激發和活動，使其成熟無有不消化，爲了平息和消除，要進行凈化儀軌。 如同被灰覆蓋的火，被未消化覆蓋的食物不會消化。因此爲了使病邪成熟，對有發燒者要禁食。即胃火被風等病的其他過患覆蓋遮蔽時，不能消化食物，就像外面的火被灰覆蓋時，不能烤制和成熟物品一樣。同樣，內在之火也被未消化覆蓋遮蔽時，不能消化食物。因此對有發燒的人首先要禁食，這很重要，而且要一直禁食到病邪成熟，直到病完全消化為止。 風和痰熱病口渴時，溫水少量少量飲用。由此痰液消化后，能迅速消除口渴。生起火力，使通道柔軟后能凈化。能順利排出粘著的風膽汗液和大小便。能消除昏睡和食慾不振，能維持生命。即風和痰熱病時病人口渴，應當飲用開水，而且要少量飲用溫水。這樣做有什麼作用呢？溫水能使堵塞脈道的粘稠痰液融化變稀，從而迅速消除口渴。

།དེ་བཞིན་དུ་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཀྱང་བསྐྱེད་ཅིང་སྦར་ནས་ནང་གི་བུ་གའི་རྒྱུན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པར་ བྱས་ནས་བུ་ག་དེ་དག་ཉིད་སྦྱོང་ཞིང་དག་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཞེན་ཅིང་བུ་གའི་སྒོ་རྣམས་སུ་ཆགས་པའི་རླུང་ལ་སོགས་པ་བདེ་བར་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་ལུགས་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་དང་རྨོངས་བག་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྲོག་འཛིན་ཅིང་གནས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུ་གྲང་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། །ནད་ཀྱི་ཚོགས་ནི་འཕེལ་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུ་གྲང་ནི་ཆུ་ཚན་གྱི་ཡོན་ཏན་དེ་ལས་གོ་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ནད་ཀྱི་ཚོགས་གང་དག ཡོད་པ་དེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཆུ་ཚན་ཡོན་ཏན་དེ་འདྲ་ཡང་། །གཅིག་ཏུ་མཁྲིས་པས་ལྡན་རིམས་དང་། །མཁྲིས་ཤས་ཆེ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་ཚ། །ཀུན་ཚ་རྨོངས་བག་ཚད་པར་འཁྲུ། །ཆང་དུབ་ལས་བྱུང་སོ་ག་དང་། །གཅོང་སྐེམ་ཁྲག་མཁྲིས་ཅན་མི་བླུད། །ཅེས་ བྱ་བ་ལ།ཆུ་ཚན་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཡོན་ཏན་བད་ཀན་ཞུ་བར་གྱུར་པ་དང་། མེ་དྲོད་སྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་དང་ལྡན་པའི་མི་དང་ནད་གཞན་དག་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་དེ། དེ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ཚ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཚ་བ་དང་། ཀུན་ཚབ་སྟེ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཚ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆང་དང་དུག་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་རིམས་ལ་ཆུ་ཚན་དེ་བླུད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སོ་གའི་དུས་སུའང་རང་བཞིན གྱི་ཆུ་ཚན་བཏུང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་གཅོང་ཆེན་པོས་ཐེབས་ཏེ་སྐེམས་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་། ཁྲག་མཁྲིས་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སྐོམ་དད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུ་ཚན་བླུད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་དག་ལ་ཅི་ཞིག་སྦྱིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། དེ་ལ་གླ་སྒང་ ཙནྡན་དང་།།བཅའ་སྒ་པར་པ་ཏ་དང་ནི། །པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་བ་ལེ་ཀ། །བསྐོལ་ཆུ་བསྒྲངས་བླུད་རིམས་སྐོམ་སེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་ཏུ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་གླ་སྒང་ལ་སོགས་པ་དང་། བསྐོལ་བའི་ཆུ་བསྒྲངས་པ་ཕན་ཏེ། དེ་ནི་རིམས་དང་སྐོམ་ དད་སེལ་བ་ཡིན་ནོ།།འདིར་ཆུ་དང་སྨན་དག་གི་ཚད་ནི་གཞུང་གཞན་དག་ལས་བསྟན་ཏེ། གང་ཞིག་ཆུར་བསྐོལ་བསྒྲངས་གྱུར་པ། །གླ་སྒང་ལ་སོགས་པ་ཏོ་ལ། །ཡན་ལག་དྲུག་པ་ལ་སོགས་སྦྱར། །དེ་ལས་ཞོ་རེ་བཅུ་གནས་ནི། །ཆུ་ནི་བྲེ་གང་ནང་དུ་བསྐོལ། །དེ་ནས་བཞི་ཆ་ ལུས་བྱས་ཏེ།།སྐོམ་དད་ལ་སོགས་ཞི་ཕྱིར་བཏུང་། ཞེས་བཤད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། སྨན་མང་བསྐོལ་བ་སྐ་བ་ཡིན། །སྨན་ཉུང་ཆུ་བསྐོལ་དྭངས་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པ་མེད་པར་ཚ་མི་འབྱུང་། །ཚ་བ་མེད་པར་རིམས་ཡོད་མིན། ། དེ་བས་མཁྲིས་པ་ལ་གནོད་སྤང་། །མཁྲིས་ཤས་ཆེ་བས་ལྷག་པར་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་མེད་ཅིང་དེ་མ་གཏོགས་པར་ཚ་བ་མི་འབྱུང་སྟེ། ཚ་བ་ནི་མཁྲིས་པའི་རང་བཞིན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རིམས་ལ་ཚ་བ་གང་དག་ཡོད་པ་དེ ནི་མཁྲིས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚ་བ་དེ་མེད་པར་ཡང་རིམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དང་པོ་ཚ་བ་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

同樣地，也生起並點燃胃部的暖火，使內部通道變得柔軟溫和，清凈並凈化這些通道。 同樣地，使附著在通道口的風等得以順利排出，使其按規律執行。 同樣地，能消除睡眠、昏沉等，能維持生命，因為它具有令人滿足的本性。 冷水則與此相反，會增長病患群。這是說，冷水的性質與溫泉水的功效相反，會使現有的病患群增長擴大。 雖具如是溫泉功德，但單純膽病相關熱病，膽病偏重者，一面發熱，遍身發熱，昏沉熱瀉，酒毒所致，春季時節，重病消瘦，血膽病者不可飲用。 這是說，溫泉水雖然具有前述的功德，如化解痰濕、生起暖火等功效，但對於單純由膽病引起的熱病患者，以及其他膽病嚴重的患者，區域性發熱等病癥，如眼等感官發熱，全身發熱，以及由酒毒引起的熱病，都不應飲用溫泉水。 同樣，在春季時節也不宜飲用天然溫泉水。 同樣，對於受重病折磨而消瘦的人，以及有血膽病的人，即使口渴也不宜飲用溫泉水。 那麼應該給他們什麼呢？為此說道： 對此，薑黃、檀香，蓽茇、胡椒藤，石榴及婆羅迦，煮水冷卻飲用可消除熱病口渴。 這是說，對於單純的膽病患者等，薑黃等藥物煮水冷卻後飲用有益，這能消除熱病和口渴。 這裡關於水和藥物的用量，其他論著中有說明：‘凡是水煮冷卻者，薑黃等一托拉，六分支等配製。每十舍那量，於一升水中煮沸。然後留存四分之一，為止息口渴等而飲用。’ 同樣，其他論著中也說：‘藥物多則煮出濃汁，藥物少則煮水清澈。’ 無膽病則熱不生，無熱則無熱病，因此應避免損害膽病，膽病嚴重者更應避免。 這是說，所有熱病都離不開膽病，除此之外熱不會產生，因為熱是由膽的本性而生，所以熱病中的熱都是由膽所生。 沒有這種熱也就不會有熱病，因為熱病的本質特徵首先就是發熱。

།དེ་བས་ན་མཁྲིས་པ་ལ་གནོད་པའི་ཁ་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་དང་སྨན་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རིམས་ ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཕལ་ཆེར་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་ཀྱང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྷག་པར་ཡང་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ལྷག་པར་ཞེས་སྨོས་པའི་སྒྲ་འདིས་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་སྤང་བར་མི་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་དོ།།ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲུས་དང་བསྐུ་དང་བྱུག་པ་དང་། །སྨྱུང་བ་ལྷག་མ་སྤང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྲུས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤང་ བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྨྱུང་བ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བཤད་པའི་སྨྱུང་བ་མ་གཏོགས་པར་སྨྱུང་བ་གཞན་དག་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་གནས་སྐབས་སུ་དགོས་པ་ནི། སྨྱུང་བ་ནི་རིམས་ལ་སྐྱུག་སྨན་གཏང་བ་དང་། ཟས་བྲི་ཞིང་གཅད་ པའི་སྨྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་མ་གཏོགས་བཀྲུ་སྨན་གཏང་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རིམས་སར་པ་ལ་སྤང་བར་བྱའོ། །མ་ཞུ་གཟེར་འཇོམས་སྨན་ལྟ་བུ། །མ་ཞུ་རིམས་ནི་མི་བཟད་ལ། །སྨན་བཏུང་མི་བྱ་དེ་ཡིས་ནི། །ལྷག་པར་མ་ཞུ་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ལྟོ་བ་མ་ཞུས་ ཁྱབ་པ་ལ།།འོ་མ་སྦྲུལ་ལ་བླུད་དང་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཞུ་བ་དང་བཅས་པའི་རིམས་མི་བཟད་ཅིང་བརྣག་པར་དཀའ་བའི་ནད་དང་ལྡན་པ་ལ་སྨན་བསྐོལ་བ་དང་། བསྒྲངས་པ་དང་། སྐྱོ་མ་ལ་སོགས་པ་བཏུང་བར་མི་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མ་ཞུ་ཞིང་ཟས་ཀྱི་ལྷག་མ་ལུས་པ། མི་བཟད་པར་ན་བ་ལ་གསུད་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ལ་གཟེར་འཇོམས་པའི་སྨན་རྩི་བོ་ཆེ་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བླུད་པར་མི་བྱ་སྟེ། སྨན་འཇུ་མི་ནུས་པས་སླར་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མདོ་གནས་ལས། །མ་ཞུ་མི་བཟད་པས་ཉེན་ཀྱང་། །གཟེར འཇོམས་སྨན་ནི་བཏུང་མི་བྱ།།བེའུ་སྣབས་མ་ཞུ་མེ་དྲོད་ཉམས། །ནད་ཀྱི་སྨན་ནི་བཏུང་མི་ནུས། །འདི་ཡིས་ནད་པ་འཕྲལ་དུ་ནི། །ཐུ་ཞིང་འཆི་བ་དག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་པ་དེ་དྲན་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་སྨོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གླ་སྒང་དང་པར་པ་ཏ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ བསྐོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་འཐུངས་པ་དེས་ན་ལྷག་པར་ཡང་མ་ཞུ་བ་མང་དུ་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་སྐྱེད་ཅེ་ན། མི་གང་ལྟོ་བར་མ་ཞུ་བས་ཁྱབ་ཅིང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ཅན་དེ་ལ་བླུད་ན་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ མ་ཞུ་བས་ཁྱབ་པའི་ལྟོ་བར་སྨན་བླུད་པ་དེ་ནི་མ་ཞུ་བ་དེ་ཉིད་སླར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།རླུང་དང་བད་ཀན་བདག་ཉིད་དེར། །ལྐོག་ནད་ཆམ་པ་དབུགས་མི་བདེ། །བྱིན་པ་ཚིགས་རུས་གཟེར་གྱུར་ལ། །རྔུལ་འབྱུང་བ་ནི་རབ་བསྔགས་ཏེ། །རྔུལ་དང་བཤང་གཅི་ཕྱེན་བདེར་འབྱུང་། ། མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཟས་འཇུ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་རིམས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ལ། ལྐོག་མའི་ནད་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ནད་བྱུང་བར་གྱུར་ན། རྔུལ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གསོ་བར་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྔུལ་འབྱུང་བའི་ཆོ་ག་དེ་བྱས ན་ཁོང་དུ་ཞེན་པའི་རྔུལ་ལ་སོགས་པ་བདེ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མེ་དྲོད་སྐྱེད་ཅིང་ཕོ་བས་ཟས་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུ་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

因此，對於膽病有害的飲食、行為和能引起膽病的藥物，以及一切熱病，大多都應當避免。尤其是對於膽病嚴重且由膽病增盛引起的熱病，更應當避免引起膽病的因素。此處’更加’一詞表明，對於由風和膽引起的熱病，不必完全避免引起膽病的藥物等。 關於’沐浴、按摩、塗抹，以及其餘禁食皆應避免’，對於一切熱病都應避免沐浴等。同樣，其餘的禁食也應避免，即除了根據具體情況所說的禁食外，其他禁食都應避免。其中必要的禁食是指熱病時的催吐和減少、斷絕飲食的禁食，除此之外的下藥等，對於新發熱病都應避免。 關於’如消化痛止痛藥，對難忍的消化不良熱病，不應服用藥物，因為這會更加增長消化不良。腹部消化不良遍佈時，如同給蛇喝牛奶’，對於伴有消化不良的難忍熱病患者，不應飲用煎煮、冷卻的藥湯等，就像對於消化不良且有食物殘留，病情難忍時，不應服用止痛的三大辛香藥等，因為無法消化藥物，反而會造成傷害。這也如《醫典》所說：‘即使被難忍的消化不良所困，也不應飲用止痛藥。鼻涕、消化不良、消化力衰退，無法服用治病藥物。這會使病人立即嘔吐而死亡。‘因此提出這樣的說法。 因此，服用煎煮了巖蘭草和胡黃連等藥物的藥方，會更加增長消化不良。對於腹部遍佈消化不良的熱病患者服用藥物，會使消化不良增長。同樣，在消化不良遍佈的腹部服用藥物，會使消化不良本身更加增長。 關於’對於風痰性質的，喉病、感冒、呼吸不暢，小腿關節骨痛者，出汗最為推薦。汗液、大小便能順利排出，能生起消化之火併幫助消化’，對於風痰性質的熱病出現喉病等所說的疾病時，推薦出汗這一治療方法。進行出汗療法后，體內積存的汗液等會順利排出。同樣，能生起消化之火，使胃部能夠輕易消化食物的功能。

།སྣུམ་འཐུངས་ཆོ་གར་བཤད་པ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣུམ་འཐུངས་པའི་ཆོ་ག་སྣུམ་ འཐུངས་པའི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དག་།ཆུ་དྲོན་དག་གིས་ཉེར་སྤྱོད་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བསྟེན་ཅིང་སྤྱད་པར་བྱའོ། །སྨྱུང་དང་དུགས་བྱ་དུས་དང་ནི། །ནས་ཐུག་ཏིག་ཏའི་ཁུ་བ་རྣམས། །དྲི་མ་རྣམས་ནི་སྨིན་བྱེད་པ། །རིམ་མམ་གནས་སྐབས་ཇི་བཞིན་སྦྱིན། །ཞེས བྱ་བ་ལ།རླུང་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པས་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རིམ་གྱིས་སམ་གནས་སྐབས་གང་ལ་བབ་པ་དེ་ལས་མི་འགྱུར་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རིམ་པའི་ཚུལ་ནི་དང་པོར་སྨྱུང་བ་བྱ་ཞིང་ཟས་ བཅད་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དུགས་བྱ། དེ་ནས་དུགས་དེ་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་བྱ་བ་དང་། དེ་ནས་ནས་ཐུག་སྦྱིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཏིག་ཏའི་ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ་སྟེ། སྨིན་པ་གསར་དུ་བྱུང་བ་ལ་བྱའོ། །རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་ཟད་བྱེད་དང་། །གློ་བུར་བ་དང་རིམས་རྙིང་ལ། །སྨྱུང་བ་མི་བྱ་དེ་ལ་ ནི།།ཉམས་མི་སྨོད་པའི་ཞི་བྱ་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ནད་ཉི་ཚེ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ན་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟད་བྱེད་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་དང་། རིམས་ནད་གློ་བུར་བས་ཐེབས་པ་དང་། རིམས་རྙིང་པ་དག་ལ་ནི་སྨྱུང་བའི་ཆོ་ག་མི་བྱ་སྟེ། རླུང་ནད་ཉི་ ཚེ་ལ་སོགས་པའི་རིམས་ན་བ་དེ་དེ་དག་ལ་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ཕན་ལ།ཞི་བ་དེ་ཡང་ཉམས་སྨོད་ཅིང་སྐེམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟེན་ན་ཕན་ཞིང་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་ཞུའི་རིམས་ཚུལ་ལྡན། །ཉམས་སྨད་མི་བྱར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།རིམས་དེ་ལ་མ་ཞུ་བའི་རིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་། དེའི་རང་བཞིན་སྔར་སྨོས་པ་རིམས་ཀྱི་བླ་བརྣན་མི་བཟད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྡན་པ་ལ་ཡང་། ཉམས་སྨད་པར་མི་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསོ་བའི་ཐབས་གཉིས་ཤེས་པ་ལས། །བརྟགས་ཏེ་སྨྱུང་བར་བྱ་ བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསོ་བའི་ཐབས་གཉིས་སྟོན་པར་བཤད་པའི་སྨྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་། དབང་པོ་དང་ཞིང་དྲི་མ་དག་།བདེ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྱུང་བ་ལེགས་པར་བྱས་པ་རྟོགས་པར་བྱས་ལ། ཤིན་ཏུ་ སྐེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྨྱུང་དྲགས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྨྱུང་བྱས་མཚན་མར་ལྡན་པ་ནི། །དེ་ལ་ཐུག་སླ་ལ་སོགས་བླུད། །རང་གི་སྨན་དང་ཇི་བཞིན་བསྐོལ། །དང་པོར་ཐུག་སླ་ལ་སོགས་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ནད་ཅན་སྨྱུང་བ་བྱས་ཟིན་པའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་ པ་དེ་ལ་ནི་ཐུག་པ་སླ་བ་སྟེ་འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་དང་པོར་བླུད་པར་བྱའི།སྐ་བར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དང་པོར་ནི་ཐུག་པ་སླ་བ་འབྲས་ཐུག་རྐྱང་རྐྱང་པོ་བླུད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ཐུག་པ་ཡིད་ཙམ་སྐ་བ་དང་ཐུག་པ་གར་མོ་བླུད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས། །བུད་ཤིང་གིས་ནི་མེ་ བཞིན་དུ།།དེ་ཡི་མེ་དྲོད་དེས་སྐྱེད་དེ། །དེ་ཡང་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས། །ཡང་དང་མེ་དྲོད་འབར་བར་བྱེད། །གཤེར་ཞིང་དྲོ་བས་རྔུལ་བར་བྱེད། །སླ་བས་སྐོམ་དད་རབ་ཞི་བྱེད། །ཁ་ཟས་ཡིན་ཕྱིར་སྲོག་བརྟེན་ལ། །ཁུ་བ་ཡིན་པས་ཡང་བ་ཉིད། །རིམས་དང་འཕྲོད་པས་རིམས་ འཇོམས་བྱེད།།དེ་བས་དང་པོར་ཐུག་པ་སོགས། །རིམས་ལ་བློ་དང་ལྡན་པས་སྦྱིན། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

關於飲油儀軌的解釋：應當全面實行。即如前所述，在飲油一章中所說的飲油儀軌，以溫水沐浴等所有這些都應當依次實行。 禁食、熱敷療法、時節以及大麥粥和龍膽汁等，能使諸病素成熟，應按次第或時機給予。即風等病素未成熟者，通過禁食等療法使其成熟。這些也要按照所說的次第或適時給予，不能違背方法。其次第是：首先要禁食斷食，之後進行熱敷，然後熱敷持續六天，之後給予大麥粥，最後服用龍膽汁，這是針對新發成熟的病癥。 單純風病、消耗病、突發病和久病，不可禁食，對此應採用不損害體力的緩和療法。即對單純風病所致的熱病，以及消耗病所致的熱病、突發熱病和久病等，不可採用禁食療法。對於單純風病等熱病患者，應採用緩和療法，且這種緩和療法不應損害體力和使身體消瘦，採用這樣的緩和療法是有益且值得稱讚的。 對於具有不消化熱病特徵者，應知不可損害體力。即對於具有不消化熱病特徵，以及前述熱病嚴重等特徵者，也應知道不可損害體力。 通過了解兩種治療方法，觀察後方可禁食。即應當通過所說的兩種治療方法中禁食的特徵來正確理解。其中，‘諸根安適，病素順利排出’等是禁食做得好的標誌，而過度消瘦等則表明禁食過度。 對於禁食后出現相應徵兆者，應給予稀粥等，用相應藥物如法熬煮，首先給予稀粥等。即對於熱病患者禁食后出現相應徵兆者，應首先給予稀粥，即單純的米粥，不要太稠。開始時要給予稀米粥，然後逐漸給予稍稠的粥和中等稠度的粥。 如查拉迦仙人所說：‘如同柴火之於火，粥能增長其消化之火，再通過藥物配伍，反覆增強消化之火。因其濕潤溫熱能發汗，因其稀薄能止渴，因其為食物能維持生命，因其為液體故易消化，因其適合熱病故能降伏熱病。因此，有智者首先給予粥等治療熱病。’

།དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བྱ་ཞེ་ན། ཞག་དྲུག་བར་དུའམ་གང་ཚེ་རིམས། །རྩེ་ཞིལ་གྱུར་པའི་བར་དུ་སྦྱིན། །དེ་ཡིས་ཤིང་གི་མེ་བཞིན་དུ། །དེ་ཡི་མེ་དྲོད་འཕེལ་བར་ བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རིམས་ཀྱིས་དང་པོར་བཏབ་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཞག་དྲུག་གི་བར་དུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་འམ། ཡང་ན་གང་གི་ཚེ་རིམས་རྩེ་ཞིལ་ཞིང་ཚ་བའི་གདུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཞི་བར་གྱུར་པ་དང་། ཤུགས་དལ་བར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་རིམས་ནད་ན་བའི་ནད་པ་ དེ་ལ་ཐུག་པ་དེ་དག་བླུད་ཅིང་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།དེས་ན་ཞག་དྲུག་གི་གོང་ཡན་ཆད་དུ་སྨྱུང་བ་བྱས་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་གང་ལ་ཐུག་པ་བླུད་པ་དེས་རིམས་རྩེ་ཞིལ་བར་གྱུར་བ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་དེ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །དང་པོར་འབྲས་ཡོས་ཐུག་འཇུ་སླ། །བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང་ དང་བཅས།།འུ་སུ་རྒྱམ་ཚར་བཅས་པ་སྦྱིན། །སྐྱུར་འདོད་སེའུ་འབྲུ་བཅས་པ་བཏུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་དང་པོར་ཏེ་ཐོག་མར་འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཐུག་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་ལེགས་པར་འཇུ་སླ་བའི་འབྲས་ཐུག་བཅའ་སྒ་ལ་སོགས་པས་བཏབ་པ་རྒྱམ་ཚ་དང་བཅས་པ་བླུད་ པར་བྱས་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རོ་སྐྱུར་བ་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་སེའུ་འབྲུ་དང་བཅས་ཤིང་བཏབ་པའི་ཐུག་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །འཁྲུ་བའམ་མཁྲིས་པ་མང་བ་ལ། །སྦྲང་རྩི་བཅའ་སྒ་བཏབ་བསྒྲངས་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཁྲུ་བས་བཏབ་པའམ་མཁྲིས་པ་མང་བ་དག་ལ་ནི་ཐུག་ པ་དེ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅའ་སྒ་བཏབ་སྟེ་བསྒྲངས་པ་བླུད་པར་བྱ་ལ།དེ་ཡང་ཐུག་པ་སླ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བཏུང་བར་བྱའོ། །ཆུ་སོ་རྩིབ་ལོགས་ཀླད་པ་གཟེར། །གཟེ་མ་བྱ་ཀྲི་བསྐོལ་བ་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ནད་པ་གང་ཆུ་སོ་ལ་སོགས་པར་གཟེར་བའི་ནད་ཡོད་པར་ནི་གཟེ་མ་དང་ བྱ་ཀྲི་སྟེ།ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །རིམས་འཁྲུར་ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། །བ་ལ་བིལ་བ་བཅའ་སྒ་དང་། །ུཏྤལ་འུ་སུ་བསྐོལ་རིམས་འཁྲུར། །ཐུག་སྐྱུར་སྨིན་དང་དྲོད་སྐྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་དང་ཚད་པར་འཁྲུ་བའི་ནད་གཉིས་ཡོད་པ་ལ་ནི་ ཀྲྀཥྞ་པརྞི་ལ་སོགས་པ་དང་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་སེའུ་འབྲུའི་ཁུ་བས་སྐྱུར་པོར་བྱས་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ནི་མ་ཞུ་བ་རྣམས་སྨིན་པ་དང་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱིགས་བུ་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །གཟེར་ཅན་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།སྐྱིགས་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱིགས་བུ་ནས་གཟེར་གྱི་བར་དང་ལྡན་པའི་ནད་པ་ལ་ནི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་དང་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། བྲི་ཧ་ཏི་དང་ཀཎྜཀཱ་རི་དང་ཨ་ཤུ་མི་ཏི་གཉིས་དང་གཟེ་མ་སྟེ་ལྔ་དང་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །བད་ཀན་གྱིས་ཉེན་ནས་ཐུག་ནི། །རྩ་བ་ ཆེན་པོ་ལྔ་པ་སྦྱིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་གྱི་ནད་ཀྱིས་ཉེན་པའི་ནད་པ་ལ་ནི་བིལ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་། ནས་ཐུག་བཙོས་པའི་ཐུག་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །རྟུག་པ་འགགས་ལ་ནད་བཅས་པ། །པི་པི་ལིང་དང་སྐྱུ་རུ་ར། །བཏབ་པའི་ནས་ཐུག་མར་དང་བརྔོས། ། དྲི་མ་ནད་ནི་བདེ་འབྱུང་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ནད་པ་གང་ཞིག་རྟུག་འགགས་ཀྱི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལ་ནི་ནས་ཐུག་བླུད་དེ། དེ་ཡང་པི་པི་ལིང་དང་སྐྱུ་རུ་ར་བཏབ་པ་ལ་ནས་དེ་མར་དང་བརྔོས་པ་ལས་བྱས་པའི་ཐུག་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་དྲི་མ་དང་ནད་གང་དག་ཡོད་པ་དེ་བདེ་བར་འབྱུང བར་བྱེད་དོ།

如果問到要做多長時間，則說：‘六天之內或者直到發燒，頂峰消退為止。就像木柴之火一樣，這能增長他的火熱。‘這是說，從發燒開始算起，要給藥六天，或者直到發燒的頂峰消退，熱惱等稍微平息，病勢減緩為止，都要給這些湯藥給病人服用。 因此，在六天之前已經禁食的特徵消失，給予湯藥后發燒頂峰消退為止，都要給予湯藥。‘最初炒米湯易消化，加入薑黃、胡椒，以及巖鹽給予。想要酸味的加入阿摩落果飲用。‘這是說，最初要給予炒米湯。然後給予容易消化的米湯，加入薑黃等和巖鹽。同樣，對於想要酸味的人，要給予加入阿摩落果的湯藥。 ‘對於腹瀉或膽汁過多者，加入蜂蜜薑黃后冷卻給予。‘這是說，對於腹瀉發作或膽汁過多的人，要給予加入蜂蜜和薑黃后冷卻的湯藥，從稀湯開始飲用。 ‘牙痛、肋痛、頭痛，給予枸杞、刺天茄煮湯。‘這是說，對於有牙痛等疼痛的病人，要給予枸杞和刺天茄煮成的湯藥。 ‘對於發燒腹瀉，用黑葉、婆羅、木蘋果、薑黃和蓮花、烏梭煮成的湯藥。發燒腹瀉時，酸湯能促進消化生熱。‘這是說，對於同時有發燒和腹瀉的病人，要給予用黑葉等煮成的湯藥，用阿摩落果汁調成酸味，這能促進未消化的食物消化，增長胃火。 ‘打嗝、咳嗽、呼吸不暢、疼痛者用小五根。‘這是說，對於從打嗝到疼痛等癥狀的病人，要給予小五根煮成的湯藥，即用婆羅胡椒、刺天茄、兩種阿術米提和枸杞五味煮成的湯藥。 ‘痰病發作時的湯藥，用大五根給予。‘這是說，對於痰病發作的病人，要給予木蘋果根等大五根和大麥煮成的湯藥。 ‘對於大便阻塞伴有病癥者，加入胡椒和訶子，用大麥湯與酥油炒制。能使污穢和病癥順利排出。‘這是說，對於有大便阻塞病癥的病人，要給予大麥湯，要加入胡椒和訶子，用酥油炒製成湯藥，這能使污穢和病癥順利排出。

།ལྟོ་བར་རྟུག་འགགས་ནད་བཅས་ལ། །དབྱི་མོ་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །རྒུན་འབྲུམ་དོང་གྲ་སྐྱུ་རུ་ར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟོ་བར་རྟུག་པ་འགགས་པར་གྱུར་ཅིང་དེ་ཡང་ན་ཞིང་ཐུག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དབྱི་མོ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྐོལ་བའི་ཐུག་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཁོང་པ་ བཅད་པ་སྙམ་བྱེད་ལ།།རྒྱ་ཤུག་ད་ཏྲིག་ས་ལ་པར། །ཀྲྀཥྞ་པརྞི་བིལ་བ་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་པའི་ནང་གྲིས་བཅད་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ནད་ལ་རྒྱ་ཤུག་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །ད་ཏྲིག་ནི་བྲྀཀྵ་ཨཾ་པ་ལའོ། །རྔུལ་མེད་གཉིད་མེད་སྐོམ་པས་ ཉེན།།ཁ་ར་དོང་གྲ་སྐྱུ་རུ་རའོ། །རྒྱ་ཤུག་ཁ་ར་རྒུན་འབྲུམ་དང་། །ཐལ་ཏྲེས་གླ་སྒང་ཙནྡན་ནི། །སྐོམ་དང་སློན་དང་བཅས་པ་བླུད། །སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་རིམས་འཇོམས་ཡིན། །དེ་དག་ཐུག་པའི་སྨན་ཡིན་ཏེ། །ཤ་ཁུ་ཡུ་ཤ་སོགས་པའང་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྔུལ་མེད་པ་དང་གཉིད་མེད་ཅིང་ཡང་བ་དང་སྐོམ་པས་ཉེན་ཅིང་གདུངས་པ་ལ་ཁ་ར་དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཐུག་པ་དང་སྦྱར་བ་བསྟེན་པའི་སྨན་འདི་དག་ནི་ཤ་ཁུ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ་བླུད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བསྡུས་པ་ལས། ཐུག་པ་དང སྦྱར་སྨན་གཉིས་ཀྱིས།།ཤ་ཁུ་ཡུ་ཤ་ལ་སོགས་པའང་སྦྱར། །ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤ་བཙོས་པའི་ཁུ་བ་དང་། ཡུ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་མོན་སྲན་སྡེའུ་མུངྒ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ལས་བྱས་པའི་བཏུང་བ་ཡིན་ནོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་བཏུང་བ་གཞན་དང་ཞོག་ཆུ་དང་ དར་བ་དང་།རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་བཏུང་བ་ན་ཀ་དང་། ཚོད་མ་ལ་སོགས་པ་དང་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་། ཐུག་པ་ཤ་ཁུ་ཡུ་ཤ་སོགས། །རོ་བཟང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་ལས། །སྨན་གྱི་ཚད་ནི་སྦྱར་བར་བྱ། །འཇིག་རྟེན་གྲགས་དང་ཅི་རིགས་སྦྱར། ། ཡང་ན་ཇི་སྲིད་སྨན་གྱིས་ནི། །དེ་དང་འཚམ་པ་ཉིད་བྱ་ཞིང་། །ནད་དང་ལྟོ་ཚོད་ན་ཚོད་སྟོབས། །རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་སྦྱར་བྱ་ཡི། །ཚད་ཀྱི་ངེས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྨན་པ་མཁས་པ་རྒན་པོ་རྣམས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་བྱེད་པ་གང་དག མཐོང་བ་དེ་འདིར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཚད་ནི་སྲང་གཅིག་ལ་བྱའོ། །ལ་ལར་ནི་འབྲས་སྲང་གཅིག་ཙམ་ལས་བྱེད་པ་སྣང་ངོ་། །བསྐོལ་བའི་སྨན་ནི་སྲང་ཕྱེད་ལས་བྱའོ། །སྦྱར་བའི་སྨན་ནི་སྤྱིར་ཞོ་གཉིས་སོ། །ཆུ་ནི་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་བསྐོལ་ལ་ལྷག་མ་སྲང་སུམ་ཅུ་ ལུས་པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་ཡོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུག་པར་བསྐོལ་བར་བྱའོ། །ཆང་ལས་བྱུང་དང་ཆང་རྒྱུན་བསྟེན། །བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་གནས་ཞུགས་ནས། །དེ་གཉིས་ཤས་ཆེ་འམ་སོ་ག་འམ། །སྐོམ་དང་སློན་དང་ཚད་པས་ཉེན། །ཁྲག་ནི་སྟོད་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། །དེ་ལ་ ཐུག་པ་མི་བླུད་ཀྱི།།འབྲས་ཕྱེའི་སྐྱོ་མ་རིམས་འཇོམས་པའི། །འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་། །ཁ་ར་དཀར་བཅས་བླུད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆང་འཐུངས་པ་ལས་རིམས་སུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཐུག་པ་བླུད་པ་སློབ་དཔོན་གྱིས་མ་བསྔགས་ཏེ། འདོད་པར་བྱ་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཆང་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆང་འཐུངས་དྲགས་པ་ལས་རིམས་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའོ།

對於腹部大便阻塞的病癥，用土茯苓、胡椒根、葡萄乾、冬瓜、訶子煎湯。也就是說，對於腹部大便阻塞並伴有疼痛的病癥，應該用土茯苓等藥物煎煮的湯藥服用。 對於腹部感覺像被刀割的病癥，用棗樹、達特里克、沙拉帕、黑葉、木蘋果煎湯服用。也就是說，對於腹部感覺像被刀割般疼痛的病癥，應該用棗樹等藥物配製的湯藥服用。達特里克即是’布里克沙安帕拉’。 對於無汗、失眠、口渴困擾的病癥，用白糖、冬瓜、訶子。棗樹、白糖、葡萄乾、蒲公英、羊奶芹、檀香，用於治療口渴和疲憊，加蜂蜜可以治療發熱。這些都是湯藥，也可以配合肉湯、豆湯等使用。 也就是說，對於無汗、失眠、身體輕飄和口渴困擾的病癥，應該用白糖等配製的湯藥服用。這些配製湯藥的藥物也可以與肉湯等一起使用。 在《醫典》中說：‘配製湯藥的兩種方法，可以與肉湯、豆湯等配合使用。‘所說的肉湯是指煮肉的湯汁，豆湯是指綠豆、豌豆等煮成的飲品。‘等’字包括其他飲品、酸奶清、乳清、以及葡萄乾等煮成的飲品，也可以配合蔬菜等使用。 又說：‘湯藥、肉湯、豆湯等，美味飲品等，應該按照藥物劑量配製。根據世間常識合理配製。或者根據藥物的性質，與之相適應，考慮疾病、飲食量、年齡、體力等因素后配製，沒有固定的劑量標準。’ 雖然如此說，但這裡要介紹那些經驗豐富的老醫生代代相傳的做法：炒米的劑量是一兩。有些地方用一兩生米。煎煮的藥物用半兩。一般配藥量是兩錢。水三十二兩煮剩三十兩時，然後加入炒米等熬成湯藥。 飲酒引起和長期飲酒，痰和膽汁進入其處所后，這兩種病情嚴重或在春季，或被口渴、疲憊、發熱所困擾，血液向上涌出時，對這種情況不要服用湯藥，而是要服用米粉粥、退熱果汁加蜂蜜和白糖。 也就是說，對於因飲酒而引起發熱等病癥，上師並不推薦服用湯藥，這是不可取的。其中’因飲酒引起’是指因過度飲酒而被髮熱病所侵襲。

།ཡང་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཆང་རྒྱུན་དུ་བསྟེན་པའི་མི་དང་། བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལྟ་བར་ཞུགས་པ་དང་དེ་གཉིས་ཏེ་འདས་མ་ཐག་པའི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ ཤས་ཆེ་བ་དང་།སོ་གའི་དུས་དང་སྐོམ་དད་ལ་སོགས་པས་ཉེན་པ་དང་། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སྟོད་དུ་འབྱུང་ཞིང་གྱེན་དུ་ལུད་པ་དེ་དེ་ལྟ་བུའི་རིམས་ནད་ཅན་དེ་ལ་ཐུག་པ་བླུད་པའི་སྐབས་ཡིན་ཡང་། ནས་ཐུག་ལ་སོགས་པའི་ཐུག་པ་མི་སྦྱིན་གྱི། དེ་ལ་ནི་སྐྱོ་མ་འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཕྱེ་ ལས་བྱས་པ་བླུད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་རིམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའི་ཁུ་བ་རྒུན་འབྲུ་སྐྱུ་རུ་ར་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པའམ། དེ་མ་རྙེད་ན་སྐམ་པོར་ཆུ་དང་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་བཅས་ཤིང་སྦྱར་བ་དེ་ལ་བླུད་པར་བྱའོ། ། དེ་ནས་སྐྱོ་མ་ཞུ་ནས་ནི། །བཀྲེས་ན་ནས་ཐུག་འབྲས་བརྔོས་པའི། །འབྲས་ཆན་དག་ནི་བཟའ་བྱ་ཞིང་། །ཤ་ཁུ་སླ་བའི་ཁུ་བའམ། །མུངྒ་འུར་བའི་ཁུ་བཅས་བཟའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་དེ་ལྟར་སྐྱོ་མ་འཐུངས་པ་དེ་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ་ཉིན་ཞག་དེ་ཉིད་ལ་བཀྲེས་ཤིང་ཟས འདོད་པར་གྱུར་པའི་ཟས་ཀྱི་དུས་གཉིས་པར་འབྲས་བརྔོས་པ་ལས་གཡོས་པའི་འབྲས་ཆན་བཟའ་བར་བྱ་བའམ་ནས་ཐུག་བཏུང་བར་བྱའོ།།དེ་ཡང་གང་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ་ཞེ་ན། ཤ་ཉུང་ངུ་དག་གི་ཤ་ཁུ་ཤིན་ཏུ་སླ་ཞིང་ཡང་ལ་བཅུད་ཆུང་བའམ། ཡང་ན་སྲན་མུངྒ་སྟེ། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་བྱ་འུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤ་ཁུ་བ་དང་བཅས་པ་བཟའ་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་། ཤ་ཆུང་སོགས་ཀྱི་ཁུ་བ་སླ། །ཤ་ཉུང་སླ་བ་ཡིན་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལ་ལ་དག་གིས། ཤ་ཁུ་ཚད་ཆེན་མ་ཡིན་སླ། །ཤ་ཁུ་སླ་བ་ཡིན་པར་བཤད། །ཅེས་བཤད པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཞག་དྲུག་འདི་བཟླས་ཏེ། །ཉམས་སྟོབས་ནད་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུས་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་གནས་སྐབས་དང་པོ་འདི་འདས་ཤིང་བཟླ་བར་བྱ་སྟེ། ནད་པས་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་ དང་།ནད་ཀྱི་འཕེལ་འབྲིའི་ཚུལ་ལས་བསྲུང་བར་བྱ་སྟེ། ནད་ནི་འདིར་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གང་ཡང་རུང་བ་རེ་རེ་འམ་གཉིས་འདྲེས་པ་འམ་འདུས་པ་དག་ལ་བྱའོ། །དེ་ནས་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པས། །སྨིན་པའི་ནད་ནི་ལྷག་མ་རྣམས། །སྨིན་པའམ་ཡང་ན་ཞི་བྱའི་ཕྱིར། །སྨན་ ཁུའི་སྦྱོར་བའི་བྱ་བ་བསྔགས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པར་སྤྱད་པའི་རྗེས་ལ་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྨྱུང་བ་དང་དུགས་བྱ་བ་དང་དུགས་དང་ནས་ཐུག་དང་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཁ་བས་རིམས་རྩོམ་པའི་ནད་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ནད་ལྷག་མ་རྣམས་སྨིན་པ་ འམ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་ཁུའི་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་ལྔ་པོར་རང་གི་ཁུ་བའམ།ལྡེ་གུ་འམ། བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་དང་། སྐྱོ་མར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དག་བྱ་བ་ནི་ནད་ཕལ་པོ་ཆེ་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་ལ་མཆོག་ཏུ་ཁ་བ་སྟེ། །བད་ཀན་ལ་ནི་ཚ་བ་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དེ་ཡང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་ཁྱད་པར་རམ་མཆོག་ཏུ་རོ་ཁ་བའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བླུད་པར་བྱ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི་སྨན་ཁ་བ་དེ་ནི་བད་ཀན་ལ་ཡང་བླུད་པར་བྱའོ། །ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚ་བའི་སྨན་བསྐོལ་བ་ནི་བད་ཀན་གྱི་རིམས ཁོ་ན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱའི་མཁྲིས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

再者，對於經常飲酒的人，以及患有痰病和膽病的人，這兩種剛剛發作的痰病和膽病較重的人，在夏季和口渴等癥狀困擾時，血液和膽汁上涌而咳出時，對於這樣的發熱病患者，雖然是可以喝湯的時候，但不要給予青稞湯等湯類，而應該給予用炒米粉製成的稀粥。這種稀粥要用能夠降低發熱的果汁，如葡萄、余甘子等煮沸後冷卻，或者在找不到這些時，用乾果煮沸後的汁液冷卻，加入蜂蜜和白糖調製后飲用。 之後稀粥消化后，如果餓了就應該吃青稞湯或煮熟的大米飯，配以稀薄的肉湯或綠豆和豌豆的湯一起食用。也就是說，在喝了稀粥之後消化的時候，當天如果餓了想吃東西時，第二頓飯可以吃煮熟的米飯或喝青稞湯。那麼應該和什麼一起吃呢？可以配以少量肉的清淡肉湯，或者綠豆和豌豆的湯一起食用。關於這一點，有人說’少肉等的湯要稀薄’，‘少肉要清淡’，也有人說’肉湯不要太濃要稀薄’，‘肉湯要清淡’。 這樣重複六天，要注意觀察病人的體力和病情。也就是說，用這種湯類等方法治療發熱病的第一階段要這樣度過，要注意觀察病人的體力和病情的變化。這裡所說的病，是指風等任何一種病，或兩種混合，或多種綜合的病。 之後通過禁食等方法，對於已經成熟的剩餘病癥，爲了使其成熟或平息，推薦使用藥湯配方。也就是說，在使用湯類等治療之後，通過禁食、熱敷、青稞湯和藥物煎煮的湯液等方法，對於發熱初起的成熟病癥和其他剩餘病癥，爲了使其成熟或平息，推薦使用五種型別的藥湯配方，可以是原汁、糊狀、煮沸後冷卻、稀粥等形式，這對大多數疾病都有效。 對於膽病最適合苦味藥物，對痰病則要服用熱性藥物。也就是說，這些藥煎湯對於由膽引起的發熱，特別要服用苦味藥物的湯劑。說’特別’是表明苦味藥也可用於痰病。熱性藥物煎湯只能用於痰熱病，不能用於膽病。

།བད་ཀན་མཁྲིས་པ་སེལ་བྱེད་ཀྱང་། །བསྐ་བ་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རིམས་སར་དྲི་མ་འགགས་བྱེད་པས། །བསྐ་བས་མི་བཟད་རིམས་སྐྱེད་ཅིང་། །དང་ག་འཁྱིལ་དང་ཡི་ག་འཆུས། །སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ་ཡང་སྐྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། །རོ་བསྐ་བ་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རིམས་སར་པ་ལ་ནི་བཏང་བ་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དྲི་མ་འགགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུས་རོ་བསྐ་བ་བླུད་པས་ནི་མི་བཟད་པའི་རིམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་ནད་དང་ག་འཁྱིལ་པ ལ་སོགས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་རིམས་སར་པ་ལ་ནི་རོ་བསྐ་བས་ནད་འཐས་ཤིང་སྲ་བར་བྱེད་ནས། ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་ལ། ནང་དུ་ཡང་སྨིན་ཅིང་འཇུ་བར་བྱེད་དེ། སླར་ཞིང་ཡན་མན་གྱི་རྒྱུན་སྲང་ངམ། ལམ་ལོག་པར་བྱས་ནས་རིམས་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས། །བསྐ་བའི་རོས་ནི་ནད་བཀག་སྟེ། །རིམས་སར་འཐས་པར་བྱེད་འགྱུར་ཞིང་། །སྲ་བར་བྱེད་ཀྱི་སྨིན་མི་བྱེད། །མི་བཟད་རིམས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བཤད་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི། །བསྐ་བས་བཀག་པ་མ་ཡིན གྱི།།གང་ཞིག་བསྐ་བས་བསྐ་འགྱུར་བ། །དེ་ནི་རིམས་སར་དག་ལ་སྤང་། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ལ་ལ་ཞག་བདུན་ནས་སྨན་གཏོང་། །གཞན་དག་ཞག་ནི་བཅུ་ལོན་ནས། །ཁ་ཅིག་ཟས་ཡང་ཟོས་ནས་གཏོང་། །མ་ཞུ་ཤས་ཆེ་ལ་མི་གཏང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་དཔོན་ལ་ ལས་ནི་ཞག་བདུན་པའི་རྗེས་ལ།ཞག་བརྒྱད་པའི་ཞག་གི་ཚེ་སྨན་གླ་སྒང་དང་པར་པ་ཏ་ལྡུམ་བུ་སྐྲ་བཟངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རིམས་འཇོམས་པའི་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །ཞེས་ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་གཞན་དག་ནི་ཞག་བཅུ་ལོན་པའི་རྗེས་ལ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །ཞེས་ཟེར་ རོ།།ཡང་སྲོག་འཚོ་བའི་སློབ་དཔོན། ཅིག་ན་རེ་གང་གིས་ཁ་ཟས་ཡང་བར་ཟོས་པར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་སྨན་སྦྱིན་ཏེ། ཞག་དྲུག་ལོན་ནས་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །ཞེས་ཟེར་བ་ནས། དེ་ཡན་ཆད་བཀག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚད་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ དབང་གི་སྦྱོར་བ་དང་འཚམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ཞུ་བ་ཤས་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་སྨན་དེ་ཞག་བཅུ་འདས་ཟིན་ཀྱང་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྔར་སྨོས་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་ཆར་ལ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །མ་ཞུ་བ་ཤས་ཆེ་བ་ལ་སྨན་མི་བཏང་བའི་དགོས་པ་གང་ཡིན་པ་འདིར་ སྨྲས་པ་ནི།གང་ཕྱིར་མི་བཟད་རིམས་ཉེན་ལ། །ནད་ཀྱི་ཤུགས་ནི་འབྱུང་འགྱུར་བ། །མ་སྨིན་པ་ལ་སྨན་གྱིས་ནི། །རིམས་ནི་སླར་འཕེལ་བྱེད་པ་འམ། །ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་སོགས་པ་ཡིས། །སྙོམ་དང་རྨོངས་བག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་མི་བཟད་པའི་རིམས་ ཀྱིས་ཉེན་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ནི་ནད་ཀྱི་ཤུགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་སྨན་བླུད་པར་གྱུར་ན་མ་སྨིན་ཅིང་མ་ཞུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་རིམས་དེ་སླར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་འབར་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་རིམས་སར་པ་ཤིན་ཏུ་སོགས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ནད་ལ་སྨན་བཏང་ན་སྙོམ་པ་དང་རྨོངས་ བག་གི་ནད་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་སླར་རིམས་དེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།

雖然能夠祛除痰和膽，但苦味不被推崇，因為在新發熱病時會阻滯病邪，苦味會引起難忍的發熱，並且會引起心絞痛、食慾不振、呃逆和呼吸不暢。 關於這一點，苦味雖然能夠祛除痰和膽，但在新發熱病時不推薦使用。為什麼呢？因為會阻滯病邪，服用苦味藥會引起難忍的發熱，同樣也會引起心病、心絞痛等癥狀。 在新發熱病時，苦味會使病邪凝結變硬，既不能向外排出，也不能在內部成熟消化。反而會使上下經脈或通道錯亂，導致發熱加重。 正如仙人遮羅迦所說：‘苦味會阻滯病邪，使新發熱病凝結，令其變硬而不成熟，引起難忍的發熱。’ 從配伍的角度來說：‘並非禁用苦味，但凡是以苦味調配的藥物，在新發熱病時都應當避免。’ 有些人七天後用藥，其他人十天後用藥，有些人在進食清淡食物後用藥，消化不良嚴重時不可用藥。 有些導師說在第七天之後，即第八天時應當使用祛除發熱的藥物，如崗松香、胡黃連、優質草藥等。 其他導師則說應在十天之後用藥。 又有一位生命醫學導師說，在食用清淡食物之後用藥，即在六天後用藥。在此之前都是禁用的。 這些時間標準都是根據病情狀況而相應調配的。 對於消化不良嚴重且病情加重的病人，即使過了十天也不能給藥，這是對前述三種情況都禁用的。 關於為什麼消化不良嚴重時不能用藥，這裡解釋說：‘因為在難忍的發熱病危險時，病勢會發作，對未成熟的病邪使用藥物，會使發熱病復發，或者由於病情極度加重，會引起昏迷和意識混亂。’ 因為難忍發熱病危險的病人會出現病勢發作，如果此時服藥，由於未成熟和未消化，會使發熱加重和熾盛。或者在新發熱病極度加重時用藥，會引起昏迷和意識混亂的病癥，並且發熱會再次加重。

།འོ་ན་གང་གི་ཚེ་སྦྱིན་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ་ནི། གང་ཚེ་རིམས་རྩེ་ཞིལ་ལུས་ཡང་། །དྲི་མ་ལ་སོགས་གཡོས་གྱུར་པ། །རིམས་བཏབ་ཡུན་རིང་མ་ལོན་ཡང་། །དེ་ཚེ་སྨན་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ཏེ།དུས་གང་གི་ཚེ་རིམས་རྩེ་ཞིལ་ཞིང་ཤུགས་དལ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཡང་ཞིང་མ་སྨིན་པའི་ནད་ཀྱིས་གནོན་པ་དང་། དྲི་མ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་བཤང་བ་ལ་སོགས་པ་གཡོས་པར་གྱུར་ཞིང་གནས་ལས་འཕགས་ཏེ་འགགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རིམས་ ཀྱིས་བཏབ་པ་དེ་ཡུན་རིང་པོ་མ་ལོན་ཞིང་ཞག་དྲུག་མ་འདས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྨན་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གླ་སྒང་པར་པ་ཏར་བཅས་པའམ། །བཅའ་སྒ་འམ་ཡང་ན་བྱི་ཚེར་བ། །བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པའི་ཁུ་བ་བླུད། །པ་ཐ་པུ་ཤེལ་པ་ལ་ཀ་།བླུད་པའམ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་མ་ པ།།སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་དོང་གྲ་རྣམས། །འདི་ནི་ཅི་རིགས་པར་བླུད་བྱ། །ནད་སྨིན་བྱེད་པའི་སྨན་ཁུ་བ། །རིམས་དང་སྐོམ་དད་ཡི་ག་འཆུས། །ཁས་རོ་མི་ཚོར་མ་ཞུ་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་པར་པ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྲ་བཟངས་ལན་འགའ་ནི་གླ་ སྒང་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ལན་འགའ་ནི་བཅའ་སྒ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཏང་ངོ་། །ཡང་ན་བྱི་ཚེར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དུར་ལ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའམ། ཡང་ན་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་པར་པ་ཏ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་བ་ལ་ཀ་དང་བཅས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་བསྐོལ་ བའི་ཁུ་བ་དྲོ་བའམ།གྲང་བ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ནིམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་མཁྲིས་དང་སླེ་ཏྲེས་ལ་སོགས་པ་སྨན་བཞི་པོ་བསྐོལ་བ་དྲོ་བའམ། གྲང་བ་བླུད་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཚད་ནི། སྨན་སྲང་གཅིག་ཆུ་སྲང་བཅུ་དྲུག་དང་བསྐོལ་ཏེ། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་ སྲང་བཞི་ལུས་པ་བཏུང་བར་བྱ་ལ།བསྒྲངས་པ་ནི་སྨན་སྲང་གཅིག་ལ་ཆུ་སྲང་དྲུག་ལུས་པར་བྱའོ། །གླ་སྒང་དང་པར་པ་ཏ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་འདི་ནད་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལས་བརྟགས་ཏེ། སྨན་གང་རིམས་གང་དང་གང་ལ་བཏང་བར་འོས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཅི་རིགས་ པར་བླུད་ཅིང་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ།སྨན་གྱི་ཁུ་བ་འདི་ནི་ནད་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རིམས་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དུག་མོ་ཉུང་དང་པ་ཏོ་ལའི། །ལོ་མ་དང་ནི་བུ་ཙེ་ཤེལ། །པ་ཏོ་ལ་གླ་སྒང་ཐལ་ཏྲེས་དང་། །པ་ཏ་དང་ནི་བུ་ཙེ་ཤེལ། །པ་ཏོ་ལ་ནི་མ་ འབྲས་བུ་གསུམ།།རྒུན་འབྲུ་གླ་སྒང་དུག་མོ་ཡུངས། །ཀི་ར་ཏིག་ཏ་སླེ་ཏྲེས་དང་། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་ཙནྡན་དཀར། །སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་སྐྱུ་རུ་སྦྲང་། །ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་རྫོགས་བྱས་པ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་རྟག་རིམས་སོགས། །ལྔ་པོ་ཞི་བར་བྱེད་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དུག་མོ་ཡུངས་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་རྫོགས་པར་བྱས་པས་རྟག་པའི་རིམས་ལྔ་པོའི་རྒྱུན་དང་། རྟག་པ་ཉིན་གཅིག་པ། ཉིན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྟན་པ་རྟག་པའི་རིམས་ནས། ཉིན་བཞི་པའི་རིམས་ཀྱི་བར་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར སྦྱར་ན་རླུང་གི་རིམས་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ།།རླུང་གི་རིམས་ལ་བྱི་ཚེར་བ། །བཅའ་སྒ་སླེ་ཏྲེས་གླ་སྒང་ཕན། །ཡང་ན་པི་པི་ལིང་རྩ་བ། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་བཅའ་སྒ་འམ། །རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུ་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་རླུང་གི་རིམས་ལ་བྱི་ཚེར་བ་ལ་སོགས་པ་སྨན་བཞི་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་རླུང་གི་རིམས་ལ་པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱིན་ན་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྩ་བ་ལྔ་པ་ཆུང་ངུའི་སྦྱོར་བ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ།

那麼，什麼時候應該給藥呢？為此說道：當熱病頂峰消退身體輕盈，痰等污濁開始活動，即使熱病發作時間不長，此時也應給藥。 也就是說，在熱病頂峰消退、病勢減緩，同時身體輕盈、未成熟的病癥壓制，痰、膽汁、糞便等污濁活動起來，離開原位但未堵塞之時，即使熱病發作時間不長、未超過六天，也應該給藥。 應服用含有格桑和帕巴達，或者甘松，或者刺蒺藜，煮沸後冷卻的湯藥。服用帕巴達、普謝和巴拉嘎，或者同樣服用印度楝樹、三棱草、格桑、冬瓜等。這些都應根據情況服用。成熟病癥的藥湯，能治療熱病、口渴、食慾不振，口中無味和消化不良。 關於病癥等的區分，有時要將帕巴達（即優質草）與格桑配合使用。有時與甘松配合服用。或者將刺蒺藜（即杜拉巴）配合煮成湯藥，或者煮沸後冷卻服用。或者將帕巴達、普謝子和巴拉嘎這三味藥煮成湯藥，溫熱或冷卻後服用。同樣，將印度楝樹、膽草、三棱草等四味藥煮成湯藥，溫熱或冷卻後服用。 這裡煮藥的劑量是：一兩藥材配十六兩水煮，剩下四兩藥湯飲用；冷卻時則是一兩藥材剩下六兩水。格桑和帕巴達等藥湯，要根據病癥等情況觀察，判斷哪種藥物適合用於哪種熱病，相應地給予服用。這種藥湯能使病癥成熟，並且能夠降伏熱病等。 苦瓜和帕托拉的葉子以及普謝子，帕托拉、格桑、塔特熱和帕達以及普謝子，帕托拉、印度楝樹、三果，葡萄、格桑、苦瓜，基拉提格達、三棱草和甘松以及白檀香，三棱草、格桑、余甘子、蜂蜜，這五個半偈頌所列的五種配方，被認為能平息五種持續性熱病等。 關於苦瓜等藥物，以半偈頌完成的持續性五種熱病的連續性，以及持續性一日熱、三日熱和四日熱等穩定的持續性熱病，直到四日熱病為止的這四種病癥，根據情況配合使用可以治療風性熱病。 對於風性熱病，刺蒺藜、甘松、三棱草、格桑有效。或者胡椒根、三棱草和甘松，或者小五根湯有效。也就是說，對於風性熱病，刺蒺藜等四味藥有效。或者對風性熱病，服用胡椒根等配方有效。或者小五根湯配方有效。

།མཁྲིས་རིམས་གླ་སྒང་དུག་མོ་ཉུང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་ནི་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། །མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། ། གླ་སྒང་ལ་སོགས་པའི་སྨན་གསུམ་པོ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པ་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ་བླུད་ན་ཕན་ནོ། །དེ་བཞིན་གླ་སྒང་པར་པ་ཏ། །བྱི་ཚེར་རྩ་མཁྲིས་བཅས་པ་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མཁྲིས་པའི་རིམས་ལ་ནི། གླ་སྒང་དང་། པར་པ་ཏ་དང་། བྱི་ཚེར་བ་དང་། རྩ་མཁྲིས་ཞེས་བྱ་བ་བུ་ནིམ་པ་དང་བཅས་པ་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་ན་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་དུག་མོ་ཉུང་སོགས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་གྱི་རིམས་ལ་དུག་མོ་ཡུངས་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཕན་ཏེ། དུག་མོ་ཡུངས་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ནི་སྔར་སྐྱུག་སྨན་ལ སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྐབས་སུ་དུག་མོ་ཡུངས་དང་མུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་བ་ཤ་གླ་སྒང་དང་། །བཅའ་སྒ་བྱི་ཚེར་བསྐོལ་བ་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་བད་ཀན་གྱི་རིམས་ལ་ནི་བ་ཤ་ཀ་ལ་སོགས་པ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །པི་པི་ལིང་རྩ་ཨ་རུ་ར། ། དོང་ག་གླ་སྒང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །བད་ཀན་རླུང་འདྲེས་བཤང་འགགས་པས། །ན་བ་སྨིན་ཞིང་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཤང་བ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རིམས་ལ་ནི། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་བླུད་ན་སྨིན་པ་དང་། དྲོད་སྐྱེད་པར་བྱེད དོ།།རླུང་མཁྲིས་ལས་བྱུང་རིམས་ལ་ནི། །རྒུན་འབྲུ་ཤིང་མངར་མ་དུ་ཀ། །སེང་ཕྲོམ་ཏང་པ་ལ་ཐལ་ཏྲེས་དང་། །གླ་སྒང་སྐྱུ་རུ་བ་ལེ་ཀ། །པདྨ་གེ་སར་ཤུག་པ་དང་། །པད་རྩ་ཙནྡན་ཨུ་ཤི་ར། །བ་རུ་ཤ་ཀ་ཨུཏྤལ་སྔོ། །རྒུན་སོགས་སྐྱོ་མའམ་བསྐོལ་བསྒྲངས་པ། །མེ་ཏོག་ཛཱ་ཏིའི་ དྲིས་བསྒོས་ཏེ།།ཁར་འབྲས་ཡོས་སྦྲང་རྩིར་སྦྱར། །རླུང་མཁྲིས་རིམས་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཅིང་། །ཆང་ནད་སློན་བརྒྱལ་ཚ་མགོ་འཁོར། །ངལ་དང་སྟོད་ཀྱི་ཁྲག་མཁྲིས་ནད། །སྐོམ་དད་མིག་སེར་དག་ཀྱང་སེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒུན་འབྲུ་དང་ཤིང་མངར་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ ཁུ་བ་བསྒྲངས་པའམ།སྐྱོ་མ་ལ་མེ་ཏོག་ཛཱ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སྣ་མའི་དྲིས་བསྒོས་པ་དང་ཁར་དང་འབྲས་ཡོས་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བས་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆང་ནད་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཕྲལ་དུ་བཏགས་ཏེ་བཙགས་ནས་སྦྱར་བའི་སྨན་ནི་སྐྱོ་མ་ཞེས་བྱ་ལ། སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་མཚན་མོ་བཞག་པ་ནི་བསྒྲངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །པུ་ཙེ་ཤེལ་བཏགས་སྣོད་སར་པ། །གཙང་མ་དག་ཏུ་བསྐོལ་ནས་ནི། །བཙིར་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར། །ཁུ་བ་ དེས་ནི་རིམས་ཚད་སེལ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་པུ་ཙེ་ཤེལ་བཏགས་པ་རྫ་མའི་སྣོད་སར་པ་གཙང་ཞིང་མ་སྨས་པ་དག་ཏུ་ཁུ་བ་བསྐོལ་བའི་ཚུལ་དུ་བསྐོལ་ནས། དེའི་ཁུ་བ་འཁྲུལ་འཁོར་གྱིས་བཙིར་ཏེ་ཕྱུང་བའི་ཁུ་བ་མར་དང་སྦྱར་བ་འཐུངས་ན་རིམས་དང་ཚ་བ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། བད་ཀན་རླུང་འདྲིས་ཤུ་དག་དང་། །པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་པ་ཏ་དང་། །དོང་ག་དུང་མོ་ཡུངས་བསྐོལ་ཕན། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་དང་རླུང་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ཤུ་དག་ལ་སོགས་པ་སྨན་ཁུ་བར་བསྐོལ་བའི་སྦྱོར་བ་ཕན་ནོ། །ཡང་ན་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བ་ཡི། ཁུ་བར་པི་པི་ལིང་གི་ནི། །ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་བད་ཀན་དང་རླུང་འདྲེས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་བཏགས་པའི་ཕྱེ་མ་བཏབ་སྟེ་འཐུངས་ན་ནད་དེ་སེལ་ཞིང་ཕན་པར་འགྱུར་རོ།

對於膽熱病，使用嘎桑、毒母芥子、水晶草和蜂蜜。即對於由膽引起的熱病，將嘎桑等三味藥與蜂蜜一起煎煮成湯劑服用即有效。 同樣，嘎桑、帕巴達、刺蒺藜、膽草也有效。即同樣對於膽熱病，將嘎桑、帕巴達、刺蒺藜和膽草（即布尼巴）一起煎煮服用即有效。 對於痰病，毒母芥子等有效。即對於痰熱病，毒母芥子等類藥有效。毒母芥子等類藥即前面嘔吐藥等類中所說的毒母芥子和木爾巴等。 或者，瓦夏、嘎桑、蓽茇、刺蒺藜煎煮有效。即或者對於痰熱病，瓦夏迦等有效。 胡椒根、訶子、冬瓜、嘎桑、水晶草，對於痰風混合及大便阻塞引起的病，能使病成熟並生熱。即對於伴有大便阻塞等的熱病，服用胡椒等煎煮的湯劑能使病成熟並生熱。 對於風膽引起的熱病：葡萄、甘草、瑪度迦、升麻、當歸、塔勒德日、嘎桑、庵摩羅果、巴列迦、蓮花花蕊、柏樹、蓮根、檀香、烏西日、瓦熱夏迦、青蓮花。將葡萄等煮成湯或冷浸液，用結香花薰香，與炒米、爆米花、蜂蜜調配。能降伏風膽熱病，還能消除酒病、昏厥、發熱、頭暈、疲勞、上部血膽病、口渴、黃眼。 即將葡萄和甘草等煎煮的湯劑冷卻或冷浸液用結香花薰香，與炒米、爆米花、蜂蜜調配，能降伏風膽引起的熱病，同樣也能消除酒病等引起的熱病等。 其中，立即研磨過濾調配的藥稱為冷浸液，將藥煎煮的湯劑放置一夜的稱為冷卻液。 將水晶草研磨，在乾淨的新容器中煎煮，將擠壓的汁液與酥油調配。此汁液能消除熱病和發熱。即將水晶草研磨后在乾淨無損的新陶器中以煎煮湯劑的方式煎煮，用工具擠壓取汁與酥油調配服用能消除熱病和發熱。 對於痰風混合，白芷、水晶草、帕達、冬瓜、毒母芥子煎煮有效。即對於痰風混合引起的熱病，白芷等藥煎煮的湯劑配方有效。 或者，當歸煎煮的湯劑中加入胡椒粉服用有效。即或者對於痰風混合引起的熱病，在當歸煎煮的湯劑中加入研磨的胡椒粉服用能消除此病且有效。

།བྱ་གྷྲི་བཅའ་སྒ སླེ་ཏྲེས་བསྐོལ།།པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མར་བཅས། །བད་ཀན་རླུང་རིམས་དབུགས་མི་བདེ། །ལུད་པ་ཆམ་པ་གཟེར་འཇོམས་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱ་གྷྲི་ཞེས་བྱ་བ་ཀཎྜ་ཀ་རི་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བའི་ནང་དུ་པི་པི་ལིང་གི་ཕྱེ་མ་བཏབ་པ་ནི། བད་ཀན་དང་རླུང་ གི་རིམས་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གླ་སྒང་འུ་སུ་ཨ་རུ་ར། །བཅའ་སྒ་སྐྲ་ལོ་པུ་ཏི་ཀ་།ཤུ་དག་ག་བྲ་ཀད་ཕ་ལ། །ཐང་ཤིང་ཤིང་ཀུན་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །རླུང་དང་བད་རིམས་མཆིལ་མ་མང་། །ལྟོ་དང་སྙིང་ག་རྩི་བ་ལོགས་ན། །ལྐོག་ནད་ཁ་ནི་སྐྲངས་ པ་དང་།།ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་རྣམས་སེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གླ་སྒང་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་སྦྱོར་བས་ཁུ་བར་བཅས་པ་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་རིམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཆིལ་མ་མང་བ་དང་། ལྟོ་ན་བ་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཞིང་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐོལ་བ་འདི་དག་ལ་ སྨན་པ་རྒན་པོ་དག་ནི་ཤིང་ཀུན་ཞོ་གཉིས་དང་ནམ་གཉིས་དང་སྦྱོར་བ་བྱའོ།།དོང་ག་སོགས་ཏེ་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །བད་ཀན་མཁྲིས་གྱུར་རིམས་འཇོམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོང་གལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་སྔར། །དོང་ག་དུག་མོ་ཡུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་བསྐོལ་བའི་སྦྱོར་བས་བསྐོལ་ ཏེ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པར་བླུད་པ་ནི།བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་ནི། །བ་ཤ་ཀ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །སླེ་ཏྲེས་དང་ནི་པ་ཏོ་ལ། །བོང་ང་དཀར་པོ་ནིམ་པ་དང་། །མུར་བ་བྱི་ཚོར་བ་ཡང་ཕན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དེ་བཞིན་དུ་པུ་ཙེ་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བསྐོལ་བ་སྦྲང་རྩི་དང་བཅས་པ་ནི་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་འཇོམས་སོ། །ཀྱི་ལྕེ་བ་ནི་ཏྲཱ་ཡ་མ་ཎའོ། །བོང་ང་དཀར་པོ་ནི་ཨ་ཏི་བི་ཤའོ། །འདུས་པའི་རིམས་ལ་བྱ་གྷྲི་དང་། །ཐང་ཤིང སྐྱེར་པ་གླ་སྒང་དང་།།པ་ཏོ་ལོ་མ་ནིམ་པའི་ཤུན། །འབྲས་གསུམ་པུ་ཙེ་ཤེལ་ཡང་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ནད་ལ་ནི་བྱ་གྷྲི་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བསྐོལ་བ་ཕན་ནོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེའི་རིམས། །ལུད་དབུགས་མི་བདེ་རྩིབ་ལོགས་ཟུག་། དོང་གྲ་པུཥྐར་མཱུ་ལ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཀཎྜ་ཀ་རི་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་དང་བད་ཀན་ཤས་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རིམས་ལུད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དོང་གྲ་ལ་སོགས་པ་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་ཕན་ནོ། །རྒུན་འབྲུ་མ་དུ་ཀའི་མེ་ཏོག། །པ་རུ་ཤ་ཀ་ཀྱི་ལྕེ་བ། །པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་པུ ཙེ་ཤེལ།།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཏང་པ་ལ་བཅས། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པར་གྱུར་པ་ཡི། །ཁུ་བ་དེ་ནི་དུས་འཐུངས་ན། །རིམས་ནི་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒུན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་སྨན་བསྐོལ་བ་བསྒྲངས་པའི་ཁུ་བ་དེ་འཐུངས་ན་ནད་གཞི་སོ་སོ་དང་། གཉིས་ འདྲེས་པ་དང་།འདུས་པ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཛཱ་ཏི་གླ་སྒང་སྐྱུ་རུ་ར། །བྱི་ཚེར་བསྐོལ་བ་དེ་འདྲར་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཛཱ་ཏི་ལ་སོགས་པ་སྨན་བཞི་པོ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་འཐུངས་པ་ཡང་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་རིམས་ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་ ཕན་པར་འགྱུར་རོ།།བཤང་འགགས་རྒུན་འབྲུ་པུ་ཙེ་ཤེལ། །ཀྱི་ལྕེ་བུ་རམ་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ནད་ཅན་གང་བཤང་བ་འགགས་པའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་ན་དེ་ལ་ནི་རྒུན་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བསྐོལ་ཏེ་བླུད་པར་བྱའོ། །བསྐོལ་བ་འདི་ལ་བུ་རམ་ནི་ སྲང་གཅིག་ཙམ་དང་སྦྱར་བའི་ཆུ་བཙགས་པ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།

將虎耳草和細辛煎煮，配以胡椒粉，能夠治療痰、風引起的熱病、呼吸不暢、咳嗽、感冒和疼痛。所謂虎耳草等藥材煎煮的湯劑中加入胡椒粉，能夠治療痰和風引起的熱病等。 崗松、烏蘇、訶子、細辛、髮髻草、白芷、薑黃、訶子、檀香、阿魏配以蜂蜜，能治療風和痰熱病、多痰、胃痛、心口痛、喉病、口腫、咳嗽和呼吸不暢。所謂崗松等藥材煎煮配製的湯劑，能治療風和痰熱病，同樣也能治療多痰、胃痛等。對於這些煎劑，老醫生們會配以二兩或兩倍的阿魏。 冬瓜等配以蜂蜜，能治療痰和膽引起的熱病。所謂前面提到的冬瓜、毒母草等藥材煎煮配以蜂蜜服用，能治療痰和膽引起的熱病。 同樣，布澤夏勒、婆沙迦、布夏勒澤、枸杞、三果、細辛、巴托拉、白附子、楝樹、沒藥、蒺藜也有效。同樣，布澤夏勒等藥材煎煮配以蜂蜜，如前所述能治療痰和膽引起的熱病。枸杞即是特雅瑪納，白附子即是阿提毗沙。 對於三病合併的熱病，虎耳草、檀香、鷹嘴豆、崗松、巴托拉葉、楝樹皮、三果、布澤夏勒也有效。對於三病合併引起的熱病，虎耳草等藥材煎煮有效。 對於風和痰較重的熱病、咳嗽、呼吸不暢、肋痛，冬瓜、布師迦根、細辛、虎耳草有效。對於風和痰較重且增盛引起的熱病伴有咳嗽等癥狀，冬瓜等煎煮的湯劑有效。 葡萄、蜜花、帕盧沙迦、枸杞、布夏勒澤、布澤夏勒、三果和檀香葉煎煮后冷卻的湯劑，按時服用能治療一切熱病。葡萄等藥材煎煮冷卻後的湯劑，服用后能治療單一病因、二病合併和三病合併引起的一切熱病。 豆蔻、崗松、余甘子、蒺藜煎煮同樣有效。豆蔻等四味藥材煎煮冷卻後服用，如前所述能治療一切熱病且有效。 對於熱病患者出現大便秘結時，應服用葡萄、布澤夏勒、枸杞、糖和三果煎煮的湯劑。對於這種煎劑，應配以約一兩糖，與過濾的水調配。

།སྨན་ཞུ་ནས་ནི་ཐུག་པ་སོགས། །སྤྱད་བྱ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་ཞུ་ཞིང་སྨིན་པར་གྱུར་ནས་ཐུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་ཟས་སྤྱད་ཅིང་བསྟེན་པར་བྱའོ། །བད་ཀན་ཅན་གྱིས་མིན། བད་ཀན་གྱིས་བརླན་ལུས་ལ་ནི། ། རྔུལ་ལ་ཆར་འབབ་འཕེལ་བ་ལྟར། །ཐུག་པ་ཡིས་ནི་བད་ཀན་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་དང་ལྡན་པའི་ནད་པས་ནི་སྨན་དེ་བླུད་ནས་ཞུ་བའི་རྗེས་ལ་ཐུག་པ་ནས་སོགས་ཟས་སུ་སྤྱད་པར་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བད་ཀན་གྱིས་བརླན་ཅིང་བངས་པའི རིམས་ནད་ཅན་གྱི་ལུས་དང་ལྡན་པ་ལ་ཐུག་པ་བྱིན་ན་བད་ཀན་སྐྱེད་ཅིང་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ།དཔེར་ན་ས་རྡུལ་གྱི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་འདྲའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཡང་། །ཡུ་ཤ་རྒྱ་སྲན་ཙ་ན་ཀ། །སྲན་མ་སོགས་བྱས་ཡང་བ་དང་། །རྩུབ་ཅིང་རོ་ཁ་ལྡན་ཡིད་འོང་། ། ཡི་ག་འབྱེད་བྱེད་གཡོས་ལེགས་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཕྱིར་བད་ཀན་དང་ལྡན་པའི་རིམས་ནད་ཅན་ལ་ཐོག་མ་སྟེ་དང་པོའི་ཞག་དྲུག་པ་ཉིད་ལ་སྨྱུང་བ་བྱས་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པའི་འོག་ཏུ་ཐུག་པ་སྦྱིན་པའི་དུས་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའི ཡུ་ཤ་སྟེ་སྲན་ཁུ་ཡང་བ་ཞེས་པ་ཚད་ཆུང་ངུར་བྱས་པ་རྩུབ་ཅིང་སྣུམ་གྱིས་མ་བཏབ་པ་རོ་ཁ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་དེས་བསྲེས་པ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ།ཡི་ག་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཟས་ལེན་པར་བྱེད་པ། གཡོས་ལེགས་ཤིང་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །སཱ་ལུ་ རྩ་སྣར་སོགས་འབྲུ་རྙིང་།།དྲུག་ཅུ་པ་ཡང་རིམས་ལ་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སཱ་ལུ་རྩ་སྣར་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འབྲས་ཤུན་པ་དམར་ཞིང་ནང་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་ལ། རཀྟ་ཤཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་སཱ་ལུ་དང་སཱ་ལུ་ཆེན་པོ་དང་ཀ་ལ་མ་ཤཱ་ལི་ཞེས་བྱ་བར་ བསྡུའོ།།དེ་དག་ནི་རིམས་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་ཕན་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་དྲུག་ཅུ་པ་ཡང་རིམས་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །བད་ཀན་ཤས་ཆེར་དེ་བཞིན་ནས། །ཕུབ་མ་མེད་བྱས་ཆག་ཚེའི་ཆན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བད་ཀན་ཤས་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པའི་རིམས་ལ་ནི་ནས་སོ་བ་ཕུབ་མ་ གྲུགས་པ་ཆག་ཚེར་བྱས་ཏེ་ཆན་དུ་བཙོས་པ་ཕན་ནོ།།ནད་དང་ལུས་ཟུངས་སྩོགས་སྟོབས་ལས། །རིམས་སེལ་སྨན་ཁུར་བཙོས་འབྲས་ཆན། །ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་བཙགས་ནས་ནི། །ཅི་རིགས་པར་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་དེ་དག་ནི་ནད་དང་ལུས་ ཟུངས་ཀྱི་ཆ་ལས་ལྟོས་ཏེ་སྔར་བཤད་མ་ཐག་པའི་རིམས་སེལ་བའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བས་ནད་དམིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་འབྲས་ཆན་བཙོས་པ་ལན་གཉིས་སམ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བཀྲུས་ཤིང་གཟགས་ཏེ།རིམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །མུངྒ་ སོགས་དང་ཀུ་ལངྠའི།།ཡུ་ཤ་ཡང་བས་རིམས་ནད་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུངྒ་ལ་སོགས་ཞེས་པ་མུངྒ་དང་། སྲན་ཆུང་དང་། ཙ་ན་ཀ་དང་། རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་དང་། མུད་ཀུན་ཏ་ཞེས་བྱ་བའི་སྲན་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཞིང་ཚད་ཆུང་བར་བྱས་པའི་སྲན་ཁུ་ཡུ་ཤས་ཀྱང་ རིམས་ནད་འཇོམས་ཤིང་སེལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཚོད་མ་ཀ་ར་བེ་ལ་དང་། །ཀར་ཀོ་ཏ་དང་ལ་ཕུག་གཞོན། །པར་པ་ཏ་དང་བར་ཏ་ཀ་།ནིམ་པའི་མེ་ཏོག་པ་ཏོ་ལའི། །འབྲས་བུ་དང་ནི་ལོ་མ་ལས། །ལེགས་པར་གཡོས་པའི་ཚོད་མ་བསྔགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ནད་ ལ་ཚོད་མ་ནི་ཀ་ར་བཱི་ར་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱས་པའི་ཚོད་མ་ཕན་ནོ།

關於’服用藥物消化后，應食用湯等’這句話，是指藥物消化成熟后應食用湯等食物。 關於’痰濕體質者不宜，如同痰濕之體，汗如雨降般增長，湯會生痰’這句話，痰濕體質的病人不應在服藥消化后食用湯等食物。為什麼呢？因為對於被痰濕浸潤的發熱病人的身體來說，如果給予湯類會產生並增長痰濕，就像塵土堆積增長一樣。 關於’因此從一開始，就應以豆湯、豌豆、鷹嘴豆、豆類等製成的清淡且粗糙、帶苦味可口、開胃且烹飪精良的食物’這句話，因此對於痰濕體質的發熱病人，即使在最初的第六天禁食后出現相應癥狀時到了該喝湯的時候，也應給予用豌豆等製成的豆湯，要清淡（即量要少），粗糙且不加油膩，帶有苦味，調配得令人愉悅喜歡，能夠開胃增進食慾，烹飪精良的食物。 關於’優質稻米等陳年穀物，以及六十日稻對發熱有益’這句話，同樣地，優質稻米等，即紅皮內里潔白的稻米，所說的等字包括了大米、大稻米和黑稻米等。這些對各種發熱病都非常有益，同樣，六十日稻對發熱也有益。 關於’對於痰濕偏重者，同樣可用去殼搗碎的大麥粥’這句話，對於痰濕偏重的發熱，用去殼搗碎的大麥煮成粥有益。 關於’根據病情和體力等狀況，用退熱藥湯煮成的米粥，過濾二到三次，應適量給予’這句話，這些米要根據病情和體力等情況，用前面剛說過的退熱藥煎煮的湯液，根據病癥需要用藥湯煮成米粥，洗凈過濾二次或三次，根據發熱情況適量給予。 關於’綠豆等和豌豆的清淡湯能降服發熱病’這句話，綠豆等是指綠豆、小豆、鷹嘴豆、豌豆、黑豆等豆類做成的清淡湯液也能降服和消除發熱病。 關於’蔬菜以苦瓜、南瓜、嫩蘿蔔、假馬齒莧、茄子、楝花、苦瓜的果實和葉子，精心烹飪的蔬菜最受推崇’這句話，對於發熱病，蔬菜要用苦瓜等製成的蔬菜有益。

།ཤིན་ཏུ་ཡང་བའི་ཤ་དང་ནི། །སྐམ་སའི་སྲོག་ཆགས་ཤ་ཁུ་ནི། །ཀཎྜ་ཀ་རི་པ་རུ་ཤ། །གྣི་མནྠ་རྒུན་འབྲུ་དང་། །སྐྱུ་རུ་ར་དང་སེའུ་འབྲུ་དང་། །པི་པི་ལིང་དང་བཅའ་སྒ་དང་། །འུ་སུ་ཟིར་རྒྱམ་ཚར་ བཅས།།ཕལ་ཆེར་ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་ཆེར། །ལྡན་པའི་གཡོས་བྱས་མ་བྱས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐམ་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་དགོ་བ་དང་། རི་བོང་དང་། ཤ་བཀྲ་དང་སྲེག་པ་དང་། ཀ་བིན་ཛ་ལ་དང་། ཀུ་རུང་ག་ལ་སོགས་པའི་ཤ་ཁུ་དག་རིམས་ནད་ཅན་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་ ཡང་ཀཎྜ་ཀ་རི་ལ་སོགས་པ་དང་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་སྦྱར་བ་ཕལ་ཆེར་ལ་ཁ་ར་དཀར་པོ་དང་སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་མང་བ་དང་ལྡན་པའི་གཡོས་སུ་བྱས་པ་སྟེ་སྣུམ་ལ་སོགས་པ་བཏབ་པའམ།གཡོས་སུ་མ་བྱས་པ་སྟེ་སྣུམ་ལ་སོགས་པ་མ་བཏབ་ པ་ཤ་ཁུ་བྱས་ཏེ།དེ་ཡང་བསྡུས་པ་ལས། གཡོས་བྱས་མ་བྱས་དེ་དག་ནི། །སྣུམ་སོགས་བཅས་དང་མེད་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་སྐྱུར་དར་བ་བསྐོལ་བ་དང་། །ཡི་གར་འོང་ཞིང་སླ་བ་དང་། །ལེགས་པར་བསྐོལ་བའི་ཚོད་མ་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོད་མ་དེ་ཤིན་ཏུ་མི་སྒྱུར་བའི་དར་བ་དང་བསྐོལ་ཞིང་གཡོས་པ་དང་། ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་ཡི་གར་འོང་བ་དང་། སླ་ཞིང་དང་བ་དང་། ལེགས་པར་བསྐོལ་བ་སྟེ། མེས་ཚོས་པར་བཙོས་ན་ཕན་པའོ། །དེ་ནི་བཏུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྦྱིན། །ཆུ་བསྐོལ་བསྒྲངས་པར་གྱུར པ་དང་།།གོམས་པར་གྱུར་པའི་དབང་ལས་ནི། །ཆང་ཡང་བླུད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོད་མའི་ཁུ་བ་དེ་བཏུང་བའི་ཕྱིར་རམ། དོན་དུ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་བཏུང་བ་སྟེ་འཚལ་ནན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་དང་། གོམས་ ཤིང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས།ཆང་དག་ཀྱང་བཏུང་བའི་དོན་དུ་བླུད་ཅིང་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །རིམས་དང་བཅས་པའམ་རིམས་བྲལ་བ། །དགོངས་ཀ་ཁ་ཟས་ཡང་བ་སྦྱིན། །དེ་ཚེ་བད་ཀན་མེ་དྲོད་འཕེལ། །ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་སྟོབས་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་དང་ བཅས་ཤིང་རིམས་ཀྱི་ཤུགས་ཡོད་པའམ།རིམས་དང་བྲལ་ཞིང་རྩེ་ལེགས་པར་ཞི་བ་དག་ལ་དགོངས་ཀ་སྟེ། ཉི་མའི་དུས་སུའང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཉི་མ་ནུབ་པའི་མཐར་ཁ་ཟས་ཡང་བ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་བད་ཀན་མེད་ཅིང་ཟད་པས་མེ་དྲོད་རྣམ་པར་ འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཁོང་པའི་ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ནུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཡུལ་གོམས་དབང་ལས་ནི། །ཅི་རིགས་དུས་སུའང་སྦྱིན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་ཅི་རིགས་ཤིང་ཇི་ལྟར་འཚམ་པའི་དུས་སུ་ཟས་སྦྱིན་པར་བྱ་ལ། དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་གོམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་གི་ཟས་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྦྱིན་དུ་རུང་ངོ་། །མེ་དྲོད་ཆུང་ལ་སྔར་ཟོས་ན། །ཟས་མ་ཞུ་བས་གཟིར་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་དགོངས་ཀ་ཟས་སྦྱིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ནང་པར་གྱི་དུས་སུ་མེ་དྲོད་སྟོབས་ཆུང ཞིང་ཞན་པས།ཉི་མའི་ཆ་དང་པོ་ལ་སྔར་ཟན་ཟོས་ན་ཟན་མ་ཞུ་བས་ནད་པ་དེ་གཟིར་ཞིང་གནོན་པར་འགྱུར་རོ།

極其輕的肉和乾燥地帶生物的肉湯，以及刺拉，波盧沙，格尼曼塔，葡萄，余甘子，棗子，胡椒，姜和烏蘇孜，以及巖鹽，大多與白糖蜂蜜一起烹飪或不烹飪。 對於乾燥地帶的生物如鹿、兔子、斑鹿、野雞、鷓鴣、羚羊等的肉湯對發燒病人有益。這些配以刺拉等藥材，根據病情需要，大多加入白糖、蜂蜜等較多的配料烹飪，即加入油等，或不烹飪即不加入油等製成肉湯。如《醫論集》中說：‘所謂烹飪與否，即是指有無油等。’ 不酸的酸奶煮沸，美味易消化，充分煮熟的湯羹有益。這湯羹要用不太酸的酸奶煮沸烹飪，要開胃可口，清淡透明，充分煮熟，即用火煮熟才有益處。 這也可用於飲用。涼開水和習慣性飲用的酒也可以飲用。即這湯羹的湯汁也可用於飲用。同樣，煮沸後冷卻的水也要多多飲用，根據習慣和適應程度，酒也可以飲用。 無論是正在發燒還是已退燒，傍晚要給予清淡飲食。此時痰減少，消化功能增強，腹內消化能力強盛。即對於正在發燒或已經完全退燒痊癒者，傍晚即日落時分要給予清淡飲食。為什麼呢？因為此時痰減少耗盡，消化功能旺盛增長，腹部胃火強盛有力。 或者根據地方習慣，在適當時候給予飲食。即根據適宜情況在合適時間給予飲食，這也要根據地方習慣，按照各地的用餐時間來安排。 消化功能弱時若過早進食，會因食物不消化而受苦。為什麼要在傍晚進食呢？因為早晨時消化功能較弱，如果在日間早些時候進食，病人會因食物不消化而受到折磨。

།སྨན་བསྐོལ་ཁུ་བ་ཕན་ཟས་ཀྱིས། །ཞག་བཅུའི་བར་དུ་སྨྱུང་བ་བྱ། །བད་ཀན་བྲི་ནས་རླུང་མཁྲིས་ནི། །ཤས་ཆེའི་རིམས་ལ་ཞུན་མར་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གླ་སྒང་དང་པར་པ་ཏ་ལ་སོགས་པ་སྨན་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕན་པའི་ཟས་ཐུག་པ་དང་། ཡུ་ཤ་ལ་སོགས་པས་དང་པོ་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཞག་བཅུ་འདས་པར་བྱ་ཞིང་། ཚུལ་འདིས་སྨྱུང་བ་བྱས་པར་གྱུར་ནས། །སྨྱུང་བའི་རིམ་པས་བད་ཀན་བྲི་ཞིང ཆུང་བར་གྱུར་ལ།རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ལྷག་པར་ཤས་ཆེ་ཞིང་སྨྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་གཉིས་འཕེལ་བར་གྱུར་ནས་དེའི་ཞུན་མར་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །ནད་སྨིན་པ་ལ་བདུད་རྩི་ཡིན། །གཞན་དུ་དེ་ནི་དུག་དང་མཚུངས། །ཞག་བཅུ་འདས་པར་གྱུར་ཀྱང་ནི། །རིམས་ཀྱི་བླ་བརྣན་འཕེལ་བར་ བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཞུན་མར་དེ་ཡང་རིམས་ཀྱི་ནད་སྨིན་ཅིང་མ་སྨིན་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་ལ་བླུད་ན་ནི་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བར་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་རིམས་ནད་མ་སྨིན་ཞིང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་རིམས་ལ་མར་གསར་དེ་བྱིན་པ་ནི་དུག་དང་མཚུངས་པར་གནོད་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཞག་བཅུ་འདས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ནད་མ་སྨིན་པ་དང་རླུང་ཤས་མེད་པ་ལ་བྱིན་པས་ནི་རིམས་ཀྱི་བླ་བརྣན་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ལུད་པ་དང་། ཡི་ག་འཆུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་དེར་མར་ བྱིན་ན་ནི་རིམས་དང་དེའི་བླ་བརྣན་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་རིམས། །བད་ཀན་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་རིམས་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་ལ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམས་ཕ་རོལ་ཁ་བ་དང་ལྡན་པའི་བར་གྱི་ སྦྱོར་བ་བྱ་ལ།དེ་ཡང་བད་ཀན་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་བྱ་སྟེ། རིམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བད་ཀན་རྒྱས་པས་དུས་ཇི་སྲིད་ཀྱིས་ཟད་པར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་སྨྱུང་བ་བྱའོ། །ལུས་དང་ལུས་ཟུངས་སྟོབས་ཞན་པས། །རིམས་རྙིང་དུ་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་སྟོབས་ ཞན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ལུས་ཟུངས་སྟོབས་ཞན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུས་རིམས་རྙིང་པར་འགྱུར་གྱི། རང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །མེ་དྲོད་རྩུབ་པས་རིམས་སྐྱེད་བྱེད། །མེ་དྲོད་རྩུབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །སྐྱུག་སྨན་དུགས་དང་དུས་དང་ཆུ། ། བསྐོལ་དང་ཁ་ཟས་སྤངས་པ་ཡིས། །རླུང་གི་ཁམས་ནི་གྲོགས་གྱུར་པས། །གང་ཞིག་སྟོབས་ཆེན་གྱུར་པ་ལ། །དེ་ཡི་ཞི་བྱེད་ཞུན་མར་ཏེ། །ཁང་པ་འབར་ལ་ཆུ་བླུགས་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མེ་དྲོད་རྩུབ་མོ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མེ་དྲོད་ཅེས་བྱ་བའི མཁྲིས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཤེར་བ་དང་བྲལ་བས་མེ་དྲོད་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་རྩུབ་པ་ཡིན་ལ།མེ་དྲོད་རིམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྩུབ་པར་གྱུར་པས་ནད་པ་ཡང་རྩུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པས་ཉམས་སྨད་ཅིང་སྨྱུང་བ་བྱས་པའི་གསོ་བས་རྩུབ་པོར་བྱས་པ་དང་། གང་ རླུང་གི་རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་གྲོགས་དང་གསོས་བཏབ་པས་རླུང་གི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོབས་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་དེ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་ཞུན་མར་བླུད་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཁང་པ་འབར་བར་གྱུར་པ་ལ་ཆུ་བླུགས་པས་ཞི་བར་གྱུར་པ་དང་མཚུངས་སོ།

關於’用煎煮藥汁和有益食物，十日之內進行禁食。痰減少后，風膽增多的熱病要服用酥油’這句話：用藿香和胡黃連等藥物煎煮的藥汁，以及有益的食物如湯和肉湯等，在最初熱病發作后的十日內要進行禁食。用這種方法進行禁食后，通過禁食的過程使痰減少變小，而風和膽汁過多，因禁食本身使這兩者增長，此時應當給予酥油。 關於’對於成熟的病癥是甘露，其他情況則如毒藥。即使過了十日，也會使熱病的併發癥增長’這句話：這酥油對於熱病成熟且無未成熟過失的病癥，如果服用則如甘露般有益。除此之外，對於熱病未成熟且痰和膽汁過多的熱病，給予新鮮酥油則如毒藥般有害，即使過了十日，對於病未成熟和無風分的情況下服用，也會使熱病的併發癥如前所述的咳嗽和食慾不振等癥狀增長加重。因此，在未成熟的階段給予酥油會使熱病及其併發癥增長。 關於’對此類熱病要禁食等，直到痰耗盡為止’這句話：對於痰分過多的熱病，要按照前述方法進行禁食等治療直到寒涼消退，而且要一直持續到引起熱病的痰增長耗盡為止都要進行禁食。 關於’由於身體和身體精華虛弱，也會變成久病’這句話：是說由於身體虛弱的緣故，以及身體精華虛弱的原因會使熱病變成久病，而不是因為其自身的本性。 關於’消化之火粗糙會引起熱病。當消化之火變得粗糙時，通過催吐藥、熱敷、時節、水、煎煮和禁食，風界成為助緣，對於某些變得強大的病癥，其平息方法是酥油，如同對著燃燒的房屋潑水一樣’這句話：因為消化之火粗糙，也就是所謂的成熟之火即膽汁，由於失去水分而成為火性變得粗糙，消化之火引起熱病使病人也變得粗糙，並且因催吐藥等減弱體力和進行禁食的治療而變得粗糙，以及風的本性經常執行流動而成為助緣和增強，使風界變得強大時，其平息的方法就是服用酥油，就如同對著燃燒的房屋潑水使其平息一樣。

། རླུང་མཁྲིས་སེལ་བའི་མཆོག་ཏུ་ནི། །སྦྱོར་བའི་དབང་ལས་གྱུར་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་རང་གི་སྨན་དང་ནི། །ཇི་བཞིན་བསྐོལ་བ་དེ་ལ་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞུན་མར་དེ་ཡང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་མཆོག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྦྱོར་བའི་དབང་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའམ། །ཡང་ན བདག་ཉིད་མཆོག་ཡིན་པའི་སྟེང་དུ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་འཕེལ་བ་དང་།སྦྱོར་བ་གཞན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་དེ། སྦྱོར་བ་གང་དང་འདྲེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས། ཇི་ལྟར་ཞུན་ མར་དང་འདྲ་བར།།སྣུམ་གཞན་དག་ནི་གང་ཡང་རུང་། །སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན། །དེ་བས་ཞུན་མར་སྣུམ་ཀུན་མཆོག་།ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞུན་མར་ནི་སྦྱོར་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ཞུན་མར་དེ་ནད་གང་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ རང་གི་སྨན་དང་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྐོལ་བའི་རིམས་རྙིང་པར་གྱུར་པ་ལ་བསྐོལ་བར་བྱའོ།།རིམས་དྲོ་མི་མཐུན་པས་སེལ་ལ། །བསིལ་བས་མཁྲིས་པའང་སེལ་བར་བྱེད། །སྣུམ་པས་རླུང་སེལ་བད་ཀན་མར། །མཚུངས་ཀྱང་སྦྱོར་དང་གཡོས་པས་སེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།རིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་མར་གྱི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་རྩུབ་པ་དང་། དྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མར་གྱི་བསིལ་བའི་ཡོན་ཏན་སྣུམ་པ་དང་། བསིལ་བས་སེལ་བར་བྱེད་ལ། མཁྲིས་པའི་རྣམ་པ་ནི་མར་གྱི་བསིལ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་སེལ་བར་བྱེད་ཀྱི། སྣུམ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ སེལ་བར་མི་བྱེད་དེ།མཁྲིས་པ་ནི་སྣུམ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རླུང་ནི་མར་གྱི་སྣུམ་པས་སེལ་བ་ཡིན་གྱི། བསིལ་བས་སེལ་བ་མ་ཡིན་གྱི། །རླུང་གི་རང་བཞིན་བསིལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྣུམ་པ་དང་བསིལ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བད་ཀན་དང་མར་ཡོན་ཏན་མཉམ་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།སྦྱོར་བ་དང་གཡོས་སུ་བྱས་པའི་དབང་ལས་བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་སྨན་དང་ལྷན་ཅིག་སྦྱོར་བའོ། །གཡོས་སུ་བྱས་པ་ནི། ཅི་ནས་ ཀྱང་བད་ཀན་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེད་པའི་ཚུལ་དུ་གཡོས་པའོ།།སྔར་གྱི་སྨན་ཁུ་མར་བཅས་པ། །ཐམས་ཅད་ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་གཏང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དེ་བས་ན་གླ་སྒང་དང་པར་པ་ཏ་ལ་སོགས་པ་རིམས་ཀྱི་སྨན་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཁུ་བ་ དང་མར་དུ་བསྐོལ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནད་དམིགས་ཇི་ལྟ་བའི་ཚུལ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ་གཏང་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ནིམ་པའི་ཤུན། །ཤིང་མངར་བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་དང་། །སྲན་ཆུང་འོ་མར་བཅས་བསྐོལ་བ། །མར་ལྡན་རིམས་དང་ལུད་པ་འཇོམས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ནིམ་པའི་ཤུན་ལྤགས་ལ་སོགས་པའི་སྨན་སྲན་ཆུང་གི་ལོ་མ་དང་བཅས་པ་བསྐོལ་ཏེ། སྨན་ཁུའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་མར་དང་བཅས་པ་ནི་རིམས་དང་ལུད་པ་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་སྨན་པ་རྒན་པོ་མཁས་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ ལ་སོགས་པའི་སྨན་སྤྱིར་སྲང་གཅིག་།སྲན་ཆུང་གི་ལོ་མ་སྲང་གཅིག་།མར་སྲང་ཕྱེད་དང་སྦྱར་ཏེ་སྟེར་བར་བྱེད་དོ། །བྲི་ཧ་ཏི་གཉིས་ནི་ཀཎྜ་ཀ་རི་དང་། བྲི་ཧ་ཏི་སྟེ་གཉིས་སོ།

關於’作為清除風膽的最佳方法，因為是由配伍的力量所致，因此，應當根據各自的藥物，如法煎煮后服用’這句話，酥油也是清除風和膽的最佳方法，這是由配伍的力量而成為最佳，或者說，在本身最佳的基礎上，與藥物配伍后相應，增強自身特性的功效，並與其他配伍相應，與任何配伍混合后都能與之共同發揮作用。 正如聖者遮羅迦所說：‘如同酥油一樣，任何其他油脂，都能隨配伍相應，因此酥油是諸油之最。’ 如是，因為酥油能隨配伍相應，所以應當根據病情，將酥油與相應對治的藥物如法煎煮後用于陳舊的發熱病。 關於’發熱以相反性質對治，涼效能除膽，油性除風，痰雖與酥相同，但通過配伍和烹煮能除’這句話，發熱的性質與酥油的性質相反，粗澀和溫熱的性質，由酥油的涼性和油性功效來對治。膽病的表現是由酥油的涼性功效來對治，而不是由油性功效來對治，因為膽病本身就具有油性。 同樣，風是由酥油的油性來對治，而不是由涼性來對治，因為風的自性是涼的。雖然在油性和涼性等功效方面痰和酥油性質相同，但通過配伍和烹煮的力量能夠對治痰病。其中配伍是指與對治痰病的藥物一起配伍，烹煮是指以能夠產生對治痰病功效的方式來烹煮。 關於’先前的藥湯配合酥油，一切都應根據病癥給予’這句話，因此，像葛根和胡黃連等發熱病藥先前所說的藥湯與酥油煎煮的所有藥物，都應當根據具體病癥的情況來推斷後給予。 關於’三果和印度楝樹皮，甘草、兩種補骨脂和綠豆，加牛奶煎煮，配合酥油能夠對治發熱和咳嗽’這句話，三果和印度楝樹皮等藥物與綠豆葉一起煎煮，製成藥湯配伍后與酥油一起，能夠對治發熱和咳嗽。在這裡，有經驗的老醫生們通常使用三果等藥物各一兩，綠豆葉一兩，酥油半兩配伍后給予。兩種補骨脂是指刺棗和補骨脂兩種。

།པི་པི་ལིང་དང་ཏིག་ཏ་དུག་མོ་ཡུངས། །ཀཎྜ་ཀ་རི་པུ་ཙེ་ཤེལ་ཐལ་ཏྲེས། །ཏ་མ་ལ་ཀ་སྐྱུ་རུ་ར བིལ་བ།།གླ་སྒང་ཙནྡན་ཀྱི་ལྕེ་པུ་ཤེལ་ཙེ། །རྒུན་འབྲུ་བོང་ང་ས་ལ་པརྞི་དང་། །བསྐོལ་བའི་མར་གྱིས་རིམས་ཀྱི་ནད་དང་ནི། །མེ་དྲོད་མི་སྙོམས་ཧ་ལི་ས་ཀ་དང་། །ཡི་ག་འཆུས་དང་མི་བཟད་ཚ་བ་དང་། །སྙོམ་པའི་ནད་དང་རྩིབ་ལོགས་ན་བ་དང་། །མགོ་ ནད་སློན་ནི་མྱུར་དུ་འཇོམས་པར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། པི་པི་ལིང་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བཏགས་པའི་ལྡེ་གུ་མར་གྱི་བཞི་ཆ་དང་། ཆུ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དང་བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་གྱིས་ནི་རིམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་སེལ་བར་བྱེད་ལ། མེ་དྲོད་མི་སྙོམས་པ་ནི་རླུང་གིས་མེ་དྲོད་མི་ མཉམ་པར་བྱས་པ་ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའོ།།ཧ་ལི་ས་ཀ་ནི་སྐྱ་རྦབ་ཀྱི་ནད་ཀྱི་སྐབས་སུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ། །སྨན་མར་བསྐོལ་བའི་ཚད་ནི་ལྡེ་གུ་དང་མར་བཞི་འགྱུར་དུ་བྱས་ཏེ། སྨན་མར་བསྐོལ་བའི་ཚད་བཤད་པ་སྨན་ལས་མར་ནི་བཞི་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་མར་བསྐོལ་ལ། འདིར་ཆུ་མ་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དུ་བྱ་བ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་བསྐོལ་བར་བྱའོ། ། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་བཏགས་པའི་ཆུ་དང་སྦྲུས་པ་ལ་སྣུམ་ཉི་ཚེ་དང་བསྐོལ་བ་ཆུ་མེད་པར་བྱའོ། །གང་དུ་ཚད་ནི་མ་སྨོས་པ། །དེར་ནི་སྨན་རྣམས་ཆ་མཉམ་བྱ། །ཞེས་སྨོས་པའི་ཚིག་འདིས་ནི། ཚད་ཀྱི་ངེས་པ་མ་སྨོས་པ་འདི་དག་ཏུ་ནི་ཆ་མཉམ་པར་སྦྱར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། གང་སྦྱོར་བ་ངེས་པར་མ་སྨོས་པ་དེར་ནི་ལྡེ་གུ་ཉིད་བྱའི་བསྐོལ་བར་ནི་མི་བྱའོ། །དེས་ན་སྨན་གྱི་ལྡེ་གུ་སྲང་བརྒྱད་སྦྱར་ལ་མར་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་སྦྱར་ཏེ། ཆུ་སྲང་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་བསྐོལ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ། རློན་པ་ཉིས་འགྱུར་གཞུག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་ཡང་འདིར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་དག་ཚད་མ་སྨོས་པའི་སྨན་མར་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་ལྟར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཏམ་ལ་ཀ་ནི་པ་ཧུ་པ་ཏྲ་དང་ཨ་ཛ་དྲ་ཞེས་བྱའོ། །ས་ལ་པརྞི་སྨན་སྠི་ར་ཞེས་བྱའོ། །དུར་བྱིད་མ་གཏོགས་སེང་ཕྲོམ་མ་སོགས་བསྐོལ་མར། ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི་སེང་ཕྲོམ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་རླུང་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སེང་ཕྲོམ་སྲང་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་གིས་བསྟན་པའི་སྨན་མར་ལས་དེར་སྨོས་པའི་ནང་ནས་དུར་བྱིད་མ གཏོགས་པའི་ཤིང་དེ་བཏོན་ཏེ།སྨན་ལྷག་མ་བསྐོལ་བའི་མར་བླུད་པ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁྲིས་པའི་རིམས་ལ་པུ་ཙེ་ཤེལ་དུག་མར། །ཀྱི་ལྕེ་བར་བསྐོལ་སྨན་མར་གང་ཡིན་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་བའི་རིམས་ལ་ནི། པུ་ཙེ་ཤེལ་གྱི་སྨན་མར་མཛེ་ནད་ གསོ་བའི་སྐབས་ནས་བཤད་པ་དང་།དུག་གི་སྨན་མར་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་སྐབས་ནས་བཤད་པ་དང་། ཀྱི་ལྕེ་བའི་སྨན་མར་ཁོང་འབྲས་གསོ་བའི་སྐབས་ནས་བཤད་པའི་སྨན་མར་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བླུད་ན་ཕན་ནོ།

胡椒、苦蔘、毒芥子、 刺天茄、普次雪、灰蒿、 多摩羅迦、訶子、木橘、 巖白菖、檀香、鳶尾、普雪則、 葡萄、驢耳、薩拉帕尼等， 用這些熬製的酥油可治療熱病以及 消化火不調、哈利薩卡病、 食慾不振、劇烈發熱、 昏迷之病、脅痛、 頭痛等癥狀都能迅速消除。 關於這些，將胡椒等藥材研磨成膏，取四分之一酥油，四倍水量熬煮的藥油可以治療熱病等疾病。火不調是指因風引起的消化火不均勻，在身體部位章節中已經講述。哈利薩卡病在痙攣病章節中已用’風和膽’等詞句解釋過。其他易於理解。 藥油熬製的比例是：藥膏和四倍酥油。按照’藥油熬製量，油量為藥四倍’的說法來配製。然後將四倍于藥膏的酥油熬煮，雖然這裡沒有明確提到水，但要用油的四倍水量來熬煮。同樣，將研磨的藥材和水調和后，單獨用油熬煮時不加水。 ‘凡未說明用量處，諸藥應等量’這句話的意思是，在未說明用量的情況下，應當理解為等量配製。 凡是未明確規定配製方法的，就製成藥膏而不熬煮。因此，配製八兩藥膏與三十二兩酥油，用一百二十八兩水熬煮。同樣，‘濕藥加二倍’等說法在此也要了解，這些未說明用量的藥油都應這樣配製。 多摩羅迦也叫帕胡帕特拉和阿札德拉。薩拉帕尼藥即斯提拉。 除去土鱉以外的升麻等熬製的藥油，對風引起的熱病特別推薦。關於這點，對風引起的熱病，用升麻等藥油，即在治療風病章節中提到的’升麻八兩’等藥方中，去除土鱉，用其餘藥材熬製的藥油服用最為適宜。 對膽熱病，普次雪、毒藥油、鳶尾熬製的任何藥油都有效。關於這點，對膽熱引起的熱病，使用在治療麻風病章節中講述的普次雪藥油，治療血膽章節中講述的毒藥油，以及治療腹痛章節中講述的鳶尾藥油都有效果。

།བྱི་དང་ག་དང་དབྱི་མོང་ཁ་རུ་ཚ། །པ་ཐ་ཚ་བ་གསུམ་ དང་ཙི་ཏྲ་ཀ་།ལྕེ་མྱང་ཚ་དང་ནས་ཚིག་འཁུས་ཐལ་བ། །འདི་རྣམས་ཆ་ནི་སྲང་རེར་བྱས་པ་དང་། །མར་དང་འོ་མ་ཆ་ནི་མཉམ་བྱས་པ། །བྲེ་གང་བསྐོལ་བས་བད་ཀན་རིམས་རྙིང་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱི་དང་ག་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བཅུ་པོ་ཆ་སྲང་རེར་བྱས་པ་སྲང་བཅུ དང་།མར་བྲེ་གང་སྟེ། སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། འོ་མ་ཡང་བྲེ་གང་སྟེ་སྲང་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་བཅས་པར་བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་ནི་བད་ཀན་ལ་སོགས་པའི་རིམས་རྙིང་པ་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཆུ་མ་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བྲེ་གསུམ་གཞུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འོ་མ་ དང་ཆུ་སྤྱིར་བསྡུས་ན་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཆུ་མེད་པར་འོ་མ་འབའ་ཞིག་གིས་སྨན་གྱི་བཞི་འགྱུར་འབྱིན་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཡང་བསྡུས་པ་ལས། འོ་མ་ལ་སོགས་བཅས་བསྐོལ་སྨན། །ཁུ་བ་ལེགས་པར་ཐོན་མི་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་པས་ན་སྨན་པ་མཁས་པའི་མན་ ངག་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཆུས་བསྐོལ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་།འོ་མ་ལ་སོགས་པས་བསྐོལ་བར་བྱའོ། །སླེ་ཏྲེས་ཁུ་བ་ལྡེ་གུ་དང་། །བ་ཤ་ཀ་དང་འབྲས་བུ་གསུམ། །རྒུན་འབྲུ་དང་ནི་བ་ལ་དང་། །བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་རིམས་ནད་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སླེ་ ཏྲེས་ཀྱི་ཁུ་བ་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་གཞུག་པར་བྱ་ཞིང་།དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་དང་བཅས་པའི་ལྡེ་གུ་བྱ་ན་ཡང་མར་གྱི་བཞི་འགྱུར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བ་ཤ་ཀའི་ཁུ་བ་དང་ལྡེ་གུ་དང་། འབྲས་བུ་གསུམ་གྱི་ཁུ་བ་དང་ལྡེ་གུ་དང་། བ་ལེའི་ཁུ་བ་དང་ལྡེ་གུ་སོ་སོར་མར་དང་ བསྐོལ་བའི་སྨན་མར་ནི་རིམས་ནད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སྨན་མར་འདི་དག་ནི་མར་ཁོ་ན་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་རིམས་ལ་ཕན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞུན་མར་གྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མར་ཞུ་ནས་ནི་ཤ་འཇམ་ཁུ། །ཁ་ཟས་བཅས་པ་བཟའ་བར་བྱ། །དེས་ ནི་སྟོབས་རབ་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་།།ནད་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟད་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་སྨོས་པའི་སྨན་མར་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་བྱིན་ནས་དེ་ཞུ་བར་གྱུར་ཅིང་ལེགས་པར་ཞུ་ཟིན་པ་དང་། ཤ་འཇམ་ཞིང་སྙི་བ་ལས་བྱས་པའི་ཤ་ཁུ་ཡང་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤ་ཁུ་དེས་ ནི་སྟོབས་རབ་ཏུ་སྐྱེད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།སྟོབས་སྐྱེད་པས་ནི་ནད་ཟད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀ་ར་བེ་ལ་སོགས་ཁུ་དང་། །མུངྒ་བད་ཀན་མཁྲིས་འཇོམས་པས། །ཕལ་ཆེར་རླུང་ཤས་ཆེ་རིམས་ལ། །གཟེར་དང་བཤང་བ་འགགས་པ་ནི། །སྐྱེད་ཅིང་རིམས་ནི་ འཕེལ་བར་བྱེད།།དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་བསྔགས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་ཀར་བེ+ེ་ལ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞིང་ཤས་ཆེར་རླུང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་རིམས་རྙིང་པ་རླུང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ལ་སྦྱིན་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།གཟེར་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ནི། །རིམས་ནི་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། །སྦྱང་འོས་ལ་ནི་སྦྱང་བར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་རིམ་བཞིན་དུ་བཅོས་ཤིང་སྨན་མར་བླུད་དུ་ཟིན་ཀྱང་གལ་ཏེ་རིམས་ཞི་ ཞིང་བྱང་བར་མ་གྱུར་ན།དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱ་བར་མི་འོས་པ་སྦྲུམ་མ་དང་། ཁོང་རྩུབ་པ་དང་། མེ་དྲོད་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ་སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པས་སྦྱང་བར་བྱ། སྐྱུག་སྨན་ནམ་འཁྲུ་སྨན་གང་ཡིན་པ་བྱའོ།

鼠肉、姜、烏頭、訶子、三辛（生薑、胡椒、長鬍椒）、枳特羅迦、舌香、炒麥灰，這些藥材各取一兩，與等量的酥油和牛奶，煮一升，能治療陳舊的痰病發熱。 也就是說，以上十種藥材各取一兩共十兩，酥油一升即三十二兩，牛奶也是一升即三十二兩，煮成的藥油能治療痰病等陳舊發熱。 雖然這裡沒有提到水，但應加入三升。這樣，牛奶和水合計是酥油的四倍。如果沒有水，單靠牛奶無法提取藥物的四倍量。正如《醫典》所說：‘用牛奶等煮藥，藥汁無法充分提取。‘因此，應遵循明醫的口訣，先用水煮，然後用牛奶等煮。 用訶子汁、藥膏、婆沙迦、三果、葡萄和婆羅，煮成的藥油能治療發熱病。 訶子汁應加入酥油的四倍，同樣，如果製作藥膏也要加入酥油的四倍水。同樣，婆沙迦的汁液和藥膏、三果的汁液和藥膏、婆羅的汁液和藥膏，分別與酥油煮成的藥油能治療發熱病。這些藥油只能與酥油配合，因為這對發熱有益，而且是熔化酥油的場合。 酥油消化后，應食用嫩肉湯和食物。這能大大增強體力，並且能完全消除疾病。 也就是說，服用前述任何一種藥油后，當其充分消化時，應給予柔軟清淡的肉湯，因為這種肉湯能大大增強體力，而增強體力就能消除疾病。 苦瓜等的汁液和綠豆能治痰和膽，但大多數風力較大的發熱病會引起疼痛和便秘，並使發熱加重，因此不推薦使用。 也就是說，苦瓜等的藥汁能祛除痰和膽，但大多會增加風，因此不應給予風力較大的陳舊發熱病患者。為什麼呢？因為會加重疼痛等癥狀，所以不推薦。 如果這樣治療后，發熱仍未平息，對適合清除的病人應當進行清除。 也就是說，如此依次治療並服用藥油后，如果發熱仍未平息和消除，之後應對適合清除的病人進行清除，但孕婦、體弱、消化力差等不適合清除的病人除外，應當用催吐藥等進行清除，可以使用催吐藥或瀉藥。

།དེ་ལ་སྐྱུག་སྨན་སྔར་བཤད་པ། །མ་ཞུ་བར་ ནི་གནས་ནད་ལ།།སྟོབས་ཅན་སྟོབས་ནི་བསྲུང་སྟེ་གཏང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ནད་ཅན་དེ་ལ་སྔར་བཤད་པའི་སྐྱུག་སྨན། པོ་སོན་ཆ་ཡི་སྙིང་པོར་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེའུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་སྔར་བསྟན་པ་དག་བླུད་པར་བྱ་ལ། དེ་ཡང་མ་ཞུ་བའི་གནས་ལ་ གནས་ཤིང་།དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ནད་ཕལ་ཆེར་བད་ཀན་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་ནད་ལ་གཏང་བར་བྱ་ལ། དེ་ཡང་ནད་པ་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ཉམས་སྟོབས་དེ་མ་ཉམས་པར་བསྲུངས་ལ་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ། །སྨིན་ཞིང་ནད་ནི་ལྷོད་གྱུར་བའམ། །ཆང་དང་དུག་ལས་བྱུང་རིམས་ ལ།།ཤ་མ་དུར་བྱིད་འབྲས་བུ་གསུམ། །པི་པི་ལིང་དང་གེ་སར་དང་། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་སོགས་སྨན། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་པ་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་སྨིན་ཅིང་མ་ཞུ་བ་མེད་པ་དང་། ལྷོད་ཅིང་གནས་ལས་གཡོས་པར་གྱུར་པའམ། ཡང་ན་ཆང་ནད་དང་དུག་ ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ།ཤ་མ་དུར་བྱིད་ལ་སོགས་པའི་ཕྱེ་མ་ལས་སྦྲུས་པའི་བཀྲུ་སྨན་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཚ་བ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ཆོ་ག་གྲུབ་པ་ལས། ཚ་གསུམ་དྲི་བཟང་གསུམ་གླ་སྒང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་སྨན་སྦྲང་རྩི་དང་ཁ་ར་ དང་བཅས་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ། རྒུན་འབྲུ་སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ། ། རུ་ར་ནི་རྒུན་ཆུར་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བཀྲུ་སྨན་གྱི་ཕྱིར་རྒུན་འབྲུའི་ཁུ་བ་དང་། སྐྱུ་རུ་རའི་ཁུ་བ་བླུད་པའམ། ཨ་རུ་རའི་ཕྱེ་མ་རྒུན་ཆུའི་ནང་དུ་བཏབ་སྟེ་བླུད་པར་བྱའོ། །དོང་ག་འོ་ མར་བཅས་པའམ།།རྒུན་ཆུ་དང་ནི་བཅས་པ་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་དོང་ག་དང་འོ་མར་སྦྱར་བའམ། རྒུན་ཆུ་དང་དོང་གར་སྦྱར་བའི་བཀྲུ་སྨན་བླུད་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་མམ་ཀྱི་ལྕེ་བ། །འོ་མ་རིམས་དང་ལྡན་པས་བཏུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་རིམས་ དང་ལྡན་པའི་མིས་འབྲས་བུ་གསུམ་དང་འོ་མ་སྦྱར་བའམ།ཀྱི་ལྕེ་བ་དང་འོ་མར་སྦྱར་བ་བཏུང་བར་བྱའོ། །བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་སྐབས་སུ་ཡང་། །ཐུག་སླ་ལ་སོགས་རིམ་བཞིན་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཀྲུ་སྨན་བཏང་བའི་སྐབས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ཡང་གི་སྒྲས་ སྐྱུག་སྨན་བཏང་བའི་སྐབས་སུ་ཡང་ཐུག་པ་སླ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་དང་པོར་འབྲས་ཐུག་སླ་བ་རྐྱང་རྐྱང་པོར་བྱིན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཐུག་པ་དང་ཐུག་པ་གར་པོ་ལ་སོགས་པ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །རིམ་གྱིས་དྲི་མ་གློངས་ གཡོས་ཚེ།།དེ་ལ་རྟག་ཏུ་དགག་མི་བྱ། །ནད་ནི་ཁོང་པར་གནས་སྙེག་ནས། །སྨིན་ཀྱང་གནོད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ཀྱི་ཚ་བ་ལ་སོགས་པས་ནད་གློངས་ཤིང་བསྐྱོད་པས་སྟོད་དང་སྨད་དུ་གཡོས་ཤིང་བསྐྱོད་ནས་རིམ་གྱིས་བཤང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་མ་འབྱུང་ བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་དགག་ཅིང་བརྣག་པར་མི་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་ནད་སྨིན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་མ་སྨིན་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། དེ་དག་བཀག་པར་གྱུར་ན་ཁོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྙེག་ཅིང་འདུག་པའི་སྐབས་རྙེད་པས་དེས་ངེས་པར་ནད་ཀྱིས་ གནོད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེར་བྱུང་གྱུར་ན། །སྨིན་ནས་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་བཤང་བ་ཚབས་ཆེར་འབྱུང་བའི་ནད་དེ་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེར་བྱུང་བར་གྱུར་ན་མ་སྨིན་པ་སྨིན་པར་བྱས་ནས། བཅད་ཅིང་དགག་པའི་ཉེས་པ་བྱའོ།

對於前面所說的催吐藥，在未消化而停留的病癥上，要保護病人體力而施用。即對於發熱病人，要給予前面所說的催吐藥，如’波松茶及其精華’等，在本章中前面已經講述過的那些藥物。這些藥物要在未消化的部位停留，並且主要用於以痰為主的病癥，同時要保護病人的體力不受損害而施藥。 對於已經成熟且病情緩和的，或由酒和毒所引起的發熱，要給予夏摩杜爾畢、三果、胡椒、花蕊，或者三辛香等藥，配以白糖和蜂蜜。即對於病已成熟且無不消化，病情緩和並從原處移動的，或者由酒病和中毒引起的發熱，要給予夏摩杜爾畢等藥粉調製的瀉藥。或者給予三辛香等藥，如在醫方中所說的’三辛香、三香、甘松’等藥，配以蜂蜜和白糖。 同樣，葡萄和訶子的汁液，訶子配以葡萄酒。即同樣作為瀉藥，可以服用葡萄汁和訶子汁，或者訶子粉末放入葡萄酒中服用。 冬瓜配以牛奶，或配以葡萄酒服用。即可以用冬瓜和牛奶調配，或者葡萄酒和冬瓜調配的瀉藥服用。 三果或者枳實，配以牛奶發熱病人飲用。即發熱病人可以飲用三果和牛奶調配的，或者枳實和牛奶調配的藥。 在施用瀉藥的時候，也要依次給予稀粥等。即在施用瀉藥的時候，‘也’字表明在施用催吐藥的時候也要給予稀粥等，即先給予單純的稀粥，然後依次給予粥和稠粥等。 當逐漸排出污物時，不要經常阻止。病在體內尋找住處，即使成熟也會產生危害。即當發熱等病癥使病情發作並移動，向上下流動，逐漸產生大便等污物時，不要經常阻止和制止，因為’即使病已成熟’這句話表明更不用說未成熟的情況，如果阻止這些，病就會在身體部位尋找住處，必定會產生病害。 如果出現非常嚴重的情況，應當等成熟后才能止住。即如果大便排出病癥變得非常嚴重時，要等未成熟的成熟后，才能止住和阻止。

།མ་ སྨིན་བཀག་པའི་ཉེས་པ་ནི།།ནད་བཅོས་ཐབས་སུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཁྲུ་བམ་སྨིན་པ་རང་ཉིད་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་བཀག་ཅིང་བཅད་པ་ལས། ནད་ཀྱི་ཉེས་པ་གང་དག་བྱུང་བ་དེ་ནི་ནད་གསོ་བའི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དེ་ལས། སྟེང་ངམ་ འོག་ཏུ་འབྱུང་བར་རྩོམ།།ནད་ནི་རང་ཉིད་བྱུང་བ་ན། །སྨན་ནི་ནད་ཀྱིས་མི་དགག་སྟེ། །བཀག་ན་དེ་ཉིད་ནད་སྐྱེད་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་རྨོངས་པས་མ་སྨིན་པའི། །རིམས་ལ་ནད་འབྱིན་སྨན་གཏོང་བ། །དེ་ནི་སྦྲུལ་ནག་གཉིད་ལོག་ལ། ། ལག་པའི་རྩེ་མོས་རེག་དང་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་པ་གང་ཞིག་རྨོངས་ཤིང་མི་ཤེས་པས་ནད་མ་སྨིན་པའི་རིམས་ལ་ནད་འབྱིན་པའི་སྨན་བཀྲུ་སྨན་གྱི་རྣམ་པ་གཏོང་ཞིང་ལྡུད་པར་བྱེད་ན། སྨན་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཕུང་ཀྲོལ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྲུལ་ནག་པོ ཉིད་ཀྱིས་གཉིད་ལོག་པར་གནས་པ་ལ།ལག་པའི་རྩེ་མོས་རེག་ན་དེ་སད་ནས་མ་རུངས་པར་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་སོ། །རིམས་ཟད་པ་ལ་སློན་སྨན་དང་། །བཀྲུ་སྨན་ཕན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལ་འམ་དག་གིས་ནི། །མས་གཏོང་བས་ནི་ནད་བསལ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ཀྱིས་ཉམས་ ཟད་པར་གྱུར་པའམ།རིམས་ཟད་པའི་མི་ལ་སློན་སྨན་དང་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བ་དག་ཕན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཀྲུ་སྨན་གྱིས་བཅོས་དགོས་པའི་གནས་སྐབས་ལ་བབ་ན་དེ་ལ་འོ་མ་མས་གཏོང་བའི་ནི་རུ་ཧའམ། འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་པས་ནད་བསལ་བར་བྱའོ། །འོ་མ་ལ་གོམས་བད་ཀན་ ཟད།།ལུས་ཚ་སྐོམ་དད་གཉིས་ཡོད་ན། །རླུང་དང་མཁྲིས་པས་ཉེན་པ་ནི། །ཚད་པར་འཁྲུ་ཡང་འོ་མ་ཕན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་པ་འོ་མ་ལ་གོམས་ཤིང་དེ་སྦྱིན་པར་འོས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བད་ཀན་ཟད་ཅིང་བྱང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལུས་ཚ་བ་དང་སྐོམ་དད་ཀྱི་ནད་གཉིས་ ཡོད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་རླུང་དང་མཁྲིས་པས་ཉེན་པར་གྱུར་ན་དེ་ལ་འོ་མ་བླུད་ན་ཕན་ཏེ། དེ་ནི་གལ་ཏེ་ཚད་པར་འཁྲུ་བའི་ནད་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཕན་ན། གཞན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས། །དེ་ལུས་སྨྱུང་བས་གདུངས་པ་དག། །མེས་ཚིག་པ་ཡི་ནགས་ལ་ནི། །ཆར་ཆུ་འབབ་པས་སྐྱེད་པ་ ལྟར།།རིམས་ནི་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འོ་མ་དེས་ལུས་སྨྱུང་བས་གདུངས་ཤིང་ལེན་པར་གྱུར་པ་དག་མྱུར་དུ་འཚོ་ཞིང་བརྟས་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་མེས་ཚིག་ཅིང་བསྲེགས་པའི་ནགས་ལ་ཆར་པའི་ཆུ་འབབ་པས་སྐྱེད་ཅིང་སླར་མྱུ་གུ་སྐྲུན་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བར་འོ་ མ་བླུད་པར་འོས་པའི་ནད་པ་རིམས་ཀྱིས་ལུས་ཟད་པར་བྱས་པ་ལ།འོ་མ་བླུད་ན་ནི་རིམས་དེ་མྱུར་དུ་སེལ་ཞིང་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་འོ་མ་སྦྱར་ཏེ་བསྐོལ། །དྲོ་བའམ་བསྒྲངས་པའམ་བཞོས་མ་ཐག་།དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་ཏེ་སྦྱིན། །དེ་ལས་གཞན་དུ་རིམས་ཅན་ གསོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བས་འོ་མ་དེ་ནི་རྫས་གཞན་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྐོལ་བ་དྲོ་བའམ་བསྒྲངས་པ། ཡང་ན་བཞོས་མ་ཐག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འོས་ཤིང་རིགས་པ་དང་དུས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཤེས་ཤིང་བརྟགས་པ་བྱས་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སྦྱིན་པར་འོས་པའི་ཡུལ་ལ་སྦྱིན་པར་ བྱའི།དེ་ལས་གཞན་དུ་དེ་དང་མི་འཚམ་ཞིང་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡུལ་ལ་འོ་མ་བླུད་པར་གྱུར་ན། རིམས་ནད་ཅན་གྱི་ནད་པ་དེ་གསོད་པར་འགྱུར་རོ། །འོ་མ་བཅའ་སྒ་འབྲ་གོར་བཅས། །རྒུན་འབྲུ་ཁ་ར་མར་ལྡན་པར། །བསྐོལ་ཏེ་བསྒྲངས་ པར་སྦྲང་རྩི་བཏབ།།སྐོམ་དད་ལུས་ཚ་རིམས་འཇོམས་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འོ་མ་བཅའ་སྒ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྐོལ་ཞིང་བཙོས་ཏེ་བསྒྲངས་པར་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པ་ནི་སྐོམ་དད་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

關於’未成熟時制止的過失’，對於腹瀉或未成熟時自然發生而加以制止，由此產生的疾病過失，在治療疾病的章節中已經講述。 如其中所說：‘向上或向下開始發作，當疾病自然發生時，不應以藥物阻止，若阻止則會引發疾病。’ 對於’愚者對未成熟的熱病投放排病藥’，若醫生因愚昧無知，對未成熟的熱病投放排病藥、瀉藥等，這位醫生是在自取滅亡，就如同用手指觸碰熟睡的黑蛇，蛇醒後會造成傷害一樣。 關於’對耗竭的熱病，催吐藥和瀉藥無益，應當用灌腸療法去除疾病’，對於被熱病耗竭或熱病已消退的人，使用催吐藥和瀉藥都無益處。當需要使用瀉藥治療時，應當用牛奶灌腸或溫和灌腸法來去除疾病。 關於’習慣飲用牛奶、痰液耗竭、身體發熱和口渴兩癥並存時，即使有風膽引起的熱瀉，牛奶仍有益處’，對於習慣飲用牛奶且適合服用牛奶的病人，特別是痰液耗竭的人，如果有身體發熱和口渴兩種癥狀，同樣地，如果受到風和膽汁的侵害，給予牛奶會有益處。即使是熱性腹瀉的病人也有益處，更何況其他病癥。 關於’對於身體因飢餓而受苦的人，如同雨水降落在被火燒過的森林上能使其復甦一樣，能快速消除熱病’，這牛奶能使身體因飢餓而受苦、虛弱的人快速康復和強壯，就像雨水降落在被火燒過的森林上能使其復甦、重新長出嫩芽一樣，對於適合飲用牛奶且身體被熱病耗竭的病人，飲用牛奶能快速消除和戰勝熱病。 關於’因此應將牛奶調配后煮沸，溫熱或冷卻或剛擠出時，瞭解時機后再給予，否則會致熱病患者死亡’，因此這牛奶應與其他藥物調配后煮沸，可以是溫熱的或已冷卻的，或是剛擠出的鮮奶，要根據適宜性和時機，經過觀察后再給予適合的對象。如果違背這些原則，給予不適合且有害的對象飲用牛奶，會導致熱病患者死亡。 關於’牛奶配以薑黃、葡萄、白糖和酥油，煮沸後冷卻加入蜂蜜，能消除口渴、身熱和熱病’，將牛奶與薑黃等一起煮沸後冷卻，加入蜂蜜，能消除口渴等癥狀。

།དེ་བཞིན་པ་ལ་རྒུན་ཤིང་མངར། །ཙནྡན་ཐལ་ཏྲེས་པི་ པི་ལིང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་བཤད་པའི་འོ་མ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཏེ། བ་ལ་དང་རྒུན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྐོལ་བའི་འོ་མ་བསྒྲངས་པ་སྦྲང་རྩི་བཏབ་པས་ནི་སྐོམ་དད་ལ་སོགས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་མའི་བཞི་འགྱུར་ཆུར་བསྐོལ་བའམ། ། པི་པི་ལིང་དང་བསྐོལ་བ་ནི། །རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པས་འཐུངས་ན་ནི། །ཀླད་གཟེར་ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ། །རྩིབ་ལོགས་གཟེར་རིམས་རྙིང་ལས་ཐར། །རྩ་བ་ལྔ་བསྐོལ་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་བརྟག་པ་གཞན་དུ་ན་འོ་མའི་བཞི་འགྱུར་གྱི་ཆུའི་ནང་དུ་བསྐོལ ནས་གདུས་པའི་འོ་མ་བཏུང་བའམ།པི་པི་ལིང་དང་བསྐོལ་བའི་འོ་མ་བཏུང་བར་བྱ་སྟེ། འོ་མ་དེ་འཐུངས་ན་རིམས་ནད་ཅན་དེ་ཀླད་གཟེར་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྩ་བ་ལྔ་དང་བསྐོལ་བའི་འོ་མ་སྨན་པ་མཁས་པའི་ལུང་བཞིན་དུ་འཐུངས་ན་ཡང་ཀླད་པ་ གཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་བསྐོལ་བའི་འོ་མ་འཐུངས་ན་ཡང་ཡོན་ཏན་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །རིམས་རྙིང་པ་ནི་རིང་ཞིག་ཏུ་གནས་པའི་རིམས་ལ་བྱའོ། །ེ་རཎྜའི་རྩ་བསྐོལ་བའམ། །བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་བསྐོལ་བའམ། ། བཞོས་མ་ཐག་གི་འོ་མ་འཐུངས། །རླུང་གི་རིམས་ཀྱིས་ཕྱི་ས་འགགས། །ཁྲག་བཅས་སྦྱིན་བག་ཚད་འཁྲུ་དང་། །སྐོམ་དད་གཟེར་བཅས་འཁྲུ་ལས་ཐར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་འོ་མ་ཨེ་རཎྜའི་རྩ་བ་དང་བསྐོལ་བའམ། བིལ་བ་གཞོན་ནུ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའམ། ། བཞོས་མ་ཐག་པའི་འོ་མ་འཐུངས་ན་མི་དེ་རིམས་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་རླུང་གི་རིམས་ཀྱིས་ཕྱི་ས་འགགས་ཤིང་སྲི་བར་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཐར་བ་དང་། དེ་བཞིན་རིམས་གང་ཁྲག་དང་བཅས་པའི་སྦྱིན་བག་ནལ་ནལ་བོར་འཁྲུ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚད་པར་འཁྲུ་བ་དང་། དེ བཞིན་དུ་སྐོམ་དད་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པའི་འཁྲུ་བ་ལས་ཀྱང་ཐར་བར་འགྱུར་རོ།།བཅའ་སྒ་བ་ལ་བྱ་གྲི་དང་། །གཟེ་མ་བུ་རམ་འོ་མར་བཙོས། །བསྐོལ་འཐུངས་སྐྲངས་བཤང་གཅིན་དང་འཕྱེན། །འགགས་དང་རིམས་དང་ལུད་པ་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ བཅའ་སྒ་ལ་སོགས་པ་དང་བསྐོལ་བའི་འོ་མ་འཐུངས་ན་ཡང་རིམས་ནད་ཅན་གྱི་སྐྲངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནད་འཇོམས་པར་འགྱུར་རོ།།བྲི་ཤྩི་བ་དང་བིལ་བ་དང་། །བར་ཤ་བྷུ་དང་བསྐོལ་བ་ཡིས། །རིམས་ཀྱི་སྐྲངས་ནད་སེལ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྲིཤྩི་བ་ལ་སོགས་པ་ དང་བསྐོལ་བའི་འོ་མ་འཐུངས་ན་ཡང་རིམས་ལས་གྱུར་པའི་སྐྲངས་ནད་སེལ་ཞིང་འཇོམས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྲི་ཤྩི་བ་དང་བར་ཤ་བྷུ་གཉིས་ཀ་ཡང་བུ་ན་རྣ་བ་ཡིན་ཏེ། བྲི་ཤྩི་བ་ནི་པུ་ན་རྣ་བ་རྩ་བ་དཀར་བ་ཅན་ལ་བྱའོ། །བར་ཤ་བྷུ་ནི་པུ་ན་རྣ་བ་མེ་ཏོག་དམར་པོ་ཅན་ལ་བྱ་སྟེ། མིང་གི་ རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་སི་ནི་ན་ཏི་ཀ་ཞེས་བྱའོ།།ཤིང་ཤ་པ་ཡི་སྙིང་པོ་དང་། །འོ་མ་དག་ཏུ་བསྐོལ་བ་ནི། །རིམས་ནི་མྱུར་དུ་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིང་ཤ་པའི་སྙིང་པོ་ནི་ནང་གི་སྙིང་པོའི་སྲ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། སྙིང་པོ་དེ་དང་འོ་མར་བསྐོལ་བ་འཐུངས་ན་རིམས་མྱུར་ དུ་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨན་རྣམས་ཀྱི་ཚད་དང་ཆུའི་ཚད་དང་བསྐོལ་བའི་ལྷག་མ་ལུས་པའི་ཚད་དང་འོ་མའི་ཚད་ནི་སྨན་པ་རྒན་པོ་མཁས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་། སྨན་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྩ་བ་ལས་བཤད་པའི་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ན་དང་པོར་སྨན་གྱི་ཆུ་དང་བསྐོལ་བར་བྱས་ལ། ཆུ་དེ་དང་ནི་འོ་མར་བསྐོལ་བར་བྱས་པ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།

對於’像這樣的巴拉和葡萄甘甜，旃檀、塔列斯、胡椒’這句話，如前所述的牛奶相似，因此，用巴拉和葡萄等煮的牛奶冷卻後加入蜂蜜，能夠消除口渴等癥狀。 用四倍于牛奶的水煮，或者與胡椒一起煮，若患熱病的人飲用，能治癒頭痛、咳嗽、呼吸不暢、肋痛、陳舊性熱病。用五根藥煮的效果相似。 另外，在其他觀點中，將牛奶放入四倍水中煮沸濃縮后飲用，或者與胡椒一起煮的牛奶飲用，如果飲用這種牛奶，患熱病的人就能擺脫頭痛等癥狀。同樣，按照明醫指導飲用與五根藥一起煮的牛奶，也能擺脫頭痛等癥狀。或者飲用與五大根藥一起煮的牛奶，也有相似的功效。陳舊性熱病是指長期存在的熱病。 蓖麻根煮的，或者與幼嫩木蘋果一起煮的，或者剛擠的牛奶飲用，能治癒風熱病引起的大便阻塞，以及伴有血液的稀薄腹瀉、熱性腹瀉、伴有口渴和疼痛的腹瀉。 同樣，飲用與蓽茇等一起煮的牛奶，也能消除熱病患者的浮腫等病癥。 與畢利希巴、木蘋果、巴沙布一起煮，能消除熱病引起的浮腫病。關於這點，畢利希巴和巴沙布都是補骨脂，畢利希巴指白根補骨脂，巴沙布指紅花補骨脂，另一個名稱叫悉尼那提卡。 沙波樹的心材與牛奶一起煮，能快速消除熱病。這裡的樹心材是指內部堅硬的心材，與這個心材和牛奶一起煮飲用能快速消除熱病。 在這裡，藥物的劑量、水量、煮后剩餘量和牛奶量，應當依據老醫生的經驗傳承、理論和醫學論著的根本教法來判斷。因此，首先用水煮藥物，然後用這個藥液和牛奶一起煮是合理的。

།འདིར་ཆུ་དང་སྨན་གྱི་ཚད་ནི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུད་གཞན་ལས། གང་དུ་ཟས་སྐོམ་ སྨན་རྣམས་ནི།།སྦྱོར་བ་བྱེད་པར་འདོད་པ་དང་། །ནས་ཐུག་ཤ་ཁུ་ཡུ་ཤ་དང་། །ཤ་ཁུ་ཡང་དང་བཏུང་བ་སོགས། །དེར་ནི་ཚད་དག་སྦྱར་བྱ་བ། །འཇིག་རྟེན་གྲགས་ལས་ཅི་རིགས་བྱ། །ཡང་ན་ཇི་ཙམ་རན་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་སྨན་རགས་མི་འགྱུར་ བྱ།།གང་དུ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་ནི། །ཁྱབ་དྲོ་དེ་ཙམ་སྨན་གཞུག་གོ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་ནས་ཐུག་སོགས། །ཉེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་འཆད་དེ། འདིར་སྨན་གྱིས་ཤས་ཆེར་ ཁྱབ་ཅིང་གྲགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་དུ་བཞག་པ་ནི་རན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཆད་དོ།།དེ་ནས་ཆུ་འོ་མའི་ཆིག་འགྱུར་རམ། ཉིས་འགྱུར་རམ། སུམ་འགྱུར་རམ། བཞི་འགྱུར་གྱིས་འོ་མའི་ལྕི་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པ་དབྲི་ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ནད་དམིགས་ཇི་ལྟ་བ་ལས་ དཔྱད་དེ་འོ་མ་བསྐོལ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་འོ་མ་བསྐོལ་བའི་སྦྱོར་བའི་ཁྲོད་དུ་སྨན་གང་དག་སྨོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆུར་བསྐོལ་ནས། ཆུ་དེས་འོ་མ་བསྐོལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་མར་དང་འོ་མ་ཤ་ཁ་ར་ལ་སོགས་པ་སྨན་ལ་ལ་ནི་མ་བསྐོལ་བར་དེ་ཉིད་དང་འོ་མ་བསྲེས་ལ་འོ་ མ་དེ་བསྐོལ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ནི་འོ་མ་བསྐོལ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟར་འོ་མ་བསྐོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་འཆད་དོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར། གླ་སྒང་འོ་མར་བསྐོལ་བ་ནི། །ཉི་ཤུ་འོ་མའི་སུམ་འགྱུར་ཆུར། །བསྐོལ་ཏེ་འོ་མ་ལུས་པ་བཏུང་། །མ་ཞུ་ནད་དང་བཅས་པ་འཇོམས། ། ཞེས་བཤད་པ་འདི་ལ་འོ་མ་ནི་དངོས་སུ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྦྱོར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། སྒོག་སྐྱ་སྐམ་པོ་འབའ་ཞིག་ནི། །སྲང་བཞི་བཙོས་པར་གྱུར་པ་ལ། །འོ་མ་ཆུ་ཡི་བརྒྱད་འགྱུར་བྱས། །འོ་མ་ལྷག་མ་ལུས་པ་བཏུང་། །ཞེས བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ནད་སྨིན་ཞུ་བའི་གནས་སོང་ལ། །མས་གཏོང་དྲག་པོས་མེ་སྟོབས་སྐྱེད། །རིམས་བྲལ་སེམས་དགའ་ཡི་ག་འབྱེད། །མྱུར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཞུ་བའི་གནས་ལྟེ་བ་མན་ཆད་དུ་སོང་ཞིང་ཕྱིན་པ་ལ་བཀྲུ་ སྨན་དྲག་པོ་དང་ནི་རུ་ཧ་བཏང་བར་གྱུར་ན་མེའི་དྲོད་བསྐྱེད་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། རིམས་དང་བྲལ་ཞིང་སེལ་བ་དང་། སེམས་དགའ་ཞིང་རངས་པ་དང་། ཡི་ག་འབྱེད་ཅིང་ཟས་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །བཀྲུ་སྨན་མཁྲིས་པའམ་བད་མཁྲིས་འདྲེས། །མཁྲིས་ པའི་གནས་སུ་ཞུགས་པ་སེལ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཀྲུ་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བཏུང་བས་ནི། མཁྲིས་པའི་ནད་མཁྲིས་པའི་གནས་ན་གནས་ཤིང་བརྟེན་པའམ། བད་ཀན་མཁྲིས་པའི་གནས་སུ་ཞུགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །འཇམ་རྩིས་ནད་ནི་གསུམ་ཆར་དག་།ཞུ་བའི་གནས་ ལ་བརྟེན་པ་སེལ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇམ་རྩི་བཏང་བས་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་གསུམ་ཆར་ཞུ་བའི་གནས་ལྟེ་བ་མན་ཆད་ལ་བརྟེན་པ་སེལ་ལོ། །འོ་མས་བད་ཀན་མཁྲིས་པ་དག་།མཇུག་ཏོ་རྒྱབ་དང་རྐེད་པ་ན། །མེ་དྲོད་ཆེ་ལ་རྟུག་འགགས་པ། །འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་སྦྱར་ བར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་འདིར་འོ་མས་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་དང་ལྡན་པའི་ནད་པ་མཇུག་ཏོ་ལ་སོགས་པ་ན་བར་འགྱུར་གྱི། མེ་དྲོད་ཆེ་བར་གྱུར་པས་རྟུག་པ་འགགས་ཤིང་སྲི་བར་གྱུར་ན་སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བ་སྦྱར་བར་བྱའོ།

此處水和藥物的用量應當依照醫學論典進行考察。如其他續部中說：‘凡是想要調配飲食、飲品和藥物，以及熬煮的青稞粥、肉湯、肉汁和飲品等，其用量應當根據世間常識適當配製。或者依照適量，不要使藥物過於粗糙。凡是飲食中，應加入適量溫熱的藥物。若不如此，青稞粥等會引起疾病。’ 諸位智者的論著中如此解釋：此處藥物不應過多滲入而顯著，適量即可。 然後用一倍、二倍、三倍或四倍的水來煮牛奶，爲了減少或增強牛奶的濃度等功效，應根據病情觀察后煮牛奶。 在煮牛奶的配方中提到的所有藥物，不是都要用水煮后再用那水煮牛奶，而是有些藥物如酥油、牛奶、糖等無需煮煮，直接與牛奶混合后再煮。這就是煮牛奶的方法。 例如：‘甘松與牛奶同煮時，用三倍于牛奶的水煮，待剩下牛奶時飲用，可消除消化不良等疾病。‘在這裡，牛奶是直接需要的，也是配方中的主要成分。 同樣：‘單獨的乾燥大蒜四兩煮熟后，加入八倍于牛奶的水，待剩下牛奶時飲用。’ 對於’病已成熟到達消化之處，用強力灌腸增強火力，除去發熱使心情愉悅，開胃並迅速恢復’的解釋是：當病已成熟到達臍下消化之處時，使用強力瀉藥和灌腸，可以增強消化之火和身體力量，消除發熱，使心情愉悅，增進食慾。 關於’瀉藥能清除膽病或痰膽混合進入膽部之病’的解釋是：服用瀉藥配方可以清除在膽部的膽病，或者痰液進入膽部的病癥。 關於’溫和灌腸可清除三種病依附在消化處’的解釋是：使用溫和灌腸可以清除風等三病依附在臍下消化處的病癥。 關於’牛奶引起痰膽病，尾椎背部和腰部疼痛，火力大而大便阻塞時，應當使用溫和灌腸’的解釋是：在發熱病的這種情況下，牛奶會導致痰病和膽病患者的尾椎等處疼痛，如果消化之火過強導致大便阻塞脹滿，應當使用油性溫和灌腸。

།ནིམ་པ་པ་ཏོ་ལའི་ ལོ་མ།།པུ་ཙེ་ཤེལ་དང་དོང་ག་དང་། །སྠི་ར་བ་ལ་པོ་སོན་ཆ། །གཟེ་མ་པུ་ཤེལ་བ་ལ་ཀ་།འོ་མའམ་ཆུར་ནི་བསྐོལ་བ་དང་། །འོ་མ་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལ། །གླ་སྒང་ཤིང་མངར་པོ་སོན་ཆ། །པི་པི་ལིང་དང་དུག་མོ་ཡུངས། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་བསྲེས་པ་ཡི། །འཇམ་རྩི་བཏང་ན་རིམས་ འཇོམས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནིམ་པའི་ལོ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་དང་འོ་མའམ་ཆུ་དང་བསྐོལ་བ་འོ་མ་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལ་གླ་སྒང་ལ་སོགས་པའི་ལྡེ་གུ་དང་བསྲེས་ལ། མར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་སྦྱར་བའི་འཇམ་རྩི་བཏང་བ་ནི་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཤིང་སེལ་བ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་ནིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་དེ་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱད་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་། ཆུ་ཡང་ཚད་དེ་ཙམ་གཞུག་པར་བྱ་སྟེ། བསྐོལ་བའི་ལྷག་མ་སྨོས་པས་སྨན་གྱི་བཞི་འགྱུར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོ་མའི་ལྷག་མ་ཞེས་སྨོས་པས་བཞི་འགྱུར་དུ་མི་བྱའོ། །འདིར་ལྡེ་གུ་ནི་སྐ་བའི་བརྒྱད ཆ་གཞུག་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་ཚོད་ཇི་ཙམ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་སྐ་བ་འམ། སླ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་དུ་མར་དང་སྦྲང་རྩི་གཞུག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན། །མར་དང་སྦྲང་རྩི་སོ་སོར་ནི། །སྲང་གསུམ་ཙམ་གྱི་ཚོད་དུ་བྱ། །ཞེས་སྨོས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ནིམ་པ་དང་པ་ ཏོ་ལ་གཉིས་ཀྱི་ནི་ལོ་མ་ལ་བྱའོ།།སྠི་ར་ནི་ས་ལ་པརྞིའོ། །པརྞི་བཞི་དང་ཤིང་མངར་དང་། །པོ་སོན་ཆ་དང་པུ་ཤེལ་ཙེ། །དོང་ག་རྣམས་ནི་བསྐོལ་བ་རུ། །ཤིང་མངར་ཤ་ཏ་པུཥྤ་དང་། །པྲི་ཡང་ཀུ་དང་པོ་སོན་ཆ། །གླ་སྒང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་ལ། །བུ་རམ་དང་ནི་སྦྲང་རྩིར་བཅས། །འཇམ་ རྩིས་རིམས་ནི་སེལ་བྱེད་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ཤ་པརྞི་ལ་སོགས་པའི་སྨན་བསྐོལ་བའི་སྦྱོར་བས་བསྐོལ་བར་ཤིང་མངར་ལ་སོགས་པའི་སྨན་འཇམ་རྩིའི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལྟར་ལྡེ་གུ་བྱས་པ་དང་སྦྱར་ཞིང་བུ་རམ་དང་སྦྲང་རྩི་དང་མར་དང་བཅས་པའི་འཇམ་རྩིས་ནི་རིམས་ སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་པརྞི་བཞི་ནི་མ་ཤ་པརྞི་དང་། མུངྒ་པརྞི་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་དང་། ས་ལ་པརྞིའོ། །པོ་སོན་ཆ་ནི་མ་ད་ལ་ན་ཕ་ལའོ། །དོང་ག་ནི་ཨ་རག་ག་ཏའོ། །ཛི་བན་ཏི་དང་པོ་སོན་ཆ། །མེད་ཤིང་མངར་པི་པི་ལིང་། །ཤུ་དག་རིད་དྷི་ར་སྣ་དང་། །བ་ལ་དང་ནི་བིལ་བ་དང་། ཤུ་ཏི་དང་ནི་ཉེའུ་ཤིང་རྣམས། །མར་དང་ཏིལ་མར་འོ་མ་དང་། །ཆུ་དང་བཏགས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ། །སྣུམ་ནི་ནད་དང་རྗེས་མཐུན་པའི། །འཇམ་རྩི་རིམས་ལ་གཏང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཛི་བན་ཏི་ལ་སོགས་པའི་སྨན་རྣམས་མར་དང་ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་ཆུ་དང་ལྷན་ཅིག བཏགས་ཏེ་ལྡེ་གུར་བྱས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་བསྐོལ་བའི་འཇམ་རྩི་རིམས་ནད་ལ་གཏང་བར་བྱའོ།།འདིར་ནི་ཏིལ་མར་དང་ཞུན་མར་ནི་ཆ་མཉམ་པར་བྱའོ། །ཆུ་དང་འོ་མ་ནི་སྣུམ་གྱི་ཉིས་འགྱུར་བྱའོ། །སྨན་སྤྱིར་བསྡུས་པའི་བཞི་ཆའི་སྣུམ་དང་སྦྱར་ལ་སྣུམ་གྱི་བཞི་ཆའི་ལྡེ་གུ་གཞུག་པར་བྱ་ཞིང་། སྣུམ་དེ་ཡང་ནད་ཀྱི་ཤས་གང་ཆེ་བ་ལས་དཔགས་ཏེ་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཞུན་མར་རམ་ཏིལ་མར་གཞུག་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་ཆོ་ག་གྲུབ་པ་ལས། །རིམས་སེལ་བར་ནི་བཤད་པ་ཡི། །འཇམ་རྩི་དག་ཀྱང་གཏང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོ་ག་གྲུབ་པའི་གནས་ལས འཇམ་རྩིའི་སྐབས་སུ་འཇམ་རྩི་གང་ཞིག་རིམས་སེལ་བར་བཤད་པ་དེ་ཡང་རིམས་ནད་ཅན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱའོ།

尼姆樹和波托拉的葉子，普切謝爾和冬果，以及斯提拉巴拉波松查，澤瑪普謝爾巴拉卡。用牛奶或水煮沸，在剩餘的牛奶中，加入伽藍香、甘草、波松查，胡椒和芥子。混合黃油和蜂蜜，製成軟膏服用可以消除發熱。 關於這個，將尼姆樹葉等藥材與牛奶或水煮沸，在剩餘的牛奶中加入伽藍香等製成的糊狀物混合，再加入黃油和蜂蜜製成的軟膏服用，可以消除和祛除一切熱病。 在這裡，這些尼姆樹等藥材要用八倍量的牛奶和相同量的水，雖然煮后剩餘量通常應是藥材的四倍，但因為特別提到’牛奶的剩餘’，所以不必遵循四倍的規則。這裡的糊狀物應該加入八分之一的稠度。或者根據需要調整黃油和蜂蜜的用量，使其既不會太稠也不會太稀。另外，也可以按照’黃油和蜂蜜各使用三兩的量’的說法來理解。 尼姆和波托拉兩種要用葉子。斯提拉是沙拉帕尼。四種帕尼、甘草、波松查、普謝爾澤、冬果等煮沸，甘草、夏陀佈施巴、普里揚庫和波松查，伽藍香製成糊狀，加入糖和蜂蜜的軟膏可以祛除發熱。 關於這個，用馬沙帕尼等藥材煮沸的配方煮制，將甘草等藥材按照軟膏儀軌等方式製成糊狀物混合，再加入糖、蜂蜜和黃油製成的軟膏可以祛除發熱。其中四種帕尼是指馬沙帕尼、蒙格帕尼、克里希納帕尼和沙拉帕尼。波松查是指馬達拉那果。冬果是阿拉嘎達。 吉萬提和波松查，沒有甘草和胡椒，白芷、里提、拉斯納，以及巴拉和畢爾瓦，薑黃和小茴香等，用黃油、芝麻油、牛奶，和水一起研磨煮沸。根據病情選用相應的油製成軟膏用於治療發熱。 關於這個，將吉萬提等藥材與黃油、芝麻油、牛奶和水一起研磨成糊狀，一同煮沸製成軟膏用於治療發熱病。這裡黃油和芝麻油要等量使用。水和牛奶要用油量的兩倍。藥材總量的四分之一用油調配，油量的四分之一製成糊狀物，而且這油也要根據病情的嚴重程度來決定使用黃油還是芝麻油。 另外，在儀軌圓滿中所說的能祛除發熱的軟膏也可以使用。關於這個，在儀軌圓滿篇中軟膏部分所說的能祛除發熱的軟膏也可以給發熱病人服用。

།སྣ་ཡི་བཀྲུ་སྨན་རིམས་རྙིང་ལ། །བཏང་ན་ཡི་ག་འབྱེད་བྱད་ཅིང་། །མགོ་ནི་ལྕི་ཞིང་བད་ཀན་ཆེ། །སེལ་ཞིང་དབང་པོ་གསལ་བྱེད་ལ། །སྣུམ་གྱི་སྣ་སྨན་མགོ་སྟོང་སྙམ། ། ལུས་ཚ་མཁྲིས་པ་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་རྙིང་པར་གྱུར་པ་ལ་སྣའི་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་ཡི་ག་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། མགོ་ནད་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རིམས་རྙིང་པར་གྱུར་པ་མགོ་བོ་སྟོང་པ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་ནི་གནས་སྐབས ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་མཁས་པའི་སྨན་པས་སྣུམ་གྱི་སྣ་སྨན་བཏང་ཞིང་།ལུས་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་སྣ་སྨན་ཡང་གཏང་བར་བྱའོ། །དུད་བརྔུབ་མཁུར་བཀང་མཁུར་བ་སྤོ། །ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱ། །ཆམ་པས་ཁས་རོ་མི་ཚེར་དང་། །མགོ་དང་ལྐོག་ནད་སེལ་ བྱེད་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རིམས་རྙིང་པ་ལ་ནི་དུད་པ་བརྔུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་མདོའི་གནས་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་དང་སྦྱར་ཞིང་གཏང་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་ཆམ་པ་ལ་སོགས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡི་ག་འཆུས་ལ་ཁ་ལུང་ གི།།གེ་སར་མར་དང་རྒྱམ་ཚར་བཅས། །ཡང་ན་རྒུན་འབྲུ་སྐྱུ་རུ་ར། །ཁ་རའི་ལྡེ་གུ་མཁུར་བར་བཅང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་རྙིང་པ་ལ་ཡི་ག་འཆུས་པའི་ནད་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ན། ཁ་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་མ་དུ་ལུང་གའི་གེ་སར་མར་དང་རྒྱམ་ཚར་སྦྱར་བའམ། རྒུན་འབྲུམ་ལ་སོགས་ པ་ཆུ་བཏགས་སུ་བྱས་པའི་ལྡེ་གུ་མཁུར་བར་བཅང་ཞིང་ཁར་གཞག་པར་བྱའོ།།རིམས་རྙིང་པགས་པ་ལ་བརྟེན་ལ། །རེག་ན་ཇི་ལྟར་བདེར་འགྱུར་བའི། །སྨན་པ་སིལ་དྲོ་བ་ལས་སྦྱར་བའི། །བསྐུ་བྱུག་ཆུ་བླུགས་ལ་སོགས་བྱ། །མིག་སྨན་དུད་པའི་སྦྱོར་བའང་བྱ། ། གློ་བུར་བྱུང་ལ་དེ་དེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་རྙིང་པ་པགས་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་པའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་ལ་རེག་ན་ཅི་ནས་བདེ་ཞིང་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་སྨན་བསིལ་བ་དང་། འཕྲོད་དམ་བདེ་བ་དང་འཕྲོད་པ་ཅི་རིགས་པ་ལས་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་མི་འགལ བའི་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་བྱས་ལ།སྨན་དེ་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིམས་རྙིང་པ་པགས་པ་ལ་གནས་པ་ལ་མིག་སྨན་དང་དུད་པའི་སྦྱོར་བ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་བྱའོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བའི་རིམས་གདོན་དང་དུག་ལས་བྱུང་བ་ལ་ཡང་རེག་ ན་ཇི་ལྟར་བདེ་བའི་སྨན་ལ་སྦྱར་བའི་བསྐུ་བ་དང་།བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཚ་ལ་ལན་སྟོང་བཀྲུས་པ་ཡི། །མར་གྱིས་བསྐུ་བ་སྤྱད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་རྙིང་པ་ལུས་ཆེ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ལན་སྟོང་ཞེས་པའི་མཚོན་པ་ལན་མང་དུ་ཆུའི་ནང་དུ་བཀྲུས་ཤིང་མཉེས་པའི་ མར་གྱིས་བསྐུ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་དང་པོར་མ་བསྲུབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཆུའི་ནང་དུ་བཅུག་ལ། ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་ཡང་དང་ཡང་དུ་མཉེ་བར་བྱའོ།

關於鼻部清洗藥對於陳舊性傳染病，使用后能開胃，頭部沉重和痰多的癥狀，能夠消除並使感官清晰，油性鼻藥能治療頭部空虛感，身體發熱和膽病能夠消除。 對於陳舊性傳染病要使用鼻部清洗藥，這能開胃並且能消除頭痛等病癥。對於陳舊性傳染病引起的頭部空虛感，應由精通各種病情的醫生使用油性鼻藥，並使用能消除身體發熱等癥狀的鼻藥。 吸菸、含漱、漱口，要根據病癥相應使用。能治療感冒引起的口腔無味、頭部和喉嚨疾病。 同樣對於陳舊性傳染病，要根據病癥使用吸菸等療法，如經典中所說的方法，這能治療感冒等疾病。 對於食慾不振，用馬度卡花與酥油和鹽調製，或者用葡萄、訶子，加蜂蜜調製成藥丸含服。 當陳舊性傳染病引起食慾不振時，用馬度卡花與酥油和鹽調製，或者用葡萄等製成糊狀藥丸含在口中。 陳舊性傳染病依附於面板時，要根據觸控時的舒適度，用醫生配製的涼性或溫性藥物，進行塗抹、擦拭、沐浴等。也要使用眼藥和熏藥配方。對突發性傳染病也同樣處理。 陳舊性傳染病僅依附於面板的殘餘癥狀，要用觸控時感覺舒適的涼性藥物，或者適宜的溫和藥物配製不相牴觸的藥物，進行塗抹等相應治療。同樣對於依附於面板的陳舊性傳染病也要使用所說的眼藥和熏藥配方。對於突發性傳染病、魔癥和中毒也要用觸控時感覺舒適的藥物進行塗抹和擦拭等治療。 用水洗千次的酥油進行塗抹使用。 對於伴有身體發熱的陳舊性傳染病，要用千次（表示多次）在水中清洗揉搓的酥油進行塗抹，具體方法是將未攪拌的酥油放入水中，用雙手反覆揉搓數百次。

།མདོ་གནས་ལས་བཤད་སྨན་གྱི་སྡེ། །མངར་དང་སྐྱུར་དང་བསྐ་བ་དང་། །དཱུར་བ་ལ་སོགས་རླུང་མཁྲིས་ འཇོམས།།སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་བཤད། །ནུས་པ་བསིལ་ཞིང་རེག་ན་གྲང་། །བསྐོལ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་པ་དང་། །ཏིལ་མར་འོ་མར་བཅས་བསྐོལ་བ། །བསྐུས་ན་འཕྲལ་དུ་ཚ་རིམས་སེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་མདོའི་གནས་སུ་བཤད་པའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་མངར་བ་དང་སྐྱུར་བ་ དང་བསྐ་བའི་སྨན་མངར་བའི་སྡེ་ཚན་ནི།མར་དང་བུ་རམ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐྱུར་བའི་སྡེ་ཚན་སྐྱུ་རུ་ར་དང་སྟར་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་། བསྐ་བའི་སྡེ་ཆེན་ཨ་རུ་ར་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྡེ་ཚན་དེ་དག་བསྐོལ་བར་བྱ་བའམ། ལྡེ་གུར་བྱ་བའམ། ཏིལ་མར་བསྐོལ་བའམ། །ཡང་ ན་དཱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་ཏེ།དཱུར་བ་དང་ནི་བྱི་ཚེར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་པ་ཐལ་ཏྲེས་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པ་དང་། ཏིལ་མར་བསྐོལ་བར་བྱ་བའམ། །སྐྱུག་སྨན་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་བསྡུས་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ནུས་པ་བསིལ་བ་རེག་ན་གྲང་ བ་སྟེ་འཕྲལ་གྱི་རེག་པ་དང་།ཞུ་བའི་ནུས་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་བསིལ་བར་གྱུར་པ་དེ་བསྐོལ་བ་དང་། ལྡེ་གུར་བྱས་པ་དང་། ཏིལ་མར་འོ་མ་དང་བཅས་པར་བསྐོལ་བ་དེས་བསྐུས་ན་འཕྲལ་དུ་དེ་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པའི་དུས་སུ་ཚ་བའི་རིམས་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །འདིར་བསྐོལ་བ་ སྨོས་པས་ནི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ལ།ལྡེ་གུ་སྨོས་པས་ནི་ལྡེ་གུ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཏིལ་མར་གྱི་ཉིས་འགྱུར་གྱི་འོ་མ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཙོས་པ་བསྐུ་བར་བྱའོ། །མགོ་དང་ལུས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ནི། །ཅུང་ཟད་རྩིང་པར་བཏགས་པས་བསྐུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་གྱི་སྡེ་དེ་དག་དང་ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་ འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།།ཚ་བའི་རིམས་དེ་དག་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་དེ་དག་ཅུང་ཟད་རྩིང་དུ་བཏགས་ཏེ། ཧ་ཅང་ཞིབ་མོར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་པས་མགོ་དང་ལུས་བསྐུ་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་སྨན་འདི་དག་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཏེ་བསྐུས་ན་སླར་ཞིང་ཚ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་རིགས་ པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་གཞུང་ལས། ཞིབ་ཏུ་བཏགས་ཤིང་རྟག་བསྐུས་ན། །ལྤགས་གནས་དྲོད་ནི་བཀག་པའི་ཕྱིར། །ཙནྡན་གྱིས་ཀྱང་ཚ་མི་སེལ། །གཞན་དུ་ཨ་ཀ་རུས་སེལ་བསྐྱེད། །དེ་བསྐོལ་ཆུ་ནི་བླུགས་པ་དང་། །ལུས་འབྱིང་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡེ་ཚན་དེ་དག་ཉིད་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ལུས་ལ་བླུགས་པ་དང་། སྨན་ཆུ་དེས་སྣོད་ཆེན་པོ་བཀང་ལ་དེར་ལུས་བྱིང་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྐྱུར་རྩབས་ཆུ་དང་འོ་མ་ཚ། །མར་ལ་སོགས་པའང་དེ་བཞིན་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རང་སྐྱུར་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བླུགས པ་དང་།ལུས་འབྱིང་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་བྱ་སྟེ། དེས་ཀྱང་པགས་པར་གནས་པའི་རིམས་རྙིང་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །བིལ་རྐང་ཁ་ལུང་ཨ་མྲ་དང་། །སེའུ་འབྲུ་སེང་ཕྲོམ་བི་ད་རི། །ཤུ་དག་ལོ་མ་ལས་བྱུང་བའམ། །ལུང་ཐང་གི་ནི་ལྦུ་བ་ཡིས། །ལུས་བསྐུས་ཆེ་ན་རྨོངས་བག་ དང་།།སློན་དང་སྐོམ་དད་ཞི་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བིལ་བའི་རྐང་དེ་བིལ་བའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ཇི་སྙེད་པ་ལས་རེ་རེ་འམ། མ་ལུས་པའི་ལྡེ་གུས་ལུས་བསྐུས་ན། ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་སེལ་བར་འགྱུར་རོ།

從經典中所說的藥物類別，甜、酸、澀，杜爾瓦等能降伏風膽，嘔吐藥等類別已說。具有清涼的功效，觸控時感覺冰涼。煎煮和製成糊狀，以及與芝麻油、牛奶一起煎煮。塗抹后能立即消除熱病。 對此，前面經典中所說的藥物類別中甜、酸、澀藥，甜類包括酥油、糖蜜、黃金等，酸類包括余甘子、醋栗等，澀類包括訶子等。這些類別可以煎煮，或製成糊狀，或用芝麻油煎煮，或者是杜爾瓦等類別，即’杜爾瓦和刺蒺藜’等經文所說的，以薊類為最後的藥物，或用芝麻油煎煮。 在嘔吐藥等類別的總結部分所說的，具有清涼的功效，觸控時感覺冰涼，即立即的觸感和消化后的功效都是清涼的。將這些藥物煎煮，或製成糊狀，或與芝麻油和牛奶一起煎煮后塗抹，能立即，也就是在短時間內消除熱病。 這裡提到的煎煮是指與藥汁調配，提到的糊狀是指與糊狀物調配，芝麻油則與兩倍量的牛奶調配后煮制塗抹。 ‘頭部和身體也應該，用稍粗的研磨物塗抹。‘這是說，不僅僅是這些藥物類別和芝麻油的煎煮物，爲了平息這些熱病，應該將這些藥物稍微粗糙地研磨，而不是研磨得太細，用來塗抹頭部和身體。 如果將這些藥物研磨得非常細膩后塗抹，反而會增加熱度，這是很有道理的。正如經文所說：‘細磨常塗抹，因阻面板熱，栴檀也不除熱，反而阿伽汝生熱。’ ‘其煎煮之水傾注，也可用於身體浸泡。‘這是說，將這些類別的藥物煎煮成溫和的水倒在身上，或用這藥水裝滿大容器，讓身體浸泡其中。 ‘酸漿、水和熱牛奶，酥油等也同樣使用。‘這是說，同樣可以用自然發酵的酸漿等傾注和浸泡身體，這樣也能消除面板中的舊熱病。 ‘木藍根、卡隆、芒果和，訶子、白芷、毗達利，菖蒲葉所產生的，或者是龍膽的泡沫，塗抹身體能夠消除，昏迷、疲憊和口渴。‘這是說，用木藍根，即所謂的木藍精華等任何一種或全部藥物製成的糊狀物塗抹身體，能消除熱病等疾病。

།གང་ཞིག་ནད་གསོའི་ཐབས་སུ་ བཤད།།མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་རིམ་པ་དེ། །བསྟེན་པར་བྱས་ན་མྱུར་དུ་ནི། །ཚ་དང་བཅས་པའི་རིམས་སེལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གསོ་བའི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་མཁྲིས་པ་བསལ་བའི་ཆོ་ག་དག་སྔར་བཤད་པ། མཁྲིས་པ་ལ་ནི་མར་སར་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་པ་དེ་བ་སྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ནས་ཚ་བ་དང་བཅས་པའི་རིམས་སེལ་ཅིང་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།ནུས་པ་དྲོ་ཞིང་རེག་ན་དྲོ། །རྒྱ་སྤོས་གུར་གུམ་ཨ་ག་རུ། །རུ་རྟ་རྡོ་དྲེག་སྟོ་ན་ཡ། །སར་ལ་དང་ཐང་ཤིང་དང་། །ཆུ་སྲིན་སེན་མོར་སྣ་དང་། །གུ་གུལ་ ཤུ་དག་ལྕ་བ་དང་།།སུག་སྨེལ་གཉིས་དང་ཙ་རོང་དང་། །ཙནྡན་སིབ་དང་བྱེའུ་རུག་པ། །ཤི་ཀྲུ་སྤོང་སྤོས་བྱ་མ་ཀ་།ཡུངས་ཀར་རྩ་བ་བཅུ་པ་དང་། །སླེ་ཏྲེས་ཨེ་རཎྜ་གཉིས་དང་། །བ་རུ་ར་དང་རོ་ཧི་ཤ།།ཏ་མ་ལ་ཡི་ལོ་མ་དང་། །པུ་ཏིག་དང་ས་ལ་ཀི་།འུ་སུ་ཨ་ཟ་མོ་ཏ་དང་། །ཤུ་ ཏི་མ་ཤ་ཀུ་ལངྠ།།ཙིཏྲ་ཀ་དང་པྲ་ཀི་དྱ། །ན་ཀུ་ལ་ནི་རྣམ་གཉིས་དང་། །གཞན་ཡང་དེ་འདྲའི་བསིལ་བའི་སྨན། །བསྐོལ་དང་ལྡེ་གུར་བྱས་ནས་ནི། །ཆང་དང་སྐྱུར་རྩབས་ལ་སོགས་སྦྱར། །ཏིལ་མར་བསྐོལ་བ་གྲང་རིམས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནུས་པ་ཡང་དྲོ་ཞིང་རེག་པ་ཡང་དྲོ་བ་སྟེ། ཨ་ག་རུ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ནུས་པ་དང་རེག་པ་གཉི་ག་དྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་བསྐོལ་བའི་སྨན་གྱི་ཆུ་དང་། ཆང་དང་སྐྱུར་རྩབས་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་ལ། ཏིལ་མར་དང་བསྐོལ་བ་དག་གྲང་བའི་རིམས་ལ་སྦྱར་ཞིང་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྨན་ལྔ་ཡན་ཆད ནི་སྣུམ་དང་མཉམ་པར་བྱའོ།།ཆང་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་རྙེད་པ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྟོ་ནེ་ཡ་ནི་ཙ་ར་ཏི་དང་ཏ་ལེ་པ་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གིས་བསྟན་པའོ། །རྡོ་དྲེག་ནི་ཤེ་ལ་པུཥྤའོ། །ས་ར་ལ་ནི་ཤིང་གི་དབྱེ་བ་ཅི་ལ་ཞེས་བྱའོ། །ཐང་ཤིང་ནི་དེ་བ་ད་རུ་ཞེས་བྱའོ། །སུག་ སྨེལ་གཉིས་ནི་སུག་སྨེལ་དང་ཨེ་ལ་སྦོམ་པོའོ།།ཙ་རོང་ནི་ཙོ་ར་ཀཻའོ། །སི་བ་ནི་ཧི་མ་གུ་བ་ཏྲའོ། །བྱ་མ་ཀ་ནི་བྲ་བ་དག་དའོ། །རྩ་བ་བཅུ་པ་ནི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལྔ་པོ་དང་། རྩ་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་བསྡུས་པའོ། །ེ་རཎྜ་གཉིས་ནི་ཨེ་རཎྜ་དཀར་པོ་དང་། ཨེ་རཎྜ་དམར་པོའོ། །བ་རུ་ར་ནི་མ་ སྱ་ཀྵ་ཞེས་བྱའོ།།པུ་ཏི་ཀ་ནི་ཀ་ཏྲི་ནའོ། །ས་ལ་ཀི་ནི་མོ་ཙའི་ཐང་ཆུ་དྲི་ཞིམ་པའོ། །འུ་སུ་ནི་འུ་སུའི་འབྲས་བུའོ། ། ཟ་མོ་ཏ་ནི་དི་བྱ་ཀཻའོ། །ཤུ་ཏི་ནི་ཤ་ཏ་པུཥྤའོ། །པྲ་ཀི་དྱ་ནི་པུ་ཏི་ཀ་རཉྫའོ། །ན་ཀུ་ལ་གཉིས་ནི་ཙ་བི་ཀ་དང་། སར་པ་སུ་གནྡྷའོ། །དེ་དྲོ་འཇམ་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པས་བྱུག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་དེ་དང་སྦྱར་བའི་ཏིལ་མར་དེ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་བྱས་པ་ནི་གྲང་བའི་རིམས་ལ་བསྐུ་བར་བྱ་ལ། རྒྱ་སྤོས་ལ་སོགས་པ་ཞིབ་ཏུ་བཏགས་པས་ནི་རིམས་ནད་ཅན་དེ་ལ་བྱུག་པར་བྱའོ། །ཅུང་ཟད་དྲོ་བས་བླུགས་པ་དང་། །ལུས་འབྱིང བར་ཡང་བྱ་བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱ་སྤོས་ལ་སོགས་པའི་སྨན་དེ་དག་ཉིད་བསྐོལ་བའི་ཆུ་དྲོ་འཇམ་ཙམ་དུ་བྱས་པས་ནི་གྲང་བའི་ལུས་ལ་བླུགས་པ་དང་། ལུས་འབྱིང་པའི་སྦྱོར་བ་ཡང་བྱའོ། །ཚ་དང་བ་གཅིན་ཞོ་ག་ཆུ། །འབའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་བྱ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།གྲང་བའི་རིམས་རྙིང་པ་ལ་ནི་ཚ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་འབའ་ཞིག་སྟེ། སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པ་དག་གིས་ཀྱང་ལུས་ལ་བླུགས་པ་དང་། ལུས་འབྱིང་བའི་སྦྱོར་བདེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །དོང་ག་ལ་སོགས་སྡེ་ཡིས་ཀྱང་། །བཏུང་དང་བསྐུ་དང་བྱུག་པར་བྱའོ།

凡是作為治療疾病的方法所說的，清除膽病的次第，如果依照修習，就能迅速消除伴有熱癥的疾病。關於此，在治病品中先前所說的清除膽病的儀軌，‘對於膽病應服用酥油’等論典所說的那些，依照修習后能消除並平息伴有熱癥的疾病。 藥性溫熱且觸感溫熱的，檀香、藏紅花、沉香、茜草、石垢、多那耶、娑羅樹、天木香、鱷魚爪香、安息香、白芷、甘松、兩種豆蔻、扎榮、旃檀、悉瓦、茄子、十字花、龍涎香、白芥子、十種根、獨活、兩種蓖麻、婆蘿羅、羅希夏、多摩羅葉、布底迦、薩拉基、烏蘇、阿扎莫塔、舒底、瑪夏、古蘭塔、吉特拉迦、布拉基迪亞、兩種那庫拉以及其他類似的清涼藥材，煎煮後製成藥膏，與酒和醋等調配。芝麻油煎煮後用于寒熱病。 關於此，藥性溫熱且觸感溫熱，即沉香等任何藥材具有藥性和觸感都溫熱的那些，將其煎煮成藥湯，與酒和醋等調配，芝麻油煎煮後用于寒熱病。其中五味以上的藥材要與油等量。酒等則隨所得而調配。多那耶即扎拉提和塔列巴塔迦等名稱所指。石垢即舍拉布斯巴。娑羅樹即一種樹木名為吉拉。天木香即提婆達盧。兩種豆蔻即豆蔻和大豆蔻。扎榮即措拉凱。悉瓦即喜馬古巴札。白芥子即布拉巴達嘎。十種根即五種小根和五種大根的總稱。兩種蓖麻即白蓖麻和紅蓖麻。婆蘿羅即瑪夏克夏。布底迦即迦特里那。薩拉基即芭蕉樹汁香。烏蘇即烏蘇果。阿扎莫塔即提維亞凱。舒底即夏塔布斯巴。布拉基迪亞即布底迦然札。兩種那庫拉即扎比迦和薩爾巴蘇甘陀。 用溫和的熱度塗抹，細細研磨后敷用。關於此，將與藥材調配的芝麻油溫熱適度後用于寒熱病塗抹，將檀香等細細研磨后敷用於患病者。 稍微溫熱后灌注，也要沐浴身體。關於此，將檀香等藥材煎煮的水溫熱適度后灌注于寒冷的身體，也要進行沐浴。 鹽、牛尿、酸奶、堿水，單獨使用也同樣如此。關於此，對於久患寒熱病者，僅用鹽等這些，即不配製藥物，也同樣用於身體灌注和沐浴。 冬果等類也可用於飲用、塗抹和敷用。

།ཞེས་བྱ་ བ་ལ།སྔར་མདོའི་གནས་སུ་དོང་ག་དང་། དུག་མོ་ཡུངས་དང་། པ་ཏ་ལི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡེ་ཚན་དག་གིས་ཀྱང་བཏུང་བལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱའོ། །བསྐུ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་དང་བསྐོལ་བའི་ཏིལ་མར་གྱིས་བསྐུལ། བྱུག་པ་ཡང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དང་བཏགས་པ་དག་ གིས་བྱའོ།།བདུག་པ་ཨ་ཀ་རུ་ལས་བྱུང་། །འོག་ནས་བཤད་པའི་རིམས་ལ་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲང་བའི་རིམས་ལ་དུད་པས་བདུག་པ་ཨ་ཀ་རུའི་སྤོས་ལས་བྱུང་བའི་དུད་པས་བདུག་པར་བྱ་བ་དང་། འོག་ནས་བཤད་པའི་བདུག་པ་ལའང་། ཀ་ཤ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་མི་བཟད་པའི་རིམས་ལ་གཏང་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་གྲང་བའི་རིམས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དུགས་ནི་མེས་བྱས་མེས་མ་བྱས། །དུགས་ཀྱི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་བསྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་བཤད་པའི་དུགས་མེ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མེས་མ་བྱས་པ་ དག་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།མེས་བྱས་པ་ནི་མི་བདེ་བ་དང་། ཁ་རླངས་དང་། ཆུའི་དུགས་ལ་སོགས་པའོ། །མེས་མ་བྱས་པ་ནི་རླུང་མེད་པའི་ཁང་པ་དང་། དྲག་ཤུལ་གྱི་རྩོད་པ་དང་། གོས་མཐུག་པོ་བགོ་བ་དང་། འཇིགས་པ་དང་། བཅིངས་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། ཉི་ཚན་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྟེན་པའོ། །དུགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྨན་དང་ཁ་ཟས་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཟས་དང་། སྨན་རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། ནིས་པ་པའི་ཁ་ཟས་དང་། རླན་ཅན་གྱི་ཤ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་དག་བསྟེན་ཅིང་ཟར གཞུག་པར་བྱའོ།།ཁང་སྦྲུམ་ས་ཕུག་ཏུ་ཉལ་ཞིང་། །ལ་བ་དྲེའུ་རྡོག་རེའུ་སྣམ་བགོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་གྲང་བའི་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དག་ནི། ཁང་པ་ཉིས་རིམ་དུ་བྱས་པའི་ཆང་སྦྲུམ་དང་།[་(]ཕུག་[,]ཕུགས་[)]ཀྱི་ནང་དུ་ཉལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལ་བ་དང་། དྲེའུ་རྡོག་ལ་སོགས་ པ་འདིང་ཞིང་བགོ་བར་བྱའོ།།དུ་བ་མེད་པའི་མདག་མས་གང་། །ཞུགས་ཤིང་དག་ནི་བསྟེན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞུགས་ཤིང་དུ་བ་མེད་ཅིང་ཅུང་ཟད་འབར་བའི་མདག་མས་གང་བ་དག་བསྟེན་ཅིང་འདེ་བར་མི་བྱའོ། །ཆང་ནི་ཚ་བ་གསུམ་བཅས་དང་། །དར་བ་རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ། ། འབྲུ་དང་ཀོ་ཏྲ་བ་དག་ཀྱང་། །འདར་བའི་རིམས་ཅན་དེ་ལ་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲང་བའི་རིམས་ནད་ཀྱིས་ལུས་འདར་ཞིང་གྲང་བའི་མི་དེ་ལ་ཚ་བ་གསུམ་དང་བཅས་པའི་སྨན་བླུད་པར་བྱ་སྟེ། ཚ་བ་གསུམ་ནི་པི་པི་ལིང་དང་། ན་ལེ་ཤམ་དང་། བཅའ་སྒའོ། །ཡང་ན་དར་བ་ལ་ཚ་བ གསུམ་བཏབ་པ་བླུད་པའམ།རྒྱ་སྲན་ཀུ་ལངྠ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་ཚ་བ་གསུམ་དང་བཅས་པར་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །གྲང་བའི་རིམས་ནད་ཅན་དེ་ལ། །ཆུང་མ་ནུ་མ་རྒྱས་པ་དང་། །རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་ཏེ་བཞག་པ་དང་། །ལང་ཚོས་རྒྱགས་ཤིང་ཆང་གིས་མྱོས། །བུད་མེད་ཀྱིས་དེ་ འཁྱུད་པར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དེ་གྲང་བའི་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དེ་ལ་ཆུང་མ་ནུ་མ་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་ཀྱང་འཁྱུད་པར་བྱའོ། །གྲང་དང་བྲལ་བར་ཤེས་ནས་ནི། །དེ་ནས་དེ་སླར་བསལ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲང་བའི་ འདར་ནད་དང་ལྡན་པ་དེ་གྲང་བ་དང་བྲལ་ཞིང་གྲང་བས་ཉེན་པ་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་ནས།དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བུད་མེད་དེ་ལས་བསལ་ཞིང་བྲལ་བར་བྱའོ། །ནད་གཅིག་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། །འགྲིབ་པའམ་ལྡང་བར་གྱུར་པའམ། །མཉམ་གནས་ནད་ནི་བད་ཀན་ གྱི།།གནས་ཀྱི་རིམ་པས་བསལ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་ཆ་མི་མཉམ་པ་དང་ནད་ཆ་མཉམ་པར་འདུས་པ་ལས། ནད་གཅིག་འཕེལ་བས་ནད་གཅིག་བྲི་བར་གྱུར་ན། ཤས་ཆེ་བའི་ནད་དེ་བསལ་བར་བྱའོ།

對此，如前所述在經典中，應當用冬瓜、黑芥子、波羅提等類別進行飲用等配製。塗抹也應當用這些煎煮的芝麻油來塗抹。涂敷也應當用水等研磨後進行。 薰香用沉香所制。下文所說的熱病也應當使用。對此，對寒熱病應當用沉香香料所產生的煙霧進行薰香，對下文所說的薰香，如迦舍等所說的難忍熱病也應當使用，也應當用於寒熱病。 熱敷分為火制和非火制。應當依靠熱敷藥和飲食。對此，如熱敷章節中所說的熱敷分為火制和非火制兩種。火制的是不適熱敷、蒸汽熱敷、水熱敷等。非火制的是無風房屋、劇烈運動、穿厚衣服、恐懼、捆綁、打鬥、日光浴等。熱敷作用的藥物和飲食是能產生膽汁的食物和藥物，如豆類、豌豆、綠豆和含水分的肉類等，應當服用這些。 應當睡在雙層房屋和洞穴中，鋪蓋羊毛、驢毛、氈毯。對此，被寒熱病侵襲的人應當睡在雙層建造的房屋和洞穴中，同樣應當鋪蓋羊毛、驢毛等。 應當使用無煙的炭火。應當依靠火炭。對此，應當使用無煙且微微燃燒的炭火，不要過分靠近。 酒應當配合三辛香，以及酸奶、豆類、豌豆、穀物和高杜巴等。應當給予發抖的熱病患者。對此，對於因寒熱病而身體發抖發冷的病人，應當服用配有三辛香的藥物，三辛香是指胡椒、訶子、蓽茇。或者服用加入三辛香的酸奶，或者給予加入三辛香的豆類、豌豆等。 對於寒熱病患者，應當讓乳房豐滿、佩戴裝飾、年輕豐腴、飲酒微醺的女子擁抱。對此，對於被寒熱病侵襲的人，應當讓具有乳房豐滿等特徵的妻子擁抱。 當知道已經脫離寒癥后，之後應當將其分開。對此，當知道並瞭解到具有寒顫病的人已經脫離寒癥且不再受寒時，之後應當使其與女子分開。 一種病增長或減少或升起，或者平穩的病是痰病，應當按照部位次第去除。對此，對於病癥不平衡和病癥平衡彙集的情況，如果一種病增長導致另一種病減少，應當去除佔優勢的病癥。

།ཡང་ན་ནད་གཅིག་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་དེར་ནི་གཉིས་འབྲི་བར་གྱུར་ ན་གཅིག་པུ་གསོ་བར་བྱ་སྟེ།གང་དུ་གཉིས་འཕེལ་བ་དེར་ནི་གཅིག་འབྲི་བར་གྱུར་ལ། གང་དུ་གཅིག་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་དེར་ནི་གཉིས་འབྲི་བར་འགྱུར་རོ། །མཉམ་པར་གནས་པའི་བད་ཀན་གྱི་གནས་ཀྱི་རིམ་པས་བསལ་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ཁོ་ནར་ནི་བད་ཀན་གྱི་གཉེན་ པོར་གྱུར་པའི་སྨན་གཏང་བར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ནི་མཁྲིས་པ་བསལ་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རླུང་བསལ་བར་བྱ་སྟེ། བད་ཀན་གྱི་གནས་ན་གནས་པའི་རིམ་པ་དེས་མཉམ་པར་གནས་པའི་ནད་གསོ་བར་བྱའོ། །འདུས་པའི་རིམས་ཀྱི་ཐ་མར་ནི། །གང་གི་རྣ་བའི་རྩ་བ་ རུ།།མི་བཟད་སྐྲང་པ་བྱུང་གྱུར་ན། །འགའ་ཞིག་ཐར་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་པའི་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ཐ་མ་དེར་འདུས་པའི་རིམས་ཀྱིས་ལུས་ཟད་པར་བྱས་པའི་མི་ལ་རྣ་བའི་རྩ་བར་མི་བཟད་པར་ན་བའི་སྐྲང་བ་ལས་སྣ་ཚོགས་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བར་ འགྱུར་ལ།འབྱུང་བ་དེ་ཡང་སྟེས་དབང་གིས་ནད་པ་འགའ་ཞིག་ཐར་ཞིང་མི་འཆི་བར་འགྱུར་བ་སྲིད་ཀྱི། ཕལ་ཆེར་ནི་འཆི་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་གཏར་གས་དབྱུང་བ་དང་། །ཞུན་མར་བླུད་པས་མྱུར་བསལ་ཏེ། །བད་མཁྲིས་སེལ་བའི་སྨན་བསྐུ་དང་། ། སྣ་སྨན་མཁུར་བ་བཀང་བས་གསོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྲངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་གཏར་ག་གདབ་སྟེ་ཁྲག་དབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞུན་མར་བླུད་ཅིང་སྦྱིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་སེལ་བའི་སྨན་གྱིས་བསྐུ་བ་དང་། སྨན་དེ་དག་གིས་སྣ་སྨན་གཏང་བ་དང་མཁུར་བ་བཀང ཞིང་སྤོ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་མྱུར་ཞིང་རིངས་པར་གསོ་ཞིང་བསལ་བར་བྱའོ།།གང་གི་རིམས་ནི་བསིལ་དྲོད་དང་། །སྣུམ་རྩུབ་སོགས་ཀྱིས་ཞི་མི་འགྱུར། །ཡན་ལག་ཞེན་པ་དེ་རིམས་བཞིན། །ལག་ངར་ལས་ཁྲག་མྱུར་དུ་དབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གང་གི་རིམས་ཡན་ལག་ལ་ ཞེན་ཞིང་ལུས་ཟུངས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་དེ་ནད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་བསིལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་གྱིས་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན།དེ་ལ་མྱུར་དུ་ལག་ངར་ལ་གཏར་ག་བྱ་ལ། དེ་ཡང་རིམ་གྱིས་བྱའི། ལག་ངར་གཉིས་ལ་ཅིག་ཅར་ནི་མི་བྱའོ། །ཆོ་ག་འདི་ ནི་མི་བཟད་པའི།།རིམས་ལའང་ནད་དམིགས་ཇི་བཞིན་བྱ། །རླུང་སོགས་རིམ་གྱིས་ཆ་ཕྱེ་ལ། །ཕྱིས་བཤད་གང་ཡིན་དག་ཀྱང་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔར་བཤད་པའི་ཆོ་ག་དེ་ཉིད་ནི་མི་བཟད་པའི་རིམས་དང་རྟག་པའི་རིམས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ནད་དམིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཏེ། རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བའི་ཚུལ་ལས་རྗེས་སུ་དཔགས་ནས་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །པ་ཏོ་ལ་དང་པུ་ཙེ་ཤེལ། །གླ་སྒང་ཤིང་མངར་ཨ་རུ་ར། །གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་ལྔ་བསྐོལ་བ། །མི་བཟད་རིམས་ནི་འཇོམས་བྱེད་ཡིན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། པ་ཏོ་ལ་ལ་སོགས་པའི་སྨན་གསུམ་གསུམ་མམ། བཞི་བཞི་འམ། ལྔ་ལྔ་བསྐོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་མི་བཟད་པའི་རིམས་དང་རྟག་པའི་རིམས་ལ་སོགས་པ་སེལ་ཞིང་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ཨ་རུ་ར། །སླེ་ཏྲེས་པི་པི་ལིང་སོ་སོར། །ཆོ་ག དེ་དང་སྦྱར་བའམ།།གོ་བྱེ་བུ་རམ་བཅས་པ་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་གསུམ་པའི་སྨན་ཆོ་གའི་སྦྱོར་བའི་ཁུ་བ་ལྡེ་གུ་དང་བསྐོལ་བ་དང་། བསྒྲངས་པ་སྐྱོ་མར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སྨན་མར་དང་བལྡག་པ་དང་། ཕྱེ་མ་དང་རི་ལུར་བྱ་བ་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་གྱི་ཆོ་ག་ལས་བཤད་པའི་སྦྱོར་ བས་ཀྱང་སོ་སོར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།ནད་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་དཔགས་ནས། ལན་འགའ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་སྦྱིན་པར་བྱའོ།

或者當一種病增長時，如果兩種減少，就應當只治療一種。在兩種增長之處，一種就會減少；在一種增長之處，兩種就會減少。應當按照平衡的痰病位置的次第來消除：首先應當施用對治痰的藥物，然後消除膽，之後消除風，應當按照痰病所在位置的這個次第來治療平衡的疾病。 在合病熱病的最後，如果在某人耳根處出現難忍的腫脹，有些人會得以痊癒。這是說，在合病熱病的最後階段，對於被合病熱病耗損身體的人，在耳根處會因為各種原因出現難忍的疼痛腫脹，這種情況下，有些病人會因緣際會而痊癒不死，但大多數人都會死亡。 應當用放血和服用熔化的酥油來迅速消除，用消除痰膽的藥物塗抹，以及用鼻藥和漱口來治療。即對這樣的腫脹要放血，同樣要服用和施予熔化的酥油，同樣要用消除痰和膽的藥物塗抹，用這些藥物做鼻藥和漱口，用這些方法迅速地治療和消除。 對於某人的熱病，如果用冷熱、油澀等方法都不能平息，肢體固著的熱病，應當按照次第迅速從前臂放血。即對於某人的熱病附著于肢體並隨著身體組織蔓延，如果用一切病的對治方法如清涼等藥物都不能平息，就應當迅速地在前臂放血，而且要有次第地進行，不能同時在兩個前臂上放血。 這個方法對於難忍的熱病也要根據病的特徵來進行。要分別風等的次第，以後所說的也要實行。即前面所說的方法，對於難忍的熱病和持續的熱病等也要根據病的特徵，即要根據風等病的差別情況來推斷施行，因為以後所說的那些也要配合使用。 波托羅、布則謝勒、嘎桑、甘草、訶子，煮二味或三味或五味，能夠降伏難忍的熱病。即用波托羅等藥物三味三味或四味四味或五味五味煮成的藥，能夠消除和降伏難忍的熱病和持續的熱病等。 三果和訶子、列特雷斯、必必令分別與該方法配合，或加蜂蜜糖一起服用。即三果藥方法配合的汁液、糊劑和煮劑、涼劑、稀粥，同樣要做成藥油和舔劑、粉劑和丸劑，要按照精華療法中所說的配方分別配製，根據病的特徵情況，有時要服用三果。

།ལན་འགའ་ནི་ཨ་རུ་ར་ཉི་ཚེ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །ལན་འགའ་ནི་སླེ་ཏྲེས་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །ལན་འགའ་ནི་པི་པི་ལིང་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྒྲའི་ དོན་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་མི་བཟད་པའི་རིམས་ལ་བུ་རམ་དང་བཅས་པའི་གོ་བྱེ་སྟེ། གསེར་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །རིམས་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ཉིན་ཞག་ལ། །ཉམས་སྨད་པའམ་ཉམས་བརྟ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་བཟད་པའི་རིམས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ ཉིན་ཞག་གང་གི་ཚེ།རིམས་འོང་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཉིན་ཞག་དེ་ལ་ཉམས་སྨད་ཅིང་སྨྱུང་བས་གསོ་བར་བྱ་བའམ། ཉམས་ཤིན་ཏུ་བརྟ་ཞིང་ལུས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་གསོ་བ་དག་ནད་དམིགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་ལྟོས་ཏེ་བྱའོ། །ནད་པར་ཏིལ་མར་སྒོག་སྐྱ་བཅས། །བཟའ་ བའམ་ཡང་ན་མར་རྙིང་ངམ།།དེ་བཞིན་ཞོ་དང་འོ་མ་སྦྱིན། །ཞུན་མར་སྲང་དྲུག་པ་དང་ནི། །དགེ་བ་ཆེན་པོའམ་བའི་རྣམ་ལྔ། །ཏིག་ཏ་དུག་དང་བསྐོལ་ཏེ་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་བཟད་པའི་རིམས་ལ་ནང་པར་རམ་ཟས་ཀྱི་ཐོག་མར་ཏིལ་མར་སྒོག་སྐྱ་དང་བཅས་པ་སྦྱིན་པར་ བྱའོ།།ཡང་ན་ནང་པར་རམ་ཟས་ཀྱི་སྔོན་ལ་མར་རྙིང་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཞོ་དང་འོ་མ་ནང་པར་རམ་ཟས་ཀྱི་སྔར་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཞུན་མར་སྲང་དྲུག་དང་། ཚ་བ་ལྔ་དང་། ནས་ཚིག་འཁུས་པའི་ཐལ་བ་བཅོས་པ་སྨན་མར་གཅོང་ཆེན་པོ་གསོ་བའི་སྐབས་ནས་བཤད་ པའམ།དགེ་བ་ཆེན་པོའི་སྨན་མར་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་གདོན་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའམ། བའི་རྣམ་ལྔའི་སྨན་མར་བརྗེད་བྱེད་ཀྱི་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའམ། །ཏིག་ཏའི་སྨན་མར་མཛེ་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པའམ། དུག་གི་སྨན་མར་ཁྲག་མཁྲིས་གསོ་བའི་ སྐབས་སུ་བཤད་པ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ནང་པར་རམ་ཟས་ཀྱི་ཐོག་མར་ནད་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ལས་བརྟགས་ཏེ་སོ་སོར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།འབྲས་བུ་གསུམ་དང་རྒྱ་ཤུག་དང་། །ག་ནི་མན་ཐ་བསྐོལ་བ་རུ། །ཞོ་དང་བསྐོལ་བའི་མར་དག་ཏུ། །སེང་ཕྲོམ་ཤུན་ལྤགས་ལྡེ་ གུ་བཏབ།།མི་བཟད་རིམས་ནི་འཇོམས་པའི་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཁུ་བ་མར་གྱི་ཉིས་འགྱུར་དང་ཞོའི་ཉིས་འགྱུར་དུ་བྱས་པ་དང་། མར་བསྐོལ་ཏེ་སེང་ཕྲོམ་གྱི་ཤུན་ལྤགས་ཀྱི་ལྡེ་གུ་མར་གྱི་བཞི་ཆ་བཅུག་ལ་མར་དེ་བླུད་པ་ནི་མི་བཟད་པའི་རིམས་ འཇོམས་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།འབྲུ་ཆང་དང་ནི་ཆང་རྙིང་རྣོ། །རྨ་བྱ་གོང་མོ་སྲེག་ཁྱིམ་བྱ། །རླན་ཅན་ཤ་ནི་དྲོད་སྐྱེད་པ། །ཟས་བཅས་དག་ནི་ཅི་འདོད་པར། །བསྟེན་ལ་དེ་བཞིན་གཉིད་ལོག་པའམ། །ཡང་ན་སླར་ནི་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་།ཡང་ན་ཞུན་མར་ཚད་ཆེན་པོ། །བླུད་དེ་སླར་ ཡང་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཆང་ལ་སོགས་པ་འཐུངས་ཤིང་ཟོས་པར་བསྟེན་ལ། དེའི་ཉིན་ཞག་གཉིད་ལོག་པར་བྱ་བའམ། ཡང་ན་ཆང་ལ་སོགས་པ་འཐུངས་ཤིང་ཟོས་ནས་དེའི་ཞག་ཉིད་སླར་སྐྱུག་སློན་དུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་ཞུན་མར ཚད་ཆེན་པོ་བླུད་དེ་ཉིན་ཞག་གཅིག་གིས་ཞུ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་གྱི་ཚད་འཐུངས་ལ་དེ་སླར་སྐྱུག་ཏུ་གཞུག་པར་བྱའོ།། ཛ་གན་དྷ་ནི་ལི་ནི། །དུར་བྱིད་དང་ནི་པུ་ཙེ་ཤེལ། །རིམས་ཀྱིས་འདེབས་ཚེ་སྣུམ་དང་དུགས། །ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་བླུད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨ་ཛ་གནྡྷ་ ལ་སོགས་པའི་སྨན་དག་ཀྱང་རྟག་པའི་རིམས་ལ་སོགས་པ་འོང་ཞིང་འདེབས་པའི་དུས་སུ་ལྡེ་གུར་བྱས་ལ་བླུད་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་སྣུམ་དང་དུགས་ལེགས་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བླུད་པར་བྱའོ།

有時應當施用余甘子。有時應當施用白蘇。有時應當施用胡椒，這些是各自名稱的含義。 或者對於劇烈的發熱，應當施用含糖的牛黃，即金樹果實。 對於發熱病發作的日期，應當減少或增強體力。即對於四種劇烈的持續發熱等，在發熱出現的那一天，應當通過節食來治療，或者根據病情觀察採用增強體力的治療方法。 病人應食用含韭菜的芝麻油，或者陳酥油，同樣也可給予酸奶和牛奶。六兩熔化的酥油以及大善方或牛五味，苦膽龍膽草和毒藥煎煮后服用。 對於劇烈的發熱，早晨或飯前應當服用含韭菜的芝麻油。或者早晨或飯前服用陳酥油。或者同樣在早晨或飯前服用酸奶和牛奶。或者六兩熔化的酥油，五辛香，以及炒麥子灰製成的藥油如治療大疾病章節中所說的，或大善方藥油如治療魔怪章節中所說的，或牛五味藥油如治療健忘癥章節中所說的，或苦膽草藥油如治療麻風病章節中所說的，或毒藥油如治療血膽病章節中所說的，這些也同樣在早晨或飯前根據病情等情況分別適當使用。 三果和棗子，以及甘露和薄荷煎煮，在酸奶和煮沸的酥油中，加入白芷皮的膏藥，是最佳的劇烈發熱治療方法。 谷酒和陳酒烈性，孔雀、野雞、家雞，新鮮肉能生熱，可隨意食用這些食物，同時可以睡眠，或者再次催吐。或者服用大量熔化的酥油，然後再次催吐。 阿迦甘陀等藥物，杜鵑花和普則謝勒，在發熱發作時，充分進行油療和熱敷后服用。

།ལྡོང་རོས་རྒྱམ་ཚ་པི་པི་ལིང་། །ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་མིག་སྨན་གཞུག་།ཅེས་ བྱ་བ་ལ།མི་བཟད་པའི་རིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྡོང་རོས་ལ་སོགས་པའི་སྨན་ཏིལ་མར་དང་སྦྱར་བ་མིག་ཏུ་གཞུག་པར་བྱའོ། །ཤིང་ཀུན་སྟག་ཚིལ་ཆ་སྙོམས་བྱ། །རྒྱམ་ཚར་བཅས་པའི་སྣ་སྨན་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིང་ཀུན་དང་སྟག་གི་ཚིལ་ཆ་མཉམ་པར་བྱས་པ་ལ། རྒྱམ་ཚ་ཅུང་ ཟད་བཅུག་པའི་སྣ་སྨན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་མར་རྙིང་སེང་གེའི་ཚིལ། །རྒྱམ་ཚ་དག་དང་སྦྱར་ཏེ་གཏང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མར་རྙིང་པ་གཅིག་པུ་དག་ཀྱང་སྣ་སྨན་དུ་གཏང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེང་གེའི་ཚིལ་རྒྱམ་ཚ་དང་སྦྱར་བ་ཡང་སྣ་སྨན་དུ་གཏང་བར་བྱའོ། ། པ་ལ་ཀ་ས་ནིམ་པའི་ལོ། །ཤུ་དག་རུ་རྟ་ཨ་རུ་ར། །ཡུངས་ཀར་ནས་བཅས་མར་སྦྱར་བའི། །བདུག་པའམ་བྱི་ལའི་རྟུག་པས་བདུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། །པ་ལ་ཀ་ས་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མར་དང་སྦྱར་ཞིང་མར་གྱིས་བསྐུས་པ་ཡང་མི་བཟད་པའི་རིམས་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་ན་བྱི ལའི་རྟུག་པ་འབའ་ཞིག་གི་བདུག་པས་བདུག་པར་བྱའོ།།གུ་གུལ་ཤུ་དག་བྱ་མ་ཀ་།ས་རྫ་ར་ས་ནི་མ་པ་དང་། །རྐ་དང་ནི་ཨ་རུ་ར། །ཐང་ཤིང་བཅས་པའི་སྤོས་སྦྱར་བ། །འདི་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པའི། །བདུག་པ་ཡིན་ཏེ་རིམས་ཀུན་སེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གུ་གུལ་ ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བའི་བདུག་སྤོས་ནི་མིང་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ནི་རིམས་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་ཡིན་པས་ཀུན་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །སྤོས་བདུག་སྣ་སྨན་གཏང་བྱ་བ། །སེམས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བར་གང་བཤད་དང་། །འཕགས་པ་ལ་བརྟེན་སྨན་གྱིས་ནི། །རིམས་ ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་སྤོས་ལ་སོགས་པ་སེམས་བསྒྱུར་བ་སྟེ། འབྱུང་པོའི་གདོན་དང་། བརྗེད་བྱེད་དང་སྨྱོ་བྱེད་ཀྱི་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་གང་དག་བཤད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་རིམས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཀུན་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ འཕགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྨན་ཏེ་སྔགས་དང་།སྦྱིན་སྲེག་དང་། གཏོར་མ་སྦྱིན་པ་དང་། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། སྨྱུང་བ་བྱ་བ་དང་། སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་། བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་ཆོ་ག་བྱ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་རིམས་ ཐམས་ཅད་སེལ་ཞིང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།མཆོག་ཏུ་ཕལ་ཆེར་མི་བཟད་རིམས། །དེ་ནི་གློ་བུར་འོང་རྗེས་འབྲེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆོག་གམ་ཁྱད་པར་དུ་རྟག་པའི་རིམས་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལྟར་སྨན་གཞན་གྱིས་དེ་ལྟར་སེལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མི་ བཟད་པའི་རིམས་དེ་དག་ནི།གློ་བུར་དུ་འོང་བ་ཡིན་ཞིང་། །གདོན་ཞུགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བ་དེར་ནི་འཕགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ཁོ་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །མི་བཟད་རིམས་ཞིར་མ་གྱུར་ན། །རང་གི་གཏར་ག་ཇི་ བཞིན་གདབ།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། མི་བཟད་པའི་རིམས་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གསོ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞི་བར་མ་གྱུར་ན། རང་གི་གཏར་ག་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། ཉིན་གསུམ་པར་ནི་ཁྲག་འཚམ་གདབ། །ཉིན་བཞི་པ་ལ་ལྷག་པའི་འོག་།ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་མདོའི་གནས་སུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་དུ་བྱའོ།།དྭངས་མ་ལ་གནས་ཐམས་ཅད་ལ། །སྐྱུག་སྨན་གཏང་དང་སྨྱུང་བ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་བཟད་པའི་རིམས་ཉིན་བཞི་པའི་བར་དུ་ལུས་ཟུངས་ཀྱི་ནང་ན་དྭངས་མ་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྐྱུག་ སྨན་གཏང་བ་དང་།སྨྱུང་བར་བྱ་བ་དག་བྱའོ།

關於’龍腦香、巖鹽、胡椒，與芝麻油調配做眼藥’這句話，對於難忍的熱病等病癥，應將龍腦香等藥與芝麻油調配后滴入眼中。 關於’阿魏、虎脂等分配，加入巖鹽做鼻藥’這句話，將阿魏和虎脂等量調配，加入少許巖鹽製成鼻藥。 關於’同樣陳酥油和獅子脂，與巖鹽調配后使用’這句話，同樣可以單獨使用陳酥油作為鼻藥。同樣也可以將獅子脂與巖鹽調配後作為鼻藥使用。 關於’帕拉卡薩和楝樹葉，白芷、獨活、訶子，芥子和大麥調油后，熏之或用貓糞熏’這句話，將帕拉卡薩等藥與油調配並塗抹油的也可用於難忍的熱病。或者單獨用貓糞燻煙來熏。 關於’安息香、白芷、吉祥草，薩札拉薩和楝樹，以及訶子和丁香，調配成香的燻煙，此乃他人難勝的，薰香能除一切熱’這句話，用安息香等調配的薰香又名’他人難勝’，因為它能治癒一切熱病，所以可用於所有病癥。 關於’薰香和鼻藥使用，以及所說心意轉變，依靠聖法的醫藥，能治一切熱病癥’這句話，其他如薰香等心意轉變，即在治療鬼神附體、遺忘癥和癲狂癥時所說的那些方法也能治癒熱病，因此可用於所有病癥。同樣依靠聖法的醫藥，即咒語、火供、施食、守戒、齋戒、懺悔、吉祥儀軌、頂禮、皈依等善業能治癒一切熱病且不會復發。 關於’尤其大多難忍熱，此乃突發相關聯’這句話，特別是對於持續性熱病等，除了依靠聖法外，其他藥物不能如此治癒，因為這些難忍的熱病是突發的，與鬼神附體相關聯而產生的，在這種情況下，唯有依靠聖法的善業最有力量和威力，其他則不然。 關於’難忍熱病未平息，應依自法行放血’這句話，如果難忍的寒熱病等通過治療完全未能平息，應按照之前所說的放血方法進行放血，即’第三日放適量血，第四日在鎖骨下方’等，如前面《醫典》中所說的那樣去做。 關於’精華住於一切處，當用催吐並禁食’這句話，對於難忍的熱病在第四日之前停留在身體組織精華中的所有情況，都應當使用催吐藥和進行禁食。

།ཁྲག་ལ་གནས་པ་སྨན་ཆུ་བླུགས། །བསྐུ་དང་བྱུག་དང་གཏར་ག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་ལ་གནས་པའི་རིམས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྨན་ཆུ་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །ཤར་གནས་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོ་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤ་ལ་གནས་པའི་རིམས་ཐམས་ཅད་ནི་བཀྲུ་སྨན་རྣོན་པོས་ཁྲུས་བྱའོ། །ཚིལ་གནས་ཚིལ་ནི་དབྲི་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིལ་ལ་གནས་པའི་རིམས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཚིལ་དབྲི་བའི་ཆོ་ག་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་བྱའོ། །རུས་པར་གནས་ལ་རླུང་ཞི་བའི། །བསྐུ་དང དུགས་དང་མཉེ་བ་བྱ།།རིམས་དེར་རླུང་ནད་ཞི་བྱ་དང་། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་འཇམ་རྩི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རུས་པ་ལ་གནས་པའི་རིམས་རྣམས་ལ་ནི་རླུང་ནད་ཞི་བའི་ཐབས་བསྐུ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་ནི་སྣུམ་གྱི་འཇམ་རྩི་མས་གཏོང་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །མ་འདྲེས་ རླུང་དང་མེ་དབལ་དང་།།འབྲུམ་བུས་གནོད་གྱུར་རིམས་ལ་ནི། །ཞུན་མར་བླུད་ཅིང་ཙནྡན་བྱུག་།སྨན་ཆུ་བླུགས་ཤིང་ཤ་ཁུ་སྦྱིན། །རང་གི་དཔྱད་ནི་ཇི་སྐད་བཤད། །གཏར་ག་ལ་སོགས་དག་གིས་གསོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་མ་འདྲེས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ རིམས་ལ་ནི་ཞུན་མར་བླུད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་དང་།རང་གི་དཔྱད་རང་རང་གི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་མེ་དབལ་ལ་གཏར་ག་གདབ་པ་ལ་སོགས་པའི་གསོ་དཔྱད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་གསོ་ཞེས་དཔྱད་དུ་བྱའོ། །གདོན་བྱུང་འབྱུང་པོའི་རིག་པར་བཤད། །གཏོར་ མ་སྔགས་ལ་སོགས་པས་གསོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གདོན་ལས་བྱུང་ཞིང་དེ་ལས་གྱུར་པའི་རིམས་ལ་ནི། འབྱུང་པོའི་རིག་པར་བཤད་ཅིང་འབྱུང་པོ་ལྡོག་པའི་རིག་སྔགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། གཏོར་མ་དང་སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པས་གསོ་བར་བྱའོ། །སྨན་དྲི་ལས་ བྱུང་མཁྲིས་པ་ནི།།ཞི་བྱ་དུག་སྐྱེས་དུག་གིས་གསོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་གྱི་དྲིས་ཕོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རིམས་ལ་ནི་མཁྲིས་པ་ཞི་བའི་ཐབས་གང་དག་ཡིན་པ་དེས་གསོ་བར་བྱའོ། །དུག་ལས་སྐྱེས་པའི་རིམས་ལ་ནི། །དུག་ཞི་བའི་ཐབས་གང་ཡིན་པས་གསོ་བར་བྱའོ། ། འདོད་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིད་འཐད་དང་། །ནད་ནི་ཇི་ལྟར་ཞི་གྱུར་བ། །ཕན་དང་མི་ཕན་ལ་མཁས་པས། །ཁྲོས་སོགས་ལས་བྱུང་རིམས་བསལ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲོ་བ་དང་འཇིགས་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་འདོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་རིམས་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་གང་དག་ཡིན་པ་དང ཕྲད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་ཡིད་འཐད་ཅིང་སེམས་དགའ་བར་བྱས་པས་བསལ་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ནད་དམིགས་ཇི་ལྟར་ཞི་བའི་ཚུལ་གྱིས་སྨན་བསྟེན་པ་དང་། ཕན་པ་དང་མི་ཕན་པ་སྟེ་རིག་པའི་ཚུལ་ལ་མཁས་པས་རིམས་དེ་བསལ་བར་བྱའོ། །ཁྲོས་བྱུང་འདོད་ པས་ཞི་བར་འགྱུར།།འདོད་བྱུང་ཁྲོས་པས་ཞི་བར་འགྱུར། །མྱ་ངན་འཇིགས་བྱུང་དེ་གཉིས་ཀྱིས། །འཇིགས་དང་མྱ་ངན་བྱུང་ཅིག་ཤོས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རིམས་ནི་འདོད་པའི་ཡུལ་དང་ཕྲད་ཅིང་བསྟེན་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ རིམས་ནི་ཆགས་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཁྲོ་བ་བསྐྱེད་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།མྱ་ངན་དང་འཇིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རིམས་ནི་ཁྲོས་པ་དང་འདོད་པ་ཞི་བས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིགས་པའི་ཡུལ་དང་ཁྲོས་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས། ལན་ འགའ་ནི་ཁྲོ་བ་འབྱུང་།ལན་འགའ་ནི་འདོད་པ་འབྱུང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཤོས་ཏེ་འདོད་པ་དང་ཁྲོ་བ་ལས་བྱུང་བའི་རིམས་ནི་མྱ་ངན་དང་འཇིགས་པ་ལས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

對於住于血分的熱病，應注入藥液，進行塗抹、擦拭和放血。 對於住于肉分的一切熱病，應用強力瀉藥進行清洗。 對於住于脂肪的熱病，應減少脂肪。 對於住于骨分的熱病，應進行平息風的塗抹、熨燙和按摩。對於這種熱病應平息風病，特別要進行油脂灌腸。 對於未混合的風、火毒和痘瘡所致的熱病，應服用熔化的酥油，塗抹檀香，注入藥液，給予肉湯。按照各自療法所說的方式，用放血等方法治療。 對於由鬼神引起的熱病，應按照驅除鬼神的儀軌所說，用食子、咒語等方法治療。 對於由藥物氣味引起的熱病，應用平息膽病的方法治療。對於由毒所生的熱病，應用解毒的方法治療。 對於由憤怒等引起的熱病，應由精通有益和無益的醫者，根據所需之事如何令人滿意，以及疾病如何平息的方式來消除。 由憤怒引起的可被慾望平息，由慾望引起的可被憤怒平息。由憂愁恐懼引起的可被這兩者平息，由恐懼和憂愁引起的可被另外兩者平息。

།དམོད་པ་མངོན་སྤྱོད་སྔགས་ལས་བྱུང་། །འཕགས་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་པས་ཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲང་སྲོང་ལ་སོགས་པས་དམོད་པ་བཏབ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་དྲག་པོའི་སྦྱིན་སྲེག་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རིམས་ལ་ནི་འཕགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོ་ག་བཟླས་བརྗོད་དང་སྦྱིན་སྲེག་དང་ལྷ་ལ་མཆོད་པ་དང་། སྔགས་དང་ནོར་བུ་ལ་སོགས་པས་སེལ་བར་འགྱུར རོ།།རིམས་དེ་ཐོག་མར་མ་འདྲེས་ལ། །དེ་འོག་དྲི་མས་ཁྱབ་པར་བྱེད། །དེ་བས་ནད་དང་རྗེས་མཐུན་པར། །དེ་ལ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གློ་བུར་བའི་རིམས་འདི་དག་ལ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཁ་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་དང་། སྨན་ནད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ ཞིང་ནད་ལ་ཕན་པ་ཉིད་དུ་སྦྱར་ཞིང་བརྟག་པར་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གློ་བུར་བའི་རིམས་དེ་ནི་ཐོག་མར་ཏེ་ཇེ་དང་པོར་ཚ་བའི་རྣམ་པ་འབའ་ཞིག་ཙམ་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལས། དེའི་འོག་ཏུ་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་དྲི་མས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ ན་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ནད་དེ་སེལ་ཞིང་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྦྱར་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །རླུང་སོགས་རྒྱུ་ལ་མ་བརྟེན་པར། །རིམས་ནི་རྗེས་འབྲེལ་གནས་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རིམས་ནི་རླུང་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལ་མ་བརྟེན་ པར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་གྱི།རིམས་འདི་ལ་རླུང་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རིམས་ཀྱི་དུས་དྲན་བྱུང་དེ་ལ། །ཡིད་འཕྲོག་ཡུལ་གྱིས་བརྗེད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ཀྱི་དུས་དང་། ཤུགས་སེམས་ཤིང་དྲན་པ་ན། རིམས་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ཡིད་འཕྲོག་པའི་ཡུལ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་རིམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་བརྗེད་ཅིང་མི་དྲན་པར་ཡེངས་པར་བྱའོ། །སྙིང་རྗེས་བརླན་ཅིང་སེམས་དག་པ། །རིམས་ཀུན་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས ཀྱི་རྒྱུད་སྙིང་རྗེ་བ་སྟེ།གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་ཤུགས་ཀྱིས་བརླན་ཅིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་ནི་རིམས་ཐམས་ཅད་འཇིག་ཅིང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཉམས་སྟོབས་རྫོགས་པར་འགྱུར་གྱི་བར། །རྩོལ་དང་ཁྲུས་དང་ཉལ་པོ་དང་། །ཟས་ལྕི་མ་གོམས་ཚ་བྱེད་དང་། །གང་ གཞན་རིམས་སྐྱེད་བྱེད་པ་སྤང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་ཀྱིས་བཏབ་ཅིང་ཉེན་པར་གྱུར་པའི་མིས་ནི་ལུས་ཀྱི་ཉམས་སྟོབས་ཇི་སྲིད་རྫོགས་ཤིང་བརྟས་པར་གྱུར་བ་དེ་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་རྩོལ་བའི་དྲག་ཤུལ་དང་། ལུས་ཁྲུས་བྱ་བ་དང་། བུད་མེད་ལ་ཉལ་པོ་བྱ་བ་དང་། ཟས་ལྕི་བ་དང་། སྔར་ མ་གོམས་པར་གྱུར་པ་དང་།ཚ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་མ་སྨོས་ཀྱང་སྤྱིར་རིམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཟས་སྐོམ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱའོ། །རིམས་བྲལ་གྱུར་ཀྱང་འཕྲལ་དུ་ནི། །ཟས་ཀུན་བསྟེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། ། རིམས་ནི་མྱུར་དུ་ཟློག་བྱེད་ནས། །ཉམ་ཆུང་མི་ནི་མྱུར་གསོད་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རིམས་དང་བྲལ་ཞིང་རིམས་ནད་བྱང་བར་གྱུར་ཀྱང་འཕྲལ་དུ་སྟེ། །དེའི་མོད་ལ་ཟས་ཀུན་འདྲེན་མར་བསྟེན་ཞིང་བཟའ་བར་མི་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཟས་འཆོལ་བར་ཟོས་པས་རིམས་དང་བྲལ་དུ་ཟིན ཀྱང་དེ་སླར་ལྡོག་པར་བྱེད་ནས་སྔར་ལུས་དང་ཟུངས་ཉམ་ཆུང་བར་བྱས་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་མི་དེ་མྱུར་དུ་གསོད་པར་བྱེད་དོ།

對於’由詛咒和降伏咒語所生，依靠聖者而平息’這句話，由仙人等所下的詛咒而生的，以及由降伏法的猛烈火供所生的熱病，應當依靠聖者的儀軌、唸誦、火供、供養諸神，以及咒語、寶珠等來消除。 對於’此病初時未混雜，其後遍佈諸垢染，是故隨順於病情，當以飲食等調治’這句話，對於這些突發性熱病，應當以飲食等，即飲食、行為和藥物隨順病情且對病有益的方式來調配和觀察。為什麼呢？因為這突發性熱病最初即開始時只是單純的發熱癥狀，之後會被風等病的污染所遍佈。因此應當使用並給予能夠消除病癥且有益的飲食等。 對於’若不依止風等因，熱病不能相續住’這句話，因為熱病若不依靠風等病的變化之因，就不會相續維持長久，而是這熱病會與風等相續而住。 對於’熱病時若憶念起，應以悅意境忘之’這句話，當想起或記得熱病發作的時間和力量時，應當用各種悅意的境界如聲音等，使人忘記並不記得熱病發作的時間。 對於’悲心滋潤心清凈，能夠摧毀諸熱病’這句話，心相續具有悲心，即因為對他人懷有慈悲而自然滋潤且具有慈愛的人，一切熱病都會被摧毀和消除。 對於’直至氣力恢復時，應當遠離諸勞作，沐浴行淫及重食，不習慣食生熱物，以及其他生熱因’這句話，被熱病所afflicted的人，在身體的氣力恢復和強健之前，應當遠離劇烈運動、沐浴身體、與女人行淫、重食、不習慣的食物和生熱的事物。同樣，雖然這裡未提到，一般而言也應當遠離能引起熱病的飲食和行為等。 對於’雖離熱病暫時中，不應食用諸飲食，熱病迅速會復發，虛弱之人速致死’這句話，即使已經擺脫熱病、病已痊癒，也不應立即連續食用各種飲食，因為錯亂飲食會使即使已經擺脫的熱病復發，由於之前已使身體和精氣虛弱，因此會迅速致人死亡。

།གང་ཕྱིར་མྱུར་དུ་གསོད་འགྱུར་བས། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཁྱད་པར་དུ། །གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ། །སྨན་དཔྱད་དེ་དང་དེ་དག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ གི་ཕྱིར་དེའི་རིམས་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་འཆོལ་བའི་རྒྱུས་སླར་བཟློག་ཅིང་ཟློས་པའི་རིམས་དེ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་མྱུར་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བས། རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཟློས་པའི་རིམས་དེ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་སྟེ་མཆོག་ཏུ་ནད་གཞན་དག་ལས་བྱེ་ བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་པས་མ་སྨིན་ཞིང་གཏིང་ནས་མཐོང་བའི་གནས་སྐབས་སམ།ནད་སྨིན་པ་དང་མ་སྨིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཕྱེ་ལ། སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྨྱུང་བ་དང་། དུགས་བྱ་བ་དང་། ནས་ཐུག་དང་། སྨན་ཁུ་བ་དང་། ཤ་ཁུ་དང་། སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། འོ་མ་དང་ ཞུན་མར་བཏུང་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདིར་བཤད་པ་དང་།མ་བཤད་པའི་སྨན་དང་དཔྱད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་འབད་དེ་བྱའོ། །སྨན་དང་ནོར་བུ་སྔགས་དང་བཅས་པ་དང་། །དམ་པ་བླ་མ་བྲམ་ཟེ་དཀོན་མཆོག་མཆོད། །ཡིད་ནི་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཡུལ་བརྟེན་པས། ། ཁྱབ་འཇུག་གིས་བྱས་མ་རུངས་རིམས་ཀྱང་འཇོམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨན་ལ་སོགས་པས་ནི་ཁྱབ་འཇུག་གིས་བྱས་པའི་རིམས་མ་རུངས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་གདུག་པ་དག་ཀྱང་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྨན་དང་ནོར་བུ་དང་སྔགས་ནི་སྤྱི་བོར་གདགས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དམ་པ་ནི་ཆོས ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་དག་གོ།།བླ་མ་ནི་ཕ་མ་ལ་སོགས་པའོ། །དཀོན་མཆོག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མཆོད་པར་འོས་པ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་མཆོད་པ་དང་། ཡིད་དགའ་ཞིང་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གནས་པར་ བྱེད་པའོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ཚིག་གི་དོན་གྱི་ཟླ་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་ལ་དགའ་བས་ངེས་པར་སྦྱར་བ་ལས། གསོ་བའི་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཁྲག་མཁྲིས་ གསོ་བའི་ལེའུ་བཤད་པར་བྱའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསོ་བའི་རིམ་པས་འདིར་ཁྲག་མཁྲིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལེའུ་འདི་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲག་མཁྲིས་བདེ་བའི་དུས་སུ་འབྱུང་། །སྟོབས་ལྡན་སྟོད་འབྱུང་ཤུགས་དལ་ལ། །ཉེས་གཅིག་ལས་བྱུང་གསར་དུ་བཏབ། །བླ་བརྣན་ མེད་པ་གསོ་བར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་གང་བཅོས་ན་བདེ་བའི་དུས་དགུན་སྟོད་དང་དགུན་སྨད་ཀྱི་ཚེ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། མི་ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྟོད་དུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་། ནད་ཀྱི་ཤུགས་དལ་ཞིང་དྲག་ཏུ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ནད་གཞིའི་ ཉེས་པ་གཅིག་ལས་བྱུང་གི།།གཉིས་ཡན་ཆད་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གསར་དུ་བཏབ་པ་དེ་བྱུང་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་དང་། བླ་བརྣན་མེད་པ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལེའུའི་སྐབས་སུ་ཁྲག་མཁྲིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་གིས་བསྟན་པའི་ནད་ཀྱི་བླ་ ཐབས་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ནད་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གསོ་སླ་བ་ཡིན་པས་གསོ་བར་བྱའོ།།ཁྲག་གང་ནད་གཞི་གཉིས་ལས་སྐྱེས། །ཞི་ཞིང་ཞི་ཞིང་སླར་ལྡང་དང་། །ལམ་ནས་ལམ་གཞན་འགྲོ་བ་གང་། །ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་གསོ་བ་ཙམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་དང་ མཁྲིས་པའི་ནད་གཞི་གཉིས་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་མིན་ཙམ་དུ་གསོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཞི་ཞིང་ཞི་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སླར་ལྡོག་ཅིང་བདེ་བར་འགྱུར་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་སླར་ལྡང་ཞིང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་མི་ན་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་བ་ཡིན་ནོ།

由於會迅速致命，因此對於它要特別地，在那些不同階段，進行各種醫療處置。對此，雖然其熱病已經好轉，但由於飲食等不當的原因而反覆發作的熱病，不久便會迅速致命，因此這種反覆發作的熱病要特別注意，即要比其他疾病更加重視，要根據未成熟和深層出現的階段，或者根據病情成熟與未成熟階段的差異來區分，要努力進行禁食、熱敷、喝大麥粥、藥湯、肉湯、使之成熟、飲用牛奶和酥油等這裡所說和未說的各種醫療方法。 以藥物、寶石和咒語，供養聖者上師、婆羅門和三寶，依靠令意愉悅的境，也能降伏毗濕奴所作的惡熱病。對此，以藥物等能降伏毗濕奴所作的惡劣且極為兇猛的熱病。其中藥物、寶石和咒語應戴于頭頂。其中聖者是具有法性者。上師是父母等。三寶是世間應供養的佛陀等，供養他們，並依止令意愉悅和滿足的色等悅意境界。 此為《八支心要廣釋·詞義月光》，是由親近月官的阿阇黎所造的醫療品第一品的廣釋。 此後當說血膽病治療品。對此，按照治療次第，此品是爲了宣說血膽病而著。 血膽病在安樂時生，具力上生且緩慢，由單一過患所生的新發病，無併發癥者當治療。對此，血和膽病若在治療安樂的時節即初冬末冬時生起，且病人不衰弱具有力量，在身體上部生起，病勢緩慢而非劇烈，由一種病根過患所生而非由兩種以上所生，新近發作未經長久，無併發癥即在身體變化認知品中以’血膽’等教言所說的病的併發癥過患，如此的血膽病容易治癒故當治療。 任何血病由兩種病根所生，雖治癒復發，從一道轉至他道，向下發作者僅可治療。對此，由血和膽兩種病根所生的病也只能治療到不病的程度，同樣，所謂’雖治癒’是指好轉安樂后又反覆發作和紊亂的病也只能治療到不發病的程度。

།དེ་བཞིན་དུ་ལམ་ གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ།ཁ་དང་སྣ་དང་མིག་དང་རྣ་བ་དང་བྲང་དང་འོག་ནས་རྒྱུ་བའི་ལམ་བཤང་སྒོ་དང་། གཅིན་སྒོ་དང་། མངལ་གྱི་གནས་དག་ཏུ་སྤོ་ཞིང་འགྲོ་བ་སྟེ། སྟོད་ནས་ཐུར་དུ་རྒྱུ་ལ། ཐུར་དུ་འགོ་ནས་ཀྱང་སྟོད་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་ཀྱང་གསོ་བ་ཙམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཁྲག་མཁྲིས་ཀྱི་ནད་གང་ཐུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་། འོག་གི་ལམ་ཉི་ཚེ་ནས་ཤུགས་རན་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རེ་ཞིག་མི་ན་བར་འཚོ་བ་ཙམ་དུ་གསོར་རུང་ངོ་། །ཤས་ཆེར་འབྱུང་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །ཉེས་གསུམ་ལམ་གཉིས་ལས་བྱུང་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོད་ཀྱི་ལམ་མམ། སྨད་ཀྱི་ལམ་ནས་ཤས་ཆེར་འབྱུང་ཞིང་འབྱུང་བའི་ཤུགས་དྲག་པོའི་ཁྲག་མཁྲིས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གསོར་མི་རུང་སྟེ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། ཁྲག་ཤས་ཆེར་བྱུང་བས་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོང་པ་མེ་དྲོད་ཞན་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་སྟེང་ངམ་འོག་ནས་ཁྲག་ཤས ཆེར་བྱུང་བ་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ།མི་དྲོད་ཞན་པ་ལ་ནི་སྨན་སྐྱུར་པ་དང་ཚ་བ་ཕན་ན། དེ་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལ་གནོད་པས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གསོར་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནད་གཞི་གསུམ་ཆར་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྟེང་འོག་གི་ལམ་གཉིས་ཀ་ལས་དུས་གཅིག་ བྱུང་བ་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་སྟེ།གསོར་མི་རུང་ངོ་། །ནད་གཞི་ཟས་དང་གནས་དང་ནི། །ནད་ཀྱི་གྲོགས་དང་སྟོབས་དག་དང་། །ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོགས། །ཤེས་བྱ་དང་པོར་སྨྱུང་བ་འམ་བརྟ། །དེ་བཞིན་སྦྱང་དང་ཞི་བྱ་བས། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་གསོ་བར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནད་གཞི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་སྟོད་དུ་འབྱུང་བའམ། སྨད་དུ་འབྱུང་བའི་མཁྲིས་པ་ལ་ཐོག་མར་ཏེ་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྨྱུང་བར་བྱས་པའམ། ཡང་ཉམས་བརྟས་པར་བྱ་བའམ། ཡང་སྦྱང་བའམ། ཞི་བའི་ཆོ་ག་བྱའོ། །དེ་ལ་ནད གཞི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཚ་ཞིང་རྣོ་བའི་ཟས་ལ་སོགས་པའོ།།གནས་ནི་སྟེང་དང་འོག་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །ནད་ཀྱི་གྲོགས་ནི་གཙོ་བོ་མཁྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་གྲོགས་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱིས་བྱས་པའོ། །སྟོབས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡུལ་ནི་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ས་གཞིའི་ཡུལ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དག་གོ། །དུས་ནི་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཆར་གྱི་དུས་ཏེ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་དང་། ཟས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཉམས་སྟོབས་དང་། གོམས་པའི་དབང་དང་། རང་བཞིན་དང་། སྙིང་སྟོབས་དང་། ན་ཚོད་ཀྱི་རྣམ་པའི་གནས་སྐབས་གང་དག་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱས་ལ། སྨྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གསོ་བའི་ལས་བྱའོ། །བརྟ་བ་ལས་བྱུང་སྟོབས་ལྡན་པ། །ནད་གཞི་མང་པོ་ལས་བྱུང་བ། །གྱེན་འབྱུང བཀྲུ་སྨན་གཏོང་བས་གསོ།།ཐུར་འབྱུང་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་གསོ་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉམས་བརྟ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ཞིང་ནད་པ་དེ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ནད་གཞི་མང་པོ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གྱེན་དུ་བྱུང་བ་ཡང་ ཡིན་ན་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བས་གསོ་ཞིང་བཅོས་པར་བྱའོ།།ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གིས་ཁྲག་མཁྲིས་ཐུར་དུ་བྱུང་ན་སྐྱུག་སྨན་བཏང་སྟེ་དྲངས་པས་གསོ་བར་བྱའོ། །སྨྱུང་བྱ་བརྟ་བྱ་ལ་ལྟོས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཀྱང་སྨྱུང་བ་བྱ་ཞིང་ཉམས་དབྲི་བར་བྱ་བའམ། བརྟ་བར་བྱ་ཞིང་ ཉམས་འཚག་བསྐྱེད་པར་བྱ་བར་འོས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ།

同樣，從一條通道到另一條通道的流動，即從口、鼻、眼、耳、胸部和下部流動的通道，大便道、小便道和子宮等處遊走流動，從上向下流動，從下向上流動，這些也只是治療而已。 同樣，血膽病從下部出現，僅從下部通道適度出現的，暫時也可以治療到不生病的程度。 大量出現且火力衰退，三病根從兩通道出現應當捨棄。即從上部通道或下部通道大量出現，且出現劇烈的血膽，那也不能治療應當捨棄，因為大量出血是不可逆的。 對於體內火力弱的人，從上部或下部大量出血也應當捨棄。因為對於火力弱的人，酸性和熱性藥物雖有益，但這些對血和膽有害，由於相互矛盾，所以也不能治療。 同樣，由三種病根同時產生，以及同時從上下兩通道出現的，也應當捨棄，不能治療。 病根、飲食、處所以及病友、力量、地域和時節等狀況，首先應當瞭解，然後禁食或者增強，同樣清除和平息，以此治療血和膽。 關於病根等特徵應當瞭解，之後對於從上部或下部出現的膽病，首先即最初應當禁食，或者增強體力，或者清除，或者進行平息儀軌。 其中病根是極熱且銳利的食物等。處所是具有上部和下部特徵的。病友是指主要膽病的幫助，由風和痰形成的。力量有三種，這些以及地域和時節的狀況也應當瞭解。 地域有二種：身體所在地域和如前所說的地面地域。時節有寒冷、炎熱和雨季三種。等字包含體內火力、飲食種類、體力、習慣力、自然、心力和年齡等狀況，瞭解這些後進行禁食等治療。 由增強而生具力量，由多病根所生，向上出現者用導瀉藥治療，向下出現者用催吐藥治療。即由增強體力而生的血和膽增長，且病人有力量，也由多病根所生，也向上出現時，用導瀉藥治療。 同樣，具有這些特徵的血膽向下出現時，用催吐藥引導治療。 應當觀察是否適合禁食和增強。即對於這些也應當禁食減弱或增強壯大體力，觀察何者適合，依此增長。

།སྟོད་དུ་བྱུང་བ་ཁ་བ་དང་། །བསྐ་བའི་སྨན་ཁུ་སྨྱུང་བ་དང་། །ཡན་ལག་དྲུག་སྨན་བཅའ་སྒ་མེད། །འཐུངས་ན་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ལུས་ཀྱི་ སྟོད་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་ཁ་བ་དང་།བསྐ་བའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བས་ཞི་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྨྱུང་བས་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་སྨན་གྱི་ཁུ་བ་བཅའ་སྒ་མེད་པའི་ལྷག་མ་བསྐོལ་བ་འཐུངས་པས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ། །ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཁྲག་མཁྲིས་ལ། །སྨན་ཁུ་མངར་བས་བརྟ་ བར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཀྱི་སྨད་དུ་ཐུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་རྒྱུ་བའི་ཁྲག་མཁྲིས་གང་ཡིན་པ་དག་ལ་ནི། སྨན་གྱི་ཁུ་བ་མངར་བས་བརྟ་ཞིང་ཞི་བར་བྱའོ། །སྟོད་འབྱུང་དང་པོར་སྐྱོ་མ་བླུད། །སྨད་འབྱུང་དང་པོར་ཐུག་པ་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་སྟོད་དུ་བྱུང་བ་ ལ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་སྐྱོ་མ་བླུད་པར་བྱའོ།།སྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ནི་དང་པོར་ཐུག་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །སྟོབས་ལྡན་ཟ་ནུས་མ་དག་ཁྲག་།བྱུང་ཡང་མི་དགག་དེས་ནད་སྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མི་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ཁ་ཟས་ཟ་བར་ ནུས་པའི་སྐྱེས་བུའི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ནད་ཅན་འབྱུང་བ་ལ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་དག་མ་དག་ཅིང་ཁྲག་ནད་ཅན་ཡིན་ན་འབྱུང་བ་དེ་དགག་ཅིང་གཅད་པར་མི་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནད་ཁྲག་དེ་གཅད་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ན་དེས་ནད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་དྲང་སྲོང་ཙ་ར་ཀས། །སྟོབས་དང་ ཤ་ནི་མ་ཟད་ཅིང་།།ཟ་བར་ནུས་པའི་ཁྲག་མཁྲིས་དག་།ནད་ཀྱིས་ཉེན་པས་གློངས་གྱུར་པ། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་གཅད་མི་བྱ། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་བཀག་ན་ནི། །ལྐོག་ནད་དང་ནི་ཤ་ལྷག་དང་། །རྨྱ་རིམས་དང་ནི་ཡི་ག་འཆུས། །སྐྲན་དང་མཁལ་ནད་ལྟོ་སྦོས་དང་། །ཤ་ཁྲག་གཅིན་ ནི་ཕྲི་བ་དང་།།མཛེ་དང་གཞང་འབྲུམ་མེ་དབལ་དང་། །མདོག་ཉམས་མཚན་པར་རྡོལ་བ་དང་། །གློ་དང་དབང་པོ་འགགས་པ་སྐྱེད། །དེ་བས་ལས་བསྒྲུབ་འདོད་པ་ཡིས། །དང་པོར་ཁྲག་མཁྲིས་འབྱུང་བ་ལ། །ཉམས་སྟོབས་ནད་དམིགས་བརྟགས་ནས་ནི། །སྟོབས་ཅན་ མི་ལ་དགག་མི་བྱ།།ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གཞན་དུ་མེ་ལྟ་བུར། །མྱུར་གསོད་བྱེད་པས་གཅད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲག་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དེ་མ་ཉམས་ཤིང་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། ཟ་མི་ནུས་པ་དང་། ནད་ཁྲག་མེད་པ་རྣམས་ནི་གཅད་ཅིང་དགག་པར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་མ་བཅོས་པར་ཡལ་བར་བོར་ན། མེ་ལྟར་མྱུར་དུ་གསོད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དུར་བྱིད་པྲི་ཡང་ཆུ་བསྐོལ་དང་། །ལྡེ་གུ་ཁ་རར་བཅས་པ་དག་།ཆོ་ག་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ནི། །ཞོ་གཉིས་ཙམ་དུ་བལྡག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུར་བྱིད་དང་པྲི་ཡང་ཀུ་ནི་དུར་བྱིད་དང་པྲི་ཡང་ ཀུ་སྟེ།དེ་གཉིས་བསྐོལ་བའི་ཁུ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀའི་ལྡེ་གུ་ཁ་ར་དང་བཅས་པ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་སྦྱར་ལ། ལྡེ་གུ་དེ་ལ་ཞོ་གཉིས་ཙམ་གྱི་ཚད་དུ་བྱས་པ་བལྡག་པར་བྱའོ། །དུར་བྱིད་བྲི་ཡང་འབྲས་བུ་གསུམ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་པི་པི་ལིང་། །སྦྲུས་པ་འདུས་བྱུང་སྟོད་དུ་བྱུང་། ། ཁྲག་རིམས་འོར་ནད་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུར་བྱིད་ལ་སོགས་པའི་སྨན་མཁྲིས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཤ་ཁར་ཚད་ལས་ལྷག་པར་བཅུག་ལ་སྦྲང་རྩིས་སྦྲུས་ཏེ་སྦྱར་བ་ནི་འདུས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཁྲག་སྟོད་དུ་བྱུང་བ་དང་། རིམས་ནད་དང་འོར་ནད་སེལ་ཞིང་འཇོམས་པར་བྱེད་པ ཡིན་ནོ།

對於上部出現的血和膽，要用雪水和澀性藥汁，以及禁食和不含姜的六味藥汁飲用后可以平息。即對於身體上部出現的血和膽病，要用雪水和澀性藥汁來平息。同樣要用禁食來平息，同樣要用不含姜的六味藥汁煎煮后飲用來平息。 對於向下流動的血和膽，要用甜味藥汁來治療。即對於身體下部向下流動的血和膽，要用甜味藥汁來治療和平息。 上部出現時首先要灌服稀粥，下部出現時首先要灌服湯。即對於上部出現的血和膽，首先要灌服配有藥物的稀粥。對於下部出現的血和膽，首先要灌服湯。 對於有力且能進食者的不凈血，即使流出也不要止住，那樣會引起疾病。即對於有體力且能進食的人，血和膽病在流動時，如果是不凈的病血，即使流出也不要阻止和切斷。為什麼呢？如果用方法切斷病血，會因此引起疾病。 關於這一點，聖者遮羅迦說：‘對於體力和肉體未衰竭，能夠進食的血和膽，被疾病所困而腫脹的，最初不應切斷。如果最初就阻止，會引起喉病、肉瘤、昏迷熱病、厭食、腫瘤、腎病、腹脹、肉血尿減少、麻風、痔瘡、瘡瘍、膚色衰敗、生殖器潰爛、咳嗽和感官堵塞。因此，想要完成事業者，對於最初血膽流出，要觀察體力病情，對於有力者不要阻止。’ 在其他情況下，如同火一樣會迅速致命，所以要切斷。即對於血和膽病，如果體力衰竭且微弱，不能進食，沒有病血的人，要切斷和阻止。為什麼呢？因為如果不治療而放置不管，就會像火一樣迅速致命。 杜爾比德和普里揚古用水煎煮，加入糊狀物和糖，按照儀軌對此要舔服兩卓量。即杜爾比德和普里揚古這兩味藥煎煮的汁液，同樣兩味藥的糊狀物加入糖，按照儀軌配製，將糊狀物製成兩卓量來舔服。 杜爾比德、普里揚古、三果、糖、蜂蜜、胡椒，混合后能治療上部出現的血、熱病和胸病。即杜爾比德等藥爲了去除膽病，加入超過量的糖，用蜂蜜調製配合，能治療因積聚而產生的上部出血、熱病和胸病。

།དེ་བཞིན་དུར་བྱིད་ཁ་རར་མཉམ། །པི་པི་ལིང་ནི་བཞི་ཆར་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུར་བྱིད་དང་ཁ་ར་ཆ་མཉམ་པར་བྱས་པ་ལ། པི་པི་ལིང་དུར་བྱིད་ཀྱི་བཞི་ཆ་དང་བཅས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྲུས་ཏེ་སྦྱར་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གོང་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱུག་སྨན་ཕྱིར་ནི་པོ་སོན་ཆ། །ཁར་སྦྲང་རྩིར་བཅས་སྐྱོ་མ་འམ། །ཁ་ར་སྦྲང་རྩི་པོ་སོན་ཆ། །ཆུར་བཅས་པའམ་ཤིང་མངར་ཆུ། །འོ་མའམ་བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྨད་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལ་སྐྱུག་སྨན་གྱི་དོན་དུ་པོ་སོན་ཆ་དང་། ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩིར་བཅས པའི་སྐྱོ་མ་བླུད་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་ཁ་ར་དང་སྦྲང་རྩི་དང་པོ་སོན་ཆ་ཆུ་དང་བཅས་པར་སྦྱར་ཞིང་བླུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤིང་མངར་ཆུ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་འོ་མ་པོ་སོན་ཆ་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱུག་སྨན་བླུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་བུ་རམ་ཤིང་གི་ཁུ་བ་པོ་སོན་ཆའི་ཁུ་བ་དང་སྦྱར་ བའི་སྐྱུག་སྨན་བླུད་པར་བྱའོ།།སྦྱངས་པའི་རྗེས་ལ་ཆོ་ག་ནི། །ཐུག་སླ་ལ་སོགས་ཇི་བཞིན་དུ། །བླུད་ཅིང་སྟོབས་ནི་བསྲུང་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བཀྲུ་སྨན་བཏང་བར་བྱ་བའམ། སྐྱུག་སྨན་བཏང་བས་སྦྱངས་ཤིང་དག་པར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་སྨད་དུ་འབྱུང་བའི་ ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལ་ནི་ཐུག་པ་སླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འོག་ནས་བཤད་པའི་ཆོ་གས་སྨན་པས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བླུད་ཅིང་ནད་པའི་སྟོབས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།སྟོད་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་སྐྱོ་མ་ལ་སོགས་པ་བླུད་པར་བྱའོ། །སྐྱོ་མ་རིམས་སྐབས་བཤད་རྒུན་ སོགས།།ཡང་ན་མཁྲིས་འཇོམས་འབྲས་བུར་སྦྱར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱོ་མ་ནི་རིམས་ནད་གསོ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་རྒུན་འབྲུ་དང་། ཤིང་མངར་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བ་དང་། ཡང་ན་མཁྲིས་པ་འཇོམས་པའི་འབྲས་བུ་རྒུན་འབྲུ་དང་། སྐྱུ་རུ་ར་དང་ཏང་པ་ལ་དང་། མ་དུ་ཀ་ལ་ སོགས་པ་དང་སྦྱར་བ་བླུད་པར་བྱའོ།།སྦྲང་རྩི་འབྲ་གོ་རྒུན་འབྲུ་དང་། །པ་རུ་ཤ་ཀ་ཁ་རའི་ཆུ། །སྙིང་པོ་ལྔ་ཡི་སྐྱོ་མ་ནི། །འབྲས་ཡོས་ཕྱེ་ནི་མར་བཅས་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་སྙིང་པོ་ལྔའི་སྐྱོ་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྲང་རྩི་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་རྒྱུར་བཅས་པ་འབྲས་ཡོས་ཀྱི་ཕྱེ་མ་མར་ དང་བཅས་པ་སྦྱར་བ་བཏབ་པའི་ཕྱེ་མ་སྦྱིན་པར་བྱའོ།།མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་སྐྱུར་ལ་སྲེད། །སེའུ་འབྲུ་སྐྱུ་རུ་ར་སྐྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་པའི་མེ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་སྐྱུག་བག་ལ་སྲེད་པ་དག་ལ་སེའུ་འབྲུ་དང་སྐྱུ་རུ་ར་དང་སྦྱར་བའི་སྐྱོ་མ་སྐྱུར་བ་སྦྱིན་པར་བྱའོ། །པདྨ་ཨུཏྤལ་གེ་སར་དང་། ཀྲྀཥྞ་པརྞི་ པྲི་ཡང་ཀུ།།པུ་ཤེལ་ཙེ་དང་སེང་ཕྲོམ་དཀར། །བཅའ་སྒ་དང་ནི་ཙནྡན་དམར། །བྱི་ཚེར་ད་ཏ་ཀའི་མེ་ཏོག་།བ་ལ་ཀ་དང་བིལ་བའི་རྐང་། །ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་བཤད་ཐུག་པ་བླུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐུག་པ་ནི་པདྨ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་སྨན་གྱི་སྡེ་ཚན་ གསུམ་དང་སྦྱར་བའི་ཐུག་པ་གསུམ་པོ་ནི།།ཐུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ལ་བླུད་པར་བྱའོ། །གེ་སར་ནི་པད་མའི་གེ་སར་དང་། ཨུཏྤ་ལའི་གེ་སར་ཏེ་གཉིས་ཀ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །པྲི་ཡང་ཀུ་ནི་པྲི་ཡང་ཀུའོ། །བ་ལ་ཀ་ནི་དྷི་བ་རའོ། །གཞན་ནི་གོ་བར་ཟད་དོ།